CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG VE BẢO VỆ NGƯỜI THỨ BA NGAY TINH KHI GIAO DỊCH DÂN SỰ VÔ HIỆU 1. Khái niém bảo vệ người thứ ba ngay tinh khi giao dich dan sự vô hiệu Khai niệm bảo vệ người thứ ba ngay tình khi giao dich dan sự vô hiệu được xây dung dua trên sự tông hợp của 2 tiêu khái niém “người Hut ba ngay tinh” và “giao dich đẩn sự vô liệu”. Khái mệm người thứ ba ugay fình Xu thé phát triển của xã hôi hiện đại, hang ngày có rat nhiêu giao dich dân sự được xác lập, đề tránh các giao dich dân sự này vô hiệu, giao dịch không có giá trị về mat pháp luật từ thời điểm ký kết. Khi một giao dich dân sự bị tuyên bổ là vô hiệu thì giao dịch đó không có giá trị pháp lý tại thời điểm ký kết, không xác lập quyên và ngiĩa vụ của các bên, quay lại tình trang ban dau hoàn trả lại cho nhau những gi đã nhận Trong nhũng trường hợp từ giao dich đã được thực hiện là cơ sở dé xác lập một giao dịch khác.
Theo đó, tài sản là đối tương của giao dịch trước được chuyển giao cho người khác trong giao dịch sau tiệp theo thì người nhận được tải sản ở giao dich sau được coi là người thứ ba trong giao dich Khi một giao dich dân sự vô hiệu, người thứ ba được coi là ngay tình và can được bão vệ khi thöa mãn các điều kiên của pháp luật quy định Dé hiểu rõ về người tint ba ngay tình và muôn bão vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình một cách hiệu quả thi việc xác định như thê nào là “Người thứ ba ngay tinh” rét quan trong, Dé hiểu rõ về người thứ ba ngay tình nham bảo vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình hiệu quả, cân xác định chủ thé là “ftgười thứ ba”, trong khi hiện nay pháp luật dân sự không định ngiĩa cụ thé là “người thứ ba” trong giao dich dân sự Co quan điểm cho rằng. “Trong quan hệ dan sự. ngoài các chủ thé hoặc người dai điện, người được uy quyên tham gia giao dich một số trường hợp có người khác có quyền lợi và ngiấa vụ liên quan. Dé là người thứ ba trong quan hệ dân sự “Ì Đề bảo về quyên lợi của người thứ ba ngay tình khi giao dich dân sự vô luậu cân thoả mãn điều kiện “giao địch dân sự vô hiểu” ` Nguiễn Mạnh Hùng 2011), Thư ng Hệ VI Chính trí quốc gia - Sư thật, Hà Nội, tr 313.
Trong BLDS 2015 co sử đụng thuật ngữ “Người thứ ba ngay tinh” nhưng chưa quy định như thé nao là người thứ ba ngay tinh Dé biểu rõ chúng ta cần xác đính “Người ” này là bao gồm những chủ thể nao Ta thay, trong một giao dich dân sự, thuật ngữ “Người “ chỉ các chủ thể tham gia giao dich dân sự Tại Điều1 BLDS nam 2015 quy định về Phạm vi điều chỉnh thi: “Bộ luật nay guy đình dia vị pháp Ip, chuẩn mực pháp Ìý về cách ứng xử của cá nhân pháp nhân quyền. nghĩa vụ về nhân thân và tài sản của cá nhân pháp nhân trong các quan hé được hình thành trên cơ sở bình đăng tự do ý chi độc lập về tài sản và tự chiu trách nhiệm (sau đây gọi chưng là quan hệ dan sự)”. Theo quy định nay, chủ thé trong giao dich dân sự là cá nhén và pháp nhén. Thuật ngữ “người” trong “người thứ ba ngay tinh” được luệu là bao gồm cá nhân và pháp nhiên Ý nghĩa của việc dat ra van dé bảo vệ người tứ ba ngay tinh trong giao dich dan sự là để bảo vệ các chủ thé ngay tình khi giao dich dân sự xây ra.
Dé xác định được “Người thứ ba ngay tình” thi phải biểu được được khái tiệm ngay tinh Theo Từ điển Luật học, “Ngay tỉnh là lòng ngay thang thực thà, tinh thé rố ràng 2. Người thứ ba ngay tình là một thuật ngữ được sử dụng nhiêu trong BLDS năm 2015. Tuy nhiên, lại chưa có quy đính cụ thé định nghĩa trực tiép thé nao là người thứ ba ngay tinh BLDS có đề cập đến ngay tinh nlumg chỉ dùng lại ở định nghia chiếm hữu ngay tình Điều 189 BLDS 2005 quy định “Người chiếm hữn: tài sản không có căn cứ pháp luật nhưng ngay tình là người chiêm hitu mà không biết và không thé biết việc chiếm hin: tài sản đó là không có căn cứ pháp luật”. BLDS nếm 2015 đã kê thửa quy định về ngay tình tại Điều 180 BLDS năm 2015 định nghĩa “Chiém hữm ngay tình là việc chiêm hữm mà người chiếm hữu có căn cứ dé tin rằng mình có quyền đối với tài sản đang chiêm hint.
Theo quy định Điều 180 BLDS 2015 thì chiếm hữu ngay tình phải là trường hợp người chiếm hữu có cơ sở dé tin rang minh có quyên chiêm hữu. Ho hoàn toàn trung thực khi tham gia giao dich dân sự mà không hé biết rằng người giao dich với họ không có quyền chuyén giao tai sản đó 1. Khái niệm giao dich đầu sự vô hiệm 3 Bộ Tư pháp, Viện khoa hoc Pháp ly (2006), Từ điển Luật hoc, NXB. Từ điển Bich Khoa ~ Tư pháp , Hà Nội, tr550.
8 Trước tiên, ta cân phải “Giao dich đẩn sự” là hợp đồng hoặc hành vi pháp lí đơn phương làm phát sinh, thay đổi hoặc châm đứt quyên, nghiia vụ dân sự được quy đính tại Điều 116 BLDS năm 201 5. Trong quá trình xác lập giao dich dân sự, viêc dim bảo rằng các điều kiện pháp luật được tuân thủ là vô cùng quan trong Những điều kiện này không chỉ giúp đầm bảo tính hợp pháp và minh bạch của giao dich ma còn đêm bảo rằng quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thé tham gia giao dịch không bị xâm phạm. Quy đính về điều kiện có hiệu lực của giao dich dân sự da được quy định tại điều 122 BLDS nam 2005. Theo đó, một giao dich dân sư muốn phát sinh hậu quả pháp lý phải thöa mãn tat ca các điều kiện quy định trong điêu luật này, điều này luận nay được thay thể bởi điều 117 BLDS năm 2015.
Cụ thể, trong điều 117 BLDS năm 2015 trình bày nhũng điêukiện bắt buộc về chủthể, nội dung, mục dich và hinh tức của giao dich. Giao địch đân sự có hiệu lực kửn có dit các điêu liên sau đây: a) Chit thé có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sư phù hop với giao dich dén sự ẩươc xác lập; b) Chit thé tham gia giao dich đân sự hoàn toàn tự nguyên; e) Mục dich và nội dưng của giao dich dân sự không vi phạm điều cẩm của luật. không trai dao đức xã hội 2. Hình thức của giao dich dân sự là đều kiên có hiệu lực của giao dich dân sự trong trường hop luật có quy dinh ~ Trong do: Tà chủ thé tham gia giao dich đân sự Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dich dân sự được xác lập.
Cá nhân tham gia giao dich dân sự phải đáp ửng các điệu kiện năng lực hành vi dn sự phủ hợp nhv đã đủ tuổi thành niên, không bi mất năng lực hành vi dân sự, không gap khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi thi có quyền xác lập và thực hiện các quyền và nghiia vụ phát sinh từ quan hệ do minh xác lập. Cũng theo đó, cá nhân phải có năng lực pháp luật dân sự cần thiệt dé xác lập, thay đổi hoặc cham đứt các quyền và ngbiia vụ dân sự, đông thời phải chíu trách nhiệm day đủ trong việc thực hiện các giao dich nay. Pháp nhân chi được tham gia vào các giao dich dân sự phù hop với quyền và ngliia vụ của pháp nhân đó. Chủthể này tham gia vào giao dich dân sự thông quá người dai điện của họ (đại điện theo pháp luật, theo ủy quyên).
Người đại điện xác lâp, thực hiện giao dịch dân sự nhân danh người được đại điện Các quyên, nghia vụ do người đại điện xác lập làm phát sinh quyên, nghĩa vụ của pháp nhân N gười đại điện xác lập giao dich dân sự làm phát sinhquyên, ngiữa vụ của pháp nhân trong phạm vi nhiệm vụ của chủ thé đó được điều lệ hoặc pháp luật quy đính. T mục dich và nỗi ding của giao dich dân sự Theo quy định này, dé giao dich dân sự được coi là có hiệu lực, mục đích và giao dịch của giao dich dan sự phải tuân thủ các điều kiện cụ thé. Trong đó, không được phép thöa thuận thực hiện những hành vi bị câm bởi phép luật hoặc vi phạm những nguyên tắc ứng xử chung trong x4 hội mà công đông thừa nhận và tôn trong. Điều cấm của luật là những quy định của luật không cho phép chủ thé thực hiện những hành vi nhất đính Trong khi do, đạo đức xã hội là những chuẩn mực ứng xử chung trong đời sông xã hội, được công đông thừa nhân và tôn trong’.
Điều quan trọng là chỉ những tài sản được pháp luật cho phép giao dịch và những hoạt động được phép thực hiện mà không vi phạm các quy định cam mới có thé coi là hợp lệ. Những giao dich có ý định tránh né pháp luật hoặc không tuân thủ nguyên tắc dao đức xã hôi sẽ không tao ra bat ky hiệu lực nào. Vé sự tự nguyện khi xác lập giao dich dén sự Chủ thé tham. gia giao dich dan sự hoàn toàn tự nguyên nhân manh vào tinh trạng tự nguyên, tư do của các bên tham gia giao dịch.
Điều này có ý nghĩa quan trong trong việc xác định tính hợp lệ của giao dịch. Tư nguyên trong giao dich là yêu tổ cơ ban đổi với tính hợp lệ của một giao dịch dân sự. Điều nay đảm bão rằng các bên tham gia vào giao dich đều đồng ý và không bi ép buộc hay lừa dồi. Sự tự nguyện trong giao dich cũng dong ngiía với việc các bên có ý thức và hiểu biệt về nội dung của giao dich mà họ tham gia vào.
Nếu một bên tham gia vào giao dich dân sự không tự nguyện, bị cưỡng ép hay de doa giao dich có thé bị coi là vô hiệu. Điêu này bảo vệ các bên khỏi việc bị lửa đối hoặc ép buộc vào các giao dich ma họ không muốn hoặc ` Pham Vin Tuyết 2017), Hiding đấn môn học luật đấm su,NXB Tưpláp ,r. c — 3 Điều 123 Bo Mật Dân sự 2015 quy dmb ve Giao dich din sơ vỏ hiệu do vị phạm điều cảm: của Mật, trái dao đức xã hội 10 không hiểu rõ. Sự tự nguyện cũng thể hiện tính công bằng và minh bạch trong các mối quan hệ phép lý.