THỰC TRẠNG HỨNG THÚ CỦA TRẺ MẪU GIÁO 3-4 TUỔI TRONG HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC

Tìm hiểu thực trạng hứng thú của trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi với tác phẩm văn học. Khám phá phương pháp giúp trẻ yêu thích đọc sách và phát triển ngôn ngữ.

• Tác giả: Hoàng Mỹ Linh
• Người hướng dẫn: Ths. Nguyễn Thị Nguyệt
• Trường học: Trường Đại Học Hoa Lư
• Chuyên ngành: Tiểu Học Mầm Non
• Đề tài: Thực Trạng Hứng Thú Của Trẻ Mẫu Giáo 3-4 Tuổi Trong Hoạt Động Làm Quen Với Tác Phẩm Văn Học
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Ninh Bình

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Cơ sở thực tiễn
• 1.3. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.4.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
• 1.6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
• 1.6.2.1. Phương pháp quan sát
• 1.6.2.2. Phương pháp điều tra
• 1.6.2.3. Phương pháp đàm thoại
• 1.6.2.4. Phương pháp nghiên cứu sản phẩm
• 1.6.2.5. Phương pháp chuyên gia (phương pháp lấy ý kiến chuyên gia)
• 1.7. Phương pháp thống kê toán học
• 1.8. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
• 1.8.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.8.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỨNG THÚ CỦA TRẺ MẪU GIÁO 3-4 TUỔI TRONG HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC
• 2.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HỨNG THÚ
• 2.1.1. Khái niệm hứng thú
• 2.1.2. Biểu hiện của hứng thú
• 2.1.3. Vai trò của hứng thú trong hoạt động
• 2.2. HỨNG THÚ CỦA TRẺ MẪU GIÁO 3-4 TUỔI TRONG HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC
• 2.2.1. Một số đặc điểm tâm lý của trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi
• 2.2.2. Hoạt động làm quen với tác phẩm văn học của trẻ em lứa tuổi mầm non
• 2.2.3. Biểu hiện hứng thú của trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi trong hoạt động làm quen với tác phẩm văn học
• 2.2.4. Các yếu tố chi phối mức độ hứng thú của trẻ mẫu giáo bé 3-4 tuổi trong hoạt động làm quen với tác phẩm văn học
• 2.3. Kết luận chương 1
• 3. THỰC TRẠNG HỨNG THÚ CỦA TRẺ MẪU GIÁO 3-4 TUỔI TRONG HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC Ở TRƯỜNG MẦM NON YÊN THÀNH
• 3.1. VÀI NÉT VỀ TRƯỜNG MẦM NON YÊN THÀNH
• 3.2. TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
• 3.2.1. Khảo sát thực trạng
• 3.2.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.2.3. Cách tiến hành nghiên cứu
• 3.2.4. Tiêu chí đánh giá
• 3.3. THỰC TRẠNG HỨNG THÚ CỦA TRẺ MẪU GIÁO 3-4 TUỔI TRONG HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC Ở TRƯỜNG MẦM NON YÊN THÀNH
• 3.3.1. Nhận thức của GV về vai trò của hứng thú trong hoạt động LQVTPVH
• 3.3.2. Mức độ hứng thú của trẻ 3-4 tuổi trong hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non Yên Thành
• 3.4. NGUYÊN NHÂN CỦA THỰC TRẠNG
• 3.4.1. Nguyên nhân khách quan
• 3.4.2. Nguyên nhân chủ quan
• 3.5. MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HỨNG THÚ CHO TRẺ MẪU GIÁO 3-4 TUỔI TRONG HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC Ở TRƯỜNG MẦM NON YÊN THÀNH
• 3.6. Kết luận chương 2
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Hứng Thú Văn Học Trẻ 3 4 Tuổi Tại Sao Quan Trọng

Việc khơi gợi hứng thú văn học mầm non cho trẻ 3-4 tuổi đóng vai trò then chốt trong sự phát triển toàn diện của trẻ. Văn học không chỉ là những câu chuyện, bài thơ mà còn là công cụ hữu hiệu giúp trẻ mở rộng thế giới quan, phát triển ngôn ngữ và bồi dưỡng tâm hồn. Tầm quan trọng của việc đọc sách cho trẻ mầm non không thể phủ nhận, bởi nó tạo nền tảng vững chắc cho khả năng học tập và tư duy của trẻ sau này. Chương trình giáo dục mầm non mới chú trọng đến việc tạo hứng thú cho trẻ trong mọi hoạt động, và giáo dục văn học cho trẻ 3-4 tuổi là một phần quan trọng trong đó. Theo nghiên cứu, trẻ được tiếp xúc với văn học sớm sẽ có vốn từ vựng phong phú hơn, khả năng diễn đạt tốt hơn và đặc biệt là yêu thích việc đọc sách hơn. Văn học mang đến những giá trị nhân văn sâu sắc, giúp trẻ hình thành những phẩm chất tốt đẹp như lòng yêu thương, sự đồng cảm và tinh thần hướng thiện.

1.1. Vai Trò Của Hứng Thú Văn Học Với Sự Phát Triển Của Trẻ

Vai trò của văn học đối với trẻ mầm non là vô cùng lớn. Không chỉ phát triển ngôn ngữ, văn học còn góp phần hình thành nhân cách, giáo dục đạo đức và thẩm mỹ cho trẻ. Những câu chuyện cổ tích, bài thơ ngộ nghĩnh giúp trẻ nhận biết cái thiện, cái ác, cái đẹp, cái xấu, từ đó hình thành những giá trị sống tích cực. Sự phát triển ngôn ngữ qua văn học ở trẻ mầm non là một quá trình tự nhiên và hiệu quả, khi trẻ được nghe và bắt chước cách sử dụng ngôn ngữ phong phú trong các tác phẩm. Hơn nữa, văn học còn khơi gợi trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo của trẻ, giúp trẻ tự tin thể hiện bản thân.

1.2. Thực Trạng Quan Tâm Đến Hứng Thú Văn Học Tại Trường Mầm Non

Mặc dù tầm quan trọng của việc đọc sách cho trẻ mầm non đã được công nhận, nhưng thực tế giảng dạy văn học ở trường mầm non vẫn còn nhiều hạn chế. Một số giáo viên chưa thực sự chú trọng đến việc tạo hứng thú cho trẻ, mà tập trung vào việc hoàn thành giáo án. Thực trạng hứng thú đọc sách cho trẻ 3-4 tuổi cũng không đồng đều giữa các trường, các lớp. Nhiều trẻ chưa có cơ hội tiếp xúc với những tác phẩm văn học phù hợp, hoặc chưa được khuyến khích đọc sách tại nhà. Điều này đòi hỏi cần có những giải pháp thiết thực để cải thiện tình hình.

II. Phân Tích Thực Trạng Hứng Thú Văn Học Của Trẻ 3 4 Tuổi Vấn Đề

Việc đánh giá hứng thú văn học của trẻ mầm non là một bước quan trọng để hiểu rõ hơn về nhu cầu và sở thích của trẻ. Tuy nhiên, việc đánh giá này không phải lúc nào cũng được thực hiện một cách bài bản và chính xác. Nhiều giáo viên chỉ dựa vào cảm quan chủ quan để nhận xét về mức độ yêu thích văn học của trẻ 3-4 tuổi, mà chưa sử dụng các công cụ và phương pháp đánh giá phù hợp. Khả năng cảm thụ văn học của trẻ 3-4 tuổi còn hạn chế, do đó cần có những phương pháp giảng dạy đặc biệt để giúp trẻ hiểu và yêu thích văn học hơn. Việc thiếu hụt giáo trình văn học cho trẻ mẫu giáo cũng là một vấn đề đáng quan tâm, khiến giáo viên gặp khó khăn trong việc lựa chọn tài liệu giảng dạy phù hợp.

2.1. Mức Độ Yêu Thích Văn Học Của Trẻ 3 4 Tuổi Tại Trường Mầm Non

Nghiên cứu cho thấy mức độ yêu thích văn học của trẻ 3-4 tuổi có sự khác biệt rõ rệt giữa các trường, các lớp. Ở những lớp học có môi trường văn học phong phú và giáo viên nhiệt tình, trẻ thường có hứng thú với văn học hơn. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều trẻ chưa thực sự yêu thích văn học, hoặc chỉ thích một vài thể loại nhất định. Cần có những khảo sát và đánh giá cụ thể để hiểu rõ hơn về thực trạng hứng thú với văn học của trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi.

2.2. Những Khó Khăn Trong Việc Giảng Dạy Văn Học Cho Trẻ 3 4 Tuổi

Việc giảng dạy văn học cho trẻ 3-4 tuổi gặp nhiều khó khăn do khả năng cảm thụ văn học của trẻ 3-4 tuổi còn hạn chế. Trẻ dễ bị phân tán bởi những yếu tố bên ngoài, khó tập trung vào câu chuyện hoặc bài thơ. Bên cạnh đó, việc lựa chọn sách truyện cho trẻ 3-4 tuổi phù hợp cũng là một thách thức, bởi cần đảm bảo nội dung đơn giản, dễ hiểu, hình ảnh minh họa sinh động và phù hợp với lứa tuổi.

III. Cách Nâng Cao Hứng Thú Phương Pháp Giáo Dục Văn Học Hiệu Quả Cho Trẻ

Để nâng cao hứng thú văn học mầm non cho trẻ 3-4 tuổi, cần có những phương pháp giảng dạy văn học cho trẻ mầm non sáng tạo và hiệu quả. Thay vì chỉ đọc và kể chuyện một cách khô khan, giáo viên nên sử dụng các phương tiện trực quan sinh động như hình ảnh, video, âm thanh để thu hút sự chú ý của trẻ. Hoạt động văn học cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi nên được tổ chức dưới hình thức trò chơi, đóng kịch, kể chuyện sáng tạo để trẻ cảm thấy hứng thú và tham gia tích cực hơn. Việc tạo ra môi trường văn học cho trẻ 3-4 tuổi cũng rất quan trọng, bao gồm việc trang trí lớp học bằng tranh ảnh, sách truyện, góc đọc sách, v.v.

3.1. Sử Dụng Phương Tiện Trực Quan Trong Giảng Dạy Văn Học

Việc sử dụng phương tiện trực quan như hình ảnh, video, âm thanh có thể giúp trẻ dễ dàng hình dung và hiểu rõ hơn về nội dung của tác phẩm văn học. Ví dụ, khi kể câu chuyện về chú thỏ, giáo viên có thể sử dụng hình ảnh chú thỏ, hoặc cho trẻ xem video về cuộc sống của thỏ trong tự nhiên. Điều này sẽ giúp trẻ cảm thấy hứng thú và ghi nhớ câu chuyện lâu hơn. Ứng dụng công nghệ trong giáo dục văn học mầm non cũng là một xu hướng tiềm năng, giúp tạo ra những bài giảng sinh động và hấp dẫn.

3.2. Tổ Chức Hoạt Động Văn Học Dưới Hình Thức Trò Chơi

Trẻ 3-4 tuổi học tốt nhất thông qua vui chơi, do đó hoạt động văn học cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi nên được tổ chức dưới hình thức trò chơi. Ví dụ, sau khi nghe câu chuyện về cô Tấm, trẻ có thể tham gia trò chơi đóng vai các nhân vật trong truyện. Hoặc sau khi đọc bài thơ về các loài vật, trẻ có thể tham gia trò chơi tìm hình ảnh các loài vật đó. Điều này sẽ giúp trẻ ôn lại kiến thức một cách tự nhiên và vui vẻ.

IV. Bí Quyết Biện Pháp Nâng Cao Hứng Thú Văn Học Cho Trẻ 3 4 Tuổi

Để thực sự biện pháp nâng cao hứng thú văn học cho trẻ mầm non, chúng ta cần kết hợp nhiều yếu tố. Quan trọng nhất là sự yêu nghề và tâm huyết của giáo viên. Giáo viên cần không ngừng học hỏi, tìm tòi những phương pháp giảng dạy mới, sáng tạo để thu hút trẻ. Bên cạnh đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường cũng đóng vai trò quan trọng. Phụ huynh nên dành thời gian đọc sách cho con nghe, khuyến khích con kể chuyện và tạo điều kiện cho con tham gia các hoạt động văn học tại nhà. Việc tạo dựng thói quen đọc sách từ nhỏ sẽ giúp trẻ yêu thích văn học suốt đời.

4.1. Tạo Môi Trường Văn Học Phong Phú Trong Gia Đình

Ảnh hưởng của gia đình đến hứng thú văn học của trẻ là rất lớn. Gia đình là môi trường đầu tiên và quan trọng nhất để trẻ tiếp xúc với văn học. Phụ huynh nên tạo ra một không gian đọc sách ấm cúng, thoải mái tại nhà, và dành thời gian đọc sách cho con nghe mỗi ngày. Khuyến khích con tự chọn sách và cùng con thảo luận về nội dung câu chuyện sẽ giúp con thêm yêu thích văn học.

4.2. Vai Trò Của Giáo Viên Trong Việc Khơi Gợi Hứng Thú Văn Học

Ảnh hưởng của giáo viên đến hứng thú văn học của trẻ không thể phủ nhận. Giáo viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức, mà còn là người truyền cảm hứng, khơi gợi niềm yêu thích văn học cho trẻ. Giáo viên cần có phương pháp giảng dạy sáng tạo, linh hoạt, phù hợp với từng đối tượng trẻ. Đồng thời, giáo viên cũng cần tạo ra một môi trường học tập thân thiện, cởi mở để trẻ tự tin thể hiện bản thân.

V. Ứng Dụng Thực Tế Kinh Nghiệm Phát Triển Hứng Thú Văn Học 3 4 Tuổi

Nhiều trường mầm non đã triển khai thành công các mô hình kinh nghiệm nâng cao hứng thú văn học cho trẻ. Ví dụ, một số trường đã xây dựng thư viện mini tại lớp học, cho phép trẻ tự do lựa chọn sách và đọc trong giờ chơi. Một số trường khác tổ chức các buổi kể chuyện tương tác, trong đó trẻ được tham gia vào quá trình kể chuyện bằng cách đặt câu hỏi, đưa ra ý kiến hoặc đóng vai các nhân vật. Những mô hình này cho thấy rằng việc tạo ra một môi trường văn học phong phú và khuyến khích trẻ tham gia tích cực vào các hoạt động văn học có thể giúp nâng cao hứng thú đọc sách ở trẻ 3-4 tuổi.

5.1. Xây Dựng Thư Viện Mini Tại Lớp Học

Việc xây dựng thư viện mini tại lớp học sẽ giúp trẻ dễ dàng tiếp cận với sách truyện hơn. Thư viện nên được trang bị đầy đủ các loại sách truyện phù hợp với lứa tuổi, được sắp xếp một cách khoa học và hấp dẫn. Giáo viên nên thường xuyên giới thiệu những cuốn sách mới, khuyến khích trẻ đọc sách và trao đổi với nhau về nội dung sách.

5.2. Tổ Chức Buổi Kể Chuyện Tương Tác Cho Trẻ

Buổi kể chuyện tương tác là một hình thức hoạt động văn học rất hiệu quả. Trong buổi kể chuyện, giáo viên không chỉ đơn thuần kể lại câu chuyện, mà còn khuyến khích trẻ tham gia vào quá trình kể chuyện bằng cách đặt câu hỏi, đưa ra ý kiến hoặc đóng vai các nhân vật. Điều này sẽ giúp trẻ cảm thấy hứng thú và ghi nhớ câu chuyện lâu hơn.

VI. Kết Luận Hướng Đi Mới Cho Nghiên Cứu Hứng Thú Văn Học Mầm Non

Nghiên cứu về hứng thú văn học mầm non vẫn còn nhiều tiềm năng phát triển. Trong tương lai, cần có những nghiên cứu về hứng thú văn học của trẻ mầm non sâu sắc hơn, tập trung vào việc tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến hứng thú của trẻ và đề xuất những giải pháp hiệu quả hơn. Việc phát triển đồ chơi văn học cho trẻ mầm non cũng là một hướng đi đầy hứa hẹn, giúp trẻ tiếp cận với văn học một cách vui vẻ và tự nhiên hơn. Cuối cùng, cần có sự quan tâm và đầu tư hơn nữa từ các cấp quản lý giáo dục để nâng cao chất lượng giảng dạy văn học tại các trường mầm non.

6.1. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Mới Về Hứng Thú Văn Học

Trong tương lai, cần có những nghiên cứu sâu sắc hơn về tác động của môi trường đến hứng thú văn học của trẻ. Đồng thời, cần nghiên cứu về hiệu quả của các phương pháp giảng dạy văn học khác nhau, và tìm ra những phương pháp phù hợp nhất với từng đối tượng trẻ.

6.2. Phát Triển Đồ Chơi Văn Học Cho Trẻ Mầm Non

Đồ chơi văn học cho trẻ mầm non là một công cụ hữu hiệu giúp trẻ tiếp cận với văn học một cách vui vẻ và tự nhiên. Đồ chơi văn học có thể là những con rối, những bộ tranh truyện, những mô hình nhân vật trong truyện cổ tích, v.v. Cần có sự đầu tư và sáng tạo hơn nữa để phát triển những loại đồ chơi văn học đa dạng và hấp dẫn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Giáo dục mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, giữ vai trò nền tảng trong việc hình thành những phẩm chất nhân cách ban đầu của trẻ em. Theo quan điểm đổi mới giáo dục mầm non, trẻ tham gia vào nhiều hoạt động như vui chơi, hoạt động góc, hoạt động ngoài trời, tạo hình, âm nhạc và làm quen với tác phẩm văn học (LQVTPVH). Hoạt động LQVTPVH giữ vị trí quan trọng trong việc phát triển toàn diện nhân cách trẻ: giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mỹ, phát triển trí tuệ, phát triển thể lực và rèn luyện lao động, đặc biệt là mở rộng vốn từ, hoàn thiện ngữ âm và năng lực giao tiếp. Trong quá trình tổ chức hoạt động giáo dục, việc hình thành và duy trì hứng thú đóng vai trò quyết định, kích thích tính tích cực nhận thức và giúp trẻ tiếp nhận nội dung bài học một cách tự nhiên.

Về bối cảnh thực tiễn, Trường Mầm non Yên Thành nằm trên địa bàn xã miền núi, vùng chiêm trũng phía Tây Nam huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình, có điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Qua tìm hiểu thực tế, việc tổ chức hoạt động LQVTPVH cho trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi tại trường còn đối mặt với nhiều rào cản: quy mô nhóm lớp đông, nhận thức của trẻ không đồng đều, cơ sở vật chất và đồ dùng trực quan còn thiếu thốn. Điều này khiến việc gây hứng thú cho trẻ bị hạn chế: trẻ dễ phân tán chú ý, sao nhãng và chưa tích cực tham gia hoạt động. Mặt khác, tại Trường Mầm non Yên Thành chưa từng có đề tài nghiên cứu hoặc sáng kiến kinh nghiệm nào đi sâu khảo sát thực trạng hứng thú của trẻ 3-4 tuổi trong hoạt động LQVTPVH.

Xuất phát từ những lý do trên, đề tài "Thực trạng hứng thú của trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi trong hoạt động làm quen với tác phẩm văn học" được sinh viên Hoàng Mỹ Linh thực hiện dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Thị Nguyệt (năm 2021) tại Khoa Tiểu học Mầm non, Trường Đại học Hoa Lư.

Mục đích nghiên cứu của khóa luận là tìm hiểu thực trạng hứng thú của trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi trong hoạt động LQVTPVH tại Trường Mầm non Yên Thành; từ đó đề xuất một số biện pháp nâng cao mức độ hứng thú cho trẻ trong hoạt động này.

Khóa luận xác định 3 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hoá các vấn đề lý luận có liên quan đến vấn đề nghiên cứu: Hứng thú, hoạt động LQVTPVH, hứng thú của trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi trong hoạt động LQVTPVH.
2. Khảo sát thực trạng hứng thú của trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi trong hoạt động LQVTPVH ở Trường Mầm non Yên Thành.
3. Đề xuất một số biện pháp để nâng cao hứng thú của trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi trong hoạt động LQVTPVH ở Trường Mầm non Yên Thành.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hứng thú của trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi trong hoạt động làm quen với tác phẩm văn học.
• Phạm vi nghiên cứu: Thực trạng tại Trường Mầm non Yên Thành (xã Yên Thành, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình). Khách thể khảo sát thực tế gồm 15 giáo viên đã và đang trực tiếp giảng dạy lớp mẫu giáo 3-4 tuổi và 29 trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi tại trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận hứng thú dựa trên lý luận tâm lý học duy vật biện chứng và sử dụng định nghĩa của tác giả Nguyễn Quang Uẩn: "Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân đối với đối tượng nào đó, vừa có ý nghĩa đối với cuộc sống, vừa có khả năng đem lại khoái cảm cho cá nhân trong quá trình hoạt động". Hứng thú cấu thành từ ba thành phần tương tác chặt chẽ: mặt nhận thức (hiểu rõ đối tượng), mặt xúc cảm (thái độ, tình cảm đối với đối tượng) và mặt hành động (hành vi vươn tới chiếm lĩnh đối tượng). Về lứa tuổi mẫu giáo 3-4 tuổi, tác giả vận dụng các nghiên cứu tâm lý học phát triển của E. Arkin (vốn từ trẻ 3-4 tuổi đạt khoảng 800 - 1926 từ) và Ngô Công Hoàn (chú ý của trẻ chuyển biến mạnh về khối lượng và tính bền vững dưới tác động của ngôn ngữ). Về hoạt động LQVTPVH, nghiên cứu dựa trên quan điểm lý luận của Hà Nguyễn Kim Giang, xác định đây là quá trình giáo viên sử dụng nghệ thuật đọc, kể diễn cảm nhằm giúp trẻ cảm nhận cái hay, cái đẹp của tác phẩm, khơi gợi xúc cảm thẩm mỹ và rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ.

Khóa luận kết hợp đồng bộ các nhóm phương pháp nghiên cứu sau:

• Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa và khái quát hóa tài liệu chuyên ngành tâm lý học, giáo dục học mầm non và phương pháp phát triển ngôn ngữ.
• Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
  • Phương pháp điều tra bằng an-két: Sử dụng phiếu hỏi lấy ý kiến của 15 giáo viên mầm non về nhận thức, mối quan hệ, các khó khăn và biện pháp gây hứng thú.
  • Phương pháp quan sát sư phạm: Dự giờ trực tiếp 2 tiết dạy lớp mẫu giáo 3-4 tuổi: Kể chuyện "Giọt nước tí xíu" và Dạy thơ "Ông mặt trời", lập biên bản ghi nhận hành vi, mức độ chú ý của 29 trẻ.
  • Phương pháp đàm thoại: Trò chuyện với giáo viên và phỏng vấn trực tiếp trẻ 3-4 tuổi nhằm kiểm tra mức độ ghi nhớ, khả năng tái hiện tình tiết và cảm xúc của trẻ.
  • Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Phân tích giáo án, kế hoạch chăm sóc giáo dục của giáo viên dạy lớp 3-4 tuổi.
  • Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Tham vấn cán bộ, chuyên gia giáo dục mầm non có trình độ chuyên môn cao.
• Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng công thức tính tỷ lệ phần trăm (%) và điểm trung bình ($\bar{X}$) để xử lý số liệu thu thập được.

Để đo lường thực trạng, tác giả thiết lập khung tiêu chí đánh giá gồm 3 tiêu chí với thang điểm 3 mức độ (Mức 1: 3 điểm; Mức 2: 2 điểm; Mức 3: 1 điểm):

• Tiêu chí 1 (TC1): Khả năng tập trung chú ý trong hoạt động LQVTPVH (nhận thức).
• Tiêu chí 2 (TC2): Thái độ của trẻ khi tham gia hoạt động/giải quyết các nhiệm vụ học tập (xúc cảm).
• Tiêu chí 3 (TC3): Mức độ tích cực của trẻ và hiệu quả khi tham gia hoạt động (hành động).

Thang đánh giá chung được phân loại: Mức Cao (7,5 - 9,0 điểm); Mức Trung bình (4,5 - dưới 7,5 điểm); Mức Thấp (dưới 4,5 điểm).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về hứng thú của trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi trong hoạt động làm quen với tác phẩm văn học

Chương 1 hệ thống hóa các quan điểm lý luận về hứng thú trong tâm lý học trong và ngoài nước. Tác giả phân tích các khuynh hướng nghiên cứu hứng thú: giải thích bản chất tâm lý (A. Shecbac, H. Buhler, W. James), hứng thú trong quan hệ với nhân cách và động cơ (L.I. Bozhovich, N.S. Lukin, N.D. Levitov), và sự hình thành hứng thú theo lứa tuổi (G.I. Shchukina, A.V. Zaporozhets). Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Phạm Tất Dong, Phạm Minh Hạc, Trần Trọng Thủy, Nguyễn Khắc Viện, Nguyễn Xuân Thức và Nguyễn Quang Uẩn làm rõ hứng thú vừa mang giá trị nhận thức vừa tạo ra rung động cảm xúc.

Chương 1 đi sâu phân tích đặc điểm tâm lý của trẻ 3-4 tuổi: hoạt động chủ đạo chuyển từ chơi với đồ vật sang trò chơi đóng vai theo chủ đề (TCĐVTCĐ); bước ngoặt tư duy chuyển dịch từ tư duy trực quan - hành động sang tư duy trực quan - hình tượng; ý thức bản ngã bắt đầu hình thành dù còn tính duy kỷ trung tâm; khả năng tưởng tượng phát triển mạnh và vốn từ vựng mở rộng nhanh chóng. Khi tham gia hoạt động LQVTPVH, hứng thú giúp trẻ tập trung tri giác hình tượng văn học, kích thích tư duy thẩm mỹ và rèn luyện kỹ năng phát âm, diễn đạt. Hứng thú của trẻ chịu sự quy định bởi yếu tố khách quan (năng lực tổ chức của giáo viên, chất lượng tác phẩm, đồ dùng học liệu, không gian lớp học) và yếu tố chủ quan (nhu cầu khám phá cá nhân, trạng thái thể chất và sự bền vững của chú ý).

Chương 2: Thực trạng hứng thú của trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi trong hoạt động làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non Yên Thành

Chương 2 trình bày tổng quan về Trường Mầm non Yên Thành: trường thành lập năm 1960, công nhận đạt chuẩn quốc gia năm 2005; toàn trường có 3 khu, 36 giáo viên, 1 nhân viên, quản lý 20 nhóm lớp với 595 trẻ (trong đó có 12 lớp mẫu giáo với 395 cháu). 100% cán bộ giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn đào tạo.

Kết quả khảo sát thực trạng nhận thức của giáo viên cho thấy:

• Về tính cần thiết của việc gây hứng thú: 14/15 giáo viên (93,3%) đánh giá "rất cần thiết" và 1/15 giáo viên (6,7%) đánh giá "cần thiết"; không có giáo viên nào cho rằng không cần thiết.
• Về mối quan hệ giữa hứng thú của trẻ và hiệu quả hoạt động: 15/15 giáo viên (100%) khẳng định mối quan hệ "rất chặt chẽ, hứng thú ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng tổ chức hoạt động".
• Về nguồn tài liệu sưu tầm tác phẩm văn học: 100% giáo viên sử dụng tài liệu "Tuyển chọn trò chơi, bài hát, thơ ca, truyện, câu đố theo chủ đề"; 60,0% khai thác qua sách báo, internet và tạp chí GDMN; 33,3% trao đổi từ đồng nghiệp; 33,3% tự sáng tác và 6,7% lấy từ phụ huynh hoặc truyền hình.
• Về yêu cầu khi lựa chọn tác phẩm: 100% giáo viên chú trọng "đảm bảo phù hợp với chủ đề"; 93,3% yêu cầu "đảm bảo mục tiêu hoạt động, tính giáo dục"; 80,0% quan tâm tính "vừa sức, phù hợp độ tuổi, nhận thức"; và 60,0% nhấn mạnh "tính nghệ thuật".

Khảo sát những khó khăn của giáo viên phản ánh rào cản lớn nhất đến từ sĩ số lớp học đông ($\bar{X} = 2,5$, xếp thứ 1) và tính bền vững trong chú ý của trẻ còn hạn chế ($\bar{X} = 2,2$, xếp thứ 2). Điều kiện vật chất, học liệu trực quan phục vụ tiết học cũng gặp khó khăn do ngân sách địa phương hạn chế ($\bar{X} = 2,0$, xếp thứ 3). Về các biện pháp gây hứng thú, giáo viên tập trung nhiều nhất vào việc đọc kể diễn cảm, khích lệ động viên bằng lời và phối hợp linh hoạt các hình thức tổ chức (cùng đạt $\bar{X} = 3,0$). Dựa trên phân tích nguyên nhân khách quan và chủ quan, chương 2 phác thảo định hướng một số biện pháp sư phạm nhằm nâng cao hứng thú cho trẻ tại đơn vị nghiên cứu.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu thu thập và xử lý các cứ liệu định lượng chi tiết phản ánh mức độ thực hiện, rào cản và thực tiễn tổ chức hoạt động LQVTPVH tại địa bàn nông thôn:

STT	Khó khăn đối với giáo viên	Thường xuyên	Đôi khi	Không bao giờ	Điểm trung bình ($\bar{X}$)	Thứ bậc
1	Số lượng trẻ trong lớp đông	7	8	0	2,5	1
2	Sự bền vững, tập trung chú ý của trẻ hạn chế	3	12	0	2,2	2
3	Thiếu cơ sở vật chất, phương tiện giáo dục, tài liệu trực quan	1	13	1	2,0	3
4	Khó khăn trong việc phối hợp với phụ huynh	0	14	1	1,9	4
5	Không đủ thời gian để giúp trẻ tiếp nhận giá trị nội dung, nghệ thuật	2	10	3	1,9	4
6	Thiếu thời gian để phát triển vốn từ thực tiễn gắn với cuộc sống	1	11	3	1,9	4
7	Ít thời gian dành cho trẻ thực hành sử dụng ngôn ngữ	1	11	3	1,9	4
8	Thiếu nguồn tài liệu lựa chọn tác phẩm phù hợp	0	3	12	1,2	8
9	Thiếu kiến thức, kỹ năng cơ bản về lĩnh vực này	0	3	12	1,2	8
10	Lúng túng trong việc sử dụng các biện pháp phát triển ngôn ngữ	0	2	13	1,1	10

Song song với việc chỉ ra các khó khăn, khóa luận tổng hợp mức độ giáo viên áp dụng các biện pháp sư phạm nhằm kích thích hứng thú của trẻ:

STT	Biện pháp gây hứng thú cho trẻ 3-4 tuổi	Thường xuyên	Đôi khi	Không bao giờ	Điểm trung bình ($\bar{X}$)	Thứ bậc
1	Sử dụng nghệ thuật đọc kể diễn cảm của giáo viên	15	0	0	3,0	1
2	Khích lệ, động viên để trẻ tích cực biểu đạt bằng ngôn ngữ	15	0	0	3,0	1
3	Phối hợp nhiều phương pháp, hình thức tổ chức	15	0	0	3,0	1
4	Khởi động tạo ấn tượng, cảm xúc vui vẻ ban đầu	14	1	0	2,9	4
5	Sử dụng đồ dùng, đồ chơi trực quan (tranh ảnh, mô hình)	13	2	0	2,8	5
6	Tạo tình huống, đặt câu hỏi gợi mở để trẻ trả lời	8	7	0	2,5	6

Về mặt đóng góp khoa học và thực tiễn, đây là công trình đầu tiên khảo sát trực tiếp và toàn diện về thực trạng hứng thú của trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi trong hoạt động LQVTPVH tại Trường Mầm non Yên Thành, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình. Kết quả nghiên cứu làm rõ mối quan hệ tương hỗ giữa hứng thú nhận thức của trẻ với năng lực sư phạm của giáo viên, bổ sung dữ liệu thực tế về giáo dục mầm non tại các trường thuộc vùng bán sơn địa chiêm trũng. Nghiên cứu cung cấp hệ thống giải pháp thực tế: giáo viên cần chủ động tự làm đồ dùng trực quan (rối tay, mô hình, sa bàn, mũ đội đầu); linh hoạt lồng ghép câu hỏi đàm thoại gợi mở; đồng thời ứng dụng công nghệ hình ảnh phù hợp để duy trì chú ý bền vững cho trẻ trong điều kiện lớp học đông học sinh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn nhất định xuất phát từ phạm vi nghiên cứu:

• Phạm vi khảo sát thực tế giới hạn trong khuôn khổ 1 trường mầm non (Trường Mầm non Yên Thành) với quy mô mẫu là 15 giáo viên và 29 trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi; do đó tính khái quát đại diện cho toàn bộ địa bàn huyện Yên Mô hoặc tỉnh Ninh Bình chưa cao.
• Khóa luận dừng lại ở mức độ khảo sát mô tả thực trạng, phân tích nguyên nhân và đề xuất nhóm biện pháp sư phạm, chưa tiến hành thực nghiệm đối chứng để đo lường định lượng mức độ tiến bộ của trẻ sau khi áp dụng các biện pháp đổi mới.

Hướng nghiên cứu tiếp theo bao gồm: mở rộng địa bàn khảo sát sang các trường mầm non lân cận để so sánh đối chiếu số liệu; tổ chức thực nghiệm sư phạm có nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng nhằm kiểm định tính hiệu quả của các biện pháp nâng cao hứng thú thông qua các tác phẩm văn học cụ thể.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Giáo dục Mầm non tại các trường đại học, cao đẳng sư phạm: tham khảo khung lý thuyết về hứng thú, quy trình thiết kế công cụ nghiên cứu thực tiễn (phiếu an-két giáo viên, biên bản quan sát tiết dạy, phiếu phỏng vấn trẻ).
• Giáo viên mầm non trực tiếp dạy lớp 3-4 tuổi: tham khảo bộ tiêu chí đánh giá mức độ hứng thú (Bảng 2.1) cùng cách thức tổ chức 2 tiết học điển hình: Kể chuyện "Giọt nước tí xíu" và Dạy thơ "Ông mặt trời".
• Cán bộ quản lý chuyên môn mầm non: nắm bắt các điểm nghẽn thực tế về cơ sở vật chất, sĩ số học sinh và đồ dùng học cụ để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng nghiệp vụ phát triển ngôn ngữ cho giáo viên cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

1. Khó khăn lớn nhất mà giáo viên Trường Mầm non Yên Thành gặp phải khi tổ chức hoạt động LQVTPVH là gì?

Theo số liệu khảo sát 15 giáo viên, khó khăn lớn nhất là số lượng trẻ trong lớp quá đông (điểm trung bình $\bar{X} = 2,5$, xếp thứ 1). Khó khăn xếp thứ 2 là sự bền vững và tập trung chú ý của trẻ 3-4 tuổi còn nhiều hạn chế ($\bar{X} = 2,2$).

2. Tác giả lựa chọn định nghĩa hứng thú của ai làm cơ sở công cụ nghiên cứu chính?

Tác giả sử dụng định nghĩa hứng thú của GS. Nguyễn Quang Uẩn trong giáo trình Tâm lý học đại cương: "Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân đối với đối tượng nào đó, vừa có ý nghĩa đối với cuộc sống, vừa có khả năng đem lại khoái cảm cho cá nhân trong quá trình hoạt động".

3. Hai tiết dạy thực tế nào được tác giả dự giờ quan sát mức độ hứng thú của trẻ?

Tác giả đã trực tiếp dự giờ và quan sát biểu hiện hứng thú của 29 trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi qua 2 tiết học: Kể chuyện "Giọt nước tí xíu" và Dạy thơ "Ông mặt trời".

4. Tỷ lệ giáo viên nhận thức về tính cần thiết của việc gây hứng thú cho trẻ đạt mức độ nào?

Có 93,3% giáo viên khẳng định việc gây hứng thú cho trẻ 3-4 tuổi trong hoạt động LQVTPVH là "rất cần thiết", 6,7% đánh giá "cần thiết" và 0% đánh giá "không cần thiết". Đồng thời, 100% giáo viên xác nhận mối quan hệ giữa hứng thú và hiệu quả tiết học là rất chặt chẽ.

5. Nguồn tài liệu nào được 100% giáo viên Trường Mầm non Yên Thành lựa chọn khi tổ chức hoạt động LQVTPVH?

Nguồn tài liệu được 100% giáo viên sử dụng là "Tuyển chọn trò chơi, bài hát, thơ ca, truyện, câu đố theo chủ đề". Ngoài ra, 60% giáo viên kết hợp tìm kiếm qua sách báo, internet và tạp chí giáo dục mầm non.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Hoàng Mỹ Linh đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về hứng thú và đặc điểm tiếp nhận văn học của trẻ mẫu giáo 3-4 tuổi dựa trên các nghiên cứu tâm lý - giáo dục học chuẩn mực. Thông qua khảo sát thực tế tại Trường Mầm non Yên Thành, công trình cung cấp các số liệu định lượng về nhận thức của giáo viên, các rào cản do lớp đông, thiếu phương tiện trực quan và mức độ áp dụng các biện pháp dạy học. Đề tài đưa ra hệ thống tiêu chí đánh giá rõ ràng và các giải pháp sư phạm khả thi, đóng góp thiết thực cho công tác nâng cao chất lượng hoạt động làm quen tác phẩm văn học ở bậc học mầm non.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỨNG THÚ CỦA TRẺ MẪU GIÁO 3-4 TUỔI TRONG HOẠT ĐỘNG LÀM QUEN VỚI TÁC PHẨM VĂN HỌC 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HỨNG THÚ 1. Khái niệm hứng thú *Các nhà tâm lý học phương Tây - Nhà tâm lý học I. Shecbac cho rằng: “Hứng thú là thuộc tính bẩm sinh vốn có của con người, nó được biểu hiện thông qua thái độ, tình cảm của con người vào một đối tượng nào đó trong thế giới khách quan”.

Một số nhà tâm lý khác cho rằng, hứng thú là dấu hiệu của nhu cầu bản năng cần được thỏa mãn. Hứng thú là trường hợp riêng của thiên hướng, nó được biểu hiện trong xu thế của con người. - Harlette Buhler, hứng thú là một hiện tượng phức hợp cho đến nay vẫn chưa được xác định, hứng thú là một từ, không những chỉ toàn bộ những hành động khác nhau mà hứng thú còn thể hiện cấu trúc bao gồm các nhu cầu.James cho rằng hứng thú là một trường hợp riêng của thiên hướng biểu hiện trong xu thế hoạt động của con người như là một nét tính cách…. *Vấn đề hứng thú trong tâm lý học Macxit Tâm lý học Macxit xem xét hứng thú theo quan điểm duy vật biện chứng.

Coi hứng thú không phải là cái trừu tượng vốn có trong mỗi cá nhân mà là kết quả của sự hình thành và phát triển nhân cách cá nhân, nó phản ánh một cách khách quan thái độ đang tồn tại ở con người. Khái niệm hứng thú được xét dưới nhiều góc độ khác nhau. + Hứng thú xét theo khía cạnh nhận thức: - Trong đó có V.Ivanôp, coi hứng thú là thái độ nhận thức tích cực của cá nhân với những đối tượng trong hiện thực khách quan.A Luiblinxcaia khẳng định hứng thú là thái độ nhận thức, thái độ khao khát đi sâu vào một khía cạnh nhất định của thế giới xung quanh. + Hứng thú xét theo sự lựa chọn của cá nhân đối với thế giới khách quan: - X.L Rubinstêin: Đưa ra tính chất 2 chiều trong mối quan hệ tác động qua lại giữa đối tượng với chủ.

Ông nói hứng thú luôn có tính chất quan hệ 2 chiều. Nếu như một vật nào đó hoặc tôi chú ý có nghĩa là vật đó rất thích thú đối với tôi.Lêônchiev xem hứng thú là thái độ nhận thức nhưng đó là thái độ nhận thức đặc biệt của chủ thể đối với đối tượng hoặc hiện tượng của thế giới khách quan. + Hứng thú xét theo khía cạnh gắn với nhu cầu: - Trong từ điển tâm lý học, hứng thú được coi là một biểu hiện của nhu cầu, làm cho chủ thể tìm cách thỏa mãn nhu cầu tạo ra khoái cảm thích thú. - Ngoài ra nhà tâm lý học A.Phreiet cho rằng: Hứng thú là động lực của những xúc cảm khác nhau.

* Một vài quan điểm khác về hứng thú - Trong cuốn tâm lý học cá nhân, A.Côvaliốp coi hứng thú là sự định hướng của cá nhân, vào một đối tượng nhất định, tác giả đã đưa ra một khái niệm được xem là khá hoàn chỉnh về hứng thú: “Hứng thú là một thái độ đặc thù của cá nhân đối với đối tượng nào đó, do ý nghĩa của nó trong cuộc sống và sự hấp dẫn về mặt tình cảm của nó”. Tóm lại: Các nhà tâm lý học Macxit đã nghiên cứu hứng thú theo quan điểm duy vật biện chứng đã chỉ ra tính chất phức tạp của hứng thú, xem xét hứng thú trong mối tương quan với các thuộc tính khác của nhân cách (nhu cầu, xúc cảm, ý chí, trí tuệ …). * Một số quan niệm về hứng thú của Việt Nam - Tiêu biểu là của nhóm tác giả: Phạm Minh Hạc - Lê Khanh - Trần Trọng Thủy cho rằng: Khi ta có hứng thú về một cái gì đó, thì cái đó bao giờ cũng được ta ý thức, ta hiểu ý nghĩa của nó đối với cuộc sống của ta. Hơn nữa ở ta xuất hiện một tình cảm đặc biệt đối với nó, do đó hứng thú lôi cuốn hấp 9 dẫn chúng ta về phía đối tượng của nó tạo ra tâm lý khát khao tiếp cận đi sâu vào nó.

Theo Từ điển Tiếng Việt, Hứng thú là sự ham thích [9, tr. 161] Tác giả Nguyễn Khắc Viện cho rằng hứng thú là biểu hiện của một nhu cầu, làm cho chủ thể theo cách thỏa mãn, tạo ra khoái cảm, thích thú. Nói đến hứng thú tức nói đến một mục tiêu, huy động sinh lực (thể chất và tâm lý) để cố gắng thực hiện. Có những hứng thú đòi hỏi thỏa mãn trước mắt, như muốn ăn một món gì; có những hứng thú gián tiếp, phải thông qua một hoạt động khác thường không thú vị, mới thỏa mãn, như học toán để cuối năm thi đỗ.

Hứng thú gây chú ý và làm cho chủ thể cố gắng hành động. Các nhà giáo dục thường tìm cách gây hứng thú, đưa ra những chủ thể, từ đó cho học văn, toán, vẽ,. Chính những chủ đề ấy gây ra hứng thú để vượt qua những khó khăn trong học tập các kỹ năng như đọc, viết, tính toán, các chủ đề giáo dục ấy gọi là chủ đề hứng thú. Phương pháp giáo dục của Decoroly lấy trung tâm hứng thú làm phương pháp cơ bản; chương trình xoay quanh những chủ đề như ăn uống, nhà cửa, phương tiện đi lại chứ không chia thành các môn văn, toán, sử, địa.

Vì hứng thú, học sinh sẽ theo một kỉ luật tự nguyện [16, tr. Nguyễn Xuân Thức cho rằng: “Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân đối với đối tượng nào đó vừa có ý nghĩa trong đời sống, vừa có khả năng mang lại khoái cảm” [11, tr. Hứng thú luôn có hai yếu tố: + Đối tượng phải có ý nghĩa đối với đời sống cá nhân (yếu tố nhận thức). + Đối tượng có khả năng hấp dẫn, tạo ra những khoái cảm (yếu tố cảm xúc).

Chính vì đặc điểm này mà hứng thú lôi cuốn con người hướng về phía nó, tạo ra tâm lí khát khao tiếp cận và đi sâu tìm hiểu nó. Đây là đặc trưng quan trọng của hứng thú giúp ta phân biệt nhu cầu và hứng thú, không thể đồng nhất nhu cầu và hứng thú tuy nhu cầu và hứng thú có mối quan hệ mật thiết [11, tr. - Nguyễn Quang Uẩn trong Tâm lý học đại cương đã cho ra đời một khái niệm tương đối thống nhất: “Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân 10 đối với đối tượng nào đó, vừa có ý nghĩa đối với cuộc sống, vừa có khả năng mang lại khoái cảm cho cá nhân trong quá trình hoạt động” [15, tr. Khái niệm này vừa nêu được bản chất của hứng thú, vừa gắn hứng thú với hoạt động của cá nhân.

- Xét về mặt khái niệm: Hứng thú là một thái độ đặc biệt của cá nhân đối với đối tượng, thể hiện ở sự chú ý tới đối tượng, khao khát đi sâu nhận thức đối tượng, sự thích thú được thỏa mãn với đối tượng. Một sự vật, hiện tượng nào đó chỉ có thể trở thành đối tượng của hứng thú khi chúng thoả mãn 2 điều kiện sau đây: - Một là: Có ý nghĩa với cuộc sống của cá nhân, điều kiện này quyết định nhận thức trong cấu trúc của hứng thú, đối tượng nào càng có ý nghĩa lớn đối với cuộc sống của cá nhân thì càng dễ dàng tạo ra hứng thú. Muốn hình thành hứng thú, chủ thể phải nhận thức rõ ý nghĩa của đối tượng với cuộc sống của mình, nhận thức càng sâu sắc và đầy đủ càng đặt nền móng vững chắc cho sự hình thành và phát triển của hứng thú. - Hai là: Có khả năng mang lại khoái cảm cho cá nhân.

Trong quá trình hoạt động với đối tượng, hứng thú có quan hệ mật thiết với nhu cầu. Khoái cảm nảy sinh trong quá trình hoạt động với đối tượng, đồng thời chính khoái cảm có tác dụng thúc đẩy cá nhân tích cực hoạt động, điều đó chứng tỏ hứng thú chỉ có thể hình thành và phát triển trong quá trình hoạt động của cá nhân. Biện pháp quan trọng nhất, chủ yếu nhất để gây ra hứng thú là tổ chức hoạt động, trong quá trình hoạt động và bằng hoạt động với đối tượng, mới có thể nâng cao được hứng thú của cá nhân. - Cũng như những chức năng cấp cao khác, hứng thú được quy định bởi những điều kiện xã hội lịch sử.

Hứng thú của cá nhân được hình thành trong hoạt động và sau khi đã được hình thành chính nó quay trở lại thúc đẩy cá nhân hoạt động. Vì lý do trên hứng thú tạo nên ở cá nhân khát vọng tiếp cận và đi sâu vào đối tượng gây ra nó, khát vọng này được biểu hiện ở chỗ cá nhân tập trung chú ý cao độ vào cái làm cho mình hứng thú, hướng dẫn và điều chỉnh các quá trình tâm lý theo một hướng xác định, do đó tích cực hóa 11 hoạt động của con người theo hướng phù hợp với hứng thú của nó dù phải vượt qua muôn ngàn khó khăn người ta vẫn thấy thoải mái và thu được hiệu quả cao. Hứng thú trong công việc hoàn toàn khác với làm việc tùy hứng, hứng thú trong công việc là một phẩm chất tốt đẹp của nhân cách, còn làm việc tùy hứng là biểu hiện của tính tùy tiện của một tính cách không được giáo dục chu đáo. Trong đề tài nghiên cứu chúng tôi sử dụng khái niệm hứng thú của tác giả Nguyễn Quang Uẩn làm công cụ.

Hứng thú được định nghĩa như sau: “Hứng thú là thái độ đặc biệt của cá nhân đối với đối tượng nào đó, vừa có ý nghĩa đối với cuộc sống, vừa có khả năng đem lại khoái cảm cho cá nhân trong quá trình hoạt động”. - Hứng thú biểu hiện ở sự tập trung cao độ ở sự say mê hấp dẫn bởi nội dung hoạt động, ở bề rộng và bề sâu của hứng thú. - Hứng thú làm nẩy sinh ra khát vọng hành động, làm tăng hiệu quả của hoạt động nhận thức, tăng sức làm việc. Vì thế cùng với nhu cầu hứng thú là một trong những động lực của nhân cách [15, tr.

Biểu hiện của hứng thú Hứng thú có cấu trúc 3 thành phần: Thứ nhất là mặt nhận thức (hiểu rõ đối tượng gây ra hứng thú). Thứ hai là mặt xúc cảm (có thái độ sâu sắc với đối tượng gây ra hứng thú). Thứ ba là hành động (cá nhân tiến hành những hành động để vươn tới chiếm lĩnh đối tượng đó). Ba thành tố trên có quan hệ chặt chẽ với nhau, tương tác lẫn nhau, trong cấu trúc hứng thú, sự tồn tại của từng mặt riêng lẻ không có ý nghĩa đối với hứng thú, không nói lên mức độ của hứng thú.