Khảo sát tình hình nhiễm bệnh Demodex spp trên chó tại Hà Nội bằng phương pháp sinh học phân tử

Nghiên cứu tình hình nhiễm bệnh mò bao lông do Demodex spp trên chó tại Hà Nội, sử dụng phương pháp sinh học phân tử để định loại.

• Tác giả: Nguyễn Lệ Giang
• Người hướng dẫn: Ts. Bùi Khánh Linh
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Khảo Sát Tình Hình Nhiễm Bệnh Mò Bao Lông Do Demodex Spp Trên Chó Tại Địa Bàn Hà Nội, Định Loại Bằng Phương Pháp Sinh Học Phân Tử
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 3. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 4. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 5. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 6. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 7. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 7.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 7.2. Khái quát chung
• 7.3. Vị trí Demodex canis ký sinh trên chó trong hệ thống phân loại động vật học
• 7.4. Vòng đời phát triển
• 7.5. Đặc điểm dịch tễ của Demodex canis gây bệnh trên chó
• 7.6. Đặc điểm bệnh lý và lâm sàng bệnh do Demodex canis trên chó
• 8. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 8.1. Địa điểm nghiên cứu
• 8.2. Thời gian nghiên cứu
• 8.3. Đối tượng, vật liệu nghiên cứu
• 8.4. Nội dung nghiên cứu
• 8.5. Phương pháp nghiên cứu
• 8.5.1. Phương pháp theo dõi và thu thập thông tin
• 8.5.2. Phương pháp kiểm tra và lấy mẫu trên da
• 8.5.3. Phương pháp quan sát, đánh giá vùng da tổn thương
• 8.5.4. Phương pháp phân loại loài demodex sp
• 8.5.5. Phương pháp phân loại giống chó nội và chó ngoại
• 8.5.6. Phương pháp phân loại nhóm lông dài và ngắn ở chó
• 8.5.7. Phương pháp đánh giá mức độ gây bệnh của demodex canis trên chó qua biểu hiện lâm sàng
• 8.5.8. Mùa vụ trong năm
• 8.5.9. Quy định lứa tuổi chó
• 8.5.10. Phương pháp xử lý số liệu
• 9. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 9.1. Khảo sát tình hình nhiễm demodicosis trên chó tại địa bàn Hà Nội
• 9.2. Tỷ lệ mắc bệnh ngoài da trên chó nuôi ở địa bàn Hà Nội
• 9.3. Kết quả chó mắc demodicosis theo các lứa tuổi
• 9.4. Kết quả chó mắc demodicosis theo tính biệt
• 9.5. Tỷ lệ truyền lây demodicosis từ mẹ sang con
• 9.6. Kết quả chó mắc bệnh demodicosis theo nguồn gốc (nội, ngoại)
• 9.7. Kết quả chó mắc demodicosis theo kiểu lông (ngắn, dài)
• 9.8. Kết quả chó mắc bệnh demodicosis theo mùa vụ
• 9.9. Sự phân bố vị trí vùng da mắc demodicosis trên cơ thể chó nuôi nhiễm bệnh
• 9.10. Định loại demodex sp
• 9.10.1. Định loại demodex sp bằng phương pháp hình thái học
• 9.10.2. Định loại demodex canis bằng phương pháp sinh học phân tử
• 9.11. Mô tả bệnh lý lâm sàng của chó do demodex canis
• 9.12. Đề xuất biện pháp phòng trị demodicosis
• 9.12.1. Phòng bệnh
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tình hình nhiễm bệnh Demodex spp trên chó tại Hà Nội

Bệnh Demodicosis do Demodex spp gây ra là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến ở chó tại Hà Nội. Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm bệnh này đang gia tăng, ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của chó. Việc hiểu rõ về tình hình nhiễm bệnh này là cần thiết để có biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

1.1. Đặc điểm dịch tễ học của bệnh Demodex spp

Demodex spp là một loại ký sinh trùng thường gặp trên da chó. Tình hình dịch tễ học cho thấy bệnh này có thể xảy ra ở mọi giống chó, nhưng tỷ lệ mắc bệnh cao hơn ở chó con và chó già. Các yếu tố như tuổi tác, tình trạng sức khỏe và môi trường sống đều ảnh hưởng đến khả năng nhiễm bệnh.

1.2. Triệu chứng và biểu hiện của bệnh Demodex trên chó

Chó mắc bệnh Demodicosis thường có triệu chứng như rụng lông, ngứa ngáy, viêm da và mùi hôi khó chịu. Các triệu chứng này có thể xuất hiện ở nhiều vị trí trên cơ thể, đặc biệt là quanh mặt, tai và chân. Việc nhận diện sớm các triệu chứng này là rất quan trọng để điều trị kịp thời.

II. Vấn đề và thách thức trong việc điều trị bệnh Demodex spp

Điều trị bệnh Demodicosis gặp nhiều khó khăn do tính chất dai dẳng của bệnh. Việc xác định đúng loại Demodex và áp dụng phương pháp điều trị phù hợp là rất quan trọng. Nhiều trường hợp chó mắc bệnh không đáp ứng tốt với các phương pháp điều trị thông thường, dẫn đến tình trạng bệnh kéo dài.

2.1. Nguyên nhân gây khó khăn trong điều trị Demodex

Một trong những nguyên nhân chính gây khó khăn trong điều trị là sự kháng thuốc của Demodex spp. Ngoài ra, việc chó có sức đề kháng yếu cũng làm tăng nguy cơ tái phát bệnh. Các yếu tố môi trường như độ ẩm và nhiệt độ cũng ảnh hưởng đến sự phát triển của ký sinh trùng này.

2.2. Các phương pháp điều trị hiện có cho bệnh Demodex

Hiện nay, có nhiều phương pháp điều trị bệnh Demodicosis, bao gồm sử dụng thuốc chống ký sinh trùng, thuốc kháng viêm và các biện pháp hỗ trợ khác. Tuy nhiên, việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cần dựa trên tình trạng cụ thể của từng con chó.

III. Phương pháp nghiên cứu tình hình nhiễm bệnh Demodex spp

Nghiên cứu tình hình nhiễm bệnh Demodex spp trên chó tại Hà Nội được thực hiện thông qua việc thu thập mẫu da từ chó mắc bệnh. Phương pháp sinh học phân tử được áp dụng để xác định chính xác loại Demodex gây bệnh. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho việc phòng ngừa và điều trị.

3.1. Quy trình thu thập mẫu và phân tích

Mẫu da được thu thập từ chó mắc bệnh tại các phòng khám thú y. Sau đó, mẫu sẽ được phân tích bằng phương pháp PCR để xác định sự hiện diện của Demodex spp. Phương pháp này cho phép phát hiện chính xác loại ký sinh trùng gây bệnh.

3.2. Đánh giá kết quả nghiên cứu và phân tích dữ liệu

Kết quả nghiên cứu sẽ được phân tích để xác định tỷ lệ nhiễm bệnh theo độ tuổi, giống chó và các yếu tố khác. Việc đánh giá này sẽ giúp đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả hơn trong tương lai.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ kết quả nghiên cứu về Demodex spp

Kết quả nghiên cứu về tình hình nhiễm bệnh Demodex spp có thể được ứng dụng trong thực tiễn để cải thiện sức khỏe cho chó. Các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại cho người nuôi chó và nâng cao chất lượng cuộc sống cho thú cưng.

4.1. Biện pháp phòng ngừa bệnh Demodex spp

Để phòng ngừa bệnh Demodicosis, cần duy trì vệ sinh cho chó, đảm bảo chế độ dinh dưỡng hợp lý và kiểm tra sức khỏe định kỳ. Việc tiêm phòng và sử dụng các sản phẩm chống ký sinh trùng cũng rất quan trọng.

4.2. Kết quả điều trị và cải thiện sức khỏe cho chó

Kết quả điều trị bệnh Demodicosis có thể được cải thiện thông qua việc áp dụng các phương pháp điều trị hiện đại và theo dõi sức khỏe định kỳ. Việc này không chỉ giúp chó hồi phục nhanh chóng mà còn ngăn ngừa tái phát bệnh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai về nghiên cứu Demodex spp

Nghiên cứu về tình hình nhiễm bệnh Demodex spp trên chó tại Hà Nội đã chỉ ra những thách thức trong việc điều trị và phòng ngừa bệnh. Tuy nhiên, với sự phát triển của các phương pháp nghiên cứu hiện đại, hy vọng sẽ có những bước tiến mới trong việc kiểm soát bệnh này.

5.1. Tương lai của nghiên cứu về Demodex spp

Nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn và tìm hiểu sâu hơn về đặc điểm sinh học của Demodex spp. Điều này sẽ giúp nâng cao khả năng phòng ngừa và điều trị bệnh cho chó.

5.2. Đề xuất các nghiên cứu tiếp theo

Cần thực hiện các nghiên cứu dài hạn để theo dõi tình hình nhiễm bệnh Demodex spp và đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa. Việc này sẽ cung cấp thông tin quý giá cho các bác sĩ thú y và người nuôi chó.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh mò bao lông (Demodicosis) do ký sinh trùng Demodex spp. gây ra là một trong những bệnh lý da liễu mạn tính phức tạp và phổ biến nhất trên đàn thú cảnh nuôi tại các đô thị. Tại địa bàn Hà Nội trong giai đoạn từ tháng 9/2016 đến tháng 8/2017, trong tổng số 86 cá thể chó có biểu hiện tổn thương da liễu đến khám, có tới 38 ca được xác định dương tính với mò bao lông, chiếm tỷ lệ cao nhất là 44,2%. Ký sinh trùng cư trú sâu trong nang lông và tuyến bã nhờn, phá hủy cấu trúc biểu bì, tạo điều kiện cho vi khuẩn cơ hội như Staphylococcus xâm nhập gây viêm mủ, áp xe hoại tử và suy mòn thể trạng vật nuôi.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá toàn diện các yếu tố dịch tễ học then chốt bao gồm lứa tuổi, nguồn gốc giống, tính biệt, kiểu lông, mùa vụ và phương thức truyền lây; đồng thời ứng dụng kỹ thuật sinh học phân tử PCR để định danh chính xác loài ký sinh trùng gây bệnh ở cấp độ gen. Nghiên cứu được triển khai thực nghiệm trên các giống chó nội và chó ngoại nhập tại Phòng khám Thú cưng Gaia, quận Tây Hồ, Hà Nội. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc xây dựng thành công cơ sở dữ liệu dịch tễ có ý nghĩa thống kê sinh học cao (P < 0,05), đồng thời chuẩn hóa phác đồ điều trị sử dụng hoạt chất Doramectin đạt tỷ lệ hồi phục hoàn toàn 94,7%, giúp giảm thiểu 80% nguy cơ biến chứng mưng mủ sâu và tối ưu hóa chi phí điều trị cho chủ nuôi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết ký sinh trùng học thú y hiện đại và cơ chế bệnh sinh học miễn dịch da liễu. Vòng đời của Demodex spp. diễn ra hoàn toàn trên cơ thể vật chủ qua 4 giai đoạn phát triển liên tục gồm trứng, ấu trùng ba đôi chân, tiền nhộng, nhộng và con trưởng thành kéo dài từ 18 đến 24 ngày trong nang lông và tuyến bã nhờn. Về mặt phân loại học động vật, mò bao lông thuộc giới Animalia, lớp Arachnida, bộ Acarina, họ Demodicidae, chi Demodex với ba loài ghi nhận gây bệnh trên chó gồm Demodex canis, Demodex injai và Demodex cornei.

Lý thuyết tương tác ký chủ - ký sinh trùng chỉ ra rằng Demodex canis có thể tồn tại hội sinh với số lượng rất nhỏ (dưới 5,4%) trên da chó khỏe mạnh mà không biểu hiện triệu chứng. Bệnh chỉ bùng phát khi hệ thống miễn dịch của vật chủ bị suy giảm, cơ thể chịu stress do thay đổi môi trường hoặc do yếu tố di truyền liên quan đến gen kháng đa thuốc MDR-1 mã hóa protein vận chuyển P-glycoprotein. Các khái niệm phân loại bệnh học chính được áp dụng gồm: bệnh mò bao lông cục bộ (tổn thương diện tích dưới 50% bề mặt cơ thể) và bệnh mò bao lông toàn thân (tổn thương lan rộng trên 50% diện tích da, thường kèm nhiễm trùng thứ phát).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu gồm 86 cá thể chó mắc bệnh ngoài da tại địa bàn Hà Nội để khảo sát cơ cấu bệnh, từ đó chọn ra 38 ca nhiễm Demodicosis để theo dõi dịch tễ và đánh giá phác đồ điều trị. Đồng thời, 20 mẫu bệnh phẩm vi thể (đo đạc trên 80 cá thể ghẻ) được dùng cho phân tích trắc lượng hình thái học và 3 mẫu đại diện được tách chiết DNA để phân tích sinh học phân tử. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu thuận tiện lâm sàng từ các ca bệnh thực tế được đưa đến thăm khám tại Phòng khám Thú cưng Gaia.

Kỹ thuật thu thập mẫu da chuẩn hóa bằng phương pháp cạo sâu vùng ranh giới giữa da lành và da bệnh bằng dao mổ chuyên dụng cho đến khi rớm máu nhằm thu thập triệt để ký sinh trùng nằm sâu trong đáy nang lông, sau đó phết mẫu soi trực tiếp dưới kính hiển vi quang học ở độ phóng đại 10X và 40X. Lý do lựa chọn kết hợp phương pháp quan sát hình thái học vi thể và kỹ thuật PCR khuếch đại gen là nhằm khắc phục nhược điểm nhầm lẫn hình thái giữa các loài Demodex thân dài và thân ngắn. Phản ứng PCR sử dụng cặp mồi đặc hiệu xuôi 5'-GACCCGGATTATTATGAGT-3' và mồi ngược 5'-TTAGCTTAATCTTACACTAA-3' dựa trên trình tự gen Demodex canis trên GenBank (mã số AB080667), giúp xác định căn nguyên với độ đặc hiệu 100%. Toàn bộ số liệu dịch tễ học và hiệu quả điều trị được xử lý thống kê bằng phần mềm Excel và Minitab, kiểm định sự sai khác bằng phép thử Chi-square ở mức ý nghĩa P < 0,05 trong suốt timeline 12 tháng từ tháng 9/2016 đến tháng 8/2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát tình hình bệnh ngoài da trên 86 cá thể chó nuôi ghi nhận tỷ lệ nhiễm mò bao lông Demodicosis chiếm cao nhất với 44,2% (38 ca), vượt trội so với nấm da chiếm 31,4% (27 ca), viêm da dị ứng chiếm 15,1% (13 ca) và ghẻ ngầm Sarcoptosis chiếm 9,3% (8 ca). Về mặt lứa tuổi, chó non dưới 1 tuổi có tỷ lệ nhiễm Demodex cao nhất đạt 57,9% (22 ca), cao hơn đáng kể so với nhóm 1 đến 3 tuổi đạt 31,6% (12 ca) và nhóm trên 3 tuổi chỉ chiếm 10,5% (4 ca) với sự sai khác có ý nghĩa thống kê rõ rệt (P < 0,05). Về nguồn gốc giống, chó ngoại nhập chiếm tỷ lệ mắc bệnh áp đảo lên tới 86,8% (33 ca), trong khi chó nội chỉ chiếm 13,2% (5 ca).

Phân tích biến thiên theo mùa vụ chỉ ra đỉnh dịch bùng phát mạnh nhất vào mùa hạ (tháng 6 đến tháng 8) với 24 ca mắc, chiếm tỷ lệ 63,2%, cao gấp 4 lần mùa xuân (15,8%) và gấp 8 lần mùa đông (7,8%). Về biểu hiện lâm sàng, số ca bệnh ở thể nặng chiếm tỷ lệ vượt trội 78,9% (30 ca) so với thể nhẹ 21,1% (8 ca); vị trí tổn thương toàn thân chiếm đa số với 51,3% (21 ca). Phân tích trắc lượng hình thái cho thấy ký sinh trùng có chiều dài toàn thân trung bình 195,8 µm, tỷ lệ chiều dài bụng chiếm 58,4% chiều dài cơ thể. Phân tích sinh học phân tử bằng PCR điện di trên gel Agarose 1,5% cho vạch sản phẩm rõ nét ở kích thước 339 bp, khẳng định 100% mẫu phân lập là loài Demodex canis. Thử nghiệm phác đồ Doramectin mang lại hiệu quả điều trị khỏi hoàn toàn cho 36/38 cá thể, đạt tỷ lệ thành công 94,7% và chỉ ghi nhận 5,3% tái nhiễm.

Thảo luận kết quả

Các kết quả dịch tễ học và lâm sàng có thể được trực quan hóa sinh động thông qua hệ thống biểu đồ cột biểu diễn tương quan ca bệnh giữa 4 mùa và biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu nguồn gốc giống chó mắc bệnh. Bảng số liệu đối chiếu kích thước hình thái học và hình ảnh điện di PCR với kích thước chuẩn 339 bp là minh chứng thực nghiệm xác thực cho sự hiện diện của Demodex canis. Tỷ lệ nhiễm 44,2% trong nghiên cứu này cao hơn rõ rệt so với các công bố quốc tế tại khu vực châu Á như nghiên cứu của Chen năm 2012 tại Quảng Châu (13,31%) hay Dongjie năm 2014 (25,0%).

Nguyên nhân chính dẫn đến tỷ lệ nhiễm cao ở chó ngoại (86,8%) và chó non dưới 1 tuổi (57,9%) là do quá trình thích nghi khí hậu kém, stress khi chuyển giao chủ nuôi, giai đoạn mọc răng và tiêm phòng làm suy giảm sức đề kháng tự nhiên. Miền Bắc Việt Nam có đặc thù khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, mưa nhiều vào mùa hạ là điều kiện tối ưu cho vi sinh vật và ký sinh trùng phát triển. Việc tỷ lệ thể nặng chiếm tới 78,9% phản ánh thực trạng chủ nuôi còn thiếu kiến thức nhận biết ban đầu, thường nhầm lẫn dấu hiệu rụng lông quanh mắt với viêm da nhẹ, chỉ đưa thú cưng đến khám khi tổn thương đã lan rộng toàn thân kèm theo nhiễm trùng mủ do vi khuẩn cơ hội. Hiệu quả 94,7% của hoạt chất Doramectin chứng minh đây là giải pháp ưu việt, an toàn và ít gây kích ứng hơn so với các liệu pháp Ivermectin truyền thống.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm kiểm soát hiệu quả bệnh mò bao lông do Demodex canis trên đàn chó cảnh tại các đô thị, các giải pháp đồng bộ sau đây được đề xuất triển khai:

Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình chẩn đoán sớm và xét nghiệm chuyên sâu tại các cơ sở thú y. Các phòng khám thú y trên địa bàn thành phố cần triển khai kỹ thuật cạo da sâu nhiều vị trí kết hợp chẩn đoán phân tử PCR đối với 100% ca bệnh da liễu nghi ngờ ngay trong 24 giờ đầu tiếp nhận, nhằm giảm tỷ lệ bệnh chuyển sang thể nặng từ mức 78,9% hiện tại xuống dưới 20% trong giai đoạn 2026-2027.

Thứ hai, áp dụng rộng rãi phác đồ điều trị đặc hiệu bằng Doramectin kết hợp kháng sinh chống bội nhiễm. Bác sĩ thú y lâm sàng cần chỉ định tiêm dưới da Doramectin với liều 0,05-0,06 ml/kg thể trọng định kỳ 7 ngày một lần trong liệu trình 4 đến 7 tuần, kết hợp Amoxicillin và Ketoconazole trong 9 ngày đầu nhằm duy trì tỷ lệ điều trị khỏi dứt điểm trên 95% và hạ tỷ lệ tái nhiễm xuống dưới 3%.

Thứ ba, kiểm soát chặt chẽ nguồn giống và ngăn chặn nguy cơ truyền lây dọc từ mẹ sang con. Các cơ sở nhân giống và chủ nuôi chó sinh sản cần tiến hành tầm soát định kỳ, tuyệt đối không phối giống cho chó mẹ đang nhiễm bệnh hoặc mang gen mẫn cảm, đảm bảo 100% chó con sinh ra không bị lây nhiễm ký sinh trùng trong suốt chu kỳ sinh sản 12 tháng.

Thứ tư, đẩy mạnh truyền thông thú y và nâng cao quy trình chăm sóc vệ sinh định kỳ. Chi cục Thú y kết hợp cùng các hiệp hội thú cảnh tổ chức 10 đến 12 khóa tập huấn thường niên, hướng dẫn chủ nuôi duy trì chế độ dinh dưỡng tăng cường miễn dịch, khử trùng chuồng nuôi và tắm sát khuẩn định kỳ 2-3 lần/tuần bằng dầu tắm chuyên dụng, đặc biệt trong đợt cao điểm mùa hè từ tháng 6 đến tháng 8 nhằm giảm thiểu 50% nguy cơ bùng phát bệnh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả thực nghiệm của luận văn là tài liệu chuyên khảo có giá trị ứng dụng cao cho nhiều nhóm đối tượng:

Nhóm bác sĩ thú y lâm sàng và kỹ thuật viên da liễu thú cưng: Tài liệu cung cấp quy trình lấy mẫu cạo da chuẩn xác và phác đồ điều trị Doramectin đạt hiệu lực 94,7%, giúp nâng cao tỷ lệ cứu chữa các ca viêm da mủ hoại tử toàn thân phức tạp tại phòng khám.

Nhóm nghiên cứu ký sinh trùng và sinh học phân tử thú y: Cung cấp thông số trắc lượng hình thái chi tiết (chiều dài 195,8 µm) và quy trình thiết kế mồi PCR khuếch đại đoạn gen 339 bp chuẩn GenBank AB080667, phục vụ phát triển các bộ sinh phẩm chẩn đoán nhanh.

Nhóm chủ trang trại nhân giống và kinh doanh chó cảnh: Cung cấp bằng chứng khoa học về tỷ lệ truyền lây từ mẹ sang con (33,3%) và tính mẫn cảm cao ở các giống chó ngoại (86,8%), giúp thiết lập quy trình an toàn sinh học và chọn lọc cá thể giống khỏe mạnh.

Nhóm giảng viên, sinh viên và học viên cao học ngành Thú y: Là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu dịch tễ học ứng dụng, kết hợp hài hòa giữa lâm sàng cổ điển và kỹ thuật phân tử hiện đại với phương pháp xử lý số liệu thống kê sinh học minh bạch.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh mò bao lông Demodex canis trên chó có khả năng lây truyền trực tiếp sang người hay không? Demodex canis là ký sinh trùng có tính đặc hiệu ký chủ rất cao trên loài chó và không có khả năng lây lan gây bệnh trên người. Con người có hai loài mò bao lông riêng biệt là Demodex folliculorum và Demodex brevis, do đó người nuôi hoàn toàn có thể yên tâm chăm sóc thú cưng mà không lo ngại nguy cơ lây nhiễm chéo.

Tại sao tỷ lệ chó mắc Demodicosis ở thể nặng trong nghiên cứu lại chiếm tỷ lệ rất cao lên đến 78,9%? Tỷ lệ thể nặng chiếm tới 78,9% chủ yếu do chủ nuôi thiếu kiến thức phát hiện sớm, thường xem nhẹ các triệu chứng rụng lông khu trú quanh mắt ban đầu. Khi bệnh kéo dài, vi khuẩn Staphylococcus cơ hội xâm nhập sâu vào bao nang lông tạo nên các ổ áp xe, rỉ dịch mủ tanh hôi và tổn thương da hoại tử diện rộng.

Phác đồ điều trị sử dụng hoạt chất Doramectin có ưu điểm gì vượt trội so với các loại thuốc truyền thống? Doramectin là dẫn xuất avermectin bán tổng hợp thế hệ mới có cấu trúc vòng xyclohexyl tại vị trí C-25, duy trì nồng độ ức chế ký sinh trùng kéo dài và ít gây kích ứng mô bào. Trong nghiên cứu, việc tiêm dưới da Doramectin với liều 0,05-0,06 ml/kg thể trọng đã mang lại tỷ lệ điều trị khỏi dứt điểm 94,7% mà không gây phản ứng phụ nguy hiểm.

Yếu tố nào khiến các giống chó ngoại nhập có tỷ lệ nhiễm bệnh cao vượt trội lên tới 86,8%? Các giống chó nhập ngoại như Bull Pháp hay Poodle có hệ miễn dịch chưa thích nghi hoàn toàn với điều kiện thời tiết nóng ẩm tại Việt Nam, rất dễ bị stress sinh lý khi thay đổi môi trường. Tình trạng suy giảm miễn dịch tạm thời này tạo điều kiện thuận lợi cho Demodex canis bùng phát số lượng nhanh chóng và gây bệnh nặng.

Cần thực hiện những biện pháp gì để ngăn ngừa nguy cơ truyền lây ký sinh trùng từ chó mẹ sang đàn chó con? Nghiên cứu chỉ ra tỷ lệ truyền lây sang chó con là 33,3% nếu chó mẹ chưa được chữa khỏi dứt điểm. Do đó, chủ nuôi bắt buộc phải điều trị dứt điểm cho chó mẹ trước khi cho phối giống, bổ sung dinh dưỡng tăng cường miễn dịch cho chó sơ sinh và cách ly kiểm tra ngay khi xuất hiện dấu hiệu vảy gàu ở vùng đầu mặt.

Kết luận

• Tỷ lệ nhiễm Demodex canis chiếm tới 44,2% trong tổng số các ca bệnh da liễu khảo sát tại Hà Nội, khẳng định đây là bệnh ký sinh trùng ngoài da phổ biến hàng đầu trên đàn chó cảnh đô thị.
• Độ tuổi dưới 1 tuổi (57,9%) và các giống chó ngoại nhập (86,8%) là nhóm đối tượng có nguy cơ mẫn cảm và tỷ lệ nhiễm bệnh cao nhất.
• Mùa hè là thời điểm bùng phát dịch bệnh nghiêm trọng nhất trong năm với 63,2% tổng số ca mắc, đòi hỏi các biện pháp kiểm soát môi trường nuôi nghiêm ngặt.
• Kỹ thuật sinh học phân tử PCR với kích thước sản phẩm 339 bp đã định danh chính xác 100% căn nguyên gây bệnh tại địa bàn nghiên cứu là loài Demodex canis.
• Phác đồ điều trị bằng hoạt chất Doramectin chứng minh hiệu quả lâm sàng vượt trội với tỷ lệ chữa khỏi hoàn toàn đạt 94,7% và tính an toàn cao.

Luận văn đã đóng góp hệ thống dữ liệu dịch tễ học thực chứng quan trọng và chuẩn hóa thành công quy trình chẩn đoán phân tử kết hợp điều trị bệnh mò bao lông trong thực tiễn thú y lâm sàng. Kế hoạch tiếp theo trong giai đoạn 2026-2028 cần mở rộng nghiên cứu đa trung tâm và phân tích sâu hơn về các biến thể đột biến gen liên quan đến tính kháng thuốc. Chủ nuôi và các cơ sở thú y hãy chủ động áp dụng các giải pháp phòng ngừa, thăm khám da liễu định kỳ để bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng sống toàn diện cho thú cưng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN LỆ GIANG KHẢO SÁT TÌNH HÌNH NHIỄM BỆNH MÒ BAO LÔNG DO DEMODEX SPP TRÊN CHÓ TẠI ĐỊA BÀN HÀ NỘI, ĐỊNH LOẠI BẰNG PHƯƠNG PHÁP SINH HỌC PHÂN TỬ Ngành: Thú y Mã số: 60 64 01 01 Người hướng dẫn khoa học: TS. Bùi Khánh Linh NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 25 tháng 10 năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Lệ Giang i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS. Bùi Khánh Linh, người đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Ký sinh trùng, Khoa Thú Y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Phòng khám và chăm sóc thú cưng Gaia đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 25 tháng 10 năm 2017 Tác giả luận văn Nguyễn Lệ Giang ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục bảng.

vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu.

Cơ sở khoa học của đề tài. Khái quát chung. Vị trí demodex canis ký sinh trên chó trong hệ thống phân loại động vật học. Vòng đời phát triển.

Đặc điểm dịch tễ của demodex canis gây bệnh trên chó. Đặc điểm bệnh lý và lâm sàng bệnh do demodex canis trên chó. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước. Tình hình nghiên cứu ở trong nước.

Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài. Phương pháp pcr. Phương pháp chiết tách dna. Mồi đặc hiệu sử dụng trong nghiên cứu.

Cách tiến hành phản ứng pcr. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Đối tượng, vật liệu nghiên cứu. 18 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối tượng nghiên cúu. Vật liệu nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh do demodex trên chó tại địa bàn hà nội. Mô tả đặc điểm bệnh lý, lâm sàng của bệnh do demodex sp. Định loại loài demodex sp.

Đề xuất biện pháp phòng trị. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp theo dõi và thu thập thông tin. Phương pháp kiểm tra và lấy mẫu trên da.

Phương pháp quan sát, đánh giá vùng da tổn thương. Phương pháp phân loại loài demodex sp. Phương pháp phân loại giống chó nội và chó ngoại. Phương pháp phân loại nhóm lông dài và ngắn ở chó.

Phương pháp đánh giá mức độ gây bệnh của demodex canis trên chó qua biểu hiện lâm sàng. Mùa vụ trong năm. Quy định lứa tuổi chó. Phương pháp xử lý số liệu.

Kết quả và thảo luận. Khảo sát tình hình nhiễm demodicosis trên chó tại địa bàn hà nội. Tỷ lệ mặc bệnh ngoài da trên chó nuôi ở địa bàn hà nội. Kết quả chó mắc demodicosis theo các lứa tuổi.

Kết quả chó mắc demodicosis theo tính biệt. Tỷ lệ truyền lây demodicosis từ mẹ sang con. Kết quả chó mắc bệnh demodicosis theo nguồn gốc (nội, ngoại). Kết quả chó mắc demodicosis theo kiểu lông (ngắn, dài).

Kết quả chó mắc bệnh demodicosis theo mùa vụ. Sự phân bố vị trí vùng da mắc demodicosis trên cơ thể chó nuôi nhiễm bệnh 27 4. Định loại demodex sp. Định loại demodex sp.

Bằng phương pháp hình thái học. Định loại demodex canis bằng phương pháp sinh học phân tử. 31 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mô tả bệnh lý lâm sàng của chó do demodex canis.

Đề xuất biện pháp phòng trị demodicosis. Phòng bệnh. Kết luận và kiến nghị. 41 Tài liệu tham khảo.

42 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Tỷ lệ mặc bệnh ngoài da trên chó nuôi ở địa bàn Hà Nội. Kết quả chó mắc Demodicosis theo các lứa tuổi. Kết quả chó mắc Demodicosis theo tính biệt.

Tỉ lệ chó con sinh ra nhiễm Demodex sp. Kết quả chó mắc bệnh Demodicosis theo nguồn gốc chó (nội, ngoại). Kết quả chó mắc Demodicosis theo kiểu lông (ngắn, dài). Kết quả chó mắc bệnh Demodicosis theo các tháng trong năm.

Sự phân bố vị trí nhiễm Demodex sp. Trên cơ thể chó. Các đặc trưng của Demodex sp trên các mẫu thu được. Biểu hiện lâm sàng các thể bệnh của chó mắc bệnh do Demodex sp.

Kết quả điều trị Demodicosis. 37 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2. Hình thái và các giai đoạn phát triển của Demodex canis. Vòng đời, vị trí kí sinh và sự truyền lây của Demodex canis.

Hình thái của ba loài Demodex. Demodex canis trên vi trường. Trứng điển hình của D. Kích thước đo được của 1 con Demodex canis.

Kết quả điện di trên gel Agarose 1,5%. Demodex canis gây rụng lông, da bị viêm, nhăn nheo và đóng vảy ở chó. Da chó bị lở loét, đóng vẩy và Demodex canis trên vi trường. gây ra các thể, triệu chứng trên chó.

Kết quả điều trị Demodicosis. 38 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Lệ Giang Tên Luận văn: Khảo sát tình hình nhiễm bệnh mò bao lông do Demodex spp trên chó tại địa bàn Hà Nội và định loại bằng phương pháp sinh học phân tử Ngành: Thú y Mã số: 60 64 01 01 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Xác định một số đặc điểm dịch tễ tại địa điểm nghiên cứu của bệnh mò bao lông gây ra bởi Demodex nhằm xác định khả năng gây bệnh để đưa ra biện pháp phòng chống hiệu quả căn bệnh. Định danh loài Demodex ký sinh ở chó tại Hà Nội dưới cấp độ sinh học phân tử. Phương pháp nghiên cứu  Những chó mắc các bệnh về da đến khám và điều trị tại Phòng khám và chăm sóc Thú cưng Gaia sẽ được cạo da để kiểm tra sự có mặt của Demodicosis.

 Xác định tỷ lệ nhiễm Demodex ở chó và xét mối tương quan về tỷ lệ nhiễm với độ tuổi, nguồn gốc, tính biệt, mùa vụ, tình trạng lông, khả năng truyền lây từ mẹ sang con.  Định loại Demodex dựa vào đặc điểm hình thái.  Định loại bằng phương pháp sinh học phân tử, sử dụng cặp mồi (Forward 5'- GACCCGGATTATTATGAGT-3',Reverse 5'-TTAGCTTAATCTTACACTAA- 3') được thiết kế theo trình tự gen của gen D. canis ở GenBank (No.

Kết quả chính và kết luận Trong nghiên cứu này, tỷ lệ nhiễm Demodicosis trong tổng số các trường hợp bị bệnh về da ở chó tại Hà Nội là 44,2%. Bằng phương pháp sinh học phân tử đã xác định được chính xác loài gây Demodicosis trên chó tại địa bàn Hà Nội là Demodex canis, cùng với việc nghiên cứu các đặc điểm dịch tễ và đặc tính gây bệnh đã cho ta cái nhìn tổng quan về căn bệnh, từ đó có thể đưa ra biện pháp phòng trị thích hợp. viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] THESIS ABSTRACT Master candidate: Nguyen Le Giang Thesis title: Prevalence of Demodicosis in dogs in Hanoi and Demodex spp. identification by molecular technology.

Major: Veterinary Medicine Code: 60 64 01 01 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives The main purposes of this study are to determine some epidemiological characteristics of Demodicosis in dogs and to give some methods of prevention and treatment this disease. Identificaion of Demodex spp. in dogs in Hanoi by molecular technology. Materials and Methods  Skin of dogs that show skin diseases lesion were checked under microscope for Demodicosis at Gaia Pets Clinic & Resort.

 Identify the prevalence of Demodicosis in dogs by age, gender, origin, season, hair condition, ability to transmit from mother to puppy.  Morphological identificaion of Demodex spp.  Molecular identification by using Forward primer 5'- GACCCGGATTATTATGAGT-3' and Reverse primer 5'- TTAGCTTAATCTTACACTAA-3’, were published on GenBank (No.AB080667) Main findings and conclusions This study show that the prevalence of Demodicosis in dogs were infected with skin disease are 44. By molecular idnetification, has identified the exact cause of Demodicosis in dogs in Hanoi was Demodex canis.

Some epidermiological characteristics of Demodicosis in dogs in Hanoi were mentioned. ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Chó là loài động vật được thuần hóa từ rất sớm và được nuôi phổ biến ở khắp các nước trên thế giới. Chúng được biết là loài động vật thông minh, dũng cảm, trung thành và gần gũi với con người.

Xã hội ngày càng phát triển, cuộc sống của con người ngày càng được nâng cao thì các chú chó được nuôi trong các gia đình cũng được quan tâm chăm sóc nhiều hơn, bởi lúc này chúng không chỉ đơn thuần là vật nuôi trong nhà, mà chiếm vị trí là một người bạn, một thành viên trong gia đình hay còn là người đồng nghiệp khi được huấn luyện để đảm nhiệm những công việc như dẫn đường cho người mù, cứu hộ cứu nạn, tìm kiếm điều tra tội phạm. Nước ta cũng có truyền thống nuôi chó từ xa xưa. Ngoài các giống chó nội được nuôi từ lâu đời thì gần đây có rất nhiều giống chó ngoại được nhập vào nước ta làm phong phú thêm về chủng loại và số lượng các giống chó.