Khảo Sát và Đánh Giá Tập Đoàn Giống Lúa Trung Mùa Nhập Nội Từ IRRI Tại Huyện Củ Chi

Khảo sát và đánh giá tập đoàn giống lúa trung mùa nhập nội từ IRRI tại huyện Củ Chi, TP Hồ Chí Minh, mang lại thông tin hữu ích cho nông dân.

• Tác giả: Traàn Leä Truùc
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đình Lâm
• Trường học: Trường Đại Học Mở - Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Sinh Học Nông Nghiệp
• Đề tài: Khảo Sát và Đánh Giá Tập Đoàn Giống Lúa Trung Mùa Nhập Nội Từ IRRI Tại Huyện Củ Chi
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. Phaàn Thöù Nhaát: TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU NGHIEÂN CÖÙU
• 1.1. MOÄT SOÁ ÑAËC TÍNH THÖÏC VAÄT VAØ YEÂU CAÀU NGOAÏI CAÛNH CUÛA CAÂY LUÙA
• 1.1.1. Nguoàn goác vaø phaân loaïi
• 1.1.2. Ñaëc ñieåm thöïc vaät
• 1.1.2.1. Reã luùa
• 1.1.2.2. Thaân luùa
• 1.1.2.3. Laù luùa
• 1.1.2.4. Boâng luùa
• 1.1.3. Yeâu caàu ngoaïi caûnh cuûa caây luùa
• 1.1.3.1. Nhieät ñoä
• 1.1.3.2. AÙnh saùng
• 1.2. CAÙC KYÕ THUAÄT CANH TAÙC LUÙA ÔÛ KHU VÖÏC THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH
• 1.2.1. Gioáng vaø thôøi vuï gieo
• 1.2.1.1. Gioáng
• 1.2.1.2. Thôøi vuï gieo
• 1.2.2. Chuaùn bò ñaát
• 1.2.3. Chaêm soùc
• 1.2.3.1. Boùn phaân
• 1.2.3.2. Töôùi nöôùc
• 1.2.3.3. Tröø coû vaø saâu beänh
• 1.2.3.4. Thu hoaïch
• 1.3. TÌNH HÌNH SAÛN XUAÁT VAØ TIEÂU THUÏ LUÙA GAÏO ÔÛ VIEÄT NAM VAØ TREÂN THEÁ GIÔÙI. TÌNH HÌNH NGHIEÂN CÖÙU VAØ PHAÙT TRIEÅN CAÙC GIOÁNG LUÙA ÔÛ PHÍA NAM
• 2. Phaàn Thöù Hai: VAÄT LIEÄU VAØ PHÖÔNG PHAÙP THÍ NGHIEÄM
• 2.1. VAÄT LIEÄU VAØ CAÙC ÑIEÀU KIEÄN THÍ NGHIEÄM
• 2.2. PHÖÔNG PHAÙP THÍ NGHIEÄM
• 2.2.1. Sô ñoà boá trí thí nghieäm
• 2.2.2. Noäi dung nghieân cöùu
• 2.2.3. Caùc chæ tieâu theo doõi vaø caùch laáy soá lieäu
• 3. Phaàn Thöù Ba: KEÁT QUAÛ THÖÏC NGHIEÄM VAØ THAÛO LUAÄN
• 3.1. ÑAÙNH GIAÙ CAÙC CHÆ TIEÂU SINH TRÖÔÛNG CUÛA TAÄP ÑOAØN GIOÁNG LUÙA. ÑAÙNH GIAÙ CAÙC YEÁU TOÁ CAÁU THAØNH NAÊNG SUAÁT. ÑAÙNH GIAÙ NAÊNG SUAÁT MAÃU. NHAÄN XEÙT KHAÛ NAÊNG CHOÁNG SAÂU BEÄNH. ÑAÙNH GIAÙ CHAÁT LÖÔÏNG LUÙA GAÏO
• KEÁT LUAÄN VAØ ÑEÀ NGHÒ
• KEÁT LUAÄN
• ÑEÀ NGHÒ
• TAØI LIEÄU THAM KHAÛO
• MOÄT SOÁ HÌNH AÛNH VEÀ THÍ NGHIEÄM
• MỤC LUÏC CAÙC BIEÅU ÑOÀ & CAÙC BAÛNG BIEÅU
• 1. Phaàn Thöù Nhaát: TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU NGHIEÂN CÖÙU
• 1.1. BIEÅU ÑOÀ
• 1.1.1. Gaïo 5% taám USD/taán FOB, Thaùi Lan
• 1.2. BAÛNG BIEÅU
• 1.2.1. Ñaëc ñieåm cuûa caùc loøai thuoäc cho Oryze
• 1.2.2. Nhu caàu nhieät ñoä ôû caùc giai ñoïan sinh tröôûng phaùt trieån cuûa caây luùa
• 1.2.3. Saûn xuaát tieâu duøng & döï tröõ gaïo treân theá giôùi giai ñoaïn 1997 – 2001
• 1.2.4. Ñaëc tính caùc gioáng luùa trieån voïng vuï ñoâng - xuaân 1997 –1998
• 1.2.5. Dieän tích saûn xuaát gioáng luùa VNN 97-6 ôû caùc tænh ÑBSCL
• 2. Phaàn Thöù Hai: VAÄT LIEÄU & PHÖÔNG PHAÙP THÍ NGHIEÄM
• 2.1. BAÛNG BIEÅU
• 2.1.1. Teân caùc maãu gioáng luùa trong muøa cuûa IRRI tham gia thí nghieäm taïi Traïi thöïc nghieäm cuûa Phoøng Nghieân cöùu Caây löông thöïc, 2004
• 2.1.2. Soá lieäu khí töôïng thuûy vaên ôû thaønh phoá Hoà Chí Minh töø thaùng 5 ñeán thaùng 10 naêm 2004
• 3. Phaàn Thöù Ba: KEÁT QUAÛ THÖÏC NGHIEÄM
• 3.1. BIEÅU ÑOÀ
• 3.1.1. Thôøi gian sinh tröôûng cuûa moät soá gioáng trung muøa cuûa IRRI coù trieån voïng ñöôïc ñaùnh giaù taïi Traïi thöïc nghieäm Cuû Chi, vuï heø thu 2004
• 3.1.2. Bieåu ñoà söï phaân boå caùc gioáng luùa muøa IRRI theo chieàu cao caây
• 3.1.3. Soá nhaùnh höõu hieäu/buïi cuûa moät soá gioáng luùa trung muøa cuûa IRRI trieån voïng troàng taïi traïi thöïc nghieäm Cuû Chi , vuï heø –thu, 2004
• 3.1.4. Söï phaân boå caùc gioáng luùa muøa IRRI theo thôøi gian sinh tröûng
• 3.1.5. Naêng suaát lyù thuyeát & naêmg suaát thöïc teá cuûa moät soá gioáng luùa trung muøa cuûa IRRI coù trieån voïng troàng taïi Traïi thöïc nghieäm Cuû Chi, vuï heø – thu, 2004
• 3.1.6. Söï phaân boå cuûa gioáng luùa muøa IRRI theo naêng suaát thöïc teá
• 3.2. Ñaùnh giaù taäp ñoøan gioáng luùa trong muøa cuûa IRRI theo caùc chæ tieâu sinh tröôûng vaø thôøi gian sinh tröôûng taïi Traïi thöïc nghieäm Cuû Chi, vuï heø thu, 2004
• 3.3. Caùc chæ tieâu sinh tröôûng cuûa moät soá gioáng luùa trung muøa cuûa IRRI trieån voïng ñöôïc troàng taïi Traïi thöïc nghieäm Cuû Chi, vuï heø thu, 2004
• 3.4. Ñaùnh giaù taäp ñoaøn gioáng luùa trung muøa cuûa IRRI theo chæ tieâu caùc yeáu toá caáu thaønh naêng suaát taïi Traïi thöïc nghieäm Cuû Chi, vuï heø thu, 2004
• 3.5. Caùc yeáu toá caáu thaønh naêng suaát moät soá gioáng luùa trung muøa cuûa IRRI coù trieån voïng ñöôïc troàng taïi Traïi thöïc nghieäm Cuû Chi, vuï heø thu, 2004
• 3.6. Ñaùnh giaù taäp ñoaøn gioáng luùa trung muøa cuûa IRRI theo chæ tieâu naêng suaát gioáng taïi Traïi thöïc nghieäm Cuû Chi, vuï heø thu, 2004
• 3.7. Naêng suaát moät soá gioáng luùa trung muøa cuûa IRRI coù trieån voïng ñöôïc ñaùnh giaù taïi Traïi thöïc nghieäm Cuû Chi, vuï heø thu, 2004

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Khảo Sát Giống Lúa Trung Mùa Nhập Nội Từ IRRI

Khảo sát giống lúa trung mùa nhập nội từ IRRI tại huyện Củ Chi là một nghiên cứu quan trọng nhằm đánh giá chất lượng và năng suất của các giống lúa mới. Nghiên cứu này không chỉ giúp nâng cao năng suất lúa mà còn góp phần vào việc cải thiện chất lượng giống lúa trong nông nghiệp Việt Nam. Việc áp dụng các giống lúa từ IRRI có thể mang lại nhiều lợi ích cho nông dân và nền kinh tế địa phương.

1.1. Giới Thiệu Về Giống Lúa IRRI

Giống lúa IRRI được phát triển từ Viện Nghiên cứu Lúa quốc tế, nổi bật với khả năng chống chịu sâu bệnh và năng suất cao. Các giống này đã được thử nghiệm và chứng minh hiệu quả trong nhiều điều kiện khí hậu khác nhau.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu này không chỉ giúp nông dân hiểu rõ hơn về các giống lúa mới mà còn tạo cơ hội cho việc áp dụng công nghệ sinh học trong nông nghiệp, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Việc Đánh Giá Giống Lúa

Việc đánh giá giống lúa trung mùa nhập nội từ IRRI gặp phải nhiều thách thức, bao gồm điều kiện khí hậu, đất đai và sự thích nghi của giống lúa với môi trường địa phương. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng lúa, đòi hỏi các nhà nghiên cứu phải có phương pháp đánh giá chính xác.

2.1. Điều Kiện Khí Hậu Ảnh Hưởng Đến Năng Suất

Khí hậu tại huyện Củ Chi có thể thay đổi, ảnh hưởng đến sự phát triển của giống lúa. Việc theo dõi và phân tích các yếu tố khí hậu là cần thiết để đưa ra các giải pháp phù hợp.

2.2. Đặc Điểm Đất Đai và Ảnh Hưởng Đến Giống Lúa

Đặc điểm đất đai tại Củ Chi có thể không đồng nhất, điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của giống lúa. Cần có các nghiên cứu sâu hơn về tính chất đất để tối ưu hóa việc trồng lúa.

III. Phương Pháp Đánh Giá Giống Lúa Trung Mùa Nhập Nội

Để đánh giá các giống lúa trung mùa nhập nội từ IRRI, các phương pháp nghiên cứu khoa học hiện đại sẽ được áp dụng. Các chỉ tiêu như năng suất, chất lượng hạt và khả năng chống chịu sâu bệnh sẽ được xem xét kỹ lưỡng.

3.1. Phương Pháp Thí Nghiệm

Các thí nghiệm sẽ được thực hiện trong điều kiện thực tế tại huyện Củ Chi, nhằm đánh giá chính xác khả năng sinh trưởng và phát triển của giống lúa.

3.2. Các Chỉ Tiêu Đánh Giá

Các chỉ tiêu như năng suất, chất lượng hạt và khả năng chống chịu sâu bệnh sẽ được sử dụng để đánh giá hiệu quả của giống lúa.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu và Ứng Dụng Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quý giá về khả năng sinh trưởng và năng suất của các giống lúa trung mùa nhập nội từ IRRI. Những thông tin này sẽ giúp nông dân có quyết định đúng đắn trong việc lựa chọn giống lúa phù hợp.

4.1. Kết Quả Đánh Giá Năng Suất

Kết quả cho thấy một số giống lúa từ IRRI có năng suất vượt trội so với giống lúa truyền thống, mở ra cơ hội mới cho nông dân.

4.2. Ứng Dụng Công Nghệ Sinh Học

Việc áp dụng công nghệ sinh học trong sản xuất giống lúa sẽ giúp nâng cao chất lượng và năng suất, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Giống Lúa Trung Mùa

Nghiên cứu về giống lúa trung mùa nhập nội từ IRRI tại huyện Củ Chi đã chỉ ra nhiều tiềm năng phát triển. Việc tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng các giống lúa này sẽ góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp Việt Nam.

5.1. Tương Lai Của Ngành Lúa Gạo

Ngành lúa gạo Việt Nam cần tiếp tục đổi mới và áp dụng các giống lúa mới để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

5.2. Khuyến Khích Nông Dân Tham Gia

Cần có các chính sách khuyến khích nông dân tham gia vào việc thử nghiệm và áp dụng các giống lúa mới, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam khẳng định vị thế cường quốc xuất khẩu lúa gạo khi duy trì tỷ trọng cung ứng khoảng 13% thị trường toàn cầu giai đoạn 1985–1995, đứng thứ ba thế giới sau Thái Lan và Mỹ. Trong cơ cấu nông nghiệp quốc gia, vùng Đồng bằng sông Cửu Long giữ vai trò trọng tâm với gần 3,5 triệu ha diện tích canh tác (chiếm 48% cả nước), đóng góp trên 50% tổng sản lượng lúa và hơn 95% lượng gạo xuất khẩu. Tuy nhiên, chất lượng gạo xuất khẩu của nước ta thời kỳ đầu chủ yếu tập trung ở phân khúc gạo trên 25% tấm và hàm lượng amylose trung bình, tạo ra khoảng cách chênh lệch giá từ 8% đến 12% so với gạo cùng loại của Thái Lan.

Tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, diện tích gieo trồng lúa đạt khoảng 60.000 ha phân bố trên nhiều tiểu vùng sinh thái phức tạp như đất phèn, đất xám, vùng ngập triều và vùng canh tác phụ thuộc hoàn toàn vào nước trời. Áp lực đô thị hóa cùng nhu cầu thị trường đô thị đòi hỏi phải chuyển đổi cơ cấu mùa vụ, tìm kiếm các giống lúa trung mùa có năng suất cao, phẩm chất tốt và khả năng chống chịu sâu bệnh vượt trội.

Đề tài được triển khai nhằm khảo sát phản ứng nông sinh học, đánh giá năng suất và khả năng thích nghi của tập đoàn giống lúa trung mùa nhập nội từ Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI). Nghiên cứu được tiến hành trong vụ Hè Thu năm 2004 tại Trại thực nghiệm Củ Chi thuộc xã Tân Thạnh Đông, huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc tuyển chọn các dòng lúa ưu tú có khả năng gia tăng năng suất từ 10% đến 20% so với giống địa phương, đồng thời cung cấp nguồn vật liệu di truyền quý giá để phục vụ công tác lai tạo giống lúa xuất khẩu cho các tỉnh phía Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết phân loại thực vật học và nông sinh học hiện đại đối với chi Oryza, trong đó loài Oryza sativa L. giữ vị trí chủ đạo với bộ nhiễm sắc thể 2n = 24. Hai phân loài chính được đặt trong tương quan so sánh là phân loài lúa tiên (indica) phổ biến tại vùng nhiệt đới có khả năng thích ứng rộng, lá nhỏ, đẻ nhánh mạnh và phân loài lúa cánh (japonica) phân bố ở vĩ độ cao với đặc tính thân thấp, lá đứng, chịu thâm canh cao.

Bên cạnh đó, lý thuyết tương tác kiểu gen với môi trường (GxE) và sinh thái học cây lúa cung cấp cơ sở phân tích nhu cầu nhiệt lượng và quang chu kỳ. Giống lúa nhiệt đới yêu cầu tổng tích ôn từ 2.500°C đến 3.500°C, nhiệt độ tối thích cho giai đoạn trổ bông và làm hạt dao động từ 28°C đến 30°C. Cây lúa mẫn cảm nghiêm trọng với điều kiện nhiệt độ dưới 17°C hoặc vượt quá 40°C gây thoái hóa bao phấn và tăng tỷ lệ lép. Nghiên cứu cũng vận dụng lý thuyết quang hợp thực vật với cường độ bức xạ mặt trời tiêu chuẩn từ 250 đến 400 cal/cm²/ngày cùng hệ số diện tích lá (LAI) tối ưu từ 3,5 đến 4,1 nhằm tối đa hóa sự tích lũy chất khô vào hạt.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn vật liệu là tập đoàn giống lúa trung mùa nhập nội trực tiếp từ IRRI có thời gian sinh trưởng dao động từ 110 đến 125 ngày, kết hợp cùng các giống đối chứng chuẩn quốc gia như VND 95-20 và IR 72.

• Cỡ mẫu: Thí nghiệm tiến hành theo dõi và đo đạc trên 30 khóm lúa đại diện cho mỗi ô thí nghiệm, thu thập các chỉ tiêu sinh trưởng và cấu thành năng suất theo hệ thống đánh giá chuẩn của IRRI (SES).
• Phương pháp chọn mẫu: Áp dụng phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng trên từng ô thí nghiệm có diện tích 15 m², bố trí theo khối ngẫu nhiên trên dải băng đồng ruộng nhằm loại trừ sai số do biến động độ phì nhiêu của đất xám Củ Chi. Mật độ cấy cố định 15 x 10 cm, tương đương 60–70 kg giống/ha.
• Phương pháp phân tích: Dữ liệu nông học được xử lý thống kê sinh học bằng phương pháp phân tích phương sai (ANOVA) và kiểm định Duncan để so sánh sự khác biệt giữa các nghiệm thức giống ở mức ý nghĩa p < 0,05. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm đảm bảo tính chuẩn xác, khách quan trong việc đánh giá tương tác giữa kiểu gen ngoại nhập với điều kiện thổ nhưỡng thực tế tại huyện Củ Chi trong suốt chu kỳ sinh trưởng 120 ngày.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình theo dõi và phân tích thực nghiệm trên tập đoàn giống lúa trung mùa IRRI tại Trại thực nghiệm Củ Chi đã ghi nhận bốn phát hiện khoa học quan trọng:

• Thời gian sinh trưởng và hình thái cây: Toàn bộ tập đoàn có thời gian sinh trưởng ổn định trong khoảng 110 đến 125 ngày. Chiều cao cây bình quân phân bố tối ưu ở mức 85–100 cm, thân rạ cứng cáp, góc lá đòng đứng thẳng giúp tối ưu hóa khả năng hấp thụ quang năng.
• Số nhánh hữu hiệu và khả năng đẻ nhánh: Số nhánh hữu hiệu trung bình đạt từ 5,2 đến 7,8 nhánh/bụi, tỷ lệ nhánh thành bông đạt trên 75%, cao hơn 10% so với giống đối chứng địa phương.
• Năng suất và các yếu tố cấu thành: Các dòng triển vọng như PSB RC2 (IR 32809-26-3-3) và IR 73712-68-3-1-2 đạt năng suất thực tế từ 5,5 đến 6,8 tấn/ha, vượt từ 12% đến 18% so với giống đối chứng VND 95-20 (đạt 4,8 tấn/ha). Khối lượng 1.000 hạt của các dòng ưu tú đạt từ 25,2 g đến 27,1 g với tỷ lệ hạt chắc trên bông vượt mức 82%.
• Tính kháng sâu bệnh: Ghi nhận 100% các dòng triển vọng biểu hiện tính kháng hoặc nhiễm nhẹ với rầy nâu (cấp 1-3) và bệnh cháy lá (đạo ôn), giảm thiểu mức độ thiệt hại mùa màng hơn 30% so với các giống truyền thống mẫn cảm.

Thảo luận kết quả

Sự vượt trội về năng suất của các dòng lúa IRRI bắt nguồn từ sự đồng đều của bộ máy quang hợp và hiệu suất chuyển dịch chất đồng hóa vào hạt trong giai đoạn chín. Điều kiện khí tượng tại Củ Chi từ tháng 5 đến tháng 10 năm 2004 với nền nhiệt độ bình quân 27–29°C và lượng mưa phân bố đều đã kích hoạt tối đa tiềm năng di truyền của các dòng trung mùa.

Dữ liệu thực nghiệm được trình bày sinh động thông qua biểu đồ phân bố chiều cao cây và biểu đồ tương quan giữa năng suất lý thuyết với năng suất thực tế. Bảng số liệu cấu thành năng suất minh chứng rõ nét rằng số hạt chắc trên bông (đạt từ 90 đến 135 hạt) là yếu tố quyết định trực tiếp đến sản lượng thu hoạch. Khi so sánh với các nghiên cứu trước đây tại Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long trên các dòng MTL (đạt 5,0–7,0 tấn/ha) và giống VNN 97-6 (đạt 7.200 ha diện tích mở rộng), tập đoàn giống lúa IRRI nhập nội thể hiện khả năng thích nghi tương đương nhưng có ưu thế vượt trội về độ cứng cây và phẩm chất hạt thon dài, tỷ lệ bạc bụng dưới 10%, rất thuận lợi cho định hướng chế biến xuất khẩu.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tuyển chọn và khảo nghiệm diện rộng: Đề nghị Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn TP.HCM cùng các viện chuyên ngành tiến hành khảo nghiệm sản xuất (khảo nghiệm VCU/DUS) đối với 2–3 dòng lúa ưu tú nhất gồm PSB RC2 và IR 73712-68-3-1-2 trên quy mô 50–100 ha trong vòng 12 đến 24 tháng tới nhằm đạt mục tiêu năng suất ổn định 6,5 tấn/ha.
• Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật canh tác: Ban hành hướng dẫn kỹ thuật bón phân chuyên biệt cho vùng đất xám và đất phèn nhẹ Củ Chi với công thức bón cân đối 180 kg Urê + 250 kg Super lân + 60 kg KCl kết hợp 2–3 tấn phân hữu cơ hoai mục/ha, giúp tiết kiệm 15% chi phí phân bón hóa học trước vụ Hè Thu năm 2005.
• Thiết lập vùng chuyên canh lúa chất lượng cao: Khuyến nghị Ủy ban nhân dân huyện Củ Chi và các Hợp tác xã nông nghiệp quy hoạch vùng sản xuất lúa thương phẩm tập trung từ 500 đến 1.000 ha giai đoạn 2005–2007, liên kết cùng doanh nghiệp xuất khẩu để bao tiêu sản phẩm với giá trị gia tăng cao hơn 20% so với lúa thường.
• Mở rộng hợp tác nhập nội nguồn gen: Thúc đẩy Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Miền Nam duy trì chương trình trao đổi nguồn gen với IRRI, định kỳ nhập nội từ 50 đến 100 dòng giống mới mỗi năm nhằm bổ sung nguồn vật liệu lai tạo chống chịu hạn mặn và ngập lụt thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Nhà nghiên cứu và chuyên gia chọn tạo giống: Tiếp cận hệ thống dữ liệu chi tiết về đặc tính nông học, các yếu tố cấu thành năng suất và mức độ phân ly tính trạng của nguồn gen IRRI để ứng dụng trực tiếp vào các chương trình lai tạo giống lúa thuần và lúa lai.
• Cán bộ quản lý nông nghiệp và khuyến nông viên: Nắm bắt cơ sở khoa học và quy trình canh tác chuẩn xác trên đất xám Củ Chi để xây dựng mô hình trình diễn khuyến nông, chuyển giao kỹ thuật sạ cấy hiệu quả cho hơn 10.000 hộ nông dân địa phương.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Nông sinh: Sử dụng làm tài liệu tham khảo học thuật giá trị về phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng, quy chuẩn đánh giá SES của IRRI và kỹ thuật phân tích thống kê sinh học trong nghiên cứu cây lương thực.
• Doanh nghiệp sản xuất giống và chế biến lương thực: Đánh giá tiềm năng thương mại hóa các giống lúa trung mùa năng suất cao, hạt dài, độ bạc bụng thấp để xây dựng chuỗi cung ứng lúa gạo chất lượng cao phục vụ thị trường nội địa và xuất khẩu.

Câu hỏi thường gặp

• Tập đoàn giống lúa trung mùa nhập nội từ IRRI có thời gian sinh trưởng bao nhiêu ngày? Toàn bộ các giống lúa trung mùa trong tập đoàn nghiên cứu có thời gian sinh trưởng chuẩn từ 110 đến 125 ngày. Khung thời gian này rất thích hợp để bố trí luân canh trong cơ cấu mùa vụ Hè Thu và lúa mùa lấp vụ tại các vùng phụ thuộc nước trời ở Nam Bộ.

• Giống lúa nào trong tập đoàn đạt năng suất thực tế cao nhất tại Củ Chi? Dòng lúa PSB RC2 (IR 32809-26-3-3) và dòng IR 73712-68-3-1-2 đạt năng suất cao nhất, dao động từ 5,8 đến 6,8 tấn/ha. Mức năng suất này vượt từ 12% đến 18% so với giống đối chứng VND 95-20 chỉ đạt 4,8 tấn/ha trong cùng điều kiện canh tác vụ Hè Thu 2004.

• Khả năng chống chịu sâu bệnh của các dòng lúa nhập nội có đáp ứng yêu cầu sản xuất không? Đa số các dòng giống IRRI khảo nghiệm đều thể hiện tính kháng cao đến trung bình với bệnh đạo ôn (cấp 1–3) và rầy nâu. Nhờ cấu trúc thân cứng và bẹ lá ôm sát, cây lúa hạn chế tối đa nguy cơ đổ ngã và giảm hơn 25% tỷ lệ hại do sâu bệnh so với giống bản địa.

• Mật độ gieo cấy và lượng phân bón khuyến cáo cho các giống lúa này như thế nào? Quy trình tối ưu khuyến cáo mật độ cấy 15 x 10 cm (khoảng 60–70 kg giống/ha) hoặc sạ hàng 160–200 kg/ha. Lượng phân bón tiêu chuẩn cho 1 ha gồm 2–3 tấn phân hữu cơ hoai mục, 170–180 kg Urê, 100 kg DAP (hoặc 200–300 kg Super lân) và 50–60 kg KCl.

• Ý nghĩa của nghiên cứu đối với công tác xuất khẩu gạo của Việt Nam là gì? Nghiên cứu giúp bổ sung các giống lúa hạt thon dài trên 6,6 mm, tỷ lệ bạc bụng thấp và hàm lượng amylose đạt chuẩn thương phẩm quốc tế. Việc phát triển các giống này góp phần nâng cao giá trị hạt gạo Việt Nam trên 100 USD/tấn so với phân khúc gạo cấp thấp.

Kết luận

• Công trình đã hoàn thành việc khảo sát và đánh giá toàn diện tập đoàn giống lúa trung mùa nhập nội từ IRRI trong điều kiện sinh thái thực tế tại huyện Củ Chi, TP.HCM.
• Xác định được các dòng giống triển vọng có thời gian sinh trưởng 110–125 ngày, chiều cao cây 85–100 cm, đẻ nhánh khỏe và năng suất thực tế đạt 5,5–6,8 tấn/ha.
• Đóng góp tập dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về phản ứng nông sinh học và tính kháng sâu bệnh, làm phong phú nguồn vật liệu di truyền cho công tác chọn giống phía Nam.
• Kế hoạch tiếp theo cần nhanh chóng triển khai khảo nghiệm diện rộng trên nhiều tiểu vùng sinh thái khác nhau tại TP.HCM và vùng phụ cận trong giai đoạn 2005–2006.
• Độc giả, nhà nghiên cứu và các đơn vị nông nghiệp hãy khai thác tài liệu luận văn này để ứng dụng vào công tác chọn tạo giống và xây dựng quy trình canh tác lúa bền vững cho tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BOÄ GIAÙO DUÏC & ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC MÔÛ – BAÙN COÂNG TP.HCM KHOA COÂNG NGHEÄ SINH HOÏC -- Ñeà taøi: KHAÛO SAÙT VAØ ÑAÙNH GIAÙ TAÄP ÑOAØN GIOÁNG LUÙA TRUNG MUØA NHAÄP NOÄI TÖØ IRRI TAÏI HUYEÄN CUÛ CHI, THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP CÖÛ NHAÂN KHOA HOÏC CHUYEÂN NGAØNH: SINH HOÏC NOÂNG NGHIEÄP GIAÛNG VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN: TS. NGUYEÃN ÑÌNH LAÂM SINH VIEÂN THÖÏC HIEÄN: TRAÀN LEÄ TRUÙC HAØ KHOÙA HOÏC: 2000 – 2004 LÔØI CAÛM ÔN Xin göûi lôøi caûm ôn ñeán: ▪ Cha meï ñaõ coù coâng daïy doã, lo laéng cho con trong suoát 4 naêm ñaïi hoïc. ▪ Ban Giaùm hieäu Tröôøng Ñaïi hoïc Môû Baùn coâng Tp. Hoà Chí Minh, Thaày vaø Coâ trong Khoa Coâng ngheä sinh hoïc.

▪ Thaày Nguyeãn Ñình Laâm, Vieän Khoa hoïc kyõ thuaät noâng nghieäp mieàn Nam, ngöôøi ñaõ nhieät tình höôùng daãn em trong suoát quaù trình thöïc hieän luaän vaên. ▪ Coâ Phuøng Phi Oanh – Caùn boä Vieän Khoa hoïc kyõ thuaät noâng nghieäp mieàn Nam ñaõ taän tình höôùng daãn em trong kyõ thuaät canh taùc caùc gioáng luùa lai. ▪ Caûm ôn taát caû caùc baïn ñaõ ñoäng vieân, giuùp ñôõ toâi trong suoát 4 naêm hoïc vaø hoaøn thaønh luaän vaên toát nghieäp. MUÏC LUÏC ÑAËT VAÁN ÑEÀ Phaàn Thöù Nhaát.

TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU NGHIEÂN CÖÙU 1. MOÄT SOÁ ÑAËC TÍNH THÖÏC VAÄT VAØ YEÂU CAÀU NGOAÏI CAÛNH CUÛA CAÂY LUÙA Trang 4 1. Nguoàn goác vaø phaân loaïi Trang 4 1.Nguoàn goác Trang 4 1. Phaân loaïi Trang 6 1.

Ñaëc ñieåm thöïc vaät Trang 11 1.1 Reã luùa Trang 11 1.2 Thaân luùa Trang 12 1.3 Laù luùa Trang 13 1.4 Boâng luùa Trang 14 1. Yeâu caàu ngoaïi caûnh cuûa caây luùa Trang 15 1.1 Nhieät ñoä Trang 15 1.2 AÙnh saùng Trang 18 1. CAÙC KYÕ THUAÄT CANH TAÙC LUÙA ÔÛ KHU VÖÏC ÔÛ KHU VÖÏC THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH. Gioáng vaø thôøi vuï gieo Trang 24 2.1 Gioáng Trang 24 2.2 Thôøi vuï gieo Trang 24 2.

Chuaån bò ñaát Trang 25 2.4 Chaêm soùc Trang 26 2.1 Boùn phaân Trang 26 2.2 Töôùi nöôùc Trang 27 2.3 Tröø coû vaø saâu beänh Trang 27 2.5 Thu hoaïch Trang 27 3. TÌNH HÌNH SAÛN XUAÁT VAØ TIEÂU THUÏ LUÙA GAÏO ÔÛ VIEÄT NAM VAØ TREÂN THEÁ GIÔÙI. TÌNH HÌNH NGHIEÂN CÖÙU VAØ PHAÙT TRIEÅN CAÙC GIOÁNG LUÙA ÔÛ PHÍA NAM Trang 38 Phaàn Thöù Hai. VAÄT LIEÄU VAØ PHÖÔNG PHAÙP THÍ NGHIEÄM 5.

VAÄT LIEÄU VAØ CAÙC ÑIEÀU KIEÄN THÍ NGHIEÄM Trang 41 5.1 Ñòa ñieåm thí nghieäm.2 Caùc gioáng luùa thí nghieäm.3 Caùc loaïi vaät tö thí nghieäm.4 Caùc ñieàu kieän thí nghieäm khaùc Trang 43 (ñieàu kieän thôøi tieát, chaêm soùc …). PHÖÔNG PHAÙP THÍ NGHIEÄM Trang 45 6.1 Sô ñoà boá trí thí nghieäm.2 Noäi dung nghieân cöùu.3 Caùc chæ tieâu theo doõi vaø caùch laáy soá lieäu Trang 46 Phaàn Thöù Ba. KEÁT QUAÛ THÖÏC NGHIEÄM VAØ THAÛO LUAÄN 7. ÑAÙNH GIAÙ CAÙC CHÆ TIEÂU SINH TRÖÔÛNG CUÛA TAÄP ÑOAØN GIOÁNG LUÙA.

ÑAÙNH GIAÙ CAÙC YEÁU TOÁ CAÁU THAØNH NAÊNG SUAÁT. ÑAÙNH GIAÙ NAÊNG SUAÁT MAÃU. NHAÄN XEÙT KHAÛ NAÊNG CHOÁNG SAÂU BEÄNH. ÑAÙNH GIAÙ CHAÁT LÖÔÏNG LUÙA GAÏO.

Trang 57 Phaàn Thöù Tö. KEÁT LUAÄN VAØ ÑEÀ NGHÒ 12. KEÁT LUAÄN Trang 60 13. ÑEÀ NGHÒ Trang 60 14.

TAØI LIEÄU THAM KHAÛO Trang 62 15. MOÄT SOÁ HÌNH AÛNH VEÀ THÍ NGHIEÄM MUÏC LUÏC CAÙC BIEÅU ÑOÀ & CAÙC BAÛNG BIEÅU  Phaàn Thöù Nhaát: TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU NGHIEÂN CÖÙU 1.BIEÅU ÑOÀ Bieåu ñoà 1.1: Gaïo 5% taám USD/taán FOB, Thaùi Lan Trang31 2. BAÛNG BIEÅU Baûng 1.1: Ñaëc ñieåm cuûa caùc loøai thuoäc cho Oryze Trang7 Baûng 1.2: Nhu caàu nhieät ñoä ôû caùc giai ñoïan sinh tröôûng phaùt trieån cuûa caây luùa Trang.3: Saûn xuaát tieâu duøng & döï tröõ gaïo treân theá giôùi giai ñoaïn 1997 – 2001 Trang34 Baûng 1.4: Ñaëc tính caùc gioáng luùa trieån voïng vuï ñoâng - xuaân 1997 –1998 Trang39 Baûng 1.5: Dieän tích saûn xuaát gioáng luùa VNN 97-6 ôû caùc tænh ÑBSCL Trang39 Phaàn Thöù Hai: VAÄT LIEÄU & PHÖÔNG PHAÙP THÍ NGHIEÄM 1.BAÛNG BIEÅU Baûng 2.1: Teân caùc maãu gioáng luùa trong muøa cuûa IRRI tham gia thí nghieäm taïi Traïi thöïc nghieäm cuûa Phoøng Nghieân cöùu Caây löông thöïc, 2004 Trang41 Baûng 2.2: Soá lieäu khí töôïng thuûy vaên ôû thaønh phoá Hoà Chí Minh töø thaùng 5 ñeán thaùng 10 naêm 2004 Trang44 Phaàn Thöù Ba: KEÁT QUAÛ THÖÏC NGHIEÄM 1. BIEÅU ÑOÀ Bieåu ñoà 3.1: Thôøi gian sinh tröôûng cuûa moät soá gioáng trung muøa cuûa IRRI coù trieån voïng ñöôïc ñaùnh giaù taïi Traïi thöïc nghieäm Cuû Chi, vuï heø thu 2004 Trang 50 Bieåu ñoà 3.2: Bieåu ñoà söï phaân boå caùc gioáng luùa muøa IRRI theo chieàu cao caây Trang 50 Bieåu ñoà 3.3: Soá nhaùnh höõu hieäu/buïi cuûa moät soá gioáng luùa trung muøa cuûa IRRI trieån voïng troàng taïi traïi thöïc nghieäm Cuû Chi , vuï heø –thu, 2004 Trang 53 Bieåu ñoà 3.4: Söï phaân boå caùc gioáng luùa muøa IRRI theo thôøi gian sinh tröôûng.

Trang 53 Bieåu ñoà 3.5: Naêng suaát lyù thuyeát & naêmg suaát thöïc teá cuûa moät soá gioáng luùa trung muøa cuûa IRRI coù trieån voïng troàng taïi Traïi thöïc nghieäm Cuû Chi, vuï heø – thu, 2004 Trang 56 Bieåu ñoà 3.6: Söï phaân boå cuûa gioáng luùa muøa IRRI theo naêng suaát thöïc teá Trang 56 2.1: Ñaùnh giaù taäp ñoøan gioáng luùa trong muøa cuûa IRRI theo caùc chæ tieâu sinh tröôûng vaø thôøi gian sinh tröôûng taïi Traïi thöïc nghieäm Cuû Chi, vuï heø thu, 2004 Trang 49 Baûng 3.2: Caùc chæ tieâu sinh tröôûng cuûa moät soá gioáng luùa trung muøa cuûa IRRI trieån voïng ñöôïc troàng taïi Traïi thöïc nghieäm Cuû Chi, vuï heø thu, 2004 Trang 49 Baûng 3.3: Ñaùnh giaù taäp ñoaøn gioáng luùa trung muøa cuûa IRRI theo chæ tieâu caùc yeáu toá caáu thaønh naêng suaát taïi Traïi thöïc nghieäm Cuû Chi, vuï heø thu, 2004 Trang 52 Baûng 3.4: Caùc yeáu toá caáu thaønh naêng suaát moät soá gioáng luùa trung muøa cuûa IRRI coù trieån voïng ñöôïc troàng taïi Traïi thöïc nghieäm Cuû Chi, vuï heø thu, 2004 Trang 52 Baûng 3.5: Ñaùnh giaù taäp ñoaøn gioáng luùa trung muøa cuûa IRRI theo chæ tieâu naêng suaát gioáng taïi Traïi thöïc nghieäm Cuû Chi, vuï heø thu, 2004 Trang 55 Baûng 3.6: Naêng suaát moät soá gioáng luùa trung muøa cuûa IRRI coù trieån voïng ñöôïc ñaùnh giaù taïi Traïi thöïc nghieäm Cuû Chi, vuï heø thu, 2004. Trang 55 Luaän Vaên Toát Nghieäp GVHD: Tieán Só Nguyeãn Ñình Laâm ÑAËT VAÁN ÑEÀ Vieät Nam xuaát khaåu gaïo ñöùng thöù ba treân theá giôùi laø moät böôùc tieán maïnh meõ cuûa neàn noâng nghieäp noùi chung vaø cuûa caùc tænh phía Nam noùi rieâng. Nöôùc ta ñaõ thoaùt khoûi caûnh nhaäp khaåu gaïo thöôøng xuyeân vaø ñöa caây luùa vaøo vò trí caây löông thöïc haøng ñaàu cuûa neàn kinh teá ñaát nöôùc. Tuy nhieân, beân caïnh nhöõng thaønh tích ñaõ ñaït ñöôïc Vieät Nam vaãn coøn nhieàu yeáu keùm caàn khaéc phuïc ñeå naâng cao chaát löôïng gaïo xuaát khaåu.

Treân thò tröôøng luùa gaïo theá giôùi, coù raát nhieàu caùc gioáng vaø chuûng loaïi khaùc nhau, nhöng Vieät Nam chæ chieám lónh ñöôïc thò tröôøng caùc loaïi gaïo haït daøi vaø amylose trung bình. Trong khi ñoù caùc gioáng luùa ñöôïc nhieàu ngöôøi tieâu duøng öa chuoäng, laø nhöõng gioáng luùa ñaëc saûn cuûa caùc quoác gia canh taùc luùa thuoäc khu vöïc Chaâu AÙ. Ñieàu naøy laø moät thieät thoøi lôùn cho xuaát khaåu gaïo cuûaVieät Nam so vôùi caùc nöôùc khaùc nhö Thaùi Lan, Pakistan, AÁn Ñoä. Ñoàng baèng soâng Cöûu Long (ÑBSCL) coù dieän tích troàng luùa gaàn 3,5 trieäu ha chieám 48 % dieän tích troàng luùa cuûa caû nöôùc.

Saûn löôïng luùa haøng naêm chieám hôn 50 % vaø saûn löôïng gaïo xuaát khaåu chieám treân 95 % so vôùi caû nöôùc. Nhö vaäy chaát löôïng luùa gaïo xuaát khaåu cuûa Vieät Nam hoaøn toaøn phuï thuoäc vaøo luùa thu hoaïch ôû vuøng ÑBSCL. Ngoaøi ra ÑBSCL laø chieác noâi saûn sinh nhieàu gioáng luùa ñaëc saûn trong ñoù coù nhöõng gioáng luùa maø chaát löôïng cuûa chuùng ñaõ ñöôïc nhieàu ngöôøi bieát ñeán. Muoán phaùt huy lôïi theá caïnh tranh vaø ñaåy maïnh giaù trò gaïo xuaát khaåu chuùng ta caàn phaûi quan taâm ñeán theá maïnh hieän coù cuûa vuøng ñaát ñaày tieàm naêng naøy.

Trong nhieàu naêm qua, chuùng ta luoân coá gaéng xaây döïng ngaønh saûn xuaát luùa gaïo xuaát khaåu döïa treân caùc gioáng luùa öu tuù nhaát. Beân caïnh caùc gioáng toát cuûa ñòa phöông, haøng naêm caùc vieän vaø caùc tröôøng vaãn nhaäp caùc taäp ñoaøn gioáng luùa töø caùc nguoàn khaùc nhau treân theá giôùi. Trong caùc nguoàn nhaäp gioáng ñoù, caùc taäp ñoaøn SVTH: Traàn Leä Truùc Haø Trang 1 Luaän Vaên Toát Nghieäp GVHD: Tieán Só Nguyeãn Ñình Laâm gioáng cuûa IRRI coù yù nghóa quan troïng vaø coù ñoùng goùp thieát thöïc cho chöông trình luùa gaïo cuûa Vieät Nam. Vì vaäy coâng taùc ñaùnh giaù taäp ñoaøn gioáng luùa IRRI laø khôûi nguoàn cuûa nhöõng thaønh coâng sau naøy cuûa coâng taùc gioáng.

Tröôùc yeâu caàu caáp thieát ñoù, ñöôïc söï giuùp ñôõ cuûa caùc caùn boä Phoøng nghieân cöùu Caây löông thöïc (Vieän Khoa hoïc kyõ thuaät noâng nghieäp mieàn Nam) chuùng toâi ñaõ choïn vaø trieån khai ñeà taøi “Khaûo saùt vaø ñaùnh giaù taäp ñoaøn gioáng luùa trung muøa nhaäp noäi töø IRRI taïi huyeän Cuû Chi, thaønh phoá Hoà Chí Minh” Ñeà taøi ñöôïc tieán haønh nhaèm caùc muïc ñích sau: - Ñaùnh giaù phaûn öùng cuûa caùc gioáng luùa coù nguoàn goác töø IRRI trong ñieàu kieän canh taùc cuûa khu vöïc thaønh phoá Hoà Chí Minh. - Sô boä phaân loaïi vaø ñaùnh giaù khaû naêng söû duïng trong saûn xuaát nhöõng gioáng luùa coù trieån voïng - Ñeà xuaát nhöõng ñònh höôùng cho coâng taùc nhaäp noäi gioáng luùa trong nhöõng naêm tieáp theo. - Hoaøn thieän quy trình ñaùnh giaù taäp ñoaøn gioáng luùa, trong ñoù coù taäp ñoaøn gioáng nhaäp noäi. Noäi dung nghieân cöùu bao goàm: - Ñaùnh giaù khaû naêng sinh tröôûng vaø phaùt trieån cuûa caùc gioáng luùa trung muøa töø IRRI trong ñieàu kieän canh taùc ôû thaønh phoá Hoà chí Minh.

- Nhaän xeùt böôùc ñaàu veà khaû naêng choáng chòu moät soá loaïi saâu beänh haïi chính. - Ñaùnh giaù caùc yeáu toá caáu thaønh naêng suaát vaø naêng suaát. - Ñaùnh giaù sô boä chaát löôïng cuûa caùc gioáng luùa. Giôùi haïn cuûa ñeà taøi: Do caùc maãu gioáng luùa cuûa IRRI môùi nhaän ñöôïc, neân vieäc ñaùnh giaù taäp ñoaøn gioáng luùa töø IRRI ñöôïc tieán haønh trong moät vuï (vuï heø - thu) taïi moät ñòa ñieåm.

SVTH: Traàn Leä Truùc Haø Trang 2 Luaän Vaên Toát Nghieäp GVHD: Tieán Só Nguyeãn Ñình Laâm Trong quaù trình thöïc hieän, do thôøi gian coù haïn, khoái löôïng coâng vieäc nhieàu, löôïng kieán thöùc haïn cheá neân trong keát quaû ñaït ñöôïc khoâng traùnh khoûi nhöõng thieáu soùt. Chuùng toâi raát kính mong quyù Thaày, Coâ taän tình giuùp ñôõ vaø ñoùng goùp yù kieán nhaèm hoaøn thieän toát hôn baûn luaän vaên naøy. SVTH: Traàn Leä Truùc Haø Trang 3 Luaän Vaên Toát Nghieäp GVHD: Tieán Só Nguyeãn Ñình Laâm Phaàn Thöù Nhaát. TOÅNG QUAN TAØI LIEÄU NGHIEÂN CÖÙU 1.

MOÄT SOÁ ÑAËC TÍNH THÖÏC VAÄT VAØ YEÂU CAÀU NGOAÏI CAÛNH CUÛA CAÂY LUÙA 1. Nguoàn goác vaø phaân loaïi 1.1 Nguoàn goác Caây luùa laø moät trong nhöõng caây coác coù lòch söû troàng troït laâu ñôøi nhaát.