Tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn Escherichia coli phân lập từ trứng gà tại Hà Nội

Nghiên cứu tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn Escherichia coli từ trứng gà tại Hà Nội và vùng phụ cận, cung cấp thông tin quan trọng cho ngành chăn nuôi.

• Tác giả: Nguyễn Hồng Thái
• Người hướng dẫn: TS. Chu Thị Thanh Hương
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn Escherichia coli phân lập từ trứng gà tại một số trang trại trên địa bàn Hà Nội và vùng phụ cận
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
• 3. ĐỊA ĐIỂM THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
• 4. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 4.1. MỘT SỐ HIỂU BIẾT VỀ VI KHUẨN ESCHERICHIA COLI
• 4.1.1. Khái quát về vi khuẩn E.coli
• 4.1.2. Đặc tính sinh học

Tóm tắt

I. Tổng quan về kháng kháng sinh của vi khuẩn E

Kháng kháng sinh đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong ngành chăn nuôi, đặc biệt là đối với vi khuẩn E. coli. Vi khuẩn này thường được tìm thấy trong đường tiêu hóa của gia cầm và có thể gây ra nhiều bệnh truyền nhiễm. Tại Hà Nội, việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi gà đẻ trứng đã dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh ngày càng gia tăng. Nghiên cứu này nhằm đánh giá tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn E. coli phân lập từ trứng gà tại một số trang trại trên địa bàn Hà Nội và vùng phụ cận.

1.1. Tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn E. coli tại Việt Nam

Tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn E. coli tại Việt Nam đang trở nên nghiêm trọng. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng tỷ lệ vi khuẩn kháng thuốc ngày càng tăng, đặc biệt là trong các trang trại chăn nuôi. Việc sử dụng kháng sinh không hợp lý đã dẫn đến sự phát triển của các chủng vi khuẩn kháng thuốc, gây khó khăn trong điều trị bệnh.

1.2. Tác động của kháng kháng sinh đến sức khỏe cộng đồng

Kháng kháng sinh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của gia cầm mà còn có thể gây ra những tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng. Việc tiêu thụ thực phẩm chứa vi khuẩn kháng thuốc có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc ở người, gây khó khăn trong việc điều trị các bệnh nhiễm khuẩn.

II. Vấn đề kháng kháng sinh của vi khuẩn E

Việc kháng kháng sinh của vi khuẩn E. coli từ trứng gà đang trở thành một vấn đề đáng lo ngại. Nghiên cứu cho thấy rằng trứng gà có thể là nguồn lây nhiễm vi khuẩn E. coli, đặc biệt là từ các trang trại sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng thực phẩm mà còn tiềm ẩn nguy cơ cho sức khỏe người tiêu dùng.

2.1. Nguyên nhân gây ra kháng kháng sinh ở vi khuẩn E. coli

Nguyên nhân chính dẫn đến kháng kháng sinh ở vi khuẩn E. coli bao gồm việc sử dụng kháng sinh không hợp lý trong chăn nuôi. Nhiều người chăn nuôi sử dụng kháng sinh như một biện pháp phòng ngừa mà không có sự giám sát y tế, dẫn đến tình trạng kháng thuốc.

2.2. Hệ quả của kháng kháng sinh đối với ngành chăn nuôi

Kháng kháng sinh gây ra nhiều hệ quả nghiêm trọng cho ngành chăn nuôi, bao gồm giảm hiệu quả điều trị bệnh, tăng chi phí điều trị và giảm năng suất chăn nuôi. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến người chăn nuôi mà còn đến toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm.

III. Phương pháp nghiên cứu kháng kháng sinh của vi khuẩn E

Nghiên cứu này sử dụng nhiều phương pháp để đánh giá tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn E. coli từ trứng gà. Các phương pháp bao gồm thu thập mẫu trứng, phân lập vi khuẩn và thử nghiệm tính kháng kháng sinh. Những phương pháp này giúp xác định mức độ kháng thuốc của vi khuẩn và tìm ra các chủng vi khuẩn kháng thuốc phổ biến.

3.1. Quy trình thu thập và xử lý mẫu trứng

Quy trình thu thập mẫu trứng được thực hiện tại các trang trại chăn nuôi gà đẻ trứng. Mẫu trứng được thu thập và xử lý theo tiêu chuẩn để đảm bảo tính chính xác của kết quả nghiên cứu. Việc xử lý mẫu bao gồm phân lập vi khuẩn và xác định tính kháng kháng sinh.

3.2. Phương pháp phân lập và giám định vi khuẩn E. coli

Phương pháp phân lập vi khuẩn E. coli được thực hiện bằng cách sử dụng các môi trường chuyên dụng. Sau khi phân lập, vi khuẩn sẽ được giám định để xác định các đặc điểm sinh học và tính kháng kháng sinh của chúng.

IV. Kết quả nghiên cứu về kháng kháng sinh của vi khuẩn E

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng tỷ lệ vi khuẩn E. coli kháng kháng sinh từ trứng gà là khá cao. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng một số loại kháng sinh như Amoxicillin và Tetracycline có tỷ lệ kháng cao. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp kiểm soát việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi.

4.1. Tỷ lệ kháng kháng sinh của vi khuẩn E. coli

Tỷ lệ kháng kháng sinh của vi khuẩn E. coli từ trứng gà cho thấy rằng có khoảng 60% mẫu vi khuẩn kháng lại ít nhất một loại kháng sinh. Điều này cho thấy sự gia tăng đáng kể trong tình trạng kháng thuốc của vi khuẩn này.

4.2. Đặc điểm di truyền của vi khuẩn E. coli kháng thuốc

Nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng các chủng vi khuẩn E. coli kháng thuốc có thể mang các gen kháng kháng sinh. Việc xác định các gen này sẽ giúp hiểu rõ hơn về cơ chế kháng thuốc và tìm ra các biện pháp can thiệp hiệu quả.

V. Kết luận và khuyến nghị về kháng kháng sinh

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn E. coli từ trứng gà tại Hà Nội đang ở mức báo động. Cần có các biện pháp kiểm soát việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và đảm bảo an toàn thực phẩm. Các khuyến nghị bao gồm việc tăng cường giáo dục cho người chăn nuôi về việc sử dụng kháng sinh hợp lý.

5.1. Biện pháp kiểm soát kháng kháng sinh trong chăn nuôi

Cần thiết lập các quy định chặt chẽ về việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi. Các biện pháp này bao gồm việc giám sát chặt chẽ việc sử dụng kháng sinh và khuyến khích người chăn nuôi áp dụng các biện pháp phòng ngừa bệnh hiệu quả.

5.2. Tương lai của nghiên cứu kháng kháng sinh

Nghiên cứu về kháng kháng sinh cần được tiếp tục để hiểu rõ hơn về cơ chế kháng thuốc của vi khuẩn E. coli. Việc này sẽ giúp phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực trạng kháng kháng sinh đang là một trong những thách thức y tế công cộng và thú y nghiêm trọng nhất trên toàn cầu. Theo báo cáo từ Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh Châu Âu, mỗi năm có hơn 25.000 bệnh nhân tử vong do nhiễm các chủng vi khuẩn đa kháng thuốc. Tại Việt Nam, áp lực gia tăng sản lượng trong ngành chăn nuôi gia cầm đã thúc đẩy việc lạm dụng kháng sinh nhằm mục đích phòng bệnh và kích thích tăng trưởng, tạo điều kiện thuận lợi cho sự xuất hiện và lan truyền các chủng trực khuẩn đường ruột nguy hiểm, đặc biệt là vi khuẩn Escherichia coli.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài bắt nguồn từ nguy cơ lan truyền vi khuẩn kháng thuốc từ nông trại đến bàn ăn thông qua chuỗi cung ứng thực phẩm gia cầm. Trứng gà là mặt hàng tiêu dùng thiết yếu hằng ngày, nhưng các nghiên cứu đánh giá mức độ ô nhiễm vi sinh vật và tính kháng thuốc trên bề mặt vỏ trứng tại miền Bắc còn tương đối phân tán. Đề tài hướng tới mục tiêu cụ thể là xác định tỷ lệ lưu hành của E. coli trên trứng gà, đánh giá hiện trạng sử dụng thuốc thú y tại các trang trại, khảo sát mức độ đề kháng đối với các nhóm kháng sinh quan trọng và phân tích đặc điểm gen kháng thuốc của các chủng phân lập được.

Nghiên cứu được triển khai trên 29 đàn gà đẻ thương phẩm tại 10 huyện thuộc thành phố Hà Nội và vùng phụ cận bao gồm Hưng Yên và Hòa Bình, trong khuôn khổ đề tài nghiên cứu hợp tác Việt - Bỉ giai đoạn 2014-2019. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp bộ dữ liệu dịch tễ học với tỷ lệ đa kháng đạt 98,5% ở các chủng phân lập, đồng thời cảnh báo mức kháng lên tới 88,2% đối với Colistin - loại kháng sinh dự phòng cuối cùng trong điều trị y khoa cho con người.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Cơ sở lý thuyết của luận văn được xây dựng trên nền tảng bệnh truyền nhiễm thú y học, vi sinh vật học phân tử và dược lý học kháng sinh. Luận văn vận dụng mô hình lan truyền gen kháng thuốc ngang (Horizontal Gene Transfer) và cơ chế chọn lọc áp lực kháng sinh trong quần thể vi sinh vật đường ruột gia cầm.

Các khái niệm chính được định nghĩa và làm rõ bao gồm:

• Trực khuẩn Escherichia coli: Vi khuẩn Gram âm kỵ khí tùy tiện thuộc họ Enterobacteriaceae, sở hữu hệ kháng nguyên phức tạp gồm kháng nguyên thân O, kháng nguyên lông H, kháng nguyên giáp mô K và yếu tố bám dính F.
• Đa kháng thuốc (Multidrug Resistance - MDR): Hiện tượng vi khuẩn thể hiện khả năng đề kháng đồng thời với từ hai nhóm kháng sinh cấu trúc khác nhau trở lên, vô hiệu hóa hiệu lực điều trị thông thường.
• Cơ chế kháng kháng sinh của vi khuẩn Gram âm: Bao gồm bốn cơ chế phân tử cốt lõi: sinh enzyme bất hoạt kháng sinh (như men Beta-lactamase), biến đổi tính thấm màng ngoài thông qua các kênh porin, biến đổi cấu trúc protein hoặc enzyme đích (như enzyme DNA-gyrase, protein ribosome), và kích hoạt hệ thống bơm đẩy chủ động (efflux pump).
• Gen kháng Colistin qua plasmid (mcr-1): Gen quy định enzyme phosphoethanolamine transferase giúp vi khuẩn biến đổi phân tử lipid A trên màng ngoài, ngăn cản sự liên kết của Colistin.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp từ quá trình điều tra thực địa và thực nghiệm phòng thí nghiệm được chuẩn hóa nghiêm ngặt từ năm 2014 đến năm 2019:

• Thu thập mẫu và cỡ mẫu: Tổng cộng 204 mẫu vỏ trứng gà, 62 mẫu lòng trứng và 50 mẫu tăm bông ngoáy ổ nhớp (swab ổ nhớp) được thu thập từ 29 đàn gà tại 50 hộ chăn nuôi trên địa bàn Hà Nội, Hưng Yên và Hòa Bình. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cho cả hai nhóm: đàn có sử dụng kháng sinh (19 đàn, 139 mẫu vỏ trứng) và đàn không sử dụng kháng sinh (10 đàn, 72 mẫu vỏ trứng).
• Quy trình phân lập và giám định: Mẫu tăm bông lau bề mặt vỏ trứng được cấy láng trên môi trường chọn lọc chuyên biệt TBX (Tryptone Bile X-glucuronide Agar) để phát hiện hoạt tính enzyme beta-glucuronidase đặc trưng của E. coli qua màu khuẩn lạc xanh lục, sau đó ria cấy thuần khiết trên thạch MacConkey. Kiểm tra đặc tính sinh hóa dựa trên bộ thử nghiệm chuẩn: nhuộm Gram, Indol, Methyl Red, Voges-Proskauer, Citrat, sinh hơi từ đường Glucose và Lactose. Lý do chọn môi trường TBX và MacConkey là nhằm tối ưu hóa độ nhạy và độ đặc hiệu trong việc định danh vi khuẩn đường ruột.
• Thử nghiệm tính mẫn cảm kháng sinh: Thực hiện bằng phương pháp khuếch tán khoanh giấy kháng sinh trên đĩa thạch Mueller-Hinton theo nguyên lý Kirby-Bauer, diễn giải đường kính vòng vô khuẩn theo tiêu chuẩn của Viện Tiêu chuẩn Lâm sàng và Phòng thí nghiệm Hoa Kỳ (CLSI 2014) trên 9 loại kháng sinh thuộc các nhóm khác nhau.
• Giải trình tự toàn bộ hệ gen (WGS): Chủng đại diện đa kháng VB104 được giải trình tự bằng hệ thống Illumina HiSeq 2000 tại BGI Hồng Kông, lắp ráp chuỗi contig bằng công cụ SPAdes 3.12.0 và tầm soát các gen kháng thuốc thông qua cơ sở dữ liệu ResFinder. Số liệu thống kê được xử lý bằng Microsoft Excel.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát tình hình sử dụng thuốc thú y tại 50 hộ chăn nuôi gà đẻ cho thấy người nuôi đã sử dụng 9 trên tổng số 14 loại kháng sinh được điều tra. Các loại kháng sinh được dùng phổ biến nhất gồm Amoxicillin (chiếm 62,1% số hộ), Doxycycline (58,6%) và phối hợp Trimethoprim/sulfamethoxazole (51,7%). Mục đích sử dụng chủ yếu là phòng bệnh định kỳ dựa theo kinh nghiệm chăn nuôi cá nhân mà không tuân thủ nghiêm ngặt thời gian ngừng thuốc trước khi thu gom trứng.

Tỷ lệ phân lập vi khuẩn E. coli có sự khác biệt rõ rệt giữa các vị trí lấy mẫu:

• Mẫu swab ổ nhớp đạt tỷ lệ dương tính cao nhất với 84,0% (42/50 mẫu).
• Mẫu vỏ trứng đạt tỷ lệ dương tính là 33,3% (68/204 mẫu).
• Mẫu lòng trứng có tỷ lệ nhiễm rất thấp, chỉ đạt 1,6% (1/62 mẫu).
• Tỷ lệ nhiễm trên vỏ trứng biến động mạnh theo địa bàn: cao nhất tại Mỹ Đức (100,0%), Thường Tín (80,0%), Lương Sơn - Hòa Bình (75,0%), Quốc Oai (55,0%), Chương Mỹ (45,5%), Văn Giang - Hưng Yên (40,7%), Thanh Trì (30,0%), Nam Từ Liêm (9,3%), Tiên Lữ - Hưng Yên (6,3%) và thấp nhất tại Đông Anh (0,0%).

Kết quả kháng sinh đồ trên 68 chủng vi khuẩn phân lập cho thấy mức độ kháng thuốc ở mức báo động đối với nhiều loại kháng sinh:

• Tetracycline: Tỷ lệ kháng lên tới 95,6%.
• Trimethoprim/sulfamethoxazole: Tỷ lệ kháng đạt 92,6%.
• Colistin: Tỷ lệ kháng ghi nhận ở mức 88,2%.
• Nitrofurantoin và Amoxicillin-clavulanic acid: Thể hiện tỷ lệ kháng thấp hơn, lần lượt là 20,6% và 14,7%.
• Tính đa kháng: Có 67/68 chủng (98,5%) biểu hiện tính đa kháng với từ 2 nhóm kháng sinh trở lên, trong đó nhóm vi khuẩn kháng đồng thời 4 loại kháng sinh chiếm tỷ lệ cao nhất với 39,7%.
• Phân tích hệ gen chủng VB104: Xác định sự hiện diện của gen kháng Colistin chuyển vị mcr-1 cùng nhiều biến thể kháng thuốc quan trọng khác.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt lớn về tỷ lệ phân lập giữa swab ổ nhớp (84,0%) và vỏ trứng (33,3%) phản ánh cơ chế tự vệ sinh học tự nhiên của quả trứng. Lớp màng cutin ngoài vỏ trứng chứa các protein kháng khuẩn như ovocleidin-17, ovocalyxin-32 và ovocalyxin-36 có khả năng ức chế sự xâm nhập của vi khuẩn. Tỷ lệ nhiễm trong lòng trứng rất thấp (1,6%) chứng minh hàng rào vỏ và màng vỏ ngăn chặn hiệu quả sự xâm nhập của vi sinh vật vào cấu trúc bên trong, khẳng định nguồn ô nhiễm chính đối với người tiêu dùng xuất phát từ bề mặt vỏ trứng khi chế biến.

Khi so sánh giữa các nhóm đàn, tỷ lệ nhiễm E. coli trên vỏ trứng ở đàn không dùng kháng sinh (40,3%) cao hơn đàn có dùng kháng sinh (29,5%). Tuy nhiên, mức độ kháng thuốc của vi khuẩn phân lập từ đàn có sử dụng kháng sinh lại trầm trọng hơn đáng kể. Cụ thể, các chủng phân lập từ đàn dùng kháng sinh kháng 100% với Colistin và Tetracycline, trong khi ở nhóm không dùng kháng sinh vẫn còn một tỷ lệ chủng mẫn cảm (22,2% với Colistin và 8,3% với Tetracycline).

Dữ liệu kháng thuốc có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ cột chồng so sánh tỷ lệ mẫn cảm, trung gian và kháng giữa hai nhóm đàn nuôi, kết hợp cùng bản đồ nhiệt thể hiện sự phân bố địa lý của các chủng đa kháng. So với các công bố của Trương Hà Thái và cộng sự tại Việt Nam (Tetracycline kháng 78,3%, Trimethoprim kháng 58,7%), mức độ kháng trong nghiên cứu này cao hơn rõ rệt. Đáng chú ý nhất là mức kháng Colistin lên tới 88,2% - một con số đáng báo động khi Colistin là hoạt chất cứu cánh trong y tế điều trị nhiễm khuẩn Gram âm đa kháng ở người, phản ánh hệ quả trực tiếp từ việc trộn Colistin tự do vào thức ăn chăn nuôi gia cầm trong thời gian dài.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm kiểm soát tình trạng kháng kháng sinh và đảm bảo an toàn thực phẩm chuỗi chăn nuôi gia cầm, các giải pháp đồng bộ cần được triển khai:

• Chuẩn hóa quy trình quản lý sử dụng thuốc thú y: Cục Thú y và Chi cục Chăn nuôi Thú y các địa phương cần tăng cường thanh tra việc kê đơn và bán thuốc thú y; đặt mục tiêu giảm 50% lượng kháng sinh sử dụng phòng bệnh trong chăn nuôi gà đẻ trước năm 2028; xử lý nghiêm các trường hợp bán thuốc ngoài danh mục hoặc không có đơn của bác sĩ thú y.
• Áp dụng nghiêm ngặt thời gian ngừng thuốc: Các chủ trang trại và kỹ thuật viên chăn nuôi phải thiết lập nhật ký dùng thuốc điện tử, cam kết tuân thủ tuyệt đối thời gian ngừng sử dụng kháng sinh trước khi xuất bán trứng theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất, hạn chế tối đa tồn dư hóa chất trên vỏ trứng.
• Ứng dụng chế phẩm sinh học thay thế kháng sinh: Doanh nghiệp sản xuất thức ăn và người chăn nuôi cần đẩy mạnh ứng dụng các giải pháp thay thế như probiotics, prebiotic, axit hữu cơ và tinh dầu thực vật trong khẩu phần ăn của gà đẻ nhằm nâng cao sức đề kháng tự nhiên, hướng tới mục tiêu 100% trang trại quy mô vừa và lớn không dùng kháng sinh kích thích tăng trưởng giai đoạn 2026-2030.
• Kiểm soát vệ sinh trứng thương phẩm: Khuyến cáo các cơ sở phân phối thực phẩm áp dụng quy trình chiếu xạ UV khử khuẩn bề mặt vỏ trứng hoặc súc rửa tự động bằng dung dịch sát khuẩn an toàn thực phẩm trước khi đóng gói thương mại, giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm chéo vi khuẩn đa kháng sang người tiêu dùng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và dữ liệu thực chứng trong luận văn là nguồn tài liệu hữu ích cho bốn nhóm đối tượng chuyên môn:

• Cán bộ nghiên cứu và giảng viên ngành Thú y, Chăn nuôi, Vi sinh vật học: Cung cấp cơ sở dữ liệu dịch tễ phân tử chi tiết, quy trình phân lập vi khuẩn trên thạch TBX và phương pháp phân tích gen kháng thuốc bằng giải trình tự hệ gen thế hệ mới phục vụ giảng dạy và mở rộng hướng nghiên cứu.
• Chủ trang trại và kỹ thuật viên chăn nuôi gia cầm: Tiếp cận bức tranh thực tế về sự suy giảm hiệu lực của các kháng sinh thông thường như Amoxicillin, Tetracycline, từ đó thay đổi tư duy dùng thuốc, lựa chọn giải pháp an toàn sinh học để tối ưu chi phí điều trị.
• Cơ quan quản lý nhà nước về Thú y và An toàn thực phẩm: Cung cấp bằng chứng khoa học vững chắc phục vụ việc xây dựng chính sách, siết chặt quy chế quản lý kháng sinh Colistin và nhóm Quinolone trong chăn nuôi nông hộ và trang trại tập trung.
• Bác sĩ và chuyên gia y tế công cộng thuộc chương trình One Health: Sử dụng số liệu về gen mcr-1 và vi khuẩn đa kháng từ trứng gà để đánh giá nguy cơ lây truyền đề kháng kháng sinh từ động vật sang người, phục vụ việc xây dựng chiến lược can thiệp y tế dự phòng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao vi khuẩn E. coli phân lập từ vỏ trứng gà lại có tỷ lệ kháng Colistin cao đến 88,2%? Tỷ lệ kháng Colistin cao bắt nguồn từ thói quen lạm dụng loại kháng sinh này để phòng bệnh đường ruột trong thức ăn chăn nuôi gia cầm trong nhiều năm. Áp lực chọn lọc thuốc liên tục đã thúc đẩy sự xuất hiện và lan truyền nhanh chóng của plasmid mang gen kháng thuốc mcr-1 giữa các chủng vi khuẩn trong đường tiêu hóa của gà.

2. Người tiêu dùng có nguy cơ nhiễm vi khuẩn đa kháng thuốc khi ăn trứng gà không? Có, nguy cơ lây nhiễm chủ yếu xảy ra trong quá trình bảo quản, cầm nắm và sơ chế trứng sống khi bề mặt vỏ trứng chứa E. coli đa kháng (tỷ lệ nhiễm 33,3%). Vi khuẩn có thể dính vào tay, dụng cụ làm bếp và lây nhiễm chéo sang thức ăn chín nếu không rửa sạch tay và trứng đúng cách.

3. Kháng sinh nào hiện nay còn giữ được độ mẫn cảm cao với E. coli trên trứng gà? Theo kết quả thử nghiệm, hai loại thuốc có tỷ lệ kháng thấp nhất là Amoxicillin-clavulanic acid (chỉ kháng 14,7%) và Nitrofurantoin (kháng 20,6%). Sự kết hợp chất ức chế men clavulanic acid giúp khắc phục hiệu quả hoạt tính phá hủy vòng beta-lactam của vi khuẩn, duy trì tác dụng diệt khuẩn tương đối tốt.

4. Vì sao tỷ lệ nhiễm E. coli trong lòng trứng (1,6%) lại thấp hơn rất nhiều so với vỏ trứng (33,3%)? Cấu trúc quả trứng có các hàng rào bảo vệ vật lý và sinh hóa tự nhiên. Lớp vỏ vôi cùng các màng vỏ ngăn chặn sự xâm nhập cơ học, trong khi lớp protein kháng khuẩn ovocleidin và enzyme lysozyme trong lòng trắng trứng có khả năng ức chế và tiêu diệt phần lớn vi khuẩn xâm nhập từ ngoài vào.

5. Hiện tượng đa kháng thuốc ở E. coli từ gia cầm đe dọa sức khỏe con người như thế nào? Vi khuẩn E. coli mang gen đa kháng từ gia cầm có thể truyền các plasmid kháng thuốc (như gen mcr-1) sang các vi khuẩn gây bệnh khác trên người thông qua chuỗi thực phẩm. Điều này làm mất hiệu lực của các kháng sinh điều trị thiết yếu, gia tăng chi phí điều trị và nguy cơ tử vong do nhiễm khuẩn huyết.

Kết luận

• Tình trạng lạm dụng thuốc thú y: Khảo sát chỉ ra 9/14 loại kháng sinh được sử dụng phổ biến tại các trang trại gà đẻ, dẫn đầu là Amoxicillin (62,1%) và Doxycycline (58,6%) với mục đích chính là phòng bệnh định kỳ.
• Nguy cơ ô nhiễm từ vỏ trứng: Tỷ lệ phân lập E. coli trên vỏ trứng đạt 33,3%, trong khi lòng trứng chỉ nhiễm 1,6%, khẳng định bề mặt vỏ trứng là mắt xích chính làm lan truyền vi khuẩn từ môi trường nuôi đến người tiêu dùng.
• Mức độ kháng thuốc báo động: Các chủng E. coli phân lập thể hiện tỷ lệ kháng rất cao với Tetracycline (95,6%), Trimethoprim/sulfamethoxazole (92,6%) và đặc biệt là Colistin (88,2%).
• Tính đa kháng phổ biến: Tỷ lệ chủng E. coli đa kháng thuốc lên tới 98,5%, chủ yếu kháng đồng thời 4 nhóm kháng sinh (chiếm 39,7%), mang gen kháng chuyển vị mcr-1.
• Ý nghĩa đóng góp học thuật: Luận văn đã cung cấp bức tranh toàn diện về dịch tễ kháng thuốc trên trứng gia cầm tại Hà Nội và vùng phụ cận, ứng dụng thành công kỹ thuật giải trình tự hệ gen thế hệ mới trong nghiên cứu thú y học.

Trong giai đoạn tiếp theo, các nghiên cứu cần mở rộng theo dõi sự lan truyền của gen mcr-1 trên các chuỗi cung ứng thực phẩm khác nhau và đánh giá hiệu quả của các biện pháp an toàn sinh học. Độc giả quan tâm đến chuyên ngành Thú y và An toàn thực phẩm hãy tham khảo chi tiết toàn văn luận văn thạc sĩ để nắm bắt đầy đủ các dữ liệu thực nghiệm giá trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN HỒNG THÁI TÌNH HÌNH KHÁNG KHÁNG SINH CỦA VI KHUẨN ESCHERICHIA COLI PHÂN LẬP TỪ TRỨNG GÀ TẠI MỘT SỐ TRANG TRẠI TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI VÀ VÙNG PHỤ CẬN Chuyên ngành: Thú Y Mã số: 8640101 Người hướng dẫn khoa học: TS. Chu Thị Thanh Hương NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Dữ liệu trong luận văn là một phần của đề tài “Nghiên cứu tính kháng kháng sinh của vi khuẩn E.coli phân lập từ trứng và sự phát tán của chủng vi khuẩn kháng thuốc giữa các trang trại”, mã số 02/DAVB, được tài trợ bởi Dự án Việt- Bỉ thuộc chương trình hợp tác nghiên cứu khoa học giữa Học viện Nông nghiệp Việt Nam và Trường Đại học Vương quốc Bỉ, giai đoạn 2014-2019. Tôi xin cam đoan các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực, chính xác và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Tôi xin cam đoan các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Nguyễn Hồng Thái i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo. Cùng sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được cảm ơn Ban Giám Đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Bộ môn Vi Sinh Vật – Truyền nhiễm, Khoa Thú y – Học viện Nông nghiệp Việt Nam, đã tạo điều kiện cho tôi được học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS.

Chu Thị Thanh Hương khoa Thú y đã tận tình hướng dẫn, tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn các hộ trang trại chăn nuôi gia cầm trên địa bàn Hà Nội và vùng phụ cận đã tận tình giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp luôn động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Nguyễn Hồng Thái ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục. iii Danh mục bảng. v Danh mục hình. vi Danh mục chữ viết tắt.

vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu đề tài.

Địa điểm thực hiện đề tài. Tổng quan tài liệu. Một số hiểu biết về vi khuẩn escherichia coli. Khái quát về vi khuẩn E.

Đặc tính sinh học. Đặc điểm nuôi cấy. Đặc tính sinh hóa. Đặc tính gây bệnh và sức đề kháng.

Tính kháng kháng sinh của vi khuẩn E. Thuốc kháng sinh là gì. Phân loại kháng sinh. Cơ chế tác dụng của kháng sinh.

Hiện tượng kháng kháng sinh của vi khuẩn. Cơ chế kháng kháng sinh của vi khuẩn. Cơ chế kháng kháng sinh của vi khuẩn E. coli và một số nghiên cứu.

Tình hình nghiên cứu kháng kháng sinh của vi khuẩn E. Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam. Tình hình kháng kháng sinh đối với vi khuẩn E.

coli trên gà. 19 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nội dung, nguyên liệu và phương pháp nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Nguyên liệu nghiên cứu. Các môi trường chuyên dụng dùng để phân lập, giám định vi khuẩn. Các kháng sinh được sử dụng trong đề tài.

Dụng cụ thí nghiệm. Phương pháp nghiên cứu. Điều tra tình hình sử dụng thuốc kháng sinh trong chăn nuôi gà đẻ. Phương pháp thu thập trứng.

Phương pháp xử lý mẫu. Phương pháp bảo quản mẫu. Phương pháp phân lập và giám định vi khuẩn E. Thử tính kháng kháng sinh của vi khuẩn E.

coli phân lập được. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Kết quả điều tra tình hình sử dụng kháng sinh.

Kết quả phân lập và giám định vi khuẩn E. Kết quả phân lập vi khuẩn E. Kết quả giám định vi khuẩn E. Kiểm tra tính kháng kháng sinh và xác định gen kháng kháng sinh của vi khuẩn.

Đặc điểm kháng kháng sinh của vi khuẩn E. coli phân lập được. Xác định gen kháng kháng sinh của chủng vi khuẩn phân lập được. Kết luận và kiến nghị.

Về tình hình sử dụng kháng sinh ở các trang trại. Về kết quả phân lập và giám định vi khuẩn E. Về đặc điểm kháng kháng sinh của vi khuẩn E. 48 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

Kết quả xét nghiệm vi khuẩn E. coli kháng nhiều loại kháng sinh. Bảng đánh giá khả năng mẫn cảm / kháng của E. Trình tự gen tham chiếu mcr-1.

Kết quả phân lập E. coli từ trứng và swab ổ nhớp. Kết quả phân lập E. coli ở vỏ trứng theo địa phương lấy mẫu.

Chỉ tiêu sinh hóa của Vi khuẩn E. Kết quả kiểm tra tính đa kháng kháng sinh. Kết quả xác định gen kháng kháng sinh. 40 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2.

coli trong niêm mạc ruột. coli dưới kính hiển vi điện tử. Cơ chế tác dụng của kháng sinh. Cơ chế kháng kháng sinh của vi khuẩn.

Tóm tắt các bước phân lập và bảo quản giống. Sơ đồ bố trí các khoanh giấy kháng sinh. Kết quả điều tra tình hình sử dụng kháng sinh. Hình ảnh đặc trưng của vi khuẩn E.

coli trên môi trường (1) MacConKey và (2) TBX. Kết quả phân lập E. coli trên thạch TBX. Tỷ lệ phân lập E.

coli ở vỏ trứng theo tình trạng dùng kháng sinh. Tính mẫn cảm kháng sinh của E. coli phân lập từ vỏ trứng. Tính mẫn cảm với Ciprofloxacin, Amoxicillin và Colistin.

Kết quả thử tính mẫn cảm với Gentamycin, Trimethoprim/sulfamethoxazole, Tetracycline và Nitrofurantoin. So sánh tính mẫn cảm của E. coli phân lập từ vỏ trứng ở nhóm không sử dụng và có sử dụng kháng sinh. So sánh trình tự amino acid của protein mã hóa bởi gen mcr-1.

Cây phát sinh chủng loại dựa vào trình tự amino acid của protein mã hóa bởi gen mcr-1. 42 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt cs Cộng sự DNA Deoxyribonucleic acid E. coli Escherichia coli Gr+ Gram (+) Gr- Gram (-) H High I Intermediate MIC Minimum inhibitory concentration PABA Para Aminobenzonic acid R Resistant S Susceptible RNA Ribonucleic acid TCCS Tiêu chuẩn cơ sở ∑ Tổng số vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Hồng Thái Tên luận văn: Tình hình kháng kháng sinh của vi khuẩn Escherichia coli phân lập từ trứng gà tại một số trang trại trên địa bàn Hà Nội và vùng phụ cận” Chuyên ngành: Thú y Mã số: 8640101 Cơ sở đào tạo: Học viện nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Đánh giá mức kháng kháng sinh của vi khuẩn E. coli phân lập từ trứng thu thập từ trang trại trên địa bàn Hà nội và vùng phụ cận.

Phương pháp nghiên cứu - Khảo sát hiện trạng sử dụng thuốc kháng sinh trong chăn nuôi gà đẻ - Phương pháp thu thập trứng - Phương pháp phân lập và giám định vi khuẩn E. coli - Thử tính kháng kháng sinh của vi khuẩn E. coli phân lập - Phương pháp xử lý số liệu bằng phần mềm Microsoft Excel Kết quả nghiên cứu 1. Kết quả điều tra tình hình sử dụng kháng sinh Trong tổng số 14 loại kháng sinh được điều tra thì có 9 loại đã được sử dụng trong quá trình chăn nuôi gà, một số loại được thấy dùng phổ biến nhất, ví dụ như: Amoxicillin (62,1%), Doxycyclin (58,6%), Trimethoprim/sulfamethoxazole (51,7%).

Người chăn nuôi dùng kháng sinh chủ yếu dựa vào kinh nghiệm chăn nuôi và làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Về mục đích sử dụng kháng sinh, phần lớn kháng sinh được dùng để phòng bệnh. Kết quả phân lập và giám định vi khuẩn E.coli Nghiên cứu này đã thu thập mẫu ở 29 đàn gà nuôi tại Hà Nội, Hưng Yên và Hòa Bình. Có 10 đàn gà không sử dụng kháng sinh và 19 đàn gà dùng kháng sinh trong quá trình nuôi.

Kết quả xác định tỷ lệ nhiễm E. coli kể trên cho biết vỏ trứng có thể là một nguồn lây nhiễm vi khuẩn E. coli từ trang trại tới bàn ăn. Mặt khác, do tỷ lệ nhiễm E.

coli ở lòng trứng rất thấp (1,6%) nên nghiên cứu này tập trung phân lập E. coli ở vỏ trứng và dùng cho nghiên cứu về khả năng kháng kháng sinh. Các phần dưới đây tổng hợp kết quả phân lập E. coli ở vỏ trứng theo địa phương và theo tình trạng sử dụng viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] kháng sinh trong quá trình nuôi.Tính kháng kháng sinh của vi khuẩn E.coli phân lập được 3.Đặc điểm kháng kháng sinh của vi khuẩn E.coli phân lập được Nghiên cứu về đặc điểm kháng kháng sinh của E.

coli, có khoảng 16 loại kháng sinh thường được dùng tuy nhiên chỉ có 9 loại kháng sinh được thử, bao gồm: Tetracyclin, Trimethoprim/Sufamethoxazole, Vancomycin, Ciprofloxacin, Erythromycin, Gentamicin, Nitrofurantoin, Colistin và Amoxicillin-clavulanic acid. coli hình thành vòng vô khuẩn với đường kính vòng vô khuẩn khác nhau. Đối với 2 loại kháng sinh trong đó các vi khuẩn Gram âm không mẫn cảm là Vancomycin và Erythromycin, 100% số chủng E. coli thử đều không hình thành hoặc hình thành vòng vô khuẩn với đường kính rất nhỏ (< 1 cm).Đặc điểm di truyền của E.coli đa kháng kháng sinh Nghiên cứu đã làm rõ đặc điểm về kiểu hình kháng kháng sinh của E.

coli phân lập từ trứng. Do tính trạng kháng kháng sinh do gen quy định, nên nghiên cứu này tiếp tục tìm hiểu về đặc điểm gen của E. coli đa kháng kháng sinh. Hiện có hai hướng tiếp cận chính khi nghiên cứu về gen kháng kháng sinh của E.

coli, là: (1) dùng mồi đặc hiệu phát hiện các gen kháng kháng sinh (Nguyen et al., 2016; Trương Quý Dương và cs., 2017), (2) giải trình tự và phân tích trình tự genome của vi khuẩn để xác định gen mã hóa yếu tố độc lực và gen kháng kháng sinh (Rumore et al. Trong phạm vi nghiên cứu này, chúng tôi chọn cách tiếp cận là giải trình tự genome của E. coli để làm rõ tất cả các gen độc lực cũng như gen kháng kháng sinh của E.