CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TIÊU THỤ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TIÊU THỤ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm, ý nghĩa, nhiệm vụ của kế toán tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1.Các khái niệm cơ bản a. Khái niệm tiêu thụ Tiêu thụ là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh, là yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Tiêu thụ sản phẩm là thực hiện mục đích của sản xuất hàng hoá, là đưa sản phẩm từ nơi sản xuất tới nơi tiêu dùng. Nó là khâu lưu thông hàng hoá, là cầu nối trung gian giữa một bên là sản xuất và phân phối và một bên là tiêu dùng. Khái niệm xác định kết quả kinh doanh Việc xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thường được tiến hành vào cuối kỳ và kết quả đó được biểu hiện qua chỉ tiêu lợi nhuận ( lãi hoặc lỗ). Nếu tổng doanh thu lớn hơn tổng chi phí thì doanh nghiệp có lãi, ngược lại nếu tổng doanh thu nhỏ hơn tổng chi phi thì doanh nghiệp lỗ.Nhiệm vụ của kế toán tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh a.
Nhiệm vụ của kế toán tiêu thụ - Phản ánh chính xác, đầy đủ, kịp thời tình hình xuất bán thành phẩm - Tính chính xác doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và thanh toán ngân sách nhà nước về các khoản thuế phải nộp. - Hạch toán chính xác chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. - Xác định kết quả của hoạt động tiêu thụ sản phẩm. Nhiệm vụ của kế toán xác định kết quả kinh doanh - Nhiệm vụ của kế toán xác định kết quả kinh doanh là phản ánh đầy đủ, chính xác kết quả hoạt động kinh doanh trong kỳ và hạch toán theo đúng cơ chế của Bộ Tài chính.
SVTH: Nguyễn Thị Mỹ Linh Trang 2 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS Hồ Thị Phi Yến - Kết quả hoạt động kinh doanh phải được tính toán chính xác, hợp lý, kịp thời và hạch toán chi tiết cho từng loại sản phẩm, dịch vụ trong từng hoạt động thương mại dịch vụ và các hoạt động khác. Kế toán phải theo dõi, giám sát và phản ánh các khoản doanh thu chi phí của các hoạt động trong kỳ kế toán.Ý nghĩa của kế toán tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh. Quá trình tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ và xác định kết quả kinh doanh là mối quan tâm hàng đầu của doanh nghiệp vì đây là cơ sở để xác định kết quả kinh doanh, nó quyết định đến kết quả kinh doanh cao hay thấp của doanh nghiệp. Quá trình tiêu thụ tạo ra thu nhập giúp cho doanh nghiệp bù đắp chi phí bỏ ra, bảo toàn và phát triển vốn kinh doanh thông qua các phương thức tiêu thụ.
Nếu khâu tiêu thụ hàng hóa của doanh nghiệp trên thị trường diễn ra thuận lợi giúp cho doanh nghiệp khẳng định được uy tín, đứng vững trên thị trường đồng thời tiêu thụ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng, thông qua công tác tiêu thụ thì doanh nghiệp sẽ dự đoán được nhu cầu tiêu dùng của khách hàng để đưa ra những loại sản phẩm và dịch vụ phù hợp với thị hiếu của khách hàng. Từ đó xây dựng các kế hoạch kinh doanh nhằm đạt hiệu quả cao nhất, góp phần điều hòa cung cầu trong thị trường. Xác định kết quả kinh doanh là cơ sở để đánh giá hiệu quả của hoạt động sản xuất kinh doanh trong một thời kỳ kinh doanh nhất định của doanh nghiệp, xác định các nghĩa vụ mà doanh nghiệp phải thực hiện với nhà nước, tạo lập các quỹ tạo điều kiện cho việc tái sản xuất. Đây cũng là một trong những cơ sở để lập nên báo cáo tài chính, lập kế hoạch cho kỳ sau, cung cấp thông tin cho các nhà đầu tư, cho ngân hàng, khách hàng, cơ quan nhà nước.
Các phương thức tiêu thụ và phương thức thanh toán 1. Các phương thức tiêu thụ a. Phương thức tiêu thụ trực tiếp Đây là phương thức giao hàng cho người mua trực tiếp tại kho hoặc các phân xưởng sản xuất của doanh nghiệp. Bên mua sẽ có người đến nhận hàng trực tiếp tại doanh nghiệp.
Khi người nhận hàng đã nhận đủ số hàng và ký xác nhận trên chứng từ bán hàng thì số hàng đó không thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp nữa mà đã chính thức được coi là tiêu thụ. SVTH: Nguyễn Thị Mỹ Linh Trang 3 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS Hồ Thị Phi Yến b. Phương thức tiêu thụ chuyển hàng theo hợp đồng Căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã được ký kết, đến ngày giao hàng, doanh nghiệp tiến hành chuyển và giao hàng cho người mua tại địa điểm hai bên thỏa thuận trên hợp đồng, hàng hóa được xác định là tiêu thụ khi doanh nghiệp giao xong hàng cho người mua và ký vào chứng từ giao hàng. Mọi tổn thất trong quá trình vận chuyển đến cho người mua doanh nghiệp phải chịu.
Phương thức tiêu thụ qua đại lý Theo phương thức này, doanh nghiệp chuyển hàng đến hệ thống qua các đại lý theo các điều khoản đã ký kết trong hợp đồng. Số hàng chuyển đến các đại lý này vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp cho đến khi xác nhận là tiêu thụ. Sau khi kết thúc hoạt động bán hàng doanh nghiệp sẽ trả cho đại lý một khoản thù lao về việc bán hàng này gọi là hoa hồng đại lý. Hoa hồng đại lý được tính theo tỉ lệ phần trăm trên tổng giá bán.
Phương thức bán hàng trả chậm, trả góp Đây là phương thức bán hàng thu tiền nhiều lần. Nguời mua sẽ thanh toán một phần tiền hàng ở lần đầu ngay tại thời điểm mua. Số tiền còn lại người mua chấp nhận trả dần ở các kỳ tiếp theo và phải chịu một tỷ lệ lãi suất nhất định. Thông thường số tiền trả ở các kỳ tiếp theo là bằng nhau, trong đó bao gồm một phần doanh thu gốc và một phần lãi trả chậm.
Các phương thức tiêu thụ khác Ngoài các phương thức tiêu thụ trên, các doanh nghiệp còn có thể sử dụng sản phẩm để thanh toán tiền lương, tiền thưởng cho người lao động, trao đổi vật tư, hàng hóa khác hoặc cung cấp theo yêu cầu của Nhà nước. Phương thức thanh toán a. Thanh toán bằng tiền mặt Theo phương thức này, việc chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa cho khách hàng và việc thu tiền được thực hiện đồng thời, người bán sẽ nhận ngay số tiền mặt tương ứng với giá trị hàng hóa mà mình đã bán. Thanh toán không dùng tiền mặt Người mua có thể thanh toán tiền hàng bằng các loại séc, trái phiếu, cổ phiếu, các tài sản có giá trị tương đương … để thanh toán tiền hàng.
Thông thường các doanh nghiệp thường trả tiền hàng bằng cách chuyển khoản qua ngân hàng. SVTH: Nguyễn Thị Mỹ Linh Trang 4 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS Hồ Thị Phi Yến 1. KẾ TOÁN TIÊU THỤ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 1. Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 1.
Nội dung Nguyên tắc ghi nhận doanh thu * Việc ghi nhận doanh thu phải được tuân thủ theo các nguyên tắc cơ bản sau: - Cơ sở dồn tích: Doanh thu phải được ghi nhận vào thời điểm phát sinh, không phân biệt đã thu hay chưa thu tiền do vậy doanh thu bán hàng được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc sẽ thu được. - Phù hợp: Khi ghi nhận doanh thu phải ghi nhận một khoản chi phí phù hợp (chi phí có liên quan đến doanh thu). - Thận trọng: Doanh thu và thu nhập chỉ được ghi nhận khi có bằng chứng chắc chắn về khả năng thu được lợi ích kinh tế. Việc ghi nhận doanh thu phải thỏa mãn đồng thời 5 điều kiện sau: - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua.
- Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa. - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. - Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được các lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng. - Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.
Chứng từ và sổ sách sử dụng - Hoá đơn GTGT - Hoá đơn bán hàng - Phiếu thu, phiếu chi Giấy báo Nợ, báo Có và Bảng sao kê của Ngân hàng - Phiếu xuất kho - Các chứng từ khác có liên quan - Sổ chi tiết TK 511, sổ cái TK 511 1. Tài khoản sử dụng Để theo dõi doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ phát sinh trong kỳ, kế toán sử dụng tài khoản 511 – Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ SVTH: Nguyễn Thị Mỹ Linh Trang 5 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS Hồ Thị Phi Yến Tài khoản này dùng để phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán, bao gồm doanh thu bán hàng hóa, sản phẩm, cung cấp dịch vụ cho công ty mẹ, công ty con trong cùng tập đoàn. Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, kết cấu nội dung tài khoản 511: Nợ TK 511 Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Có - Các khoản thuế gián thu phải nộp - Doanh thu bán sản phẩm, hàng hoá, bất (GTGT, TTĐB, XK, BVMT). động sản đầu tư và cung cấp dịch vụ của - Doanh thu hàng bán bị trả lại kết doanh nghiệp thực hiện trong kỳ kế toán.
chuyển cuối kỳ. - Khoản giảm giá hàng bán kết chuyển cuối kỳ. - Khoản chiết khấu thương mại kết chuyển cuối kỳ. - Kết chuyển doanh thu thuần vào tài khoản 911 "Xác định kết quả kinh doanh".
Tài khoản 511 không có số dư cuối kỳ Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, tài khoản 511 có 6 tài khoản cấp 2 TK 5111: Doanh thu bán hàng hóa TK 5112: Doanh thu bán các thành phẩm TK 5113: Doanh thu cung cấp dịch vụ TK 5114: Doanh thu trợ cấp, trợ giá TK 5117: Doanh thu kinh doanh bất động sản đầu tư TK 5118: Doanh thu khác 1. Phương pháp hạch toán a. Kế toán theo phương thức tiêu thụ trực tiếp SVTH: Nguyễn Thị Mỹ Linh Trang 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS Hồ Thị Phi Yến TK 521 TK 511 TK 111,112,131 Kết chuyển các khoản giảm trừ Doanh thu bán hàng doanh thu TK 911 TK 333(1) Kết chuyển doanh Thuế GTGT thu thuần đầu ra Sơ đồ 1.1: Kế toán doanh thu theo phương thức tiêu thụ trực tiếp.