Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TIÊU THỤ THÀNH PHẨM VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 1. Những vấn đề chung về quá trình tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Các khái niệm Khái niệm tiêu thụ và tiêu thụ thành phẩm: Tiêu thụ là việc cung cấp cho khách hàng các sản phẩm lao vụ, dịch vụ do doanh nghiệp sản xuất ra hoặc hàng hóa do doanh nghiệp mua vào với mục đích để bán đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán theo giá đã thỏa thuận giữa người mua và người bán. Tiêu thụ thành phẩm là việc đưa các thành phẩm từ lĩnh vực sản xuất vào lĩnh vực lưu thông để thực hiện việc tiêu dùng theo những mục đích đã xác định khi bắt đầu sản xuất đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán theo giá đã thỏa thuận giữa người mua và người bán.Quá trình tiêu thụ thành phẩm là quá trình vận động của vốn thành phẩm sang vốn bằng tiền và hình thành kết quả sản xuất kinh doanh.
Khái niệm kết quả kinh doanh: Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng về mặt tài chính đạt được trong một kỳ kế toán của các hoạt động kinh tế thông thường qua các chỉ tiêu lãi lỗ. Hay nói một cách khác thì kết quả tiêu thụ là phần chênh lệch giữa doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ với các khoản giảm trừ doanh thu, giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Kết quả kinh doanh là chỉ tiêu tổng hợp quan trọng để đánh giá hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Ý nghĩa và vai trò của quá trình tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp Đối với mỗi doanh nghiệp thì tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả kinh doanh có ý nghĩa và vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình doanh nghiệp tồn tại và phát triển, cụ thể [ 5 ] : SV: Phạm Bích Vân 4 Lớp K3 KTTH B Trường ĐHKT & QTKD @&? Khoa Kế toán Bất kỳ doanh nghiệp nào khi tham gia sản xuất kinh doanh đều có mục tiêu cuối cùng là tối đa hóa lợi nhuận, trong khi đó thành phẩm có tiêu thụ được thì doanh nghiệp mới có lợi nhuận, vì vậy có thể thấy tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả kinh doanh là nhân tố trực tiếp quyết định đến lợi nhuận của doanh nghiệp, có quan hệ mật thiết đến kết quả kinh doanh.
Tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả kinh doanh là nhân tố quyết định đến sự thành bại của doanh nghiệp vì sản phẩm có tiêu thụ được thì doanh nghiệp mới có thể thu hồi vốn để tái sản xuất, không tiêu thụ được sản phẩm là dấu hiệu doanh nghiệp đang đứng trước bờ vực phá sản. Tiêu thụ tốt thể hiện uy tín của doanh nghiệp trên thị trường đồng thời nâng cao sức mạnh cạnh tranh của doanh nghiệp. Các thông tin về tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả kinh doanh cung cấp thông tin cho khách hàng và các bên quan tâm những thông tin về hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Từ đó thiết lập mối quan hệ giữa doanh nghiệp và khách hàng và các bên quan tâm.
Xác định kết quả kinh doanh đúng là cơ sở đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định, xác định nghĩa vụ mà doanh nghiệp phải thực hiện đối với nhà nước, lập các quỹ của công ty, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động tố trong các kỳ tiếp theo. Bên cạnh đó, việc xác định đúng kết quả kinh doanh có ý nghĩa quan trọng trong việc xử lý, cung cấp thông tin cho các nhà quản lý doanh nghiệp lựa chọn phương án kinh doanh có hiệu quả. Như vậy có thể thấy vai trò rất lớn của quá trình tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả kinh doanh trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Do đó các doanh nghiệp cần nỗ lực tìm ra các giải pháp để thực hiện tốt quá trình tiêu thụ nhằm đem lại cho doanh nghiệp kết quả kinh doanh tốt nhất.
Nhiệm vụ của kế toán tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả kinh doanh SV: Phạm Bích Vân 5 Lớp K3 KTTH B Trường ĐHKT & QTKD @&? Khoa Kế toán Để thực hiện công tác hạch toán tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh, kế toán cần thực hiện tốt các nhiệm vụ sau [ 3 – 143 ] : Tổ chức ghi chép, phản ánh và tính toán đúng trị giá vốn hàng bán, chi phí tài chính, chi phí khác, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Tổ chức ghi chép, phản ánh và xác định đúng doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, các khoản giảm trừ doanh thu, doanh thu tài chính và thu nhập khác. Tính toán và xác định đúng đắn kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Tham gia việc phân tích, kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện kế hoạch dự toán chi phí, doanh thu, lợi nhuận.
Các phương thức tiêu thụ thành phẩm và thu tiền bán hàng 1. Các phương thức tiêu thụ thành phẩm Hiện nay có rất nhiều phương thức để tiêu thụ thành phẩm. Mỗi doanh nghiệp tùy vào tình hình thực tế của mình và phương hướng kinh doanh của công ty để lựa chọn phương thức tiêu thụ thành phẩm nhằm đem lại lợi ích cao nhất cho doanh nghiệp. Các phương thức tiêu thụ mà doanh nghiệp có thể lựa chọn là: Phương thức trực tiếp Tiêu thụ trực tiếp là phương thức giao hàng cho người mua trực tiếp tại kho ( hoặc trực tiếp tại phân xưởng không qua kho ) của doanh nghiệp.
Số hàng khi bàn giao cho khách hàng được chính thức coi là tiêu thụ và người bán mất quyền sở hữu đối với số hàng này. Người mua thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán số hàng mà người bán đã giao. Phương thức gửi đại lý, ký gửi Tiêu thụ theo phương thức gửi đại lý, ký gửi là phương thức mà bên chủ hàng ( gọi là bên giao đại lý ) xuất hàng cho bên nhận đại lý. Số hàng ký gửi, đại lý vẫn thuộc quyền sở hữu của bên giao đại lý cho đến khi hàng hóa SV: Phạm Bích Vân 6 Lớp K3 KTTH B Trường ĐHKT & QTKD @&? Khoa Kế toán đó chính thức tiêu thụ.
Bên nhận đại lý sẽ được hưởng thù lao đại lý dưới hình thức hoa hồng đại lý hoặc hưởng phần chênh lệch giá. Phương thức bán hàng trả góp Bán hàng trả góp là phương thức bán hàng thu tiền nhiều lần. Theo phương thức này, người mua sẽ thanh toán lần đầu ngay tại thời điểm mua. Số tiền còn lại người mua sẽ cam kết trả dần ở các kỳ tiếp theo và phải chịu một tỷ lệ lãi suất nhất định.
Thông thường thì số tiền phải trả ở các kỳ sau là bằng nhau, trong đó bao gồm một phần là doanh thu gốc và một phần lãi trả chậm. Khi bán hàng trả góp cho người mua thì số hàng đã giao được coi là tiêu thụ nhưng chỉ khi nào người mua thanh toán hết tiền hàng thì doanh nghiệp mới mất quyền sở hữu. Phương thức hàng đổi hàng Hàng đổi hàng là phương thức tiêu thụ mà trong đó, người bán đem sản phẩm, vật tư, hàng hóa của mình để đổi lấy vật tư, hàng hóa của người mua. Giá trao đổi là giá thỏa thuận hoặc giá bán của hàng hóa, vật tư đó trên thị trường.
Phương thức tiêu thụ chuyển hàng, chờ chấp nhận Tiêu thụ theo phương thức chuyển hàng chờ chấp nhận là phương thức mà bên bán chuyển hàng cho bên mua theo địa điểm ghi trong hợp đồng. Số sản phẩm chuyển đi này vẫn thuộc quyền sở hữu của bên bán. Khi được bên mua thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán về số hàng chuyển giao (một phần hay toàn bộ) thì số hàng được bên mua chấp nhận này mới được coi là tiêu thụ và bên bán mất quyền sở hữu về số hàng đó Kế toán tiêu thụ theo phương thức tiêu thụ nội bộ: Bán hàng theo phương thức này nghĩa là doanh nghiệp xuất kho hàng hóa để sử dụng cho nội bộ doanh nghiệp. Theo quy định hiện hành, các trường hợp doanh nghiệp xuất dùng vật tư, sản phẩm, hàng hóa để tiêu thụ nội bộ gồm: Khuyến mại, quảng cáo, trả lương công nhân viên,… SV: Phạm Bích Vân 7 Lớp K3 KTTH B Trường ĐHKT & QTKD @&? Khoa Kế toán 1.
Các phương thức thu tiền bán hàng Khi thu tiền bán hàng, doanh nghiệp có thể lựa chọn một trong hai hình thức thanh toán sau: Thanh toán bằng tiền mặt: Đây là hình thức thanh toán mà người mua thanh toán trực tiếp cho người bán bằng tiền mặt. Khi khách hàng đến thanh toán tiền hàng, kế toán ghi phiếu thu và thu tiền nộp cho thủ quỹ. Theo hình thức thanh toán này thì doanh thu bán hàng và tiền hàng được ghi nhận cùng kỳ kế toán. Hình thức thanh toán không dùng tiền mặt: Thanh toán không dùng tiền mặt là quan hệ thanh toán không trực tiếp sử dụng tiền mặt, được thực hiện bằng cách trích chuyển tài khoản hoặc bù trừ công nợ giữa doanh nghiệp và cá nhân thông qua ngân hàng.
Theo hình thức thanh toán này, doanh thu bán hàng được ghi nhận trước kỳ thu tiền. Các doanh nghiệp có thể lựa chọn các thể thức thanh toán không dùng tiền mặt sau để thanh toán cho nhau: Thể thức thanh toán bằng Sec Thể thức thanh toán bằng ủy nhiệm thu, ủy nhiệm chi Thể thức thanh toán bằng bằng thư tín dụng Thể thức thanh toán bằng thẻ thanh toán 1. Kế toán thành phẩm 1. Khái niệm thành phẩm Bất kỳ thành phẩm nào cũng gắn liền với một quá trình sản xuất và quy trình công nhệ nhất định.
Thành phẩm của mỗi doanh nghiệp có quy trình công nghệ khác nhau thì khác nhau cả về chủng loại và chất lượng. Thành phẩm trong doanh nghiệp được định nghĩa như sau : Thành phẩm là những sản phẩm đã kết thúc quá trình chế biến do các bộ phận sản xuất chính và sản xuất phụ của doanh nghiệp thực hiện hoặc thuê ngoài gia công đã xong được kiểm nghiệm, nhập kho, đảm bảo tiêu chuẩn, yêu cầu, quy cách đặt ra [ 3 – 134 ]. SV: Phạm Bích Vân 8 Lớp K3 KTTH B Trường ĐHKT & QTKD @&?