CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TIÊU THỤ THÀNH PHẨM VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ TIÊU THỤ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ 1.1 Khái quát chung về kế toán tiêu thụ thành phẩm và xác định kết quả tiêu thụ trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ.1 Đặc điểm về kế toán tiêu thụ thành phẩm trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ.1 Khái niệm về thành phẩm và tiêu thụ thành phẩm. • Thành phẩm: Thành phẩm là những sản phẩm đã kết thúc giai đoạn chế biến cuối cùng của quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm, do các bộ phận sản xuất xuất kinh doanh chính và sản xuất kinh doanh phụ của đơn vị tiến hành, được kiểm nghiệm đáp ứng mọi tiêu chuẩn kỹ thuật quy định và được nhập kho hoặc giao trực tiếp cho khách hàng. Ngoài ra, được coi là thành phẩm còn bao gồm cả những sản phẩm thuê ngoài gia công, chế biến đã hoàn thành. Bên cạnh thành phẩm, doanh nghiệp còn có thể thu được các bán thành phẩm.
Đây là những sản phẩm mới kết thúc một hay một số công đoạn trong quy trình công nghệ sản xuất ( trừ công đoạn cuối cùng) được nhập kho hay chuyển giao để tiếp tục chế biến thành phẩm hoặc có thể bán ra ngoài. • Tiêu thụ thành phẩm: Tiêu thụ thành phẩm là giai đoạn tiếp theo của quy trình sản xuất. Quá trình tiêu thụ hay quá trình bán hàng hóa ở các doanh nghiệp là quá trình trao đổi thực hiện giá trị của sản phẩm, hàng hóa. Đứng trên góc độ luân chuyển vốn thì quá trình là quá trình vận động từ hình thái vật chất sang hình thái tiền tệ.
Quá trình tiêu thụ hoàn tất khi hàng hóa đã giao cho người mua và đã thu bằng tiền bán hàng và được khách hàng chấp nhận thanh toán, hình thành kết quả bán hàng kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuất kinh doanh. Để thực hiện giá trị sản phẩm, hàng hóa, lao vụ dịch vụ, doanh nghiệp phải chuyển giao hàng hóa sản phẩm hoặc cung cấp lao vụ, dịch vụ cho khách hàng, được khách hàng trả tiền hay chấp nhận thanh toán, quá trình này được gọi là quá trình tiêu thụ. SV: Hà Thị Thu Huyền 3 K20_KT3 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Thị Thu Thủy 1.2 Tầm quan trọng của hoạt động tiêu thụ thành phẩm.
Việc đẩy nhanh quá trình tiêu thụ góp phần thúc đẩy nhanh tốc độ chu chuyển vốn kinh doanh, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tiết kiệm các chi phí quản lý, bảo quản, bảo đảm chất lượng sản phẩm. Bên cạnh đó, qua hoạt động tiêu thụ, doanh nghiệp nắm bắt được thị hiếu của người tiêu dùng cũng như tình hình cạnh tranh trên thị trường, tìm ra được những nhược điểm còn tồn tại để khắc phục và khai thác được những lợi thế của doanh nghiệp. Nhận biết được thị trường tiềm năng cần khai thác và mở rộng. Từ đó, hoạch định được chiến lược sản xuất kinh doanh và tổ chức tiêu thụ sao cho có hiệu quả nhất.3 Mục đích, ý nghĩa của hoạt động tiêu thụ thành phẩm.
Mục đích: Phản ánh kịp thời, chính xác tình hình xuất bán thành phẩm, tính chính xác các khoản giảm trừ và thanh toán với ngân sách các khoản thuế phải nộp. Tính chính xác các chi phí phát sinh trong quá trình tiêu thụ thành phẩm. Xác định kết quả hoạt động tiêu thụ. Ý nghĩa: Đối với mỗi doanh nghiệp, việc tiêu thụ thành phẩm là vấn đề sống còn quyết định đến sự tồn tại và phát triển của mình.
Vì vậy, việc xác định chính xác thời điểm tiêu thụ có ý nghĩa quan trọng. Có tiêu thụ được sản phẩm, doanh nghiệp mới có khả năng bù đắp được chi phí sản xuất, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp để tiếp tục chu kỳ sản xuất mới. Tiêu thụ thành phẩm sẽ nhanh chóng tăng nhanh quá trình luân chuyển vốn nói riêng và hiệu quả sử dụng vốn nói chung, để tiến hành tái sản xuất mở rộng, đồng thời góp phần đáp ứng nhu cầu tiêu dùng xã hội.2 Phạm vi hàng bán và thời điểm ghi nhận doanh thu bán hàng.1 Phạm vi hàng bán Trong doanh nghiệp sản xuất hàng hóa, thành phẩm được coi là hàng bán phải đảm bảo các điều kiện sau: - Phải thông qua mua bán và phải theo dõi bằng tiền theo một hình thức thanh toán nhất định. - Hàng hóa, thành phẩm bán ra thuộc diện sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
SV: Hà Thị Thu Huyền 4 K20_KT3 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Thị Thu Thủy - Bên bán mất quyền sở hữu hàng hóa, thành phẩm và đã thu được tiền hoặc có quyền đòi tiền người mua. Các trường hợp xuất hàng đặc biệt được coi là bán: Hàng hóa xuất để thanh toán tiền lương, tiền thưởng cho công nhân viên, thanh toán thu nhập cho các bên tham gia liên doanh. Trường hợp hàng hóa xuất để đổi lấy hàng hóa khác ( còn gọi là bán hàng thanh toán bằng hàng hay còn gọi là hàng hóa đối lưu).
Hàng hóa xuất làm quà biếu, tặng thưởng được trang trải bằng các quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi. Hàng hóa xuất dùng cho nội bộ doanh nghiệp, sử dụng phục vụ cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp kể cả xuất hàng quảng cáo, tiếp thị. Hàng hóa hao hụt tổn thất trong hợp đồng bên mua chịu.2 Thời điểm ghi nhận doanh thu bán hàng. Theo chuẩn mực về doanh thu và thu nhập khác số 14 ban hành và công bố theo quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của bộ trưởng bộ tài chính thì doanh thu bán hàng được ghi nhận khi thỏa mãn 5 điều: a.
Doanh nghiệp đã phần lớn chuyển rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua. Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa. Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng.
Xác định chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng.3 Các phương thức thanh toán. Thực hiện nghiệp vụ tiêu thụ hàng hóa, thành phẩm, vốn của doanh nghiệp chuyển từ hình thái vật chất sang hình thái tiền tệ. Doanh nghiệp mất quyền sở hữu về hàng hóa, thành phẩm nhưng lại được sở hữu một lượng tiền tệ nhất định do bên mua chi trả. Việc thanh toán tiền hàng có thể thanh toán ngay, hoặc trả chậm trả SV: Hà Thị Thu Huyền 5 K20_KT3 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS.
Nguyễn Thị Thu Thủy dần do hai bên mua bán thỏa thuận, đồng thời nó cũng gắn liền với sự vận động giữa hàng hóa và số tiền vốn, đảm bảo cho hai bên cùng có lợi. Hiện nay, các doanh nghiệp thường áp dụng hai phương thức thanh toán là: Thanh toán trực tiếp hoặc không trực tiếp.1 Phương thức thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt Đây là hình thức thanh toán mà người mua sau khi nhận được vật tư, hàng hóa do bên bán cung cấp thì tiến hành thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt cho bên bán. Thông thường thì hình thức thanh toán qua tiền mặt thường được với hàng hóa tiêu thụ trong nước, các bên có khoảng cách địa lý gần nhau. Đối với các mặt hàng bán với số lượng ít, bán lẻ, các khoản chi về vận chuyển….
thường được thanh toán ngay bằng tiền mặt.2 Phương thức thanh toán qua ngân hàng Trong điều kiện nền kinh tế phát triển như hiện nay thì ngân hàng giữ vai trò quan trọng trong quan hệ thanh toán tiền hàng giữa người mua và người bán, các phương thức thanh toán qua ngân hàng cũng rất đa dạng, việc lựa chọn phương thức nào cũng phụ thuộc vào điều kiện của mỗi bên và sự thỏa thuận giữa bên mua và bên bán. Các phương thức thanh toán qua ngân hàng: a. Thanh toán bằng séc Séc là một mệnh lệnh trả tiền vô điều kiện do chủ tài khoản ký phát ra lệnh cho ngân hàng trích tiền trên tài khoản tiền gửi của mình để trả cho người có tên trên séc, hoặc theo lệnh của người đó trả cho người số tiền nhất định bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản. Thanh toán séc là hình thức thanh toán phổ biến ở hầu hết các nước trên thế giới, ở Việt Nam phương thức này được áp dụng từ năm 1960 và ngày càng trở nên phổ biến.Thanh toán bằng ủy nhiệm chi.
Ủy nhiệm chi là một tờ lệnh chi tiền do chủ tài khoản phát hành theo mẫu in sẵn của ngân hàng trích từ tài khoản tiền gửi của mình để trả cho một người khác hoặc đáp ứng cho nhu cầu khác cho hoạt động sản xuất kinh doanh. SV: Hà Thị Thu Huyền 6 K20_KT3 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS. Nguyễn Thị Thu Thủy Thanh toán bằng ủy nhiệm chi chỉ được thực hiện khi hoạt động mua bán diễn ra thường xuyên, đồng thời đơn vị mua là khách hàng truyền thống của doanh nghiệp. Theo hình thức, độ rủi ro trong thanh toán cao.
Thanh toán bằng ủy nhiệm thu. Ủy nhiệm thu là một tờ lệnh thu tiền do người bán ký phát ủy thác cho ngân hàng phục vụ mình thu hộ số tiền về giá trị hàng hóa đã giao. Hình thức này áp dụng đối với các doanh nghiệp có mức độ tín nhiệm tương đối cao trong quan hệ mua bán. Theo hình thức này, doanh nghiệp sau khi hoàn thành nghĩa vụ giao hàng cho người mua thì sẽ lập ủy nhiệm thu cùng các chứng từ, hóa đơn liên quan chứng minh hàng hóa đã được chuyển giao rồi gửi đến ngân hàng phục vụ mình nhờ thu hộ số tiền trên.Thanh toán bằng thẻ thanh toán.
Thẻ thanh toán là một phương tiện thanh toán do ngân hàng phát hành cho các đơn vị, tổ chức kinh tế, cá nhân để thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ hoặc rút tiền mặt tại các ngân hàng, đại lý, quầy trả tiền tự động của ngân hàng, thẻ thanh toán bao gồm ba loại: thẻ ký quỹ, thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng.4 Phương pháp xác định giá vốn thành phẩm 1.1 Giá bán thành phẩm • Nguyên tắc xác định. Giá cả hàng hóa luôn là vấn đề quan trọng được quan tâm hàng đầu đối với cả người mua và người bán, vì vậy cần phải xác định giá bán sao cho phù hợp với cả hai bên mua bán. Khi hàng hóa được cung cấp đầy đủ, dồi dào từ nhiều nguồn khác nhau, mẫu mã bao bì đa dạng phong phú thì giá cả là yếu tố cạnh tranh lớn nhất trong việc chiếm lĩnh thị trường. Do vậy, việc xác định phải đạt được các mục tiêu như sau: Giá bán phải kích thích được khối lượng hàng hóa bán ra và được tiêu thụ một cách tối đa.
Xác định giá bán phải đảm bảo doanh nghiệp thu được lợi nhuận.