chương 1, tác giả trình bày tổng quan về đề tài nghiên cứu bao gồm lý do chọn đề tài, mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu. Đó là tiền đề để mọi người có thể hiểu rõ và chi tiết hơn công tác kế toán tại Công ty TNHH Chuyển phát nhanh DHL-VNPT nói riêng và các doanh nghiệp tại Việt Nam nói chung. 7 CHƢƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN THANH TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP TẠI VIỆT NAM Ở chương II tác giả sẽ tìm hiểu một doanh nghiệp tại Việt Nam áp dụng phương thức thanh toán, hình thức thanh toán nào khi vận hành doanh nghiệp. Đồng thời ở chương này tác giả sẽ trình bày nội dung kế toán nợ phải thu và kế toán thanh toán với người bán tại doanh nghiệp ở Việt Nam.1 Phƣơng thức thanh toán và hình thức thanh toán Nội dung phương thức thanh toán và hình thức thanh toán được tác giả tổng hợp dựa trên Giáo trình môn Thanh toán quốc tế của thầy Trần Hữu Thịnh.
Khái niệm thanh toán: Là quá trình trao đổi tiền hoặc các phương tiện thanh toán khác giữa người mua và người bán để trao đổi hàng hóa hoặc dịch vụ. Thanh toán là một phần quan trọng của các giao dịch thương mại và tài chính trong kinh doanh và có thể được thực hiện thông qua nhiều phương thức khác nhau. Phƣơng thức thanh toán: Là cách mà khách hàng sử dụng để thanh toán cho sản phẩm hoặc dịch vụ mà họ đã mua. Phương thức thanh toán có thể thực hiện bằng tiền mặt, séc, thanh toán qua ngân hàng, thẻ tín dụng,.
do các bên tham gia giao dịch thoả thuận. Các phương thức thanh toán tiền mua hàng trong nước: có 2 cách thức thanh toán là thanh toán trực tiếp và thanh toán trả chậm - Phƣơng thức thanh toán trực tiếp: là phương thức thanh toán mà khách hàng thanh toán số tiền hàng hóa hoặc dịch vụ ngay tại thời điểm mua hàng hoặc sử dụng dịch vụ, mà không thông qua bất kỳ kênh thanh toán nào khác, có thể bằng tiền mặt, bằng tiền cán bộ tạm ứng, bằng chuyển khoản, có thể thanh toán bằng hàng - Phƣơng thức thanh toán chậm trả: là phương thức thanh toán mà khách hàng sẽ được phép trả tiền mua hàng theo một thời hạn nhất định sau khi nhận được 8 hàng. Phương thức này thường được áp dụng trong các hợp đồng thương mại được ký giữa các bên. Các phương thức thanh toán tiền mua hàng nhập khẩu Trong nhập khẩu hàng hoá người ta thường dùng một trong các phương thức thanh toán quốc tế sau để thanh toán tiền hàng: - Phƣơng thức chuyển tiền (Remittance): là phương thức thanh toán trong đó người mua yêu cầu ngân hàng của mình chuyển một số tiền nhất định cho người bán bằng phương tiện chuyển tiền.
- Phƣơng thức ghi sổ (Open account): là một phương thức thanh toán mà trong đó người bán mở một tài khoản để ghi nợ người mua sau khi người bán đã hoàn thành giao hàng hay dịch vụ. Đến thời hạn thanh toán, người mua trả tiền cho người bán. - Phƣơng thức nhờ thu (Collection of payment): là phương thức thanh toán mà người bán sau khi cung cấp hàng hoá dịch vụ uỷ thác cho ngân hàng phục vụ mình thu hộ tiền người mua trên cơ sở hối phiếu và chứng từ hàng hoá do người mua lập. Trong phương thức thanh toán nhờ thu bao gồm: nhờ thu trơn và nhờ thu kèm chứng từ Nhờ thu trơn (Clean collection): là phương thức thanh toán nhờ thu mà trong đó, chứng từ nhờ thu chỉ có chứng từ tài chính, không có chứng từ thương mại.
Điều ngày có nghĩa là sau khi giao hàng hóa/ dịch vụ, nhà xuất khẩu lập bộ chứng từ thương mại và gửi trực tiếp đến nhà nhập khẩu để nhà nhập khẩu đi nhận hàng. Còn nhà xuất khẩu chỉ lập chứng từ tài chính (hối phiếu) và đơn yêu cầu nhờ thu gửi cho ngân hàng chuyển giao (Remitting bank) nhờ thu hộ. Nhờ thu kèm chứng từ là phương thức thanh toán nhờ thu mà trong đó chứng từ nhờ thu bao gồm chứng từ thương mại và chứng từ tài chính hoặc chỉ có 9 chứng từ thương mại. Điều này có nghĩa là sau khi giao hàng hóa/ dịch vụ, nhà xuất khẩu lập bộ chứng từ thương mại và chứng từ tài chính (hoặc chỉ có chứng từ thương mại) và gửi đến ngân hàng chuyển giao để nhờ thu hộ.
Ngân hàng thu hộ/ xuất trình sẽ giao chứng từ cho nhà nhập khẩu đi nhận hàng chỉ khi nào nhà nhập khẩu đáp ứng các điều kiện trao chứng từ trong chỉ thị nhờ thu. - Phƣơng thức tín dụng chứng từ (documentary credit): là phương thức thanh toán mà trong đó, ngân hàng sẽ phát hàng một cam kết bằng văn bản cho người thụ hưởng theo yêu cầu của người đề nghị lập cam kết để trả ngay hoặc trả tại một thời điểm xác định trong tương lai một số tiền nhất định với điều kiện người thụ hưởng phải xuất trình bộ chứng từ phù hợp với cam kết. Hình thức thanh toán là cách thức trả tiền mà người bán và người mua thoả thuận khi có giao dịch mua bán phát sinh. Hình thức thanh toán có 2 loại là thanh toán bằng tiền mặt và thanh toán không dùng tiền mặt - Thanh toán bằng tiền mặt: là việc sử dụng tiền mặt khi doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thanh toán.
Đây được coi là hình thức thanh toán phổ biến nhất và được tiến hành trực tiếp giữa hai bên. - Thanh toán không bằng tiền mặt: là hình thức thanh toán được thực hiện bằng cách chuyển khoản hoặc thanh toán bù trừ qua các đơn vị trung gian là ngân hàng. Các hình thức bao gồm: Thanh toán bằng Séc, thanh toán bằng uỷ nhiệm thu, thanh toán bằng uỷ nhiệm chi, thanh toán bằng thư tín dụng -L/C. Thanh toán bằng Séc: là hình thức thanh toán mà người bán lập chứng từ thanh toán trên mẫu in sẵn đặc biệt của ngân hàng, yêu cầu ngân hàng tính tiền từ tài khoản của mình trả cho doanh nghiệp có tên trên Séc.
Séc chỉ được phát hành khi tài khoản của người bán có số dư. Thanh toán bằng uỷ nhiệm thu: là hình thức mà người bán uỷ nhiệm cho ngân hàng thu hộ một số tiền nào đó từ người mua. 10 Thanh toán bằng uỷ nhiệm chi: là hình thức mà người mua nhờ ngân hàng phục vụ mình chuyển một số tiền nhất định để trả cho người bán Thanh toán bù trừ: là hình thức mà bên mua và bên bán thực hiện thanh toán khoảng chênh lệch sau khi đã bù trừ công nợ. Hình thức này yêu cầu hai bên phải có quan hệ mua bán hàng hoá hoặc dịch vụ cung ứng lẫn nhau.
Hai bên phải đối chiếu giữa số tiền được thanh toán và số tiền phải thanh toán với nhau do bù trừ công nợ Thanh toán bằng tín dụng-L/C là phương thức thanh toán trong thương mại quốc tế, trong đó một ngân hàng trung gian đóng vai trò chịu trách nhiệm đối với khoảng thanh toán giữa người mua và người bán. Người mua sẽ yêu cầu ngân hàng của mình mở LC và chuyển khoản tiền thanh toán đến ngân hàng của người bán. Ngân hàng của người bán sẽ nhận tiền và đảm bảo việc vận chuyển hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ đến người mua. Sau khi hàng hóa hoặc dịch vụ được giao, ngân hàng của người bán sẽ thông báo cho ngân hàng của người mua để thanh toán tiền theo hợp đồng.
Thanh toán bằng thẻ tín dụng: hình thức này được sử dụng chủ yếu cho các khoản thanh toán nhỏ.2 Nội dung kế toán nợ phải thu Nội dung kế toán nợ phải thu được tác giả tổng hợp và đưa ra dựa theo (Thông tư 200, 2014) 2.1 Nguyên tắc kế toán nợ phải thu - Các khoản phải thu được theo dõi chi tiết theo kỳ hạn, đối tượng, loại nguyên tệ phải thu và các yếu tố khác theo nhu cầu quản lý của doanh nghiệp. - Phải phân loại phải thu khách hàng, phải thu nội bộ, phải thu khác - Khi lập BCTC, kế toán căn cứ kỳ hạn còn lại của các khoản phải thu để phân loại là dài hạn hoặc ngắn hạn - Đánh giá lại cuối kỳ khi lập BCTC các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ 11 -Trích lập dự phòng phải thu khó đòi theo quy định 2.2 Chứng từ, tài khoản và sổ sách kế toán sử dụng trong kế toán nợ phải thu Chứng từ sử dụng - Hợp đồng bán hàng - Hóa đơn GTGT do doanh nghiệp lập - Giấy báo có của Ngân hàng - Phiếu thu tiền Sổ sách sử dụng - Sổ cái TK 131 - Sổ nhật ký chung - Sổ chi tiết thanh toán với người mua - Bảng tổng hợp số dư và số phát sinh TK 131 Tài khoản sử dụng Tài khoản 131- Tài khoản phải thu khách hàng Việc hạch toán Tài khoản 131 –Tài khoản phải thu khách hàng được quy định theo (Thông tư 200, 2014) 12 Hình 2.1: Kết cấu Tài khoản 131- Phải thu của khách hàng Nguồn: (Thông tư 200, 2014) 13 Bên Nợ Bên Có Số tiền phải thu khách hàng phát sinh Số tiền khách hàng đã trả nợ. trong kỳ khi bán sản phẩm, hàng hóa, Số đã nhận ứng trước, trả trước của BĐSĐT, TSCĐ, dịch vụ, các khoản đầu khách hàng. tư tài chính.
Khoản giảm giá hàng bán cho khách Số tiền thừa trả lại cho khách hàng. hàng sau khi đã giao hàng và khách Đánh giá lại các khoản phải thu của hàng có khiếu nại khách hàng bằng tiền tệ có gốc ngoại tệ Doanh thu của số hàng đã bán bị người (trường hợp tỷ giá ngoại tệ tăng so với mua trả lại (có thuế GTGT hoặc không tỷ giá ghi sổ kế toán) có thuế GTGT) Số tiền chiết khấu thanh toán và chiết khấu thương mại cho người mua. Đánh giá lại các khoản phải thu bằng ngoại tệ (trường hợp tỷ giá ngoại tệ giảm so với tỷ giá ghi sổ kế toán) Số dƣ bên Nợ: Số tiền còn phải thu của Số dƣ bên Nợ (nếu có): phản ánh số khách hàng tiền nhận trước hoặc số đã thu nhiều hơn số phải thu của khách hàng chi tiết theo từng đối tượng cụ thể. Khi lập BCĐKT, phải lấy số dư chi tiết theo từng đối tượng phải thu của tài khoản này để ghi cả hai chỉ tiêu bên “Tài sản” và bên “Nguồn vốn” Bảng 2.1: Kết cấu Tài khoản 131 – Phải thu khách hàng Nguồn : (Thông tư 200, 2014) 14 2.