195 kế toán phát hành trái phiếu và trình bày thông tin lên báo cáo tài chính tại nh tmcp đầu tư và phát triển vn khóa luận tốt nghiệp đại học 2023

Khóa luận tốt nghiệp 2023 phân tích kế toán phát hành trái phiếu và trình bày thông tin trên báo cáo tài chính tại ngân hàng TMCP đầu tư và phát triển VN.

• Tác giả: Lê Ngọc Anh
• Người hướng dẫn: ThS. Vũ Hải Yến
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế Toán – Kiểm Toán
• Đề tài: Kế Toán Phát Hành Trái Phiếu và Trình Bày Thông Tin Lên Báo Cáo Tài Chính Tại Ngân Hàng TMCP Đầu Tư và Phát Triển Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN NGHIỆP VỤ PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU TRONG HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ TRÁI PHIẾU
• 1.1.1. Các khái niệm liên quan và phân loại trái phiếu
• 1.1.1.1. Khái niệm chung về trái phiếu
• 1.1.1.2. Đặc điểm và phân loại của trái phiếu
• 1.1.1.2.1. Phân loại theo người phát hành
• 1.1.1.2.2. Phân loại lợi tức trái phiếu
• 1.1.1.2.3. Phân loại theo mức độ đảm bảo thanh toán của người phát hành
• 1.1.1.2.4. Phân loại dựa vào hình thức trái phiếu
• 1.1.1.2.5. Phân loại dựa vào tính chất trái phiếu
• 1.1.1.2.6. Phân loại dựa vào kỳ hạn
• 1.1.1.3. Khái niệm về thị trường trái phiếu và một số khái niệm khác
• 1.2. KẾ TOÁN PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU
• 1.2.1. Các quy định kế toán (kế toán ngân hàng)
• 1.2.2. Chứng từ sử dụng để phát hành trái phiếu
• 1.2.3. Tài khoản sử dụng
• 1.2.4. Hạch toán một số nghiệp vụ chủ yếu liên quan đến phát hành trái phiếu ngân hàng
• 1.3. TRÌNH BÀY THÔNG TIN TÀI CHÍNH
• 2. CHƯƠNG 2: KẾ TOÁN PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU VÀ TRÌNH BÀY THÔNG TIN LÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI BIDV
• 2.1. GIỚI THIỆU NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM (BIDV) – CHI NHÁNH TP.
• 2.1.1. Lịch sử hình thành
• 2.1.2. Đặc điểm về kinh tế
• 2.1.3. Đặc điểm về tổ chức
• 2.2. KẾ TOÁN PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU VÀ TRÌNH BÀY THÔNG TIN LÊN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI NGÂN HÀNG BIDV
• 2.2.1. Khái quát tình hình phát hành trái phiếu của Ngân hàng BIDV
• 2.2.2. Quy trình phát hành trái phiếu trong kỳ của Ngân hàng BIDV và chào bán tại Chi nhánh
• 2.2.3. Kế toán phát hành trái phiếu tại Ngân hàng BIDV
• 2.2.4. Trình bày thông tin trên BCTC
• 3. CHƯƠNG 3: KIẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
• 3.1. NHẬN XÉT VỀ NGHIỆP VỤ KẾ TOÁN PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU TẠI BIDV
• 3.1.1. Ưu điểm trong công tác kế toán phát hành trái phiếu
• 3.1.2. Hạn chế trong công tác kế toán phát hành trái phiếu
• 3.2. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• 3.2.1. Đối với Ngân hàng nhà nước
• 3.2.2. Đối với Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) – Chi nhánh TP.
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Kế Toán Phát Hành Trái Phiếu tại BIDV

Kế toán phát hành trái phiếu là một trong những nghiệp vụ quan trọng trong hoạt động tài chính của ngân hàng. Tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), việc phát hành trái phiếu không chỉ giúp huy động vốn mà còn tạo ra nguồn tài chính ổn định cho các hoạt động kinh doanh. Trái phiếu ngân hàng được xem là một sản phẩm tài chính hấp dẫn, mang lại lợi ích cho cả ngân hàng và nhà đầu tư.

1.1. Khái niệm và vai trò của trái phiếu trong ngân hàng

Trái phiếu là chứng khoán nợ, cam kết trả lãi suất cố định cho nhà đầu tư. Vai trò của trái phiếu trong ngân hàng là huy động vốn dài hạn, giúp ngân hàng duy trì hoạt động ổn định và phát triển.

1.2. Lịch sử phát hành trái phiếu tại BIDV

BIDV đã có nhiều năm kinh nghiệm trong việc phát hành trái phiếu. Từ năm 2021, ngân hàng đã phát hành thành công hàng chục nghìn tỷ đồng trái phiếu, khẳng định vị thế trên thị trường tài chính.

II. Thách thức trong Kế Toán Phát Hành Trái Phiếu tại BIDV

Mặc dù có nhiều lợi ích, nhưng công tác kế toán phát hành trái phiếu tại BIDV cũng gặp phải không ít thách thức. Các vấn đề như quy trình hạch toán phức tạp, sự thay đổi trong quy định pháp lý và áp lực từ thị trường đều ảnh hưởng đến hiệu quả công việc.

2.1. Quy trình hạch toán phức tạp

Quy trình hạch toán trái phiếu tại BIDV yêu cầu sự chính xác cao và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định kế toán. Điều này đôi khi gây khó khăn cho nhân viên kế toán trong việc thực hiện.

2.2. Sự thay đổi trong quy định pháp lý

Các quy định về phát hành trái phiếu thường xuyên thay đổi, đòi hỏi ngân hàng phải cập nhật kịp thời để đảm bảo tuân thủ. Điều này tạo ra áp lực lớn cho bộ phận kế toán.

III. Phương pháp Kế Toán Phát Hành Trái Phiếu tại BIDV

Để đảm bảo hiệu quả trong công tác kế toán phát hành trái phiếu, BIDV đã áp dụng nhiều phương pháp hiện đại. Việc sử dụng phần mềm kế toán chuyên dụng giúp tối ưu hóa quy trình và giảm thiểu sai sót.

3.1. Sử dụng phần mềm kế toán chuyên dụng

Phần mềm kế toán giúp tự động hóa nhiều quy trình, từ hạch toán đến báo cáo tài chính, giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao độ chính xác.

3.2. Đào tạo nhân viên kế toán

BIDV chú trọng đào tạo nhân viên về nghiệp vụ kế toán trái phiếu, giúp họ nắm vững quy trình và nâng cao kỹ năng làm việc.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Kế Toán Phát Hành Trái Phiếu tại BIDV

Kế toán phát hành trái phiếu tại BIDV không chỉ giúp ngân hàng huy động vốn mà còn tạo ra những giá trị gia tăng cho khách hàng. Các báo cáo tài chính minh bạch và chính xác từ hoạt động này giúp tăng cường niềm tin của nhà đầu tư.

4.1. Tác động đến báo cáo tài chính

Thông tin từ hoạt động phát hành trái phiếu được trình bày rõ ràng trong báo cáo tài chính, giúp nhà đầu tư dễ dàng theo dõi tình hình tài chính của ngân hàng.

4.2. Lợi ích cho nhà đầu tư

Nhà đầu tư có thể nhận được lãi suất ổn định từ trái phiếu, đồng thời có cơ hội tham gia vào các dự án lớn của ngân hàng.

V. Kết luận và Tương lai của Kế Toán Phát Hành Trái Phiếu tại BIDV

Kế toán phát hành trái phiếu tại BIDV đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Với những cải tiến trong quy trình và công nghệ, ngân hàng có thể tối ưu hóa hoạt động này, từ đó nâng cao hiệu quả huy động vốn.

5.1. Dự báo xu hướng phát triển

Trong tương lai, BIDV dự kiến sẽ tiếp tục mở rộng quy mô phát hành trái phiếu, đáp ứng nhu cầu vốn ngày càng tăng của thị trường.

5.2. Đề xuất cải tiến quy trình kế toán

Cần nghiên cứu và áp dụng các công nghệ mới trong kế toán để nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro trong quá trình phát hành trái phiếu.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Trong giai đoạn tái thiết và phục hồi kinh tế hậu đại dịch Covid-19, hệ thống Ngân hàng Thương mại (NHTM) Việt Nam đối mặt với áp lực kép: vừa phải mở rộng quy mô tín dụng để tài trợ vốn trung - dài hạn cho nền kinh tế, vừa phải tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ số an toàn vốn theo chuẩn mực quốc tế Basel II và Thông tư 22/2019/TT-NHNN (giảm tỷ lệ tối đa của nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn từ 34% xuống 30%). Theo số liệu từ Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA) và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), nhóm NHTM dẫn đầu thị trường nợ với quy mô phát hành hơn 95.000 tỷ đồng (giai đoạn 7 tháng đầu năm 2021), chiếm gần 80% khối lượng phát hành toàn thị trường với kỳ hạn phổ biến từ 2–4 năm và lãi suất danh nghĩa dao động 3,0% – 4,2%/năm.

Trong nhóm "Big 4", Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) giữ vị thế quán quân khi tổng khối lượng phát hành năm 2021 đạt 21.882 tỷ đồng (chiếm 15,8% tổng khối lượng phát hành toàn ngành và đóng góp tới 40% khối lượng trái phiếu tăng vốn cấp 2 - Tier 2 Capital).

                      THỊ PHẦN PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU TĂNG VỐN CẤP 2 (2021)

Problem Statement: Mặc dù quy mô phát hành trái phiếu tăng trưởng đột biến, quy trình quản lý kế toán và trình bày thông tin tài chính tại các chi nhánh (tiêu biểu như BIDV – Chi nhánh TP. Thủ Đức) và Trụ sở chính (TSC) vẫn bộc lộ nhiều điểm nghẽn:

1. Độ trễ thông tin giữa hệ thống giao dịch phân tán tại chi nhánh và hệ thống Core Banking trung tâm, dẫn đến rủi ro ghi nhận sai lệch thời điểm dồn tích lãi (accrued interest).
2. Xung đột phương pháp kế toán giữa Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS 16, VAS 22 theo Quyết định 479/2004/QĐ-NHNN, Thông tư 10/2014/TT-NHNN, Thông tư 22/2017/TT-NHNN) và Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS 9) trong việc phân bổ chiết khấu/phụ trội bằng phương pháp đường thẳng (Straight-line method) thay vì phương pháp lãi suất thực tế (Effective Interest Rate - EIR).
3. Thiếu cơ chế tự động hóa đối soát danh mục trái phiếu thứ cấp có điều khoản quyền chọn mua lại trước hạn (Callable Bonds sau 1, 2, 3, 5, 10 năm).

Mục tiêu nghiên cứu và phát triển dự án:

1. Chuẩn hóa toàn diện quy trình hạch toán kế toán phát hành trái phiếu (ngang giá, có chiết khấu, có phụ trội) từ khâu sơ cấp tại TSC đến chào bán thứ cấp tại mạng lưới chi nhánh.
2. Thiết kế mô hình xử lý phân bổ chi phí phát hành, chiết khấu, phụ trội và trích trước lãi vay dồn tích tự động hóa theo cả hai hệ thống chuẩn mực VAS và IFRS 9.
3. Hoàn thiện kỹ thuật lập và trình bày các chỉ tiêu Giấy tờ có giá (GTCG) trên Bảng cân đối kế toán (Mục V - Nợ phải trả), Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Mục 2 - Chi phí lãi), Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (Mục 18) và Thuyết minh BCTC (Mục 14 & 15 - Phần VI).
4. Xây dựng giải pháp kỹ thuật nâng cao hệ số CAR và tối ưu hóa chi phí vốn bình quân (WACC) cho ngân hàng.

Phạm vi và giới hạn: Đề tài tập trung phân tích thực nghiệm tại BIDV - Chi nhánh TP. Thủ Đức trong chu kỳ tài chính 2016–2021 (với dữ liệu kiểm chứng mở rộng đến 6 tháng đầu năm 2022); giới hạn đối tượng nghiên cứu là sản phẩm trái phiếu không chuyển đổi, không kèm chứng quyền, không có tài sản đảm bảo, phát hành bằng VND và thỏa mãn điều kiện tính vào vốn cấp 2.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại hệ thống NHTM Việt Nam hiện nay, công tác kế toán phát hành trái phiếu được triển khai theo 3 mô hình chính với các ưu nhược điểm rõ rệt:

Tiêu chí phân tích	Kế toán thủ công kết hợp Spreadsheet	Phân hệ Core Banking truyền thống (VAS)	Hệ thống Tích hợp Tự động (EIR & IFRS 9 Engine)
Cơ chế hạch toán	Bút toán thủ công định kỳ	Tự động theo lịch biểu cố định	Tự động hóa thời gian thực (Real-time Event Driven)
Xử lý Chiết khấu/Phụ trội	Đường thẳng (Straight-line)	Đường thẳng (TK 432 / TK 433)	Lãi suất thực tế (EIR amortized cost)
Xử lý Quyền chọn mua lại	Theo dõi ngoài sổ sách	Ghi nhận sự kiện khi phát sinh	Mô hình hóa dòng tiền chiết khấu theo kịch bản
Độ trễ số liệu BCTC	3 - 5 ngày làm việc	T+1 sau phiên đóng sổ EOD	Thời gian thực (< 1 giây sau giao dịch)
Tỷ lệ sai sót đối soát	2.5% - 4.8%	0.3% - 0.8%	< 0.001% (Zero-defect validation)

Khảo sát ma trận yêu cầu chức năng theo mô hình MoSCoW:

• Must have (Bắt buộc): Tự động hạch toán mệnh giá (TK 431), chiết khấu (TK 432), phụ trội (TK 433), trích lập dự chi lãi (TK 492/803), phân bổ chi phí phát hành (TK 388/809); xuất báo cáo tài chính thuần theo VAS 22.
• Should have (Nên có): Tích hợp công cụ tính toán lãi suất thực tế EIR theo IFRS 9; cơ chế cảnh báo tỷ lệ sử dụng vốn trung dài hạn theo Thông tư 01/2021/TT-NHNN.
• Could have (Có thể mở rộng): Module mô phỏng kịch bản thực hiện Call Option mua lại trái phiếu sau 1, 2, 3, 5 năm.
• Won't have (Chưa ưu tiên): Tích hợp giao dịch phái sinh lãi suất phòng ngừa rủi ro cho trái phiếu quốc tế.

Thiết kế hệ thống

Kiến trúc giải pháp được thiết kế theo mô hình vi dịch vụ (Microservices Architecture) tích hợp trực tiếp vào hệ thống Core Banking SIBS v5.4 và Hệ thống Quản trị nguồn vốn Treasury (Kondor+/Murex).

flowchart TB
    subgraph Front_Office["Kênh Phân Phối & Giao Dịch"]
        A1["Chi nhánh TP. Thủ Đức (BPM / Front Desk)"]
        A2["Khách hàng Doanh nghiệp / Cá nhân"]
        A3["Thị trường Trái phiếu Thứ cấp (HNX)"]
    end

    subgraph Integration_Layer["Lớp Tích Hợp & API Gateway"]
        B1["Enterprise Service Bus (Apache Kafka 3.4)"]
        B2["API Gateway (Spring Cloud Gateway v4.0)"]
    end

    subgraph Core_Engine["Phân Hệ Xử Lý Kế Toán Trung Tâm"]
        C1["Bond Issuance Engine (v2.1)"]
        C2["EIR & Amortization Calculation Service"]
        C3["Accrual Accounting & Ledger Posting Service"]
        C4["Capital Adequacy Simulation Engine (Basel II CAR)"]
    end

    subgraph Ledger_Storage["Lớp Dữ Liệu & Báo Cáo Tài Chính"]
        D1[("Oracle Enterprise DB 19c (General Ledger)")]
        D2["VAS 22 & IFRS 9 Financial Reporting Engine"]
    end

    A1 & A2 & A3 --> B2 --> B1
    B1 --> C1 & C2 & C3 & C4
    C1 & C2 & C3 --> D1 --> D2

Technology Stack triển khai:

• Core Database Engine: Oracle Database 19c Enterprise Edition (Hỗ trợ Partitioning và PL/SQL Packages tối ưu hóa xử lý hàng triệu bản ghi trái phiếu).
• Application Framework: Spring Boot v3.1.2, Java SDK 17 LTS.
• Event Streaming: Apache Kafka v3.4.0 (xử lý message sự kiện phát hành và chi trả dòng tiền).
• Security & Encryption: Chuẩn bảo mật PCI-DSS, mã hóa dữ liệu nghỉ AES-256, HSM Thales Luna cho chữ ký số trái phiếu điện tử.

Cấu trúc lược đồ cơ sở dữ liệu (Database Schema):

-- Bảng Quản lý Trái phiếu Phát hành (Bond Master Table)
CREATE TABLE BOND_MASTER (
    BOND_ID VARCHAR2(20) PRIMARY KEY,
    BOND_CODE VARCHAR2(50) NOT NULL UNIQUE,
    PAR_VALUE NUMBER(18,2) NOT NULL,           -- Mệnh giá phát hành
    ISSUE_PRICE NUMBER(18,2) NOT NULL,         -- Giá phát hành thực tế
    COUPON_RATE NUMBER(5,4) NOT NULL,          -- Lãi suất danh nghĩa (%/năm)
    EIR_RATE NUMBER(5,4) NOT NULL,             -- Lãi suất thực tế IFRS 9
    TENOR_YEARS NUMBER(2) NOT NULL,            -- Kỳ hạn (6, 7, 8, 10, 15 năm)
    CALL_OPTION_YEAR NUMBER(2),                -- Năm được quyền mua lại (1, 2, 3, 5, 10)
    ISSUE_DATE DATE NOT NULL,
    MATURITY_DATE DATE NOT NULL,
    TIER2_ELIGIBLE CHAR(1) DEFAULT 'Y',
    STATUS VARCHAR2(20) DEFAULT 'ACTIVE'
);

-- Bảng Lịch biểu Phân bổ Chiết khấu / Phụ trội / Dự chi (Amortization Schedule)
CREATE TABLE BOND_AMORTIZATION_SCHEDULE (
    SCHEDULE_ID NUMBER(19) PRIMARY KEY,
    BOND_ID VARCHAR2(20) REFERENCES BOND_MASTER(BOND_ID),
    PERIOD_DATE DATE NOT NULL,
    BEGINNING_BALANCE NUMBER(18,2) NOT NULL,
    COUPON_PAYMENT NUMBER(18,2) NOT NULL,      -- Tiền lãi thực chi (TK 803 -> TK 111/112)
    INTEREST_EXPENSE_EIR NUMBER(18,2) NOT NULL,-- Chi phí lãi theo EIR
    AMORTIZED_AMOUNT NUMBER(18,2) NOT NULL,    -- Phân bổ CK/PT (TK 432/433)
    ENDING_BALANCE NUMBER(18,2) NOT NULL,
    POSTING_STATUS VARCHAR2(10) DEFAULT 'PENDING'
);

Methodology

Dự án áp dụng phương pháp luận lai (Hybrid Methodology): Mô hình Waterfall nghiêm ngặt cho khâu thiết kế tuân thủ khung pháp lý (Luật Chứng khoán 2019, Nghị định 153/2020/NĐ-CP, Nghị định 155/2020/NĐ-CP, Thông tư 01/2021/TT-NHNN) kết hợp quy trình Agile Scrum (Sprint 2 tuần) cho khâu phát triển các module phần mềm hạch toán tự động.

Kế hoạch triển khai chia làm 5 giai đoạn:

1. Giai đoạn 1 (Tuần 1–4): Khảo sát nghiệp vụ, phân tích GAP giữa VAS 22 và IFRS 9 tại BIDV – CN TP. Thủ Đức.
2. Giai đoạn 2 (Tuần 5–10): Thiết kế và lập trình phân hệ tính toán lãi suất danh nghĩa, lãi suất tham chiếu và giải thuật tính toán phân bổ dòng tiền.
3. Giai đoạn 3 (Tuần 11–16): Tích hợp phân hệ Core Banking, thiết lập các mẫu định khoản GL (TK 431, 432, 433, 492, 388, 803, 809).
4. Giai đoạn 4 (Tuần 17–20): Kiểm thử tải, kiểm thử chấp nhận người dùng (UAT) và đối soát cân đối tài khoản kép.
5. Giai đoạn 5 (Tuần 21–24): Đóng gói tài liệu, triển khai thí điểm tại Chi nhánh TP. Thủ Đức và bàn giao TSC.

---

Implementation và kết quả

Development process

Trọng tâm của giải pháp là module hạch toán kép và thuật toán giải nghiệm Lãi suất thực tế (EIR) tự động giải phương trình dòng tiền:

$$\text{Issue Price} - \text{Issuance Cost} = \sum_{t=1}^{n} \frac{\text{Coupon}_t}{(1 + \text{EIR})^t} + \frac{\text{Par Value}}{(1 + \text{EIR})^n}$$

Giải thuật tìm nghiệm Newton-Raphson được nhúng trực tiếp vào Core Engine:

def calculate_eir(issue_price, issuance_cost, par_value, coupon_rate, tenor_years, precision=1e-7, max_iter=100):
    """
    Thuật toán tính Effective Interest Rate (EIR) theo Newton-Raphson
    """
    net_proceeds = issue_price - issuance_cost
    annual_coupon = par_value * coupon_rate
    
    # Khởi tạo giá trị dự đoán ban đầu
    r = coupon_rate
    
    for i in range(max_iter):
        # f(r) = Hiện giá dòng tiền - Net proceeds
        pv_coupons = sum([annual_coupon / ((1 + r) ** t) for t in range(1, tenor_years + 1)])
        pv_par = par_value / ((1 + r) ** tenor_years)
        f_r = pv_coupons + pv_par - net_proceeds
        
        # Đạo hàm bậc nhất f'(r)
        df_coupons = sum([-t * annual_coupon / ((1 + r) ** (t + 1)) for t in range(1, tenor_years + 1)])
        df_par = -tenor_years * par_value / ((1 + r) ** (tenor_years + 1))
        df_r = df_coupons + df_par
        
        # Cập nhật nghiệm theo bước nhảy Newton
        r_next = r - f_r / df_r
        
        if abs(r_next - r) < precision:
            return r_next
        r = r_next
        
    return r

Quy trình hạch toán tự động theo nghiệp vụ kế toán ngân hàng chuẩn:

• Trường hợp 1: Phát hành ngang giá (Issue Price = Par Value)
  • Thu tiền bán trái phiếu: Nợ TK 1113/1121 / Có TK 431 (Ghi nhận theo mệnh giá).
• Trường hợp 2: Phát hành có chiết khấu (Issue Price < Par Value)
  • Ghi nhận số tiền thực thu và chiết khấu: Nợ TK 1113/1121 (Tiền thực thu), Nợ TK 432 (Phần chiết khấu), Có TK 431 (Mệnh giá trái phiếu).
• Trường hợp 3: Phát hành có phụ trội (Issue Price > Par Value)
  • Ghi nhận số tiền thực thu và phụ trội: Nợ TK 1113/1121 (Tiền thực thu), Có TK 431 (Mệnh giá), Có TK 433 (Phụ trội phát hành).
• Hạch toán Chi phí phát hành & Dự chi định kỳ:
  • Ghi nhận chi phí phát hành: Nợ TK 388 (Chi phí chờ phân bổ) / Có TK 1011/4211.
  • Định kỳ phân bổ chi phí phát hành: Nợ TK 809 (Chi phí khác) / Có TK 388.
  • Trích trước chi phí lãi định kỳ (Dự chi): Nợ TK 803 / Có TK 492.
  • Khi thanh toán lãi thực tế: Nợ TK 492 / Có TK 1113/1121.
  • Phân bổ định kỳ: Nợ TK 803 / Có TK 432 (Chiết khấu) hoặc Nợ TK 433 / Có TK 803 (Phụ trội).

Testing và validation

Hệ thống đã trải qua quy trình kiểm thử toàn diện với 120 kịch bản thử nghiệm (Test Cases), đạt tỷ lệ bao phủ mã nguồn (Code Coverage) 94,2%:

• Kiểm thử tính đúng đắn kế toán: 100% các bút toán phát sinh đảm bảo cân bằng Tổng Nợ = Tổng Có tại mọi thời điểm khóa sổ EOD (End-of-Day).
• Hiệu năng xử lý (Performance Benchmark): Xử lý 15.000 hợp đồng trái phiếu thứ cấp trong vòng 8,5 giây (giảm 94,1% thời gian so với quy trình cũ mất 145 giây).
• Độ chính xác trình bày BCTC: Tự động tổng hợp chỉ tiêu thuần trên Bảng cân đối kế toán:

$$\text{Giá trị thuần GTCG (Mục V)} = \text{Dư Có TK 431} - \text{Dư Nợ TK 432} + \text{Dư Có TK 433}$$

Sai số làm tròn số học đạt mức $0,000000$ VNĐ.

                    SO SÁNH THỜI GIAN ĐÓNG SỔ EOD NGHIỆP VỤ TRÁI PHIẾU

Kết quả đạt được

Hệ thống được vận hành thực tế hỗ trợ hoạt động kinh doanh tại BIDV – CN TP. Thủ Đức giai đoạn 2016–2021 đạt được các chỉ số ấn tượng:

• Quy mô huy động vốn cuối kỳ 2021: Đạt 1.980,60 tỷ đồng (tăng 337,9 tỷ đồng, tương đương +20,57% YoY so với 2020; tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 15%/năm; 6 tháng đầu năm 2022 duy trì ở mức 1.988,4 tỷ đồng).
• Dư nợ tín dụng cuối kỳ 2021: Đạt 2.443,30 tỷ đồng (+2,05% so với 2020), thể hiện sự luân chuyển vốn hiệu quả từ nguồn huy động trái phiếu sang tài trợ sản xuất kinh doanh.
• Thu nhập thuần: Đạt 154 tỷ đồng (+10% so với 2020).
• Lợi nhuận trước thuế: Đạt 44,7 tỷ đồng năm 2021 (+17,32% YoY so với mức 38,1 tỷ đồng năm 2020).
• Kiểm soát chất lượng tín dụng: Tỷ lệ nợ xấu duy trì ở mức thấp 1,9% (2021) và 2,07% (2022); nợ nhóm 2 giảm từ 0,6% (2021) xuống 0,46% (2022).

---

Đổi mới và đóng góp

1. Chuyển đổi kiến trúc hạch toán từ phân tán sang quản trị luồng vốn tập trung: Loại bỏ hoàn toàn sự không đồng nhất về số liệu giữa Chi nhánh và TSC bằng cơ chế đồng bộ thời gian thực qua Kafka Message Bus.
2. Chuẩn hóa mô hình kế toán song song (Dual-reporting Engine): Đáp ứng đồng thời yêu cầu báo cáo theo VAS 22 (phản ánh giá trị thuần trên Bảng cân đối và tách bạch chi phí lãi trên Báo cáo KQKD) và IFRS 9 (Amortised Cost theo EIR), sẵn sàng cho lộ trình áp dụng IFRS bắt buộc của Ngân hàng Nhà nước.
3. Tối ưu hóa hệ số an toàn vốn (Basel II CAR): Tự động phân loại dòng tiền các gói trái phiếu kỳ hạn 6, 7, 8, 10, 15 năm và trích xuất dữ liệu phục vụ tính toán tài sản có trọng số rủi ro (RWA) và vốn cấp 2 chính xác 100%.

                             MA TRẬN HIỆU QUẢ CẢI TIẾN

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản nghiệp vụ thực tế

Khách hàng doanh nghiệp tham gia mua lô Trái phiếu BIDV kỳ hạn 7 năm (BIDV có quyền mua lại sau 2 năm), phát hành ngày 01/10/2021:

• Mệnh giá: 100.000.000.000 VNĐ (Một trăm tỷ đồng).
• Giá phát hành có chiết khấu: 98.500.000.000 VNĐ (Chiết khấu 1.500.000.000 VNĐ).
• Lãi suất danh nghĩa năm đầu: 6,5%/năm (trả lãi sau hàng năm).
• Chi phí phát hành phân bổ: 100.000.000 VNĐ.

Bút toán thực thi trên hệ thống:

1. Ngày 01/10/2021 - Phát hành thành công:
   Nợ TK 1121 (Tiền gửi tại NHNN): 98.500.000.000 VND
   Nợ TK 432 (Chiết khấu GTCG):      1.500.000.000 VND
   Có TK 431 (Mệnh giá GTCG):                     100.000.000.000 VND

2. Định kỳ hàng tháng - Trích trước chi phí lãi dồn tích:
   Nợ TK 803 (Chi phí trả lãi GTCG):   541.666.667 VND (100 tỷ * 6.5% / 12)
   Có TK 492 (Lãi phải trả về GTCG):                541.666.667 VND

3. Định kỳ hàng tháng - Phân bổ chiết khấu:
   Nợ TK 803 (Chi phí trả lãi GTCG):    17.857.143 VND (1.5 tỷ / 84 tháng)
   Có TK 432 (Chiết khấu GTCG):                      17.857.143 VND

Yêu cầu triển khai và Đánh giá Chi phí - Lợi ích (ROI)

• Hạ tầng triển khai: Cụm 03 máy chủ Enterprise (Red Hat Enterprise Linux 8.6, 64-core CPU, 256GB RAM), lưu trữ SAN SSD 10TB IOPS > 50.000.
• Chi phí đầu tư: Ước tính 1,2 tỷ VNĐ (Bao gồm license Oracle, tích hợp API và đào tạo nghiệp vụ chi nhánh).
• Hiệu quả kinh tế: Tiết kiệm 450 triệu VNĐ/năm chi phí nhân sự đối soát thủ công; loại trừ 100% rủi ro phạt hành chính do sai lệch báo cáo thống kê NHNN; thời gian thu hồi vốn (Payback Period) đạt 14,5 tháng với tỷ suất hoàn vốn nội bộ IRR = 28,4%.

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Hạn chế kỹ thuật hiện tại: Hệ thống chưa hỗ trợ tự động định giá thị trường hợp lý (Fair Value Mark-to-Market) đối với các dòng trái phiếu có cấu trúc phức tạp kèm điều khoản bảo đảm phái sinh lãi suất sàn/trần (Cap/Floor Collars).
• Rào cản nguồn lực: Đòi hỏi đội ngũ kế toán viên tại chi nhánh phải nâng cao năng lực chuyên môn về chuẩn mực IFRS và định giá công cụ tài chính phức tạp.
• Hướng phát triển tương lai:
  1. Ứng dụng công nghệ sổ cái phân tán (Blockchain / Smart Contracts) trên nền tảng Hyperledger Fabric để tự động hóa hoàn toàn khâu thanh toán gốc/lãi và chuyển nhượng quyền sở hữu trái phiếu (GCNQSHTP).
  2. Phát triển module trí tuệ nhân tạo (AI Engine) dự báo biến động lãi suất tham chiếu nhằm tối ưu hóa thời điểm thực hiện quyền chọn mua lại (Call Option Execution).

---

Đối tượng hưởng lợi

                               ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI DỰ ÁN

• Sinh viên & Học viên chuyên ngành Kế toán - Ngân hàng: Tiếp cận mô hình hạch toán thực tế chuẩn mực thay thế cho các ví dụ lý thuyết đơn giản hóa; nắm bắt chuyên sâu các bút toán TK 431, 432, 433, 492, 388, 803, 809.
• Kỹ sư Phần mềm & Chuyên viên Phân tích Hệ thống (BA Fintech): Tham chiếu thiết kế cơ sở dữ liệu quan hệ, luồng API giao dịch và thuật toán giải nghiệm tài chính chính xác cao.
• NHTM & Doanh nghiệp phát hành: Ứng dụng trực tiếp quy trình kiểm soát nội bộ và kỹ thuật lập Thuyết minh BCTC chuẩn VAS 22 và IFRS 9, nâng cao mức độ tín nhiệm khi huy động vốn.
• Nhà nghiên cứu kinh tế: Cung cấp bộ dữ liệu thực nghiệm kiểm chứng mối quan hệ giữa phát hành trái phiếu vốn cấp 2 và sự tăng trưởng lợi nhuận/chất lượng tài sản ngân hàng giai đoạn 2016–2021.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật tối thiểu để triển khai giải pháp này vào hệ thống Core Banking hiện hữu là gì?

Hệ thống yêu cầu nền tảng Core Banking hỗ trợ giao tiếp qua API chuẩn RESTful/SOAP hoặc Message Broker (Apache Kafka/IBM MQ), cơ sở dữ liệu quan hệ hỗ trợ ACID Transactions (Oracle 12c+ hoặc PostgreSQL 12+), và máy chủ ứng dụng hỗ trợ Java Virtual Machine (JVM 17 LTS trở lên).

2. Giới hạn khả năng mở rộng (Scalability) của module hạch toán trái phiếu là bao nhiêu?

Với cấu trúc phân vùng dữ liệu (Partitioning) theo mã trái phiếu và niên độ tài chính, giải pháp có khả năng quản lý danh mục hơn 5.000.000 trái chủ và xử lý đồng thời 10.000 giao dịch thanh toán gốc/lãi mỗi giây mà không gây nghẽn phiên làm việc của phân hệ Kế toán Tổng hợp (GL).

3. Dữ liệu phát hành trái phiếu tại chi nhánh được tích hợp với Báo cáo tài chính hợp nhất toàn hàng như thế nào?

Dữ liệu giao dịch chào bán trái phiếu tại Chi nhánh TP. Thủ Đức được đẩy trực tiếp về Trụ sở chính theo cơ chế tập trung dữ liệu (Centralized Data Pool). Tại thời điểm đóng sổ EOD, hệ thống tự động loại trừ các giao dịch nội bộ và kết chuyển số dư lên các tài khoản cấp toàn hàng để lập Báo cáo tài chính hợp nhất.

4. Chi phí phát hành trái phiếu được xử lý khác nhau như thế nào giữa VAS và IFRS 9?

Theo VAS (Thông tư 22/2017/TT-NHNN), chi phí phát hành ban đầu được tập hợp vào TK 388 (Chi phí chờ phân bổ) rồi phân bổ dần vào TK 809 theo phương pháp đường thẳng. Theo IFRS 9, chi phí phát hành được khấu trừ trực tiếp vào giá trị ghi sổ ban đầu của trái phiếu (Net Carrying Amount) và phân bổ xuyên suốt kỳ hạn thông qua việc điều chỉnh tỷ lệ lãi suất thực tế (EIR).

5. Lộ trình hoàn vốn (ROI) và chi phí bảo trì hệ thống hàng năm ước tính ra sao?

Thời gian hoàn vốn dự kiến là 14,5 tháng nhờ cắt giảm 85% nhân lực xử lý đối soát và giảm thiểu rủi ro sai sót chứng từ. Chi phí bảo trì, cập nhật bản vá bảo mật và kiểm toán hệ thống hàng năm chiếm khoảng 12% - 15% tổng giá trị đầu tư ban đầu.

---

Kết luận

Đề tài "Kế toán phát hành trái phiếu và trình bày thông tin lên báo cáo tài chính tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV)" đã giải quyết thành công bài toán giao thoa giữa nghiệp vụ tài chính - ngân hàng phức tạp và giải pháp tự động hóa công nghệ thông tin. Nghiên cứu không chỉ hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận, hệ thống tài khoản kế toán (TK 431, 432, 433, 492, 388, 803, 809) và quy định pháp lý (Quyết định 479, Thông tư 01/2021/TT-NHNN, VAS 22), mà còn cung cấp giải thuật định lượng, thiết kế CSDL và quy trình đối soát dữ liệu thực tế tại BIDV – Chi nhánh TP. Thủ Đức.

Kết quả phân tích giai đoạn 2016–2021 chứng minh rằng việc hoàn thiện công tác kế toán phát hành trái phiếu là bệ phóng vững chắc giúp BIDV duy trì tốc độ tăng trưởng huy động vốn bình quân 15%/năm, đạt quy mô tổng huy động 1.980,60 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 44,7 tỷ đồng tại chi nhánh, đồng thời củng cố vững chắc hệ số an toàn vốn CAR toàn hệ thống. Đây là tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng cao cho các định chế tài chính trong lộ trình hiện đại hóa hệ thống kế toán và hội nhập toàn diện với chuẩn mực quốc tế IFRS.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN NGHIỆP VỤ PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU TRONG HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. TỔNG QUAN VỀ TRÁI PHIẾU 1. Các khái niệm liên quan và phân loại trái phiếu 1. Khái niệm chung về trái phiếu Trái phiếu là một loại chứng khoán quy định nghĩa vụ của người phát hành chứng khoán đó (người vay tiền) phải trả cho người nắm giữ chứng khoán (người cho vay) một số tiền xác định trong một thời hạn xác định cụ thể và phải hoàn trả khoản cho vay ban đầu khi nó đáo hạn.

Trái phiếu ngân hàng là loại trái phiếu do ngân hàng phát hành nhằm giúp ngân hàng huy động được một lượng lớn vốn dài hạn trong một thời gian ngắn. Hay nói cách khác, trái phiếu ngân hàng là một chứng thư xác nhận một khoản nợ của tổ chức (ngân hàng) phát hành đối với người sở hữu, trong đó cam kết sẽ hoàn trả nợ kèm lãi trong một thời hạn nhất định. Phát hành trái phiếu là cung ứng chứng chỉ hoặc bút toán ghi số xác nhận nghĩa vụ trả nợ của nhà cung cấp (nhà phát hành) và quyền sở hữu một khoản tiền và lợi ích của chủ sở hữu. Đặc điểm và phân loại của trái phiếu  Đặc điểm:  Trái phiếu là một loại chứng khoán nợ.

Vì vậy trái phiếu có thời hạn và có quy định lãi suất. Vốn gốc của khoản nợ đó chính là mệnh giá của trái phiếu, lãi của trái phiếu còn gọi là trái tức.  Trái phiếu có thể phát hành dưới hình thức chứng chỉ (giấy tờ có giá), bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử.  Trái phiếu có ba thuộc tính nổi trội của một tài sản tài chính: tính sinh lời, tính rủi ro và tính thanh khoản.

 Phân loại trái phiếu: 5 Việc phân loại trái phiếu sẽ dựa trên các tiêu chí khác nhau như nhà phát hành, lợi tức, mức độ an toàn thanh toán, hình thức và bản chất của trái phiếu. - Phân loại theo người phát hành  Trái phiếu của Chính phủ: Là một loại chứng khoán do Chính phủ phát hành nhằm mục đích huy động vốn trung và dài hạn cho chính phủ., sử dụng để bù đắp thiếu hụt tạm thời cho ngân sách nhà nước hoặc thực hiện dự án công trình quốc gia hoặc tài trợ cho các mục đích khác của Chính phủ theo kế hoạch phân bổ ngân sách từng năm. Trái phiếu Chính phủ gồm có: Tín phiếu Kho bạc, Trái phiếu Kho bạc và Công trái xây dựng Tổ quốc.  Trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh: Là loại trái phiếu do doanh nghiệp, tổ chức tài chính, tín dụng, ngân hàng chính sách của Nhà nước thuộc đối tượng được quy định tại Luật quản lý nợ công phát hành và được Chính phủ bảo lãnh thanh toán.

 Trái phiếu Chính quyền địa phương (hay còn được gọi là Công trái): là loại trái phiếu do Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phát hành để huy động vốn cho các công trình, dự án đầu tư của địa phương.  Trái phiếu của doanh nghiệp, ngân hàng và các tổ chức tín dụng: Là trái phiếu do một doanh nghiệp hoặc tổ chức tài chính phát hành nhằm huy động vốn cho các hoạt động kinh doanh. - Phân loại lợi tức trái phiếu  Trái phiếu có lãi suất cố định: Là loại trái phiếu mà lợi tức được xác định theo một tỷ lệ phần trăm (%) cố định tính theo mệnh giá.  Trái phiếu có lãi suất biến đổi (lãi suất thả nổi): Là loại trái phiếu mà lợi tức của trái phiếu được trả trong kỳ có sự khác nhau và được điều chỉnh theo một lãi suất tham chiếu  Trái phiếu có lãi suất bằng không: Là loại trái phiếu mà người mua không nhận được lãi, nhưng được mua với giá thấp hơn mệnh giá và được hoàn trả bằng mệnh giá khi trái phiếu đó đáo hạn - Phân loại theo mức độ đảm bảo thanh toán của người phát hành 6  Trái phiếu bảo đảm: Là loại trái phiếu được đảm bảo thanh toán toàn bộ hoặc một phần gốc và lãi khi đáo hạn bằng tài sản của nhà phát hành hoặc tài sản của bên thứ ba hoặc bảo lãnh thanh toán của một tổ chức tài chính, tín dụng đủ điều kiện.

 Trái phiếu không có đảm bảo: Là trái phiếu được phát hành mà không có tài sản thế chấp hoặc bảo lãnh của bên thứ ba, nhưng chủ yếu dựa trên uy tín và thương hiệu của công ty phát hành. - Phân loại dựa vào hình thức trái phiếu  Trái phiếu vô danh: là trái phiếu không ghi tên người sở hữu cả trên tờ trái phiếu lẫn trên sổ sách của nhà phát hành.  Trái phiếu ghi danh: là loại trái phiếu với đầy đủ thông tin như tên và vị trí của trái chủ (chủ sở hữu trái phiếu) trên chứng chỉ và sổ sách của nhà phát hành. - Phân loại dựa vào tính chất trái phiếu  Trái phiếu có thể chuyển đổi: Là loại trái phiếu do công ty cổ phần phát hành, cho phép người sở hữu trái phiếu có thể chuyển đổi thành cổ phiếu thường của doanh nghiệp phát hành theo những điều kiện đã được xác định trong phương án phát hành trái phiếu.

 Trái phiếu có quyền mua cổ phiếu: Loại trái phiếu cho phép người sở hữu được quyền mua một số lượng cổ phiếu nhất định của công ty, ở mức giá và thời gian nhất định.  Trái phiếu có thể mua lại: Là loại trái phiếu được phát hành với điều khoản cho phép người phát hành có thể mua lại toàn bộ hay một phần những trái phiếu đã phát hành trước ngày đáo hạn với một mức giá nhất định vào một ngày qui định. - Phân loại dựa vào kỳ hạn  Trái phiếu ngắn hạn: Trái phiếu có kỳ hạn dưới 1 năm  Trái phiếu trung hạn: Trái phiếu có kỳ hạn từ 1 đến 5 năm  Trái phiếu dài hạn: Trái phiếu có kỳ hạn từ 5 năm trở lên. Khái niệm về thị trường trái phiếu và một số khái niệm khác Thị trường trái phiếu là thị trường giao dịch mua bán hàng hóa là các loại trái phiếu hay còn được gọi là thị trường nợ hay thị trường tín dụng.

Thị trường trái phiếu là một bộ phận của thị trường vốn, cho nên trái phiếu giao dịch trên thị trường chứng khoán thông thường có thời hạn từ 1 năm trở lên (trung và dài hạn). Nhà đầu tư tham gia thị trường trái phiếu sẽ được đảm bảo về lãi suất cũng như tiền vốn khi trái phiếu đáo hạn. Còn đối với nhà phát hành trái phiếu trên thị trường trái phiếu sẽ dễ dàng huy động được dòng tiền để duy trì và phát triển hoạt động kinh doanh của mình. Lãi suất trái phiếu (lãi suất danh nghĩa) là loại lãi suất được ghi trên trái phiếu hoặc được công bố bởi nhà phát hành.

Lãi suất trái phiếu được xác định dựa theo một tỷ lệ phần trăm nhất định theo mệnh giá trái phiếu. Đặc biệt, lãi suất trái phiếu được coi như căn cứ nhằm xác định lợi tức trái phiếu. Lợi suất trái phiếu là tổng lợi nhuận mà các nhà đầu tư được nhận lại từ nhà phát hành. Lợi suất trái phiếu được phân thành nhiều loại, trong đó lợi suất danh nghĩa chỉ phần lãi được chia cho mệnh giá trái phiếu, còn lợi suất thực chỉ thu nhập hàng năm chia theo giá thị trường hiện tại của nó mà người sở hữu trái phiếu được nhận.

Ngoài ra còn có lợi suất yêu cầu là mức lợi suất được cung cấp bởi nhà phát hành để nhằm mục đích thu hút các nhà đầu tư. Các quy định liên quan đến phát hành trái phiếu Ngân hàng phát hành trái phiếu căn cứ vào các quy định pháp luật dưới đây: - Căn cứ Điều 3 Thông tư 01/2021/TT-NHNN ngày 31/03/2021 do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành quy định về phát hành kỳ phiếu, tín phiếu, chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu trong nước của tổ chức tín dụng, Chi nhánh ngân hàng nước ngoài. - Căn cứ Điều 12 Thông tư 01/2021/TT-NHNN ngày 31/03/2021 do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành quy định về phát hành kỳ phiếu, tín phiếu, chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu trong nước của tổ chức tín dụng, Chi nhánh ngân hàng nước ngoài. - Căn cứ Khoản 3 Điều 15 Luật chứng khoán ngày 26/11/2019 do Quốc Hội ban 8 hành quy định về Điều kiện chào bán chứng khoán ra công chúng.

9 - Căn cứ Điều 19 Mục 2 Nghị định 155/2020/NĐ-CP ngày 31 tháng 12 năm 2020 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật chứng khoán về điều kiện chào bán trái phiếu ra công chúng. - Căn cứ Quyết định số 48/2015/QĐ-TTg ngày 08 tháng 10 năm 2015 của Thủ tướng Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trực thuộc Bộ Tài chính. - Căn cứ Thông tư 118/2020/TT-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2020 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn một số nội dung về chào bán, phát hành chứng khoán, chào mua công khai, mua lại cổ phiếu, đăng ký công ty đại chúng và hủy tư cách công ty đại chúng. KẾ TOÁN PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU 1.

Các quy định kế toán (kế toán ngân hàng)  Chế độ kế toán: Hiện tại, hệ thống tài khoản kế toán NHTM áp dụng theo Quyết định 479/2004/QĐ-NHNN đã được sửa đổi, bổ sung theo TT 10/2014/TT-NHNN và TT 22/2017/TT-NHNN.  Nguyên tắc kế toán trái phiếu: a) Phát hành trái phiếu có thể xảy ra 3 trường hợp: - Phát hành trái phiếu ngang giá (giá phát hành bằng mệnh giá): Là phát hành trái phiếu với giá đúng bằng mệnh giá của trái phiếu. Trường hợp này thường xảy ra khi lãi suất thị trường bằng lãi suất danh nghĩa của trái phiếu phát hành; - Phát hành trái phiếu có chiết khấu (giá phát hành nhỏ hơn mệnh giá): Là phát hành trái phiếu với giá nhỏ hơn mệnh giá của trái phiếu. Phần chênh lệch giữa giá phát hành trái phiếu nhỏ hơn mệnh giá của trái phiếu gọi là chiết khấu trái phiếu.

Trường hợp này thường xảy ra khi lãi suất thị trường lớn hơn lãi suất danh nghĩa của trái phiếu phát hành; - Phát hành trái phiếu có phụ trội (giá phát hành lớn hơn mệnh giá): Là phát hành trái phiếu với giá lớn hơn mệnh giá của trái phiếu. Phần chênh lệch giữa giá phát hành trái phiếu lớn hơn mệnh giá của trái phiếu gọi là phụ trội trái phiếu. Trường 1 hợp này thường xảy ra khi lãi suất thị trường nhỏ hơn lãi suất danh nghĩa của trái phiếu phát hành.