phần mở đầu và kết luận, dề tài gồm có 3 chƣơng - Chƣơng 1: Những lý luận cơ bản về kế toán nguyên vật liệu - Chƣơng 2: Thực trạng kế toán nguyên vật liệu tại Công ty Cổ phần Nồi hơi và Thiết bị áp lực Bắc Miền Trung - Chƣơng 3: Một số giải pháp hoàn thiện kế toán nguyên vật liệu tại Công ty Cổ phần Nồi hơi và Thiết bị áp lực Bắc Miền Trung 7 CHƢƠNG 1 NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TRONG DOANH NGHIỆP 1. Sự cần thiết của công tác kế toán nguyên vật liệu trong các doanh nghiệp 1. Khái niệm về nguyên vật liệu Nguyên liệu, vật liệu của doanh ngiệp là những đối tƣợng lao động mua ngoài hoặc tự chế biến dùng cho mục đích sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Đặc điểm và yêu cầu quản lý nguyên vật liệu 1.
Đặc điểm nguyên vật liệu Về mặt hiện vật: Trong quá trình sản xuất tạo sản phẩm, nguyên vật liệu chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất kinh doanh nhất định và khi tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh, dƣới tác động của sức lao động và máy móc thiết bị chúng bị tiêu hao toàn bộ hoặc bị thay đổi hình thái vật chất ban đầu để tạo ra một hình thái vật chất của sản phẩm. Về mặt giá trị: khi tham gia vào quá trình sản xuất, vật liệu chuyển dịch một lần toàn bộ giá trị của chúng vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ và hình thành nên chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. Yêu cầu quản lý nguyên vật liệu Trong nền kinh tế thị trƣờng hiện nay, lợi nhuận đã trở thành mục đích cuối cùng của sản xuất kinh doanh. Mối quan hệ tỷ lệ nghịch giữa chi phí và lợi nhuận ngày càng đƣợc quan tâm.
Vì thế các doanh nghiệp đều ra sức tìm con đƣờng giảm chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm. Vì vậy việc yêu cầu quản lý nguyên vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất một cách khoa học và hiệu quả là sựđòi hỏi cấp bách. Hiện nay, nguyên vật liệu không còn là khan hiếm và không còn phải dự trữ nhiều nhƣ trƣớc nhƣng vấn đề đặt ra là phải cung cấp đầy đủ, kịp thời đểđảm bảo cho quá trình sản xuất đƣợc diễn ra thƣờng xuyên đồng thời 8 sử dụng vốn tiết kiệm nhất không gây ứđọng vốn kinh doanh.Chính vì lý do đó nên ta có thể xem xét việc quản lý nguyên vật liệu trên các khía cạnh sau: + Trong khâu thu mua: các doanh nghiệp phải thƣờng xuyên tiến hành thu mua nguyên vật liệu để đáp ứng kịp thời cho quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm và các nhu cầu khác của doanh nghiệp. Tại đây đòi hỏi phải quản lý chặt chẽ về khối lƣợng, quy cách, chủng loại và giá cả.
+ Trong khâu dự trữ và bảo quản: để quá trình dự trữ đƣợc liên tục phải dự trữ nguyên vật liệu đầy đủ, không gây gián đoạn sản xuất nhƣng cũng không đƣợc dự trữ quá lƣợng cần thiết gây ứ đọng vốn, tốn diện tích. Đồng thời phải thực hiện đầy đủ chế độ bảo quản theo tính chất lý hóa học của vật liệu. + Trong khâu sử dụng: doanh nghiệp cần tính toán đầy đủ, chính xác, kịp thời giá nguyên vật liệu trong giá vốn của thành phẩm. Do vậy trong khâu sử dụng phải tổ chức tốt việc ghi chép phản ánh tình hình xuất dùng và sử dụng nguyên vật liệu trong sản xuất kinh doanh đảm bảo sử dụng tiết kiệm, hiệu quả.
Do vậy với tỷ trọng chiếm khoảng 60-70% tổng chi phí, nguyên vật liệu cần đƣợc quản lý tốt. nếu doanh nghiệp biết sử dụng nguyên vật liệu một cách tiết kiệm, hợp lý thì sản phẩm làm ra càng có chất lƣợng tốt mà giá thành lại hạ tạo ra mối tƣơng quan có lợi cho doanh nghiệp trên thị trƣờng. Quản lý nguyên vật liệu càng khoa học thì cơ hội đạt hiệu quả kinh tế càng cao. Với vai trò nhƣ vậy nên yêu cầu quản lý nguyên vật liệu cần chặt chẽ trong tất cả các khâu từ khâu thu mua, dự trữ và bảo quản đến khâu sử dụng.
Vai trò và nhiệm vụ của kế toán nguyên vật liệu 1. Vai trò của kế toán nguyên vật liệu Kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp là việc ghi chép, phản ánh đầy đủ tình hình thu mua, dự trữ nhập xuất nguyên vật liệu. Mặt khác thông qua tài liệu kế toán nguyên vật liệu còn biết đƣợc chất lƣợng, chủng loại có đảm bảo hay không? Số lƣợng thừa hay thiếu đối với sản xuất để từ đó ngƣời quản lý đề ra các biện pháp thiết thực nhằm kiểm soát giá cả, chất lƣợng nguyên vật liệu. - Thông qua tài liệu kế toán nguyên vật liệu còn giúp cho việc kiểm tra chặt chẽ tình hình thực hiện kế hoạch sử dụng, cung cấp nguyên vật liệu, từ đó có các biện 9 pháp đảm bảo nguyên vật liệu cho sản xuất một cách có hiệu quả nhất.
Bên cạnh đó, kế toán nguyên vật liệu còn ảnh hƣởng trực tiếp đến kế toán giá thành. - Làm tốt công tác kế toán nguyên vật liệu trong Doanh nghiệp sẽ cung cấp thông tin chính xác kịp thời về tình hình nguyên vật liệu, giúp lãnh đạo nắm bắt tình hình quản lý, sử dụng nguyên vật liệu để có biện pháp điều chỉnh phù hợp. Tóm lại: Nếu hạch toán kế toán nói chung là công cụ đắc lực để quản lý tài chính thì hạch toán kế toán nguyên vật liệu nói riêng là công cụđắc lực của công tác quản lý nguyên vật liệu. Kế toán nguyên vật liệu có chính xác kịp thời hay không nóảnh hƣởng đến tình hình hiệu quả quản lý doanh nghiệp.
Vì vậy để tăng cƣờng công tác quản lý vật liệu phải không ngừng cải tiến và hoàn thiện công tác kế toán nguyên vật liệu. Hạch toán kế toán vật liệu giúp cho lãnh đạo doanh nghiệp nắm bắt đƣợc tình hình thu mua, nhập, xuất, dự trữ nguyên vật liệu một cách chính xác để từđó có biện pháp chỉđạo hoạt động sản xuất kinh doanh kịp thời tổ chức công tác hạch toán vật liệu chặt chẽ sẽ góp phần cung ứng kịp thời vàđồng bộ nguyên vật liệu cho sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng nguyên vật liệu. Mặt khác do chi phí nguyên vật liệu chiếm một tỷ trọng lớn trong giá thành do đó chất lƣợng của công tác kế toán vật liệu cóảnh hƣởng trực tiếp đến việc tập hợp chi phí giá thành sản phẩm. Nhiệm vụ của kế toán nguyên vật liệu Xuất phát từ vị trí yêu cầu quản lý vật liệu cũng nhƣ vai trò của kế toán trong quản lý kinh tế nói chung và quản lý doanh nghiệp nói riêng thì kế toán vật liệu trong doanh nghiệp sản xuất cần thực hiện tốt những nhiệm vụ sau đây: - Ghi chép phản ánh đầy đủ kịp thời số hiện có và tình hình luân chuyển của nguyên vật liệu về giá cả và hiện vật.
Tính toán đúng đắn trị giá vốn (hoặc giá thành) thực tế của nguyên vật liệu nhập kho, xuất kho nhằm cung cấp thông tin kịp thời chính xác phục vụ cho yêu cầu lập báo cáo tài chính và quản lý doanh nghiệp. - Kiểm tra tình hình thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch, phƣơng pháp kỹ thuật về hạch toán nguyên vật liệu. Đồng thời hƣớng dẫn các bộ phận, các đơn vị trong Doanh nghiệp thực hiện đầy đủ các chế độ hạch toán ban đầu về nguyên vật liệu, 10 phải hạch toán đúng chế độ, đúng phƣơng pháp quy định để đảm bảo sự thống nhất trong công tác kế toán nguyên vật liệu. - Kiểm tra việc chấp hành chế độ bảo quản, dự trữ và sử dụng nguyên vật liệu từ đó phát hiện, ngăn ngừa và đề xuất những biện pháp xử lý nguyên vật liệu thừa, ứ đọng, kém hoặc mất phẩm chất, giúp cho việc hạch toán xác định chính xác số lƣợng và giá trị nguyên vật liệu thực tế đƣa vào sản xuất sản phẩm.
Phân bố chính xác nguyên vật liệu đã tiêu hao vào đối tƣợng sử dụng để từ đó giúp cho việc tính giá thành đƣợc chính xác. - Tổ chức kế toán phù hợp với phƣơng pháp kế toán hàng tồn kho, cung cấp thông tin cho việc lập báo cáo tài chính và phân tích hoạt động kinh doanh. - Tổ chức ghi chép phản ánh tổng hợp số liệu về tình hình thu mua, vận chuyển, bảo quản, đánh giá phân loại tình hình nhập xuất và quản lý nguyên vật liệu. Từ đó đáp ứng đƣợc nhu cầu quản lý thống nhất của Nhà nƣớc cũng nhƣ yêu cầu quản lý của Doanh nghiệp trong việc tính giá thành thực tế của nguyên vật liệu đã thu mua và nhập kho đồng thời kiểm tra tình hình thực hiện kế hoạch thu mua vật tƣ về số lƣợng, chủng loại, giá cả, thời hạn cung cấp nguyên vật liệu một cách đầy đủ, kịp thời.
Tóm lại: Để tăng cƣờng công tác quản lý vật liệu phải không ngừng cải tiến và hoàn thiện công tác kế toán vật liệu. Hạch toán kế toán vật liệu giúp cho lãnh đạo doanh nghiệp nắm bắt đƣợc tình hình thu mua,nhập xuất, dự trữ vật liệu một cách chính xác để từ đó có biện pháp chỉ đạo hoạt động sản xuất kinh doanh kịp thời tổ chức công tác hạch toán vật liệu chặt chẽ sẽ góp phần cung ứng kịp thời và đồng bộ nguyên vật liệu cho sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng nguyên vật liệu. Mặt khác do chi phí nguyên vật liệu chiếm một tỷ trọng lớn trong giá thành do đó chất lƣợng của công tác kế toán vật liệu có ảnh hƣởng trực tiếp đến việc tập hợp chi phí giá thành sản phẩm. Phân loại và đánh giá nguyên vật liệu 1.
Phân loại nguyên vật liệu Trong các Doanh nghiệp sản xuất nguyên vật liệu bao gồm rất nhiều loại, nhiều thứ với nội dung kinh tế công dụng và tính năng lý hoá khác nhau. Để có 11 thể quản lý nguyên vật liệu một cách chặt chẽ và đạt hiệu quả cao đồng thời hạch toán chi tiết nguyên vật liệu phục vụ cho kế toán quản trị cần thiết phải tiến hành phân loại nguyên vật liệu. Mỗi Doanh nghiệp do tính chất đặc thù trong sản xuất kinh doanh nên sử dụng những loại vật liệu khác nhau phân loại nguyên vật liệu là việc nghiên cứu sắp xếp các loại vật tƣ theo từng nội dung, công dụng tính chất thành phần của chúng nhằm phục vụ cho yêu cầu quản trị của Doanh nghiệp, tuỳ thuộc vào đặc điểm sản xuất kinh doanh và yêu cầu quản lý vật liệu của kế toán chi tiết. Tùy thuộc vào yêu cầu quản lý và hạch toán chi tiết, cụ thể của từng Doanh nghiệp mà trong từng loại nguyên vật liệu luôn đƣợc chia hành từng nhóm, từng quy cách khác nhau và có thể đƣợc ký hiệu riêng.