Kế Toán Nguyên Vật Liệu Tại Công Ty Cổ Phần Vận Tải Thủy I

Khám phá quy trình kế toán nguyên vật liệu tại công ty cổ phần vận tải thủy I, giúp tối ưu hóa quản lý tài chính và nâng cao hiệu quả hoạt động.

• Tác giả: Bùi Vũ Pháp
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Thị Phương
• Trường học: Trường ĐH Kinh doanh & Công nghệ HN
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế Toán Nguyên Vật Liệu Tại Công Ty Cổ Phần Vận Tải Thủy I
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm của NVL
• 1.1.1. Khái niệm nguyên vật liệu
• 1.1.2. Đặc điểm của NVL
• 1.2. Yêu cầu quản lý và nhiêm vụ của kế toán NVL
• 1.2.1. Yêu cầu quản lý NVL
• 1.2.2. Nhiệm vụ của kế toán nguyên vật kiệu
• 1.3. Phân loại và đánh giá NVL
• 1.3.1. Phân loại NVL
• 1.3.2. Đánh giá nguyên vật liệu
• 1.3.2.1. Đánh giá NVL nhập kho
• 1.3.2.2. Đánh giá nguyên vật liệu xuất kho
• 1.4. Kế toán chi tiết nguyên vật liệu
• 1.4.1. Chứng từ và sổ kế toán sử dụng
• 1.4.2. Các phương pháp kế toán chi tiết nguyên vật liệu
• 1.4.2.1. Phương pháp thẻ song song
• 1.4.2.2. Phương pháp sổ đối chiếu luân chuyển
• 1.4.2.3. Phương pháp sổ số dư
• 1.5. Kế toán tổng hợp NVL theo phương pháp kê khai thường xuyên
• 1.5.1. Khái niệm phương pháp kê khai thường xuyên
• 1.5.2. Tài khoản sử dụng
• 1.5.3. Phương pháp kế toán (Phụ lục 04)
• 1.6. Kế toán tổng hợp NVL theo phương pháp kiểm kê định kỳ
• 1.6.1. Khái niệm phương pháp kiểm kê định kỳ
• 1.6.2. Tài khoản sử dụng
• 1.6.3. Phương pháp kế toán (Phụ lục 05)
• 1.7. Kế toán các nghiệp vụ kiểm kê và đánh giá lại NVL
• 1.7.1. Kế toán các nghiệp vụ về kiểm kê NVL

Tóm tắt

I. Tổng quan về Kế Toán Nguyên Vật Liệu Tại Công Ty Cổ Phần Vận Tải Thủy I

Kế toán nguyên vật liệu là một phần quan trọng trong quản lý tài chính của doanh nghiệp, đặc biệt là tại Công ty Cổ phần Vận tải Thủy I. Việc tổ chức công tác kế toán nguyên vật liệu không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất. Nguyên vật liệu đóng vai trò chủ chốt trong quá trình sản xuất, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm và giá thành. Do đó, việc hiểu rõ về kế toán nguyên vật liệu là cần thiết để tối ưu hóa quy trình sản xuất.

1.1. Khái niệm và Đặc điểm của Nguyên Vật Liệu

Nguyên vật liệu là những đối tượng lao động tham gia vào quá trình sản xuất. Chúng thường xuyên biến động và chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí sản xuất. Việc quản lý nguyên vật liệu hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm.

1.2. Vai trò của Kế Toán Nguyên Vật Liệu trong Doanh Nghiệp

Kế toán nguyên vật liệu không chỉ phản ánh tình hình nhập, xuất và tồn kho mà còn giúp doanh nghiệp phân tích chi phí và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Nguyên Vật Liệu Tại Công Ty Cổ Phần Vận Tải Thủy I

Công ty Cổ phần Vận tải Thủy I đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý nguyên vật liệu. Những vấn đề này bao gồm việc kiểm soát chi phí, quản lý kho và đảm bảo chất lượng nguyên vật liệu. Sự biến động của giá cả nguyên vật liệu trên thị trường cũng là một yếu tố gây khó khăn cho doanh nghiệp.

2.1. Vấn Đề Kiểm Soát Chi Phí Nguyên Vật Liệu

Việc kiểm soát chi phí nguyên vật liệu là một thách thức lớn. Doanh nghiệp cần có các biện pháp hiệu quả để theo dõi và phân tích chi phí, từ đó đưa ra các quyết định hợp lý nhằm giảm thiểu chi phí sản xuất.

2.2. Quản Lý Kho Nguyên Vật Liệu

Quản lý kho nguyên vật liệu là một yếu tố quan trọng trong kế toán. Doanh nghiệp cần đảm bảo rằng nguyên vật liệu được bảo quản đúng cách và có sẵn khi cần thiết để phục vụ sản xuất.

III. Phương Pháp Tối Ưu Hóa Quy Trình Kế Toán Nguyên Vật Liệu

Để nâng cao hiệu quả trong kế toán nguyên vật liệu, Công ty Cổ phần Vận tải Thủy I cần áp dụng các phương pháp tối ưu hóa quy trình. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong quản lý kế toán sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và nguồn lực.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Kế Toán

Công nghệ thông tin có thể giúp doanh nghiệp tự động hóa quy trình kế toán, từ đó giảm thiểu sai sót và nâng cao độ chính xác trong việc quản lý nguyên vật liệu.

3.2. Xây Dựng Hệ Thống Quản Lý Nguyên Vật Liệu Hiệu Quả

Một hệ thống quản lý nguyên vật liệu hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp theo dõi tình hình nhập, xuất và tồn kho một cách chính xác, từ đó đưa ra các quyết định kịp thời.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kế Toán Nguyên Vật Liệu Tại Công Ty Cổ Phần Vận Tải Thủy I

Việc áp dụng kế toán nguyên vật liệu tại Công ty Cổ phần Vận tải Thủy I đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Doanh nghiệp đã cải thiện được quy trình sản xuất và giảm thiểu chi phí nhờ vào việc quản lý nguyên vật liệu hiệu quả.

4.1. Kết Quả Nâng Cao Chất Lượng Sản Phẩm

Nhờ vào việc quản lý nguyên vật liệu chặt chẽ, chất lượng sản phẩm của công ty đã được nâng cao, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng.

4.2. Giảm Thiểu Chi Phí Sản Xuất

Công ty đã giảm thiểu được chi phí sản xuất thông qua việc tối ưu hóa quy trình quản lý nguyên vật liệu, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Kế Toán Nguyên Vật Liệu Tại Công Ty Cổ Phần Vận Tải Thủy I

Kế toán nguyên vật liệu tại Công ty Cổ phần Vận tải Thủy I đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu chi phí. Tương lai của kế toán nguyên vật liệu sẽ tiếp tục phát triển với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và các phương pháp quản lý hiện đại.

5.1. Xu Hướng Phát Triển Kế Toán Nguyên Vật Liệu

Trong tương lai, kế toán nguyên vật liệu sẽ ngày càng được cải tiến với sự phát triển của công nghệ, giúp doanh nghiệp quản lý hiệu quả hơn.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Kế Toán

Cần có các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả kế toán nguyên vật liệu, bao gồm đào tạo nhân viên và áp dụng các phần mềm quản lý hiện đại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu giá thành của ngành vận tải đường thủy nội địa, chi phí nhiên liệu và vật tư kỹ thuật thường chiếm tỷ trọng áp đảo, dao động từ 60% đến 75% tổng chi phí sản xuất kinh doanh. Đối với Công ty Cổ phần Vận tải Thủy I – một doanh nghiệp quy mô lớn sở hữu 60 phương tiện thủy với tổng công suất 8.280 CV cùng hơn 40.000 tấn sà lan – việc tối ưu hóa công tác hạch toán và quản trị vật tư đóng vai trò sống còn. Giai đoạn 2008–2009 ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ của công ty khi doanh thu thuần tăng 25,24% và tổng lợi nhuận trước thuế tăng tới 66,27%, song áp lực kiểm soát chi phí nhiên liệu đầu vào như xăng A92, A95 và dầu DO cũng gia tăng tương ứng.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là phân tích thực trạng tổ chức công tác kế toán nguyên vật liệu tại doanh nghiệp, từ khâu lập chứng từ, ghi sổ chi tiết, hạch toán tổng hợp cho đến công tác kiểm kê và đánh giá tài sản. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ chu trình luân chuyển vật tư tại trụ sở chính Hà Nội cùng 4 xí nghiệp và các chi nhánh trực thuộc trong niên độ kế toán 2008–2009. Về mặt thực tiễn, luận văn cung cấp hệ thống giải pháp tài chính giúp doanh nghiệp bịt kín các lỗ hổng thất thoát vật tư, chuẩn hóa quy trình trích lập dự phòng và giảm thiểu chi phí quản lý vận tải từ 5% đến 8% mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 02 (VAS 02) về Hàng tồn kho và hệ thống chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ngày 20/03/2006 của Bộ Tài chính, kết hợp các hướng dẫn xử lý tài chính tại Thông tư số 89/2002/TT-BTC. Khung phân tích vận dụng lý thuyết quản trị hàng tồn kho hiện đại kết hợp với 4 khái niệm nền tảng:

• Giá gốc hàng tồn kho: Bao gồm toàn bộ chi phí mua, chi phí vận chuyển, bốc xếp và các khoản thuế không hoàn lại trừ đi chiết khấu thương mại.
• Phương pháp kê khai thường xuyên: Theo dõi liên tục và có hệ thống tình hình nhập, xuất, tồn kho vật liệu trên các tài khoản tổng hợp (Tài khoản 152, 151).
• Phương pháp giá bình quân gia quyền cả tháng: Đơn giá xuất kho được xác định dựa trên tổng giá trị vật liệu tồn đầu kỳ và nhập trong kỳ chia cho tổng số lượng tương ứng.
• Phương pháp hạch toán chi tiết thẻ song song: Thủ kho theo dõi số lượng trên thẻ kho, trong khi kế toán theo dõi cả số lượng và giá trị trên sổ chi tiết vật liệu.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa thu thập dữ liệu thứ cấp và quan sát thực tế tại phòng Tài chính - Kế toán gồm 11 nhân sự chuyên trách. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 100% các bộ chứng từ nhập - xuất phát sinh trong niên độ kế toán 2008–2009, điển hình là hơn 120 phiếu nhập kho (mẫu 01-VT), phiếu xuất kho (mẫu 02-VT) và các hóa đơn giá trị gia tăng mua nhiên liệu.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng để đi sâu vào các nhóm vật liệu chiếm giá trị lớn nhất là xăng dầu phục vụ đoàn tàu vận tải. Phương pháp phân tích định lượng (so sánh đối chiếu số liệu, phân tích biến động tỷ lệ) kết hợp phân tích định tính (đánh giá quy trình luân chuyển chứng từ) được lựa chọn vì tính chính xác cao, giúp làm rõ sự tương thích giữa lý luận kế toán chuẩn mực và quy trình xử lý thực tế tại doanh nghiệp vận tải phân tán.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực tế tại Công ty Cổ phần Vận tải Thủy I đã ghi nhận nhiều ưu điểm cùng một số hạn chế trọng yếu trong công tác kế toán:

• Quy trình hạch toán chi tiết chặt chẽ: Doanh nghiệp đã vận hành hiệu quả phần mềm kế toán Fast Accounting kết hợp hình thức Nhật ký chung, theo dõi chuẩn xác từng nghiệp vụ mua hàng lớn như lô 15.000 lít xăng A95 trị giá 231.450.000 đồng (chưa thuế) hay lô 35.000 lít xăng A93 trị giá 521.150.000 đồng.
• Tồn tại sai lệch kiểm kê chưa được phân loại triệt để: Các đợt kiểm kê định kỳ hàng tháng thường xuyên phát hiện chênh lệch như thừa 50 lít xăng A93 (trị giá 744.500 đồng) hoặc thiếu 100 lít xăng A95 (trị giá 1.543.000 đồng) và 60 lít xăng A93 (trị giá 893.400 đồng). Tỷ lệ bồi thường cá nhân chỉ bù đắp được khoảng 50,3% đến 51,8% giá trị hao hụt, phần còn lại doanh nghiệp phải hạch toán trực tiếp vào giá vốn hàng bán (Tài khoản 632).
• Thiếu sót trong trích lập dự phòng và quản lý phế liệu: Công ty duy trì tỷ lệ trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho ở mức 0% dù giá nhiên liệu thị trường biến động liên tục trên 15% mỗi chu kỳ. Đồng thời, 100% phế liệu thu hồi (can nhựa, thùng phuy xăng dầu) không được ghi nhận vào sổ sách kế toán qua Tài khoản 152 mà bán trực tiếp để lập quỹ phúc lợi nội bộ.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên phản ánh áp lực lớn đối với hệ thống kế toán phân tán khi phải quản lý các đội tàu trải dài trên nhiều tuyến sông miền Bắc và miền Nam. Việc không trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho khiến chỉ tiêu lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh (tăng 59,49% trong năm 2009) chưa phản ánh đầy đủ rủi ro thị trường tiềm ẩn. Nếu hệ thống dữ liệu được chuẩn hóa thành bảng tổng hợp đối chiếu định mức tiêu hao và biểu đồ cơ cấu giá trị xuất kho theo từng phương tiện, nhà quản trị có thể nhận diện ngay các điểm tiêu hao bất thường vượt định mức 2% đến 3% tại từng xí nghiệp thành viên, từ đó ban hành quyết định điều chuyển phương tiện kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác kế toán và nâng cao hiệu quả quản trị nguyên vật liệu, doanh nghiệp cần triển khai đồng bộ 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Thiết lập quy trình trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho: Phòng Tài chính - Kế toán cần thực hiện rà soát giá thị trường định kỳ vào ngày 31/12 hàng năm theo đúng Thông tư số 89/2002/TT-BTC. Kế toán trích lập bổ sung vào Tài khoản 632 và ghi nhận vào Tài khoản 159 nếu giá gốc cao hơn giá trị thuần có thể thực hiện được, giúp bảo toàn 100% vốn lưu động trước rủi ro giá dầu thế giới đảo chiều.
• Chuẩn hóa công tác xử lý mất mát, hao hụt vật tư: Ban Giám đốc cần ban hành quy chế quy trách nhiệm rõ ràng, xử lý dứt điểm các biên bản kiểm kê thiếu qua Tài khoản 1381 trong vòng 48 giờ làm việc. Tỷ lệ khấu trừ trách nhiệm vật chất cá nhân cần nâng lên mức tối thiểu 70% đối với các lỗi chủ quan trong quá trình giao nhận nhiên liệu.
• Hạch toán minh bạch phế liệu thu hồi: Bắt buộc nhập kho toàn bộ vỏ can, thùng phuy xăng dầu phế liệu qua Tài khoản 152 (định khoản Nợ TK 152 / Có TK 621) theo giá trị đánh giá thực tế trước khi tổ chức thanh lý đấu thầu, chấm dứt hoàn toàn tình trạng để ngoài sổ sách kế toán.
• Nâng cấp liên thông module vật tư trên phần mềm Fast Accounting: Phòng Kỹ thuật Vật tư và Phòng Tin học cần hoàn thành kết nối dữ liệu thời gian thực giữa 4 xí nghiệp sửa chữa tàu và các bến cảng với văn phòng trung tâm trong vòng 6 tháng, rút ngắn 80% thời gian luân chuyển chứng từ nhập - xuất kho.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho nhiều nhóm độc giả trong hệ sinh thái kinh tế và tài chính:

• Kế toán trưởng và kiểm toán viên nội bộ: Nắm vững phương pháp hạch toán chi tiết thẻ song song, kỹ thuật xử lý định khoản phức tạp về hàng đi đường (TK 151), hao hụt kiểm kê (TK 138) và trích lập dự phòng theo chuẩn mực VAS 02.
• Nhà quản trị doanh nghiệp logistics và vận tải thủy: Tham khảo mô hình phân cấp quản lý vật tư phân tán để kiểm soát chặt chẽ định mức nhiên liệu cho đội tàu có tải trọng lên đến 600 tấn.
• Giảng viên và sinh viên khối ngành Kinh tế - Kế toán: Sử dụng tài liệu như một case study thực tế điển hình với hơn 20 ví dụ định khoản chi tiết về nghiệp vụ mua ngoài, tạm ứng và thanh toán xăng dầu.
• Chuyên gia tư vấn giải pháp ERP: Khai thác quy trình luân chuyển chứng từ kho vận để cấu hình các luồng tự động hóa kiểm kê vật tư trên phần mềm kế toán doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp tính giá xuất kho bình quân gia quyền cả tháng có ưu điểm gì với doanh nghiệp vận tải thủy? Phương pháp này giúp đơn giản hóa khối lượng tính toán hàng ngày cho kế toán khi doanh nghiệp có tần suất xuất nhiên liệu rất lớn (hàng nghìn lít xăng mỗi chuyến tàu). Đơn giá bình quân phản ánh mức chi phí hợp lý của toàn bộ khối lượng tồn đầu kỳ và nhập trong kỳ, giúp ổn định giá thành vận tải trước các biến động giá ngắn hạn.

2. Tại sao doanh nghiệp bắt buộc phải trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho theo Thông tư 89/2002/TT-BTC? Việc trích lập dự phòng đảm bảo nguyên tắc thận trọng trong kế toán, ghi nhận trước các khoản tổn thất tiềm tàng khi giá thị trường của xăng dầu giảm xuống thấp hơn giá gốc ghi sổ. Điều này giúp báo cáo tài chính phản ánh trung thực giá trị tài sản thực có, tránh việc thổi phồng lợi nhuận doanh nghiệp trong kỳ kế toán.

3. Phương pháp hạch toán chi tiết thẻ song song khác phương pháp sổ số dư như thế nào? Ở phương pháp thẻ song song, thủ kho ghi số lượng trên thẻ kho còn kế toán ghi cả số lượng và số tiền trên sổ chi tiết sau khi nhận chứng từ. Ngược lại, phương pháp sổ số dư giảm tải công việc cho kế toán khi chỉ theo dõi về mặt giá trị thông qua bảng kê nhập - xuất, còn việc theo dõi số lượng giao trọn cho thủ kho trên sổ số dư.

4. Khi kiểm kê phát hiện thiếu hụt xăng dầu chưa rõ nguyên nhân, kế toán xử lý định khoản ra sao? Kế toán căn cứ biên bản kiểm kê ghi nhận vào tài sản thiếu chờ xử lý: ghi Nợ TK 1381 và Có TK 152. Khi có quyết định xử lý của Giám đốc, phần cá nhân bồi thường được ghi Nợ TK 334 hoặc Nợ TK 111, phần hao hụt tính vào chi phí được ghi Nợ TK 632 và tất toán Có TK 1381.

5. Việc không ghi sổ kế toán đối với phế liệu thu hồi gây ra rủi ro pháp lý gì? Hành vi không ghi nhận phế liệu thu hồi (vỏ can, thùng chứa) vào Tài khoản 152 mà bán lấy tiền lập quỹ nội bộ vi phạm Luật Kế toán về việc phản ánh thiếu tài sản và doanh thu khác. Doanh nghiệp đối mặt với rủi ro bị cơ quan thuế truy thu thuế thu nhập doanh nghiệp và xử phạt vi phạm hành chính về chế độ hóa đơn chứng từ.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kế toán nguyên vật liệu trong doanh nghiệp vận tải thủy theo Chuẩn mực VAS 02 và Quyết định 15/2006/QĐ-BTC.
• Phân tích chi tiết thực trạng hạch toán tại Công ty Cổ phần Vận tải Thủy I với quy mô 60 phương tiện, làm rõ quy trình quản lý các lô nhiên liệu lớn từ hàng chục nghìn lít xăng dầu.
• Chỉ ra 3 khoảng trống trọng yếu: chưa trích lập dự phòng hàng tồn kho (TK 159), xử lý hao hụt kiểm kê chưa triệt để và bỏ sót hạch toán phế liệu thu hồi.
• Đưa ra 4 nhóm giải pháp khả thi với lộ trình số hóa dữ liệu kho trong 6 tháng, góp phần nâng cao 10% hiệu quả sử dụng vốn lưu động của doanh nghiệp.
• Doanh nghiệp cần khẩn trương áp dụng quy trình kiểm soát nội bộ và trích lập dự phòng ngay trong niên độ tài chính tiếp theo để tối ưu hóa giá thành vận tải.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN NGUYÊN VẬT LIỆU TRONG DOANH NGHIỆP I. Khái niệm, đặc điểm của NVL 1. Khái niệm nguyên vật liệu Nguyên vật liệu là những đối tượng lao động. Nguyên vật liệu chỉ tham gia vào một chu kỳ sản xuất kinh doanh nhất định.

Trong quá trình tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh, về mặt hiện vật NVL bị tiêu hao toàn bộ và thay đổi hình thái vật chất ban đầu. Về mặt giá trị, NVL được dịch chuyển toàn bộ giá trị ban đầu của một lần vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ. Như vậy NVL là đối tượng lao động chủ yếu mà lao động con người tác động vào thông qua công cụ lao động để biến thành sản phẩm nhằm thỏa mãn nhu cầu của con người. Đặc điểm của NVL NVL là loại tài sản thường xuyên biến động.

Để đáp ứng kịp thời cho quá trình vận tải và các nhu cầu sử dụng NVL khác trong doanh nghiệp, các DN phải thường xuyên tiến hành mua và dự trữ NVL. Mặt khác, chi phí NVL thường chiếm tỷ trọng lớn trong toàn bộ CPSX và giá thành sản phẩm. Do vậy tăng cường công tác quản lý và hạch toán NVL sẽ đảm bảo sử dụng hiệu quả, tiết kiệm NVL nhằm hạ thấp CPSX và giá thành sản phẩm xây lắp. Xuất phát từ đặc điểm, vai trò của NVL trong quá trình sản xuất kinh doanh đòi hỏi phải quản lý chặt chẽ NVL ở tất cả các khâu : Thu mua, dự trữ, bảo quản và sử dụng NVL.

Yêu cầu quản lý và nhiêm vụ của kế toán NVL 1. Yêu cầu quản lý NVL Đối với bất kỳ một DN nào NVL thường chiếm một tỷ trọng lớn trong chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm. Chính vì vậy, việc quản lý quá trình thu Bùi Vũ Pháp 2 Lớp KT 11-23 Luận văn tốt nghiệp Trường ĐH Kinh doanh & Công nghệ HN mua, bảo quản, dự trữ và sử dụng NVL sẽ tác động trực tiếp tới hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp từ số lượng, chất lượng sản phẩm cho đến các chỉ tiêu giá thành và lợi nhuận. Do đó, yêu cầu quản lý cũng được xác định một cách cụ thể và rõ ràng.

Yêu cầu quan trọng đầu tiên là các DN phải có đầy đủ kho hàng đẻ bảo quản NVL. Kho phải được trang bị các phương tiện cân đo đong đếm cần thiết, phải bố trí thủ kho và nhân viên bảo quản có nghiệp vụ thích hợp, có khả năng nắm vững và thực hiện ghi chép ban đầu cũng như sổ sách hạch toán kho. Việc bố trí, sắp xếp vật liệu trong kho phải đúng yêu cầu bảo quản, thuận tiện cho việc nhập, xuất cũng như theo dõi, kiểm tra. Mỗi lọai vật liệu phải xây dựng định mức dự trữ, xác định rõ giới hạn dự trữ tối thiểu, tối đa để có căn cứ phòng ngừa các truờng hợp thiếu vật tư phục vụ sản xuất hoặc dự trữ quá nhiều gây ứ đọng vốn.

Cùng với việc xây dựng định mức tiêu hao vật tư là yêu cầu cần thiết để tổ chức hạch toán và quản lý NVL. Hệ thống các định mức tiêu hao NVL không những phải có từng chi tiết, từng bộ phận sản phẩm mà còn phải không ngừng được cải tiến và hoàn thiện để đạt tới các định mức tiên tiến. Nhiệm vụ của kế toán nguyên vật kiệu Để có thể quản lý tốt NVL thì việc tổ chức hạch toán tốt NVL là vô cùng quan trọng và cần thiết. Nó thúc đẩy việc cung cấp NVL một cách đầy đủ, kịp thời, đồng bộ, dự trữ và sử dụng vật liệu hợp lý, tiết kiệm, ngăn ngừa các hiện tượng hao hụt, mất mát, lãng phí NVL.

Việc hạch toán NVL bao gồm các nhiệm vụ sau :  Phản ánh kịp thời , chính xác, đầy đủ tình hình nhập, xuất kho, tồn kho về mặt số lượng, chất lượng, trình trạng và giá trị của từng nhóm, từng loại NVL.  Theo dõi chính xác tình hình xuất dùng NVL có kế hoạch phân bổ giá trị hao mòn của từng lần xuất NVL cho phù hợp. Bùi Vũ Pháp 3 Lớp KT 11-23 Luận văn tốt nghiệp Trường ĐH Kinh doanh & Công nghệ HN  Phân tích, đánh giá tình hình cung cấp, dự trữ, sử dụng NVL ở doanh nghiệp để kịp thời có những cải tiến nhằm hoàn thiện công tác quản lý NVL.  Tham gia vào công tác kiểm kê, đồng thời phản ánh vào kết quả kiểm kê.

Phân loại và đánh giá NVL 1. Phân loại NVL NVL gồm nhiều loại với nội dung kinh tế, công dụng, tính năng lý, hóa học và yêu cầu quản lý khác nhau. Vì vậy để quản lý chặt chẽ từng loại NVL phục cho công tác quản trị đòi hỏi các DN phải tiến hành phân loại NVL. NVL thường được phân loại theo một số tiêu thức sau :  Căn cứ vào nội dung tính chất kinh tế và yêu cầu quản trị doanh nghiệp ;  Nguyên vật liệu chính  Vật liệu phụ  Nhiên liệu, năng lượng  Phụ tùng thay thế  Thiết bị xây dựng cơ bản  Vật liệu khác  Căn cứ vào nguồn hình thành của NVL  Nguyên vật liệu mua ngoài  Nguyên vật liệu tự chế  Nguyên vật liệu nhận vốn viện trợ, biếu tặng…  Căn cứ vào mục đích, nơi sử dụng quy định phản ánh chi phí NVL trên các tài khoản kế toán :  Nguyên vật liệu chính dùng cho sản xuất, chế tạo sản phẩm.

 Nguyên vật liệu chính dùng cho nhu cầu khác : phục vụ quản lý ở các phân xưởng, tổ, đội sản xuất… 2. Đánh giá nguyên vật liệu Bùi Vũ Pháp 4 Lớp KT 11-23 Luận văn tốt nghiệp Trường ĐH Kinh doanh & Công nghệ HN Đánh giá NVL là việc xác định trị giá của NVL ở những thời điểm nhất định theo các nguyên tắc kế toán quy định. Việc đánh giá NVL phải được tuân theo chuẩn mực kế toán số 02 “ Hàng tồn kho” quy định NVL phải được đánh giá theo giá gốc bao gồm : Chi phí thu mua và chi phí chế biến cùng các chi phí liên quan trực tiếp khác phát sinh để có được hàng tồn kho ở địa điểm và trạng thái hiện tại. Việc đánh giá NVL được tiến hành theo các thời điểm cụ thể sau : 2.

Đánh giá NVL nhập kho Tùy vào nguồn NVL nhập kho để xác định trị giá thực tế NVL nhập kho :  Nhập kho do mua ngoài : trị giá thực tế NVL nhập kho bao gồm giá mua, các loại thuế không được hoàn loại, chi phí vận chuyển, bốc xếp, bảo quản trong quá trình mua hàng và các chi phí liên quan trực tiếp trừ đi các khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng mua.  Nhập do tự chế, tự sản xuất : trị giá thực tế NVL nhập kho là giá thành thực tế sản xuất của NVL tự gia công chế biến.  Nhập do thuê ngoài gia công : trị giá thực tế NVL nhập kho là giá thực tế xuất kho cho thuê ngoài gia công chế biến cộng với số chi phí gia công chế biến phải trả cho người nhận gia công chế biến và các chi phí bốc dỡ.  Nhập kho do nhận vốn góp liên doanh : trị giá thực tế NVL nhập kho là giá do hội đòng liên doanh xác định cộng với các chi phí phát sinh phi nhận.

 Nhập kho do được cấp : trị giá thực tế NVL nhập kho là giá ghi trên biên bản giao nhận cộng với các chi phí phát sinh khi nhận.  Nhập do biếu tặng, vện trợ : trị giá thực tế NVL nhập kho là giá hợp lý cộng với chi phí phát sinh khi nhận. Đánh giá nguyên vật liệu xuất kho Bùi Vũ Pháp 5 Lớp KT 11-23 Luận văn tốt nghiệp Trường ĐH Kinh doanh & Công nghệ HN Khi xuất kho NVL để sử dụng vào hoạt động SXKD của DN, kế toán phải tính toán, xác định chính xác giá thực tế của NVL xuất kho cho các nhu cầu khác nhau nhằm xác định chính xác chi phí HĐKD của doanh nghiệp. Trị giá NVL xuất kho được tính theo giá gốc vật tư nhập kho tính theo một trong các phương pháp sau :  Phương pháp giá bình quân gia quyền Theo phương pháp này, trị giá thực tế NVL xuất kho được tính trên cơ sở số lượng NVL xuất kho với đơn giá bình quân xuất kho : Trị giá thực tế NVL Số lượng NVL Đơn giá bình = x xuất kho xuất kho quân xuất kho Trong đó đơn giá bình quân được tính như sau : Đơn giá bình Trị giá thực tế NVL Trị giá thực tế NVL nhập = + quân xuất kho tồn đầu kỳ trong kỳ  Phương pháp tính giá thực tế đích danh Theo phương pháp này, trị giá thực tế NVL xuất kho được tính trên cơ sở số lượng NVL xuất kho và đơn giá thực tế nhập kho của chính số NVL xuất kho đó.

 Phương pháp nhập trước – xuất trước Theo phương pháp này, kế toán phải theo dõi được đơn giá thực tế về số lượng của từng lô hàng nhập kho. Sau đó căn cứ vào số lượng xuất để tính ra giá thực tế : Trị giá thực tế Số lượng của NVL Đơn giá thực tế của NVL = x của NVL xuất kho xuất kho nhập trước  Phương pháp nhập sau – xuất trước Theo phương pháp này, kế toán phải theo dõi được đơn giá thực tế số lượng của từng lô hàng nhập kho. Sau đó căn cứ vào số lượng xuất để tính ra giá thực tế : Trị giá thực tế Số lượng của NVL Đơn giá thực tế của NVL = x của NVL xuất kho xuất kho nhập sau IV. Kế toán chi tiết nguyên vật liệu Bùi Vũ Pháp 6 Lớp KT 11-23 Luận văn tốt nghiệp Trường ĐH Kinh doanh & Công nghệ HN 1.