CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN HÀNG HÓA VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1.1 Những vấn đề chung: 1.1 Hoạt động kinh doanh thương mại : 1.1 Khái niệm hoạt động kinh doanh thương mại: Hoạt động kinh doanh thương mại là hoạt động lưu thông phân phối hàng hoá trên thị trường buôn bán hàng hoá của từng quốc gia riêng biệt hoặc giữa các quốc gia với nhau. Thực hiện chức năng nối liền giữa sản xuất và tiêu dùng. Đối tượng kinh doanh của ngành thương mại là hàng hóa – đó là những sản phẩm được doanh nghiệp thương mại mua về để bán ra nhằm đáp ứng yêu cầu sản xuất tiêu dùng và xuất khẩu. Hàng hoá trong kinh doanh thương mại thường được phân theo các ngành hàng như: - Hàng vật tư thiết bị - Hàng công nghệ phẩm tiêu dùng - Hàng lương thực - thực phẩm - Ngoài ra các loại bất động sản được dự trữ cho mục đích bán cũng được xem là một loại hàng hóa – hàng hóa bất động sản.2 Đặc điểm hoạt động kinh doanh thương mại: Tổng hợp các hoạt động thuộc quá trình mua bán, trao đổi và dự trữ hàng hóa trong doanh nghiệp thương mại được gọi là lưu chuyển hàng hóa.
Trong điều kiện kinh doanh hiện nay, các doanh nghiệp thương mại cần tính toán dự đoán khả năng kinh doanh để quyết định lượng hàng hóa mua vào và để đảm bảo mức dự trữ hàng hóa hợp lý, tránh để số lượng hàng tồn kho quá lớn, kéo dài vòng luân chuyển của hàng hóa. Xu hướng chung là giảm lượng hàng hóa dự trữ, đảm bảo tiết kiệm chi phí, tránh qua nhiều khâu trung gian trong quá trình mua bán hàng hóa. Trong doanh nghiệp thương mại, vốn hàng hóa là vốn chủ yếu nhất và nghiệp vụ kinh doanh hàng hóa là nghiệp vụ phát sinh thường xuyên và chiếm một khối lượng SVTH: Lê Thị Ngọc Lan 5 MSSV: 107403110 KẾ TOÁN HÀNG HÓA & XÁC ĐỊNH KQKD CỦA CT TNHH B&H GVHD: ThS Nguyễn Quỳnh Tứ Ly công việc rất lớn. Quản lý hàng hóa là nội dung quản lý quan trọng hàng đầu.
vì vậy việc tổ chức tốt công tác kế toán lưu chuyển hàng hóa có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với toàn bộ công tác kế toán của doanh nghiệp.2 Tổ chức kế toán hàng hóa: 1.1 Khái niệm lưu chuyển hàng hóa Lưu chuyển hàng hoá trong doanh nghiệp thương mại là tổng hợp các hoạt động mua bán dự trữ hàng hoá. Hay nói cách khác, lưu chuyển hàng hoá là quá trình đưa hàng hoá từ lĩnh vực sản xuất sang lĩnh vực tiêu dùng thông qua quan hệ trao đổi hàng tiền.2 Nhiệm vụ lưu chuyển hàng hóa Ghi chép, phản ánh đầy đủ, kịp thời về tình hình lưu chuyển của hàng hóa ở doanh nghiệp về mặt giá trị và hiện vật. Tính toán, phản ánh đúng đắn trị giá vốn hàng nhập kho, xuất kho và trị giá vốn hàng hóa tiêu thụ. Kiểm tra, giám sát chặt chẽ tình hình thưc hiện các chỉ tiêu kế hoạch về quá trình mua hàng bán hàng.
Xác định đúng đắn kết quả kinh doanh hàng hóa. Đồng thời chấp hành đúng các thể chế về chứng từ sổ sách nhập kho, xuất kho, bán hàng hóa và tính thuế. Cung cấp thông tin tổng hợp và thông tin chi tiết cần thiết về hàng hóa kịp thời phục vụ cho quản lý hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Theo dõi chặt chẽ tình hình tồn kho hàng hóa, giảm giá hàng hóa.
Tổ chức kiểm kê hàng hóa theo đúng quy định, báo cáo kịp thời hàng tồn kho.3 Kế toán xác định kết quả kinh doanh : 1.1 Khái niệm: Hoạt động sản xuất kinh doanh: là hoạt động sản xuất, tiêu thụ sản phẩm hàng hóa, lao vụ, dịch vụ của các ngành sản xuất kinh doanh chính và sản xuất kinh doanh phụ. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh là số lãi hoặc lỗ do các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mang lại trong một kì kế toán. Cuối mỗi kỳ, kế toán xác định SVTH: Lê Thị Ngọc Lan 6 MSSV: 107403110 KẾ TOÁN HÀNG HÓA & XÁC ĐỊNH KQKD CỦA CT TNHH B&H GVHD: ThS Nguyễn Quỳnh Tứ Ly kết quả kinh doanh trong kỳ từ việc tổng hợp kết quả kinh doanh của hoạt động SXKD thông thường và kết quả kinh doanh của hoạt động khác. Lợi nhuận kế toán trước thuế TNDN = Lợi nhuận thuần từ HĐKD + Lợi nhuận khác Kết quả hoạt động kinh doanh thông thường là số chênh lệch giữa doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ và doanh thu thuần hoạt động tài chính so với chi phí kinh doanh bao gồm: giá vốn hàng bán, chi phí tài chính, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.
Doanh thu Doanh Giá vốn Chi Chi Chi Lợi nhuận thuần về thu hàng phí Phí phí thuần từ = bán hàng + tài - bán + tài + bán + QLD HĐ và cung chính chính hàng N kinh doanh cấp DV Hoạt động khác là những hoạt động diễn ra không thường xuyên, không dự tính trước hoặc có dự tính nhưng ít có khả năng thực hiện. Các hoạt động khác như: thanh lý nhượng bán TSCĐ, thu tiền phạt do thanh lý hợp đồng kinh tế, thu được khản nợ khó đòi đã xóa sổ ,… Kết quả hoạt động kinh doanh khác là kết quả chênh lệch giữa thu nhập thuần khác và chi phí khác. Kết quả hoạt động khác = Thu nhập hoạt động khác – CP khác Lợi nhuận sau thuế TNDN = Lợi nhuận kế toán trước thuế - Chi phí Thuế TNDN 1.2 Ý nghĩa: Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh là chỉ tiêu để đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định.2 Kế toán hàng hóa 1.1 Kế toán quá trình mua hàng: SVTH: Lê Thị Ngọc Lan 7 MSSV: 107403110 KẾ TOÁN HÀNG HÓA & XÁC ĐỊNH KQKD CỦA CT TNHH B&H GVHD: ThS Nguyễn Quỳnh Tứ Ly 1.1 Khái niệm nghiệp vụ mua hàng: Chức năng chủ yếu của doanh nghiệp thương mại là tổ chức lưu thông hàng hoá, đưa hàng hoá từ nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng thông qua mua bán. Trong đó, mua hàng là giai đoạn đầu tiên của quá trình lưu chuyển hàng hoá, là quan hệ trao đổi giữa người mua và người bán về trị giá hàng hoá thông qua quan hệ thanh toán tiền hàng, là quá trình vốn doanh nghiệp chuyển hoá từ hình thái tiền tệ sang hình thái hàng hoá - Doanh nghiệp nắm được quyền sở hữu về hàng hoá nhưng mất quyền sở hữu về tiền hoặc có trách nhiệm thanh toán tiền cho nhà cung cấp.
Đối với hoạt động kinh doanh thương mại, hoạt động mua hàng bao gồm: mua hàng trong nước (hay mua hàng nội địa) và mua hàng nhập khẩu (mua hàng của các quốc gia khác).2 Các phương thức mua hàng: (1) Mua hàng trong nước: Mua hàng trực tiếp: Theo phương thức này, doanh nghiệp cử nhân viên của mình trực tiếp đến mua hàng bên bán và trực tiếp nhận hàng chuyển về doanh nghiệp bằng phương tiện tự có hoặc thuê ngoài. Sau khi nhận bên hàng và kí tên vào Hóa đơn của bên bán, hàng hóa đã thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp. Mọi tổn thất xãy ra (nếu có) trong quá trình đưa hàng hóa về doanh nghiệp, doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm. Chứng từ sử dụng trong trường hợp này gồm: Hóa đơn bán hàng ( trường hợp mua hàng hóa do đơn vị bán không thuộc diện chịu thuế GTGT) hoặc hóa đơn kiêm phiếu xuất kho, hoặc hóa đơn GTGT, các chứng từ này do bên bán lập.
Mua hàng theo phương thức chuyển hàng : Doanh nghiệp sẽ ký hợp đồng với bên bán, bên bán sẽ căn cứ vào hợp đồng sẽ chuyển hàng đến giao cho doanh nghiệp theo địa điểm đã quy định trước trong hợp đồng bằng phương tiện tự có hoặc thuê ngoài. Chi phí vận chuyển phải trả tùy thuộc SVTH: Lê Thị Ngọc Lan 8 MSSV: 107403110 KẾ TOÁN HÀNG HÓA & XÁC ĐỊNH KQKD CỦA CT TNHH B&H GVHD: ThS Nguyễn Quỳnh Tứ Ly vào điều kiện quy định trong hợp đồng. Khi chuyển hàng đi thì hàng hóa vẫn thuộc quyền sở hữu của bên bán, hàng mua chỉ thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp khi doanh nghiệp nhận được hàng và chấp nhận thanh toán. Chứng từ mua hàng trong trường hợp này gồm: Hóa đơn bán hàng ( trường hợp mua hàng hóa do đơn vị bán không thuộc diện chịu thuế GTGT) ) hoặc hóa đơn kiêm phiếu xuất kho, hoặc hóa đơn GTGT, các chứng từ này do bên bán lập và gửi cho doanh nghiệp.
Trường hợp mua hàng trên thị trường tự do ( hàng nông, lâm, thủy, hải sản,…) người bán không có hóa đơn, doanh nghiệp phải lập phiếu kê mua hàng và để làm căn cứ lập phiếu nhập kho và làm thủ tục thanh toán. Hàng hóa mua về có thể được làm thủ tục kiểm nhận nhập kho hoặc chuyển bán thẳng. Nếu hàng hóa được nhập kho thì thủ kho và bộ phận mua hàng phải kiểm nhận hàng hóa theo đúng thủ tục về kiểm nhận hàng hóa. Chứng từ về nghiệp vụ kiểm nhận hàng hóa nhập kho là Phiếu nhập kho do bộ phận mua hàng lập và thủ kho sẽ ghi số lượng nhập vào phiếu.
sau khi nhập kho xong thủ kho cùng người nhập ký vào phiếu. Phiếu nhập kho được lập thành 2 liên , thủ kho giữ liên 2 để ghi thẻ kho và sau đó chuyển cho phòng kế toán ghi sổ kế toán và liên 1 lưu ở nơi lập phiếu. Trường hợp kiểm hàng có phát sinh thừa, thiếu hàng hóa so với hóa đơn thì phải lập Biên bản kiểm nhận hàng để phản ánh số hàng hóa thứa, thiếu, làm cơ sở truy ra nguyên nhân và xử lý. (2) Nhập khẩu hàng hóa: Doanh nghiệp có thể thực hiện nhập khẩu trực tiếp nếu có điều kiện về chuyên môn, tài chính, nhân sự hoặc có thể ủy thác nhập khẩu.
Thủ tục nhập khẩu hàng hóa: - Ký hợp đồng kinh tế; - Mở tín dụng thư ( L/C); SVTH: Lê Thị Ngọc Lan 9 MSSV: 107403110 KẾ TOÁN HÀNG HÓA & XÁC ĐỊNH KQKD CỦA CT TNHH B&H GVHD: ThS Nguyễn Quỳnh Tứ Ly Nếu hợp đồng quy định trả tiền bằng L/C thì người nhập khẩu phải căn cứ vào các điều khoản của hợp đồng nhập khẩu tiến hành lập “ Giấy xin mở tín dụng khoản nhập khẩu” gửi đến một ngân hàng có chức năng thanh toán quốc tế tại Việt Nam, thời gian mở L/C nếu hợp đồng không quy định thì phụ thuộc vào thời hạn giao hàng. Khi nộp đơn mở L/C, cần kèm theo bản sao hợp đồng gửi cùng ủy nhiệm chi: 1 ủy nhiệm chi trả thủ tục phí cho ngân hàng, 1 ủy nhiệm chi về việc mở L/C.