Thực trạng kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nghĩa Đạt

Khóa luận kế toán doanh thu và xác định KQKD tại Công ty TNHH Nghĩa Đạt - ĐH Kinh tế Huế

• Tác giả: Nguyễn Thị Hằng
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Tiến Nhật
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nghĩa Đạt
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán doanh thu và xác định KQKD tại Nghĩa Đạt

Công ty TNHH Nghĩa Đạt hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực thương mại và phân phối hàng hóa. Kế toán doanh thu và xác định KQKD đóng vai trò nòng cốt trong bộ máy quản lý. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Đơn vị tính thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ. Hàng tồn kho được theo dõi theo phương pháp kê khai thường xuyên. Giá trị xuất kho áp dụng phương pháp bình quân gia quyền. Công tác kế toán phản ánh toàn bộ kết quả hoạt động tiêu thụ sản phẩm. Dữ liệu kế toán cung cấp thông tin kịp thời cho ban giám đốc. Ban lãnh đạo dựa vào số liệu để hoạch định chiến lược kinh doanh. Đơn vị trang bị phần mềm Fast Accounting để xử lý chứng từ hằng ngày. Quy trình ghi sổ thực hiện theo hình thức Nhật ký chung khoa học. Các tài khoản chủ yếu bao gồm TK 511, TK 632 và TK 911. Việc xác định kết quả kinh doanh diễn ra định kỳ vào cuối mỗi tháng. Nhờ vậy, dòng tiền bán hàng luôn được theo dõi chặt chẽ. Trách nhiệm của bộ phận kế toán là đảm bảo số liệu minh bạch, chuẩn xác và tuân thủ pháp luật kế toán hiện hành.

1.1. Chế độ kế toán và hệ thống tài khoản áp dụng

Công ty áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC phù hợp quy mô doanh nghiệp. Hệ thống tài khoản phục vụ bán hàng bao gồm tài khoản 511 và các tài khoản chi tiết. Tài khoản 5111 dùng để ghi nhận doanh thu bán hàng hóa thông thường. Doanh nghiệp sử dụng tài khoản 521 để hạch toán các khoản giảm trừ doanh thu nếu có phát sinh. Kế toán xác định giá vốn hàng bán qua tài khoản 632 theo từng đợt xuất. Tài khoản 911 tập hợp mọi chi phí và doanh thu thuần vào cuối kỳ tính toán. Tài khoản 511 và 911 hoàn toàn không có số dư tại thời điểm khóa sổ. Việc phân loại tài khoản rõ ràng giúp đơn vị quản lý dữ liệu chặt chẽ và nhất quán.

1.2. Ứng dụng phần mềm kế toán Fast Accounting

Công ty TNHH Nghĩa Đạt sử dụng phần mềm Fast Accounting để tự động hóa sổ sách. Nhân viên kế toán nhập hóa đơn giá trị gia tăng trực tiếp vào phần mềm. Phiếu thu, phiếu xuất kho và giấy báo có được cập nhật liên tục. Hệ thống tự động đẩy dữ liệu sang sổ Nhật ký chung và sổ cái. Cuối tháng, nhân viên đối chiếu số liệu xuất nhập tồn kho hàng hóa. Phần mềm hỗ trợ kết xuất báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh nhanh chóng. Quy trình tin học hóa giúp tiết kiệm thời gian ghi chép thủ công. Sai sót số liệu kế toán giảm thiểu đáng kể so với trước đây. Bộ phận quản lý dễ dàng tra cứu thông tin doanh số bán hàng mọi lúc.

II. Phân tích thực trạng kế toán doanh thu và xác định KQKD

Thực tế công tác kế toán tại Công ty TNHH Nghĩa Đạt bộc lộ một số hạn chế nhất định. Đơn vị chủ yếu phát sinh doanh thu từ việc bán buôn và bán lẻ hàng hóa. Chứng từ đầu vào và hóa đơn bán hàng đôi lúc chưa được luân chuyển kịp thời. Việc đối chiếu công nợ khách hàng mua chịu còn chậm trễ. Tình trạng này dẫn đến sai lệch thời điểm ghi nhận doanh thu trên hệ thống. Kế toán xác định giá vốn hàng bán dựa trên phương pháp bình quân gia quyền cuối tháng. Phương pháp này gây khó khăn cho việc đánh giá lợi nhuận tức thời của từng thương vụ. Chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp đôi khi chưa được phân bổ rành mạch. Một số chi phí phát sinh nhỏ lẻ thiếu chứng từ hợp lý hợp lệ theo quy định thuế. Khâu kiểm soát nội bộ đối với hàng bán bị trả lại hoặc giảm giá chưa thực sự chặt chẽ. Biên bản xác nhận sự cố hàng hóa đôi khi lập trễ hơn so với thực tế nhập kho. Những vướng mắc này tác động trực tiếp đến tính chuẩn xác khi xác định kết quả kinh doanh. Ban giám đốc gặp khó khăn trong việc nắm bắt lãi lỗ theo thời gian thực.

2.1. Hạn chế trong quy trình luân chuyển chứng từ bán hàng

Quy trình luân chuyển chứng từ tiêu thụ hàng hóa còn tồn tại độ trễ. Hóa đơn bán lẻ và phiếu xuất kho thường dồn về cuối tuần. Nhân viên kinh doanh chưa nộp chứng từ thanh toán ngay sau khi giao dịch hoàn tất. Điều này khiến kế toán thanh toán khó cập nhật số dư kịp thời. Việc theo dõi công nợ chi tiết của từng đối tượng khách hàng phát sinh sai lệch. Nhiều khoản nợ quá hạn chưa được đôn đốc thu hồi dứt điểm. Hồ sơ xử lý hàng gửi bán đại lý còn thiếu biên bản giao nhận chuẩn mực. Sự chậm trễ này cản trở kế toán đối chiếu doanh thu thực thu trong kỳ. Rủi ro thất thoát chứng từ gốc tăng cao khi luân chuyển qua nhiều bộ phận.

2.2. Bất cập trong ghi nhận chi phí và kết chuyển kết quả

Kế toán tập hợp chi phí bán hàng và chi phí quản lý đôi khi chưa phản ánh đúng bản chất. Tiêu chí phân bổ chi phí giữa các nhóm hàng hóa còn mang tính ước lượng. Việc hạch toán chi phí tiếp khách và quảng bá sản phẩm thỉnh thoảng thiếu hóa đơn điện tử hợp lệ. Điều này làm tăng nguy cơ cơ quan thuế bóc tách chi phí khi quyết toán. Doanh nghiệp chỉ kết chuyển chi phí vào tài khoản 911 vào ngày cuối cùng của tháng. Cách làm này không cung cấp được bức tranh lãi lỗ tức thì cho ban điều hành. Chi phí dự phòng giảm giá hàng tồn kho và nợ khó đòi chưa được trích lập định kỳ. Hạn chế đó khiến kết quả kinh doanh chưa phản ánh hết rủi ro tài chính tiềm ẩn.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán doanh thu và xác định KQKD

Hoàn thiện tổ chức kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh là yêu cầu cấp thiết. Công ty TNHH Nghĩa Đạt cần chuẩn hóa toàn bộ chu trình xử lý chứng từ tiêu thụ. Đơn vị cần quy định thời hạn nộp hóa đơn và phiếu xuất kho trong vòng hai mươi bốn giờ. Bộ phận kế toán nên phân loại khách hàng theo nhóm rủi ro để kiểm soát hạn mức tín dụng. Doanh nghiệp cần ứng dụng các tính năng nâng cao của phần mềm Fast Accounting. Việc tích hợp hóa đơn điện tử trực tiếp vào phần mềm kế toán giúp loại bỏ sai sót thủ công. Doanh nghiệp cũng nên nghiên cứu phương pháp tính giá xuất kho theo đích danh hoặc bình quân liên hoàn. Giải pháp này giúp cập nhật giá vốn và lợi nhuận gộp theo từng ngày. Chi phí bán hàng và chi phí quản lý cần được lập dự toán ngân sách chi tiết từ đầu năm. Kế toán trưởng phải giám sát việc thu thập hóa đơn chứng từ hợp pháp nhằm đảm bảo chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần tổ chức tập huấn nâng cao nghiệp vụ định kỳ cho đội ngũ nhân viên.

3.1. Nâng cấp quy trình ghi nhận doanh thu và hóa đơn

Doanh nghiệp cần ban hành quy chế luân chuyển chứng từ rõ ràng giữa các phòng ban. Nhân viên kinh doanh phải xuất hóa đơn điện tử ngay khi chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa. Việc đối chiếu biên bản giao hàng với kế toán kho cần thực hiện hàng ngày. Doanh nghiệp cần thiết lập hạn mức tín dụng riêng cho từng khách hàng mua buôn. Phần mềm kế toán Fast Accounting nên được cài đặt cảnh báo khi khách hàng vượt quá hạn mức nợ. Điều này giúp ngăn ngừa rủi ro nợ khó đòi phát sinh trong tương lai. Kế toán phải định kỳ đối chiếu công nợ và yêu cầu khách hàng ký biên bản xác nhận. Các chứng từ bán hàng bị trả lại phải có biên bản kiểm tra lỗi sản phẩm đầy đủ.

3.2. Tối ưu phương pháp tính giá vốn và kiểm soát chi phí

Doanh nghiệp nên cân nhắc áp dụng phương pháp bình quân liên hoàn trên phần mềm Fast Accounting. Cách tính này giúp cập nhật giá vốn hàng bán ngay sau mỗi lần nhập xuất. Nhờ đó, kế toán xác định lãi gộp tức thời cho từng mặt hàng và nhóm hàng. Doanh nghiệp cần xây dựng định mức chi phí bán hàng và chi phí quản lý cụ thể. Các khoản chi cho vận chuyển, bốc xếp và quảng bá cần có phê duyệt trước từ cấp quản lý. Kế toán chỉ ghi nhận chi phí hợp lệ khi có đầy đủ hóa đơn chứng từ hợp pháp. Cuối mỗi tuần, bộ phận tài chính lập báo cáo tổng hợp chi phí để so sánh với kế hoạch. Biện pháp này giúp ngăn chặn lãng phí và tối ưu hóa lợi nhuận ròng của công ty.

IV. Kết luận về kế toán doanh thu và xác định KQKD tại doanh nghiệp

Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò sống còn trong doanh nghiệp. Tại Công ty TNHH Nghĩa Đạt, hệ thống kế toán đã đáp ứng cơ bản yêu cầu quản lý tài chính. Các chính sách kế toán tuân thủ đúng định hướng của Thông tư 200/2014/TT-BTC. Đơn vị ứng dụng hiệu quả phần mềm Fast Accounting vào quy trình hạch toán. Dù vậy, việc khắc phục các hạn chế về luân chuyển chứng từ vẫn là nhiệm vụ trọng tâm. Đơn vị cần hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ và quản trị công nợ khách hàng. Khi các giải pháp được triển khai đồng bộ, số liệu tài chính sẽ phản ánh trung thực hơn. Thông tin kế toán chính xác giúp ban giám đốc đưa ra các quyết định mở rộng thị trường đúng lúc. Doanh nghiệp nâng cao uy tín đối với cơ quan thuế, ngân hàng và các đối tác thương mại. Bài học từ thực tiễn của công ty mang lại giá trị tham khảo lớn cho các đơn vị cùng quy mô. Quá trình chuẩn hóa công tác kế toán giúp bảo toàn vốn và thúc đẩy doanh nghiệp phát triển bền vững.

4.1. Giá trị thực tiễn đối với quản trị doanh nghiệp

Tổ chức kế toán khoa học mang lại nguồn thông tin giá trị cho ban lãnh đạo. Báo cáo tài chính phản ánh chân thực doanh thu và chi phí thực tế. Nhà quản trị có thể đánh giá năng lực tiêu thụ của từng dòng sản phẩm. Phân tích này hỗ trợ doanh nghiệp loại bỏ các mặt hàng kém hiệu quả. Việc kiểm soát chặt chẽ các khoản chi phí giúp hạ giá thành và tăng sức cạnh tranh. Kế toán doanh thu chuẩn mực còn giúp hạn chế rủi ro thất thoát hàng tồn kho. Dữ liệu sổ sách rõ ràng tạo nền tảng vững chắc cho kế hoạch tài chính tương lai. Doanh nghiệp sẽ chủ động phân bổ nguồn vốn và nắm bắt cơ hội kinh doanh mới.

4.2. Khuyến nghị ứng dụng cho doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ

Các doanh nghiệp thương mại cùng ngành có thể rút ra nhiều kinh nghiệm hữu ích. Trước hết, doanh nghiệp cần đầu tư đồng bộ phần mềm kế toán ngay từ ban đầu. Việc kết nối hóa đơn điện tử với sổ sách kế toán giảm bớt rào cản hành chính. Đơn vị cần xây dựng quy chế tài chính nội bộ chặt chẽ và minh bạch. Nhân viên các bộ phận bán hàng và kho phải phối hợp thường xuyên với phòng kế toán. Sự phối hợp này đảm bảo dòng chứng từ không bị tắc nghẽn hay thất lạc. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật các quy định thuế mới để hạn chế sai phạm. Một hệ thống kế toán hoàn thiện sẽ tạo tiền đề vững vàng để doanh nghiệp mở rộng quy mô.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp được thực hiện trong bối cảnh nền kinh tế thế giới và Việt Nam giai đoạn 2021 – 2023 có nhiều biến động phức tạp. Giai đoạn 2021 chịu tác động nặng nề từ đại dịch COVID-19 làm đứt gãy chuỗi cung ứng và ảnh hưởng sâu rộng đến cung - cầu của nền kinh tế. Bước sang năm 2022, kinh tế trong nước ghi nhận sự phục hồi và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, năm 2023 tiếp tục xuất hiện các thách thức lớn từ suy thoái kinh tế toàn cầu, các cuộc xung đột địa chính trị (chiến sự Nga – Ukraine, xung đột tại Trung Đông) tạo ra áp lực gia tăng chi phí đầu vào và sụt giảm thị trường tiêu thụ. Trong cơ cấu nền kinh tế quốc dân, xây dựng là ngành sản xuất vật chất giữ vai trò trọng yếu trong việc hình thành hạ tầng kỹ thuật, hệ thống giao thông, trường học và công trình dân dụng. Trước áp lực cạnh tranh trên thị trường xây dựng, các doanh nghiệp phải đối mặt với yêu cầu nâng cao năng lực sản xuất kinh doanh, kiểm soát chi phí và gia tăng lợi nhuận.

Đối với Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nghĩa Đạt, doanh thu là chỉ tiêu kinh tế phản ánh hiệu quả khai thác dự án và là tiền đề để bù đắp chi phí vận hành, tái tạo sức lao động và tối đa hóa lợi nhuận. Chỉ số doanh thu không chỉ thể hiện sức khỏe tài chính và triển vọng phát triển mà còn là căn cứ then chốt giúp ban giám đốc hoạch định chiến lược kinh doanh. Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò cung cấp hệ thống thông tin kế toán trung thực, kịp thời nhằm phục vụ công tác điều hành nội bộ và bảo đảm tuân thủ nghĩa vụ pháp lý đối với ngân sách nhà nước. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu về thực trạng hạch toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu được văn bản xác định cụ thể như sau:

• Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nghĩa Đạt, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và hoạt động kinh doanh tại công ty.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
  2. Nghiên cứu, phản ánh thực trạng kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nghĩa Đạt.
  3. Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nghĩa Đạt.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận bao gồm:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nghĩa Đạt.
• Phạm vi nghiên cứu về nội dung: Quy trình hạch toán kế toán các khoản doanh thu, thu nhập khác, các khoản giảm trừ doanh thu, chi phí sản xuất kinh doanh, chi phí tài chính, chi phí khác, chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp và quy trình kết chuyển xác định kết quả kinh doanh.
• Phạm vi nghiên cứu về không gian: Khóa luận được thực hiện tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nghĩa Đạt (địa chỉ: Thôn Phú Lộc, Xã Gia Ninh, Huyện Quảng Ninh, Tỉnh Quảng Bình).
• Phạm vi nghiên cứu về thời gian: Thu thập số liệu chuyên sâu về chứng từ, sổ sách kế toán tại Phòng Tài chính – Kế toán trong năm tài chính 2023; đồng thời nghiên cứu khái quát số liệu về lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty trong giai đoạn 3 năm từ 2021 đến 2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các chuẩn mực kế toán và văn bản pháp lý hiện hành của Bộ Tài chính:

• Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14 – Doanh thu và thu nhập khác): Ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001, có hiệu lực từ ngày 01/01/2002. VAS 14 quy định doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu mà không bao gồm phần vốn góp thêm của chủ sở hữu.
• Chuẩn mực Kế toán Quốc tế số 18 (IAS 18): Được viện dẫn làm cơ sở so sánh khái niệm doanh thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường làm tăng vốn chủ sở hữu.
• Thông tư số 200/2014/TT-BTC: Ban hành ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp. Đây là khung pháp lý xuyên suốt đề tài, cụ thể:
  • Điều 78: Quy định khái niệm và nguyên tắc ghi nhận doanh thu tại thời điểm giao dịch phát sinh khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận.
  • Điều 79: Quy định điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng (thỏa mãn đồng thời 5 điều kiện) và doanh thu cung cấp dịch vụ (thỏa mãn đồng thời 4 điều kiện: xác định chắc chắn doanh thu, thu được lợi ích kinh tế, xác định được phần công việc hoàn thành và chi phí phát sinh).
  • Điều 80 và Điều 81: Hướng dẫn kế toán doanh thu hoạt động tài chính (TK 515) và các khoản giảm trừ doanh thu (TK 521: chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại).
  • Điều 89, 90, 91, 92, 93, 94, 95: Quy định hạch toán các khoản chi phí: giá vốn hàng bán (TK 632), chi phí tài chính (TK 635), chi phí bán hàng (TK 641), chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 642), thu nhập khác (TK 711), chi phí khác (TK 811), và thuế thu nhập doanh nghiệp (TK 821 gồm TK 8211 và TK 8212).
  • Điều 96: Quy định phương pháp xác định kết quả kinh doanh và hạch toán tài khoản 911 (Xác định kết quả kinh doanh).
• Thông tư số 45/2013/TT-BTC: Căn cứ trích khấu hao tài sản cố định theo phương pháp đường thẳng tại doanh nghiệp.

Về phương pháp luận xác định kết quả kinh doanh, công thức tổng quát được văn bản sử dụng:

$$\text{Kết quả kinh doanh} = \text{Kết quả HĐ SXKD} + \text{Kết quả HĐ tài chính} + \text{Kết quả HĐ khác}$$

Trong đó, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh là phần chênh lệch giữa doanh thu thuần với giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.

Tác giả vận dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu thực nghiệm trong ngành kế toán:

1. Phương pháp thu thập số liệu:
   • Nghiên cứu tài liệu: Tổng hợp các văn bản quy phạm pháp luật (Thông tư 200/2014/TT-BTC, chuẩn mực VAS 14), giáo trình kế toán tài chính và các công trình khóa luận lưu trữ tại thư viện Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế.
   • Quan sát trực tiếp: Theo dõi quy trình ghi chép, nhập dữ liệu chứng từ hàng ngày của nhân viên kế toán tại đơn vị.
   • Phỏng vấn chuyên sâu: Trao đổi trực tiếp với Giám đốc công ty và các kế toán viên phụ trách từng phần hành về quy trình luân chuyển chứng từ và xử lý dữ liệu.
2. Phương pháp phân tích số liệu:
   • Phương pháp phân tích và tổng hợp số liệu: So sánh quy định lý luận với thực tế luân chuyển chứng từ và hạch toán tại doanh nghiệp.
   • Hệ thống bốn phương pháp kế toán cơ bản: Phương pháp chứng từ kế toán (kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ của chứng từ gốc); Phương pháp tài khoản kế toán (phản ánh biến động tài sản, nguồn vốn theo quan hệ đối ứng); Phương pháp tính giá (xác định giá trị ghi sổ của vật tư, hàng hóa xuất kho); Phương pháp tổng hợp và cân đối kế toán (lập bảng cân đối và báo cáo tài chính).

Nguồn dữ liệu của khóa luận bao gồm tài liệu nội bộ do Phòng Tài chính – Kế toán Công ty TNHH Nghĩa Đạt cung cấp: hệ thống hóa đơn GTGT, biên bản nghiệm thu công trình, phiếu thu, phiếu chi, giấy báo có, giấy báo nợ của các ngân hàng (Agribank, Vietcombank), sao kê tài khoản và trích lục sổ cái các tài khoản từ loại 5 đến loại 9 trong niên độ 2023.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp

Chương 1 tập trung hệ thống hóa toàn bộ khung lý luận về kế toán tài chính áp dụng cho phần hành doanh thu và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 200/2014/TT-BTC:

• Lý luận về doanh thu và thu nhập: Phân tích bản chất, điều kiện ghi nhận và kết cấu tài khoản hạch toán. Tài khoản 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ) được mở chi tiết thành 6 tài khoản cấp 2: TK 5111 (Doanh thu bán hàng hóa), TK 5112 (Doanh thu bán thành phẩm), TK 5113 (Doanh thu cung cấp dịch vụ), TK 5114 (Doanh thu trợ cấp, trợ giá), TK 5117 (Doanh thu kinh doanh bất động sản đầu tư), và TK 5118 (Doanh thu khác). Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu sử dụng TK 521 với 3 tài khoản cấp 2: TK 5211 (Chiết khấu thương mại), TK 5212 (Hàng bán bị trả lại), TK 5213 (Giảm giá hàng bán). Doanh thu hoạt động tài chính sử dụng TK 515 (phản ánh lãi tiền gửi, cổ tức, lợi nhuận được chia) và thu nhập khác sử dụng TK 711. Toàn bộ các tài khoản doanh thu, thu nhập đều không có số dư cuối kỳ và được kết chuyển sang TK 911 vào cuối kỳ kế toán.
• Lý luận về các khoản chi phí:
  • Giá vốn hàng bán (TK 632): Phản ánh trị giá vốn hàng hóa, dịch vụ, giá thành sản xuất của công trình xây lắp bán trong kỳ; áp dụng theo phương pháp kê khai thường xuyên.
  • Chi phí bán hàng (TK 641): Phản ánh chi phí phát sinh trong quá trình tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ (gồm 7 tài khoản cấp 2; lưu ý theo chuẩn mực không tính chi phí bảo hành của hoạt động xây lắp vào tài khoản này).
  • Chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 642): Phản ánh chi phí quản lý chung của toàn doanh nghiệp (gồm 8 tài khoản cấp 2: chi phí nhân viên, vật liệu, dụng cụ, khấu hao, thuế/phí, dự phòng, dịch vụ mua ngoài, chi phí bằng tiền khác).
  • Chi phí tài chính (TK 635): Phản ánh chi phí lãi vay, lỗ tỷ giá, chiết khấu thanh toán cho người mua.
  • Chi phí khác (TK 811): Ghi nhận các khoản chi phí ngoài hoạt động thông thường như phạt vi phạm hành chính, chi phí thanh lý tài sản.
  • Chi phí thuế TNDN (TK 821): Bao gồm thuế TNDN hiện hành (TK 8211) và thuế TNDN hoãn lại (TK 8212).
• Lý luận về xác định kết quả kinh doanh: Hệ thống hóa quy trình kết chuyển cuối kỳ vào bên Nợ và bên Có của TK 911 (Xác định kết quả kinh doanh) để tính toán số lãi thuần (kết chuyển Có TK 421) hoặc lỗ thuần (kết chuyển Nợ TK 421). Chương 1 tổng hợp 11 sơ đồ hạch toán chuẩn tắc làm căn cứ đối chiếu với thực tế.

Chương 2: Thực trạng về công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Nghĩa Đạt

Chương 2 mô tả chi tiết đặc điểm tổ chức, môi trường hoạt động và thực tiễn ghi nhận kế toán tại đơn vị khảo sát:

• Khái quát về đơn vị: Công ty TNHH Nghĩa Đạt được thành lập ngày 29/08/2005 theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh có mã số thuế 3100320383, do Ông Hồ Công Chính làm đại diện theo pháp luật. Doanh nghiệp thuộc loại hình công ty TNHH hai thành viên trở lên ngoài nhà nước, trụ sở chính tại Thôn Phú Lộc, Xã Gia Ninh, Huyện Quảng Ninh, Tỉnh Quảng Bình. Cơ cấu ngành nghề kinh doanh được đăng ký chính thức gồm:

STT	Tên ngành nghề đăng ký kinh doanh	Mã ngành
1	Xây dựng công trình đường sắt và đường bộ	4210
2	Xây dựng công trình kỹ thuật dân dụng	4290
3	Bán buôn vật liệu và thiết bị lắp đặt trong xây dựng	4663
4	Thiết kế chuyên dụng	7410

Ngành nghề đem lại doanh thu chủ đạo cho công ty là thi công xây dựng công trình đường bộ, công trình văn hóa và dân dụng; tiếp đến là bán buôn vật liệu, thiết bị và dịch vụ tư vấn kỹ thuật, thiết kế.

• Cơ cấu tổ chức quản lý và bộ máy kế toán: Bộ máy quản lý đứng đầu là Giám đốc phụ trách chung; 3 phòng chức năng gồm Phòng Tổ chức – Hành chính, Phòng Kỹ thuật, Phòng Tài chính – Kế toán; cùng 4 bộ phận trực tiếp sản xuất/thi công gồm Bộ phận Kinh doanh, Bộ phận Xây dựng, Bộ phận Hoàn thiện và Bộ phận Cơ khí. Bộ máy kế toán tổ chức theo mô hình tập trung, gồm 5 vị trí: Kế toán trưởng (phụ trách điều hành chung, lập báo cáo tài chính và quyết toán thuế), Kế toán tổng hợp (tổng hợp số liệu, đối ứng tài khoản, kết chuyển cuối kỳ), Kế toán thanh toán (quản lý quỹ, ngân hàng, công nợ, tính lương), Kế toán vật tư (theo dõi nhập – xuất – tồn kho vật tư công trình), và Thủ quỹ (quản lý tiền mặt).

• Chính sách và hình thức kế toán áp dụng:

  • Chế độ kế toán: Áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC.
  • Niên độ kế toán: Bắt đầu ngày 01/01 và kết thúc ngày 31/12 năm dương lịch; đơn vị tiền tệ ghi sổ là Việt Nam Đồng (VNĐ).
  • Phương pháp kế toán hàng tồn kho: Kê khai thường xuyên; tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền.
  • Phương pháp tính thuế GTGT: Phương pháp khấu trừ, thực hiện kê khai định kỳ hàng tháng.
  • Khấu hao TSCĐ: Thực hiện theo phương pháp đường thẳng theo hướng dẫn của Thông tư 45/2013/TT-BTC.
  • Hình thức kế toán: Sử dụng hình thức Sổ nhật ký chung được vận hành tự động hóa trên phần mềm FAST Accounting. Quy trình ghi sổ: dữ liệu từ chứng từ gốc (hóa đơn, phiếu thu, giấy báo có) được nhập hàng ngày vào phần mềm để tự động kết xuất ra sổ kế toán chi tiết, sổ tổng hợp, và cuối kỳ in bảng cân đối tài khoản (mẫu B01-DN), báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (mẫu B02-DN), báo cáo lưu chuyển tiền tệ (mẫu B03-DN).

• Thực trạng công tác kế toán các phần hành: Văn bản trích dẫn chi tiết 21 biểu mẫu và chứng từ phát sinh trong niên độ kế toán năm 2023:

  • Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Ghi nhận doanh thu xây lắp hoàn thành dựa trên Biên bản nghiệm thu công trình xây dựng (Biểu mẫu 2.1), xuất Hóa đơn GTGT số 531 (Biểu mẫu 2.2), Hóa đơn GTGT số 434 (Biểu mẫu 2.4). Nhận thanh toán qua Giấy báo có của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank - Biểu mẫu 2.3 và 2.5); theo dõi trên trích Sổ cái TK 511 (Biểu mẫu 2.6).
  • Doanh thu hoạt động tài chính: Thu lãi tiền gửi ngân hàng theo Bảng sao kê Ngân hàng Nông nghiệp & PTNT Việt Nam tháng 9/2023 (Biểu mẫu 2.7); ghi nhận Nợ TK 112 / Có TK 515 và phản ánh trên Sổ cái TK 515 (Biểu mẫu 2.8).
  • Chi phí sản xuất kinh doanh và chi phí khác: Giá vốn công trình xây lắp kết chuyển Nợ TK 632 / Có TK 154 (phản ánh tại Sổ cái TK 632 - Biểu mẫu 2.9). Chi phí tài chính (lãi vay) ghi nhận qua chứng từ giao dịch Ngân hàng Vietcombank (Biểu mẫu 2.10) và Sổ cái TK 635 (Biểu mẫu 2.11). Chi phí bán hàng thanh toán chi phí vận chuyển bằng tiền mặt qua Phiếu chi (Biểu mẫu 2.12), phản ánh trên Sổ cái TK 641 (Biểu mẫu 2.13). Chi phí quản lý doanh nghiệp gồm tiếp khách, hội nghị theo Hóa đơn GTGT số 00001038 của Nhà hàng Kính Quỳnh (Biểu mẫu 2.14) kèm Phiếu chi tiền mặt (Biểu mẫu 2.15), theo dõi qua Sổ cái TK 642 (Biểu mẫu 2.16). Chi phí khác phát sinh khoản nộp phạt vi phạm hành chính thể hiện qua Giấy nộp tiền vào ngân sách nhà nước (Biểu mẫu 2.17) và Sổ cái TK 811 (Biểu mẫu 2.18).
  • Chi phí thuế TNDN và xác định kết quả kinh doanh: Phản ánh tiền thuế tạm nộp qua Giấy nộp tiền thuế TNDN vào ngân sách nhà nước (Biểu mẫu 2.19), ghi nhận chi phí trên Sổ cái TK 821 (Biểu mẫu 2.20). Cuối kỳ, kế toán tổng hợp thực hiện các bút toán kết chuyển toàn bộ doanh thu, chi phí vào Sổ cái TK 911 (Biểu mẫu 2.21) để xác định lợi nhuận thực hiện trong kỳ.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Nghĩa Đạt

Chương 3 tổng kết các đánh giá thực tế và đưa ra nhóm khuyến nghị:

• Nhận xét về thực trạng:
  • Ưu điểm: Bộ máy kế toán gọn nhẹ, phân công chức năng rõ ràng; vận dụng hiệu quả phần mềm kế toán FAST Accounting giúp giảm bớt thao tác thủ công; hệ thống chứng từ và tài khoản áp dụng đúng quy định của Thông tư 200/2014/TT-BTC; thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế với ngân sách.
  • Nhược điểm: Việc tập hợp chứng từ nghiệm thu xây dựng đôi lúc chưa kịp thời dẫn đến chậm trễ trong việc xuất hóa đơn ghi nhận doanh thu; công tác phân bổ chi phí gián tiếp và quản lý giá vốn từng hạng mục công trình xây dựng còn tồn tại bất cập; việc quản lý các khoản chi phí không hợp lý (tiền phạt hành chính) làm tăng chi phí khác và ảnh hưởng đến lợi nhuận ròng.
• Giải pháp đề xuất: Đưa ra các kiến nghị hoàn thiện công tác quản lý chứng từ nghiệm thu khối lượng công trình hoàn thành, hoàn thiện quy trình kiểm soát chi phí thi công xây lắp, tối ưu hóa việc hạch toán trên phần mềm FAST Accounting, và nâng cao công tác quản trị rủi ro chi phí tại doanh nghiệp.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả nghiên cứu và đóng góp học thuật - thực tiễn cụ thể:

• Kết quả xử lý số liệu thực tế: Khóa luận đã hệ thống và phản ánh đầy đủ thực trạng tình hình tài chính của Công ty TNHH Nghĩa Đạt giai đoạn 2021 – 2023 qua 4 bảng số liệu tổng hợp:
  1. Bảng 2.1: Tình hình lao động của Công ty TNHH Nghĩa Đạt giai đoạn 2021 – 2023.
  2. Bảng 2.2: Tình hình tài sản của Công ty giai đoạn 2021 – 2023.
  3. Bảng 2.3: Cơ cấu biến động nguồn vốn của Công ty giai đoạn 2021 – 2023.
  4. Bảng 2.4: Kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty giai đoạn 2021 – 2023.
• Chứng minh quy trình hạch toán thực tế: Làm rõ mối quan hệ đối ứng tài khoản trong việc xử lý các nghiệp vụ kinh tế đặc thù của doanh nghiệp xây lắp (nghiệm thu từng giai đoạn, thanh toán qua ngân hàng Agribank, Vietcombank, chi phí máy móc, nhân công, vật tư, và các khoản phạt hành chính phát sinh trên thực tế).
• Đóng góp của khóa luận:
  • Về mặt lý luận: Cung cấp một khung hệ thống hóa chi tiết về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh dựa trên Thông tư 200/2014/TT-BTC, có so sánh đối chiếu với Chuẩn mực kế toán VAS 14 và IAS 18.
  • Về mặt thực tiễn: Đề tài là công trình nghiên cứu ca điển hình (case-study) về thực tế ứng dụng phần mềm FAST Accounting tại một công ty xây dựng dân dụng và cầu đường quy mô vừa và nhỏ tại khu vực tỉnh Quảng Bình, phản ánh chân thực các khó khăn trong việc luân chuyển chứng từ công trình xây dựng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài:
  • Giới hạn về phạm vi thời gian và không gian: Dữ liệu hạch toán chi tiết các nghiệp vụ kinh tế và biểu mẫu chứng từ chỉ tập trung vào niên độ kế toán năm 2023 tại phạm vi một doanh nghiệp đơn lẻ (Công ty TNHH Nghĩa Đạt), chưa thực hiện đối chiếu chéo với các doanh nghiệp cùng ngành trên địa bàn tỉnh Quảng Bình.
  • Hạn chế về dữ liệu trích lục: Do tính chất bảo mật và điều kiện thực tập tốt nghiệp, tác giả chủ yếu trích xuất một số chứng từ đại diện (Biểu mẫu 2.1 đến 2.21) mà chưa phân tích sâu toàn bộ hệ thống dự toán chi tiết từng công trình.
• Hướng mở rộng nghiên cứu:
  • Mở rộng nghiên cứu sang chu kỳ kế toán dài hơn và nghiên cứu so sánh thực tiễn hạch toán giữa các doanh nghiệp thuộc ngành xây lắp khác nhau (xây dựng cầu đường, dân dụng, công nghiệp).
  • Nghiên cứu sâu hơn về mối quan hệ giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị trong việc kiểm soát chi phí công trình xây dựng theo từng giai đoạn nghiệm thu.

---

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên khối ngành Kinh tế, Kế toán – Kiểm toán: Là tài liệu tham khảo chi tiết về phương pháp trình bày khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Kế toán doanh nghiệp; cung cấp khung mẫu đối chiếu giữa lý thuyết chuẩn mực và chứng từ thực tế.
• Cán bộ kế toán tại các doanh nghiệp xây lắp vừa và nhỏ: Khóa luận cung cấp tài liệu tham khảo thực tế về:
  • Hệ thống hóa tài khoản kế toán áp dụng theo Thông tư 200/2014/TT-BTC cho lĩnh vực xây dựng và bán buôn vật tư.
  • Quy trình luân chuyển chứng từ từ khâu nghiệm thu khối lượng kỹ thuật công trình đến xuất hóa đơn và theo dõi dòng tiền qua hệ thống ngân hàng.
  • Quy trình thiết lập và nhập liệu chứng từ trên phần mềm kế toán FAST Accounting theo mô hình Nhật ký chung.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu việc áp dụng chế độ kế toán và hình thức ghi sổ nào tại Công ty TNHH Nghĩa Đạt?

Công ty TNHH Nghĩa Đạt áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành ngày 22/12/2014. Về hình thức ghi sổ, đơn vị áp dụng hình thức kế toán Sổ nhật ký chung, được thực hiện tự động hóa trên phần mềm kế toán FAST Accounting.

2. Công ty TNHH Nghĩa Đạt hoạt động trong những lĩnh vực nào và ngành nghề nào chiếm tỷ trọng doanh thu chính?

Công ty hoạt động trong 4 nhóm ngành nghề đăng ký kinh doanh chính gồm: Xây dựng công trình đường sắt và đường bộ (Mã 4210); Xây dựng công trình kỹ thuật dân dụng (Mã 4290); Bán buôn vật liệu và thiết bị lắp đặt trong xây dựng (Mã 4663); và Thiết kế chuyên dụng (Mã 7410). Ngành nghề đem lại doanh thu cao nhất cho công ty là thi công xây dựng công trình đường bộ, công trình văn hóa và công trình dân dụng.

3. Cơ cấu bộ máy kế toán tại Công ty TNHH Nghĩa Đạt được phân công như thế nào?

Bộ máy kế toán của công ty tổ chức theo mô hình tập trung gồm 5 vị trí công việc: Kế toán trưởng, Kế toán tổng hợp, Kế toán thanh toán, Kế toán vật tư và Thủ quỹ. Kế toán trưởng trực tiếp chịu trách nhiệm trước Giám đốc và quản lý chuyên môn của toàn bộ kế toán viên trong phòng.

4. Khóa luận sử dụng những chứng từ thực tế nào để minh họa cho phần hành kế toán chi phí và doanh thu?

Tác giả sử dụng 21 biểu mẫu chứng từ thực tế phát sinh trong năm 2023, bao gồm: Biên bản nghiệm thu công trình xây dựng; Hóa đơn GTGT số 531 và số 434; Giấy báo có Ngân hàng Agribank; Bảng sao kê ngân hàng Agribank tháng 9/2023; Chứng từ giao dịch Ngân hàng Vietcombank; Phiếu chi thanh toán vận chuyển và tiếp khách (Hóa đơn số 00001038 của Nhà hàng Kính Quỳnh); Giấy nộp tiền phạt vi phạm hành chính; Giấy nộp tiền thuế TNDN; cùng các trích lục Sổ cái các tài khoản 511, 515, 632, 635, 641, 642, 811, 821 và 911.

5. Doanh nghiệp áp dụng phương pháp nào để tính thuế GTGT và hạch toán hàng tồn kho?

Công ty áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT với kỳ kê khai định kỳ theo tháng. Đối với hàng tồn kho, công ty thực hiện kế toán theo phương pháp kê khai thường xuyên và xác định trị giá vốn xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Hằng đã hoàn thành các mục tiêu nghiên cứu đặt ra về công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Nghĩa Đạt. Tác giả đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, Chuẩn mực VAS 14 và phản ánh chân thực quy trình hạch toán thực tế trên phần mềm FAST Accounting thông qua hệ thống chứng từ và sổ cái chi tiết niên độ 2023. Các đánh giá ưu điểm, hạn chế và giải pháp đề xuất bám sát đặc điểm thi công công trình xây lắp của doanh nghiệp tại địa bàn Quảng Bình, mang lại giá trị thực tiễn cho công tác quản trị tài chính kế toán tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI DOANH NGHIỆP 1.1 Tổng quan về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1.1 Những vấn đề chung về kế toán doanh thu tại doanh nghiệp 1.1 Một số khái niệm *Khái niệm về Doanh Thu - Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14 – Doanh thu và thu nhập khác ) được ban hành và công bố theo quyết định số 149/2001/QĐ – BTC vào ngày 31/12/2001 của Bộ Tài Chính và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2002: “ Doanh thu là tổng giá trị lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. ” - Theo điều 78 Thông tư 200/2014/TT - BTC ngày 22/12/2014 của Bộ tài chính về hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp quy định : “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp ngoại trừ phần đóng góp thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền.” - Theo chuẩn mực kế toán quốc tế số 18(IAS 18) doanh thu được định nghĩa như sau: “ Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu nhưng không bao gồm khoản góp vốn của các chủ sở hữu vốn.2 Đặc điểm doanh thu * Doanh thu từ bán hàng và cung cấp dịch vụ: Là toàn bộ số tiền mà doanh nghiệp thu được từ việc bán sản phẩm, hàng hóa hay cung cấp dịch vụ trong một kỳ kế toán cho khách hàng bao gồm cả các khoản phụ thu (nếu có) 5 * Thu nhập khác: Là tổng lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu ngoài hoạt động chính của doanh nghiệp nhằm bù đắp chi phí và tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp * Doanh thu hoạt động tài chính: Là khoản tiền nhận được từ tiền lãi khi cho vay, đầu tư, tiền bản quyền, cổ tức nhận được và doanh thu từ hoạt động tài chính khác của doanh nghiệp * Các khoản mục làm giảm trừ doanh thu, bao gồm: Chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại. Trong đó : + Chiết khấu thương mại là các khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua với số lượng lớn.

Khoản giảm giá có thể phát sinh trên khối lượng của từng lô hàng mà khách hàng đã mua, cũng có thể phát sinh trên tổng khối lượng hàng lũy kế mà khách hàng đã mua trong một khoảng thời gian nhất định + Giảm giá hàng bán là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hóa, dịch vụ được cung ứng kém chất lượng, mất phẩm chất hay không đúng quy cách, mẫu mã, bị lỗi, lạc hậu theo quy định trong hợp đồng mua bán. Nghiệp vụ giảm giá hàng bán là được coi là một trong những khoản giảm trừ doanh thu tại đơn vị, doanh nghiệp. + Hàng bán bị trả lại: Phản ánh doanh thu của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cung cấp kém quy cách nhưng chưa được phản ánh trên hóa đơn khi bán sản phẩm hàng hóa, cung cấp dịch vụ trong kỳ.