Khóa luận kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Ngọc Yến

Nghiên cứu công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV TM & DV Ngọc Yến, phân tích thực trạng và đưa ra giải pháp hoàn thiện.

• Tác giả: Nguyễn Rin
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Thị Thuý Nga
• Trường học: Đại học Kinh tế Huế
• Chuyên ngành: Kế toán – Tài chính
• Đề tài: Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách Nhiệm Hữu Hạn Một Thành Viên Thương mại và Dịch vụ Ngọc Yến
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu kết quả kinh doanh tại Ngọc Yến

Công tác kế toán giữ vai trò huyết mạch trong chu trình quản trị của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Thương mại và Dịch vụ Ngọc Yến. Đơn vị hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ. Vì vậy, các nghiệp vụ tiêu thụ sản phẩm diễn ra với tần suất cao và biến động liên tục. Kế toán doanh thu phản ánh trung thực giá trị sản phẩm tiêu thụ ra thị trường. Quá trình này tạo nguồn vốn quay vòng nhanh chóng cho doanh nghiệp. Kế toán chi phí hỗ trợ kiểm soát chặt chẽ giá vốn, chi phí quản lý và chi phí tài chính. Việc xác định đúng đắn kết quả kinh doanh phản ánh chính xác bức tranh tài chính cuối kỳ. Số liệu báo cáo minh bạch giúp chủ sở hữu đưa ra quyết định kinh doanh kịp thời. Hoạt động kế toán bài bản còn đảm bảo quyền lợi của người lao động qua chính sách lương thưởng. Doanh nghiệp thực hiện nghiêm túc nghĩa vụ nộp thuế với ngân sách nhà nước. Mối quan hệ giữa lưu thông tiền tệ và lưu thông hàng hóa luôn được duy trì ổn định. Nhờ đó, công ty củng cố uy tín thương hiệu trên thị trường địa phương.

1.1. Vai trò của kế toán bán hàng và doanh thu

Nghiệp vụ bán hàng là khâu cốt lõi trong toàn bộ quy trình sản xuất kinh doanh. Hoạt động này chuyển hóa hàng hóa thành tiền mặt hoặc các khoản phải thu. Kế toán bán hàng theo dõi chi tiết từng hợp đồng kinh tế và đơn đặt hàng. Bộ phận kế toán kiểm tra tính hợp lệ của hóa đơn thương mại và phiếu xuất kho. Việc ghi nhận doanh thu đúng kỳ hạn giúp đơn vị thu hồi vốn đầu tư nhanh. Nguồn thu ổn định tạo tiền đề mở rộng quy mô kinh doanh thương mại. Doanh thu bán hàng còn là căn cứ để tính toán nghĩa vụ thuế với nhà nước. Đội ngũ nhân viên bán hàng được hưởng hoa hồng dựa trên kết quả doanh số thực tế. Nhờ vậy, bộ máy vận hành luôn duy trì động lực làm việc tích cực.

1.2. Nguyên tắc và quy trình xác định kết quả kinh doanh

Xác định kết quả kinh doanh là khâu tổng kết toàn bộ hoạt động tài chính trong kỳ. Nguyên tắc kết chuyển đòi hỏi việc so sánh chính xác giữa doanh thu và chi phí hợp lý. Kế toán tiến hành đối chiếu doanh thu thuần với giá vốn hàng bán để tính lợi nhuận gộp. Sau đó, đơn vị cộng doanh thu tài chính và trừ các khoản chi phí quản lý doanh nghiệp. Phần thu nhập khác và chi phí khác cũng được kết chuyển đầy đủ vào tài khoản tổng hợp. Kết quả kinh doanh phản ánh tình trạng lãi hoặc lỗ của doanh nghiệp. Số liệu này là cơ sở quan trọng để tính thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp. Doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt các chuẩn mực kế toán hiện hành.

II. Phân tích kế toán doanh thu và kết quả kinh doanh tại Ngọc Yến

Công ty Ngọc Yến đối mặt với nhiều biến động thị trường trong giai đoạn từ năm 2022 đến năm 2024. Quy mô tài sản và nguồn vốn của đơn vị có những chuyển dịch rõ nét qua từng năm. Doanh thu bán hàng duy trì sự ổn định nhưng gặp áp lực từ chi phí quản lý tăng cao. Lực lượng lao động có sự chuyển dịch tích cực về trình độ chuyên môn kỹ thuật. Tuy nhiên, khâu kế toán chi tiết công nợ khách hàng vẫn còn bộc lộ một số hạn chế nhất định. Việc kiểm soát các khoản giảm trừ doanh thu đôi khi chưa đồng bộ giữa kho hàng và phòng kế toán. Thời điểm ghi nhận doanh thu và lập hóa đơn bán hàng đôi lúc chưa thực sự kịp thời. Tỷ lệ vốn góp chủ sở hữu chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng nguồn vốn. Nợ phải trả ngắn hạn biến động theo nhu cầu dự trữ hàng hóa của công ty. Hiệu quả sử dụng tài sản lưu động cần được cải thiện để giảm áp lực dòng tiền. Các vướng mắc trong đối chiếu chứng từ gốc làm chậm tiến độ lập báo cáo tài chính cuối năm.

2.1. Thực trạng công tác ghi nhận doanh thu thực tế

Quy trình bán hàng tại công ty diễn ra với nhiều hình thức thanh toán đa dạng. Các phương thức bán buôn và bán lẻ được áp dụng linh hoạt cho khách hàng. Doanh nghiệp chủ yếu hạch toán doanh thu khi hoàn thành thủ tục giao hàng và nhận tiền. Nhiều trường hợp khách hàng mua chịu dẫn đến số dư nợ phải thu tăng lên. Việc lưu trữ biên bản bàn giao hàng hóa có thời điểm chưa kịp thời chuyển về phòng kế toán. Sự chậm trễ này gây khó khăn cho việc cập nhật sổ sách kế toán hàng ngày. Hồ sơ chứng từ kế toán đôi khi thiếu tính liên tục giữa các khâu luân chuyển. Đơn vị cần rà soát chặt chẽ quy trình lập hóa đơn giá trị gia tăng để tránh sai lệch.

2.2. Vướng mắc trong tập hợp chi phí và tính lãi lỗ

Tập hợp chi phí bán hàng và chi phí quản lý đóng vai trò then chốt khi tính kết quả kinh doanh. Tại Công ty Ngọc Yến, giá vốn hàng bán chiếm tỷ lệ rất lớn trong cơ cấu tổng chi phí. Việc phân bổ chi phí vận chuyển và bốc xếp hàng hóa còn mang tính ước lượng tương đối. Hệ thống sổ sách chi tiết cho từng nhóm mặt hàng chưa được phân loại một cách chuyên sâu. Các khoản chi phí phát sinh nhỏ lẻ bằng tiền mặt chưa được cập nhật kịp thời vào phần mềm kế toán. Sự chênh lệch số liệu tạm tính và số liệu quyết toán thực tế gây trở ngại cho việc phân tích tài chính. Ban giám đốc gặp khó khăn khi muốn đánh giá tỷ suất sinh lời chi tiết của từng dòng sản phẩm.

III. Giải pháp kế toán doanh thu và kết quả kinh doanh tại Ngọc Yến

Công ty Ngọc Yến cần triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác kế toán. Đơn vị cần chuẩn hóa quy trình lập, luân chuyển và lưu trữ chứng từ bán hàng. Mọi giao dịch kinh tế phát sinh phải có đầy đủ hóa đơn, phiếu xuất kho và biên bản giao nhận. Phòng kế toán cần phân loại cụ thể từng khoản chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Việc áp dụng phần mềm kế toán hiện đại giúp tự động hóa quá trình ghi chép sổ sách kế toán. Cán bộ tài chính cần theo dõi chặt chẽ hạn nợ phải thu của từng khách hàng. Doanh nghiệp cần xây dựng định mức chi phí rõ ràng cho hoạt động vận chuyển hàng hóa. Kế toán kho và kế toán công nợ phải tiến hành đối chiếu số liệu định kỳ hàng tuần. Lãnh đạo công ty nên cử nhân viên tham gia các khóa đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn kế toán. Giải pháp này giúp cập nhật kịp thời các thông tư, quy định mới về thuế và tài chính. Nhờ đó, công tác xác định kết quả kinh doanh đạt độ chuẩn xác tối đa.

3.1. Hoàn thiện chứng từ và quy trình hạch toán kế toán

Doanh nghiệp cần ban hành quy chế luân chuyển chứng từ rõ ràng giữa các bộ phận chức năng. Mọi hóa đơn bán hàng phải gắn liền với lệnh điều động và phiếu xuất kho tương ứng. Nhân viên bán hàng có trách nhiệm bàn giao chứng từ gốc trong vòng hai mươi bốn giờ. Bộ phận kế toán kiểm tra tính pháp lý của hóa đơn trước khi nhập vào hệ thống sổ sách. Việc mở sổ chi tiết theo dõi từng đối tượng khách hàng giúp hạn chế tối đa rủi ro nợ xấu. Đồng thời, công ty cần xây dựng chính sách chiết khấu thanh toán minh bạch nhằm khuyến khích khách hàng trả nợ sớm. Quy trình kiểm kê định kỳ hàng tồn kho phải thực hiện nghiêm ngặt để xác định giá vốn chính xác.

3.2. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý tài chính

Chuyển đổi số là yêu cầu tất yếu đối với các doanh nghiệp thương mại hiện đại. Công ty Ngọc Yến nên nâng cấp phần mềm kế toán tích hợp hệ thống hóa đơn điện tử. Giải pháp này giúp số liệu bán hàng tự động cập nhật ngay khi xuất kho. Việc kết nối dữ liệu giữa bộ phận kinh doanh và phòng kế toán giảm thiểu đáng kể sai sót thủ công. Hệ thống mới cho phép kết xuất báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh theo thời gian thực. Ban giám đốc dễ dàng theo dõi biến động doanh thu và chi phí mọi lúc mọi nơi. Nhờ vậy, quyết định điều chỉnh chính sách bán hàng được đưa ra nhanh chóng và chính xác. Năng suất lao động của phòng kế toán tăng lên rõ rệt.

IV. Kết luận kế toán doanh thu và kết quả kinh doanh tại Ngọc Yến

Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh đóng vai trò sống còn trong quản trị tài chính. Đối với Công ty Ngọc Yến, công tác này cung cấp bức tranh trung thực về thực trạng tài chính. Dữ liệu kế toán chuẩn xác giúp doanh nghiệp đánh giá đúng hiệu quả từng mảng kinh doanh. Nhờ đó, lãnh đạo đơn vị hoạch định các chiến lược phân bổ nguồn lực tối ưu. Việc kiểm soát chặt chẽ giá vốn và chi phí quản lý trực tiếp gia tăng lợi nhuận thuần. Đồng thời, sổ sách minh bạch đảm bảo tính tuân thủ pháp luật thuế, tránh các rủi ro pháp lý. Mô hình hoàn thiện kế toán tại Ngọc Yến mang lại nhiều giá trị thực tiễn cho khối doanh nghiệp vừa và nhỏ. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật công nghệ, nâng cao kỹ năng nhân sự và cải tiến quy trình quản lý dòng tiền. Kết quả tài chính lành mạnh tạo nền tảng vững chắc để mở rộng thị phần trong tương lai. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận sẽ đảm bảo cho công ty phát triển bền vững.

4.1. Giá trị ứng dụng đối với công tác quản trị nội bộ

Hệ thống kế toán doanh thu hoàn thiện tạo ra nguồn thông tin tài chính chuẩn xác cho ban điều hành. Nhà quản lý nhận diện nhanh chóng các mặt hàng sinh lời cao cũng như các kênh bán hàng kém hiệu quả. Việc theo dõi sát sao vòng quay vốn lưu động hỗ trợ xây dựng kế hoạch dự trữ hàng hóa hợp lý. Đơn vị tránh được tình trạng ứ đọng hàng trong kho hay thiếu hụt vốn đột ngột. Báo cáo xác định kết quả kinh doanh minh bạch còn là cơ sở đánh giá năng lực của từng nhân viên. Doanh nghiệp dễ dàng thiết lập cơ chế thưởng phạt công bằng dựa trên năng suất lao động thực tế. Nhờ đó, hiệu quả hoạt động kinh doanh toàn diện được nâng cao rõ rệt.

4.2. Bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp thương mại

Thực tiễn từ Công ty Ngọc Yến cung cấp bài học sâu sắc cho các đơn vị kinh doanh thương mại. Yếu tố cốt lõi là duy trì sự chặt chẽ trong khâu chứng từ và kiểm soát nội bộ. Doanh nghiệp cần chủ động phân định rõ ranh giới giữa chi phí bán hàng và chi phí quản lý. Việc tách biệt giúp ban lãnh đạo kiểm soát ngân sách chi tiêu hiệu quả. Đơn vị cần đầu tư vào đội ngũ kế toán có năng lực chuyên môn cao và am hiểu pháp luật thuế. Ứng dụng công nghệ phần mềm kế toán tự động là giải pháp tiết kiệm thời gian và hạn chế sai sót. Quản trị tốt doanh thu và dòng tiền chính là chìa khóa đảm bảo sự phát triển vững mạnh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Rin đi sâu nghiên cứu quy trình kế toán tại doanh nghiệp phân phối hàng hóa tiêu dùng, trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam có những chuyển biến sâu rộng nhằm thích ứng với xu thế hội nhập quốc tế và sự phát triển của công nghệ. Đối với các đơn vị thương mại, việc quản trị luân chuyển hàng hóa gắn liền trực tiếp với hoạt động bán hàng, thu hồi vốn và xác định lợi nhuận. Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh giữ vai trò hạt nhân phản ánh hiệu quả vận hành thực tế, cung cấp dữ liệu định lượng phục vụ công tác điều hành và ra quyết định chiến lược của ban lãnh đạo doanh nghiệp.

Khảo sát thực tiễn tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Thương mại và Dịch vụ Ngọc Yến cho thấy đơn vị đã áp dụng hệ thống chứng từ, tài khoản và sổ sách kế toán phù hợp với khuôn khổ pháp lý hiện hành dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, quy trình xử lý kế toán tại công ty vẫn ghi nhận những hạn chế kỹ thuật cụ thể: việc tính giá xuất kho hàng hóa chỉ được tiến hành dồn vào thời điểm cuối tháng dẫn đến tình trạng quá tải cục bộ trong xử lý dữ liệu và gây cản trở việc xác định kịp thời lãi lỗ của từng lô hàng trong kỳ; bên cạnh đó, tốc độ luân chuyển chứng từ nghiệp vụ đôi khi còn chậm trễ, ảnh hưởng đến tiến độ tập hợp và đối chiếu số liệu tài chính.

Mục tiêu của nghiên cứu:

1. Mục tiêu chung: Nghiên cứu thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Thương mại và Dịch vụ Ngọc Yến, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức hạch toán kế toán tại đơn vị.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
   • Mô tả, phân tích thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và quy trình xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Thương mại và Dịch vụ Ngọc Yến.
   • Đưa ra nhận xét, đánh giá tổng quan về ưu điểm, tồn tại và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác kế toán tại công ty.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Thương mại và Dịch vụ Ngọc Yến.
• Phạm vi nội dung: Tiếp cận dưới góc độ kế toán tài chính, căn cứ trên các Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 01, 02, 14 và Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Phạm vi không gian: Công ty TNHH MTV Thương mại và Dịch vụ Ngọc Yến, có trụ sở tại Tổ Dân Phố 2, Phường Tứ Hạ, Thị xã Hương Trà, Tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Phạm vi thời gian: Thu thập, phân tích số liệu về tình hình kinh doanh, tài sản, nguồn vốn và lao động giai đoạn 2022 - 2024; khảo sát chuyên sâu quy trình hạch toán kế toán thực tế trong năm tài chính 2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống lý luận dựa trên các quy định pháp luật và chuẩn mực kế toán hiện hành của Việt Nam, bao gồm:

• Khung pháp lý và chuẩn mực: Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 (Chuẩn mực chung), Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 (Hàng tồn kho), Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (Doanh thu và thu nhập khác - VAS 14); Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa; Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 14/2008/QH12 (áp dụng thuế suất phổ thông 20%).
• Khái niệm và nguyên tắc cốt lõi: Doanh thu được ghi nhận theo giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc sẽ thu được, thỏa mãn đồng thời 5 điều kiện bán hàng quy định tại VAS 14 và Điều 56 Thông tư 133/2016/TT-BTC. Các khoản giảm trừ doanh thu bao gồm chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại. Chi phí quản lý kinh doanh được theo dõi tập trung theo Tài khoản 642, chia tách thành hai tài khoản cấp hai: Chi phí bán hàng (TK 6421) và Chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 6422). Việc hạch toán giá vốn hàng bán (TK 632) tuân thủ nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí ghi nhận trong kỳ.
• Phương pháp nghiên cứu thực tế đã sử dụng:
  • Phương pháp thu thập thông tin:
    • Nghiên cứu tài liệu: Thu thập số liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính giai đoạn 2022 - 2024, chứng từ gốc (hóa đơn GTGT, phiếu thu, phiếu chi, giấy báo có, giấy báo nợ, phiếu nhập - xuất kho) và hệ thống sổ kế toán chi tiết, sổ cái do đơn vị cung cấp.
    • Quan sát trực tiếp: Theo dõi chu trình luân chuyển chứng từ và thao tác ghi chép nghiệp vụ bán hàng, nhập xuất kho của nhân viên kế toán.
    • Phỏng vấn trực tiếp: Thực hiện phỏng vấn chuyên sâu nhân viên kế toán phụ trách (bà Ngô Thị Thu) về quy trình nghiệp vụ và tổ chức hạch toán bán hàng tại công ty.
  • Phương pháp phân tích, xử lý thông tin:
    • Phương pháp so sánh: Phân tích chênh lệch tuyệt đối và tương đối (%) giữa các năm 2022, 2023, 2024 đối với các chỉ tiêu lao động, biến động tài sản, nguồn vốn và doanh thu nhằm xác định xu hướng tăng trưởng.
    • Phương pháp thống kê mô tả: Tổng hợp, phân loại dữ liệu kế toán phát sinh, kiểm tra đối chiếu tính khớp đúng giữa chứng từ gốc và các sổ chi tiết hạch toán tài khoản.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lí luận về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp

Chương này hệ thống hóa các định nghĩa, vai trò và quy tắc kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC:

• Làm rõ bản chất kinh tế của doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (TK 511 với 4 tài khoản cấp 2: 5111, 5112, 5113, 5118), doanh thu hoạt động tài chính (TK 515), và thu nhập khác (TK 711).
• Trình bày 3 phương pháp tính giá xuất kho trong doanh nghiệp thương mại gồm: Nhập trước - xuất trước (FIFO), giá thực tế đích danh và bình quân gia quyền (bình quân sau mỗi lần nhập hoặc bình quân cả kỳ dự trữ). Đồng thời, trình bày kết cấu và nội dung phản ánh của Tài khoản 632 - Giá vốn hàng bán áp dụng theo phương pháp kê khai thường xuyên.
• Chi tiết hóa cách hạch toán chi phí quản lý kinh doanh (TK 642 gồm TK 6421 - Chi phí bán hàng và TK 6422 - Chi phí quản lý doanh nghiệp), chi phí tài chính (TK 635), chi phí khác (TK 811) và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp (TK 821).
• Mô tả quy trình cuối kỳ tổng hợp toàn bộ doanh thu, thu nhập và chi phí sang Tài khoản 911 - Xác định kết quả kinh doanh để kết chuyển lãi/lỗ vào Tài khoản 421 - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối.

Chương 2: Thực trạng kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Thương mại và Dịch vụ Ngọc Yến

Chương hai tập trung phản ánh bối cảnh hoạt động và quy trình hạch toán kế toán cụ thể tại đơn vị khảo sát:

• Thông tin tổng quan: Doanh nghiệp thành lập ngày 21/06/2007 (Giấy chứng nhận ĐKKD số 3300502172), do bà Trần Thị Ngọc Yến làm Giám đốc, vốn điều lệ ban đầu 4 tỷ đồng. Trụ sở đặt tại Thị xã Hương Trà, Tỉnh Thừa Thiên Huế; địa bàn phân phối mở rộng ra Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng và các tỉnh thành khác. Ngành nghề chính là bán buôn sữa và đồ uống thực phẩm (sữa bột Nano Collagen Milk 400g, Best sure, Xmex12 Strongest,...).
• Cơ cấu tổ chức bộ máy: Mô hình quản trị trực tuyến - chức năng gồm Giám đốc, Phòng Kế toán, Thủ kho và Đội ngũ giao hàng.
• Tình hình lao động giai đoạn 2022 - 2024: Quy mô lao động có xu hướng mở rộng sau giai đoạn biến động dịch bệnh để đáp ứng hoạt động mở rộng thị trường.

Chỉ tiêu	Năm 2022	Năm 2023	Năm 2024	Chênh lệch 2023/2022 (+/-)	Chênh lệch 2023/2022 (%)	Chênh lệch 2024/2023 (+/-)	Chênh lệch 2024/2023 (%)
Tổng số lao động	13	12	15	-1	-7,69%	+3	+25,00%
Theo giới tính:
- Nam	4	6	5	+2	+50,00%	-1	-16,67%
- Nữ	9	6	10	-3	-33,33%	+4	+66,67%
Theo trình độ:
- Đại học	5	4	6	-1	-20,00%	+2	+50,00%
- Cao đẳng	-	-	1	-	-	+1	+100,00%
- Lao động phổ thông	5	7	6	+2	+40,00%	-1	-14,29%
Theo phòng ban:
- Bộ phận quản lý	4	3	5	-1	-25,00%	+2	+66,67%
- Bộ phận kinh doanh	9	9	10	0	0,00%	+1	+11,11%

• Thực trạng công tác kế toán:
  • Công ty áp dụng hình thức kế toán máy, phương pháp kê khai thường xuyên đối với hàng tồn kho và nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.
  • Chứng từ sử dụng trong nghiệp vụ bán hàng gồm: Hóa đơn GTGT (như HĐ số 1805, 1838, 356), Phiếu thu (như số PT00327), Phiếu xuất kho (như số XK00381), Giấy báo có, Giấy báo nợ ngân hàng.
  • Sổ sách kế toán chi tiết mở riêng cho từng mã sản phẩm tiêu thụ, ví dụ: DDPS GP+ ĐỎ SDD IĐ H180MLX48_DCM, TPBS SUDD GP+ SN VÀNG 1+ 110MLX48, PBS SUDD GP+ SN VÀNG 1+ 180MLX48, SDDPS GP+ ĐỎ SDD H110MLX48_DCM, SPDDPS GP+ XANH NHẠT 1+ H110MLX48_DCM, TPBS SUDD GP+ XANH BA 1+ H180MLX48.
  • Hạch toán doanh thu và chi phí thông qua các sổ chi tiết TK 511, TK 515, TK 632, TK 6421, TK 6422, TK 635, TK 821, Sổ Nhật ký chung và tập hợp xác định kết quả kinh doanh trên TK 911, kết chuyển số dư sang TK 421.

Chương 3: Một số ý kiến góp phần hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Thương mại và Dịch vụ Ngọc Yến

Chương ba đánh giá toàn diện công tác kế toán và đề xuất biện pháp xử lý:

• Đánh giá ưu điểm: Doanh nghiệp tuân thủ tương đối nghiêm túc các quy định của Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC; hệ thống chứng từ, tài khoản và sổ sách kế toán sử dụng tương đối đầy đủ; ứng dụng phần mềm kế toán máy hỗ trợ giảm tải khối lượng tính toán thủ công và đảm bảo quản lý tài chính tập trung.
• Hạn chế: Việc xác định giá vốn xuất kho theo phương pháp bình quân cả kỳ dự trữ vào thời điểm cuối tháng làm công việc kế toán bị dồn ứ, không phản ánh được tức thời lãi lỗ của từng thương vụ giao dịch trong tháng; quy trình chuyển giao chứng từ giữa nhân viên giao hàng, thủ kho và bộ phận kế toán có thời điểm bị chậm trễ.
• Giải pháp kiến nghị: Đề xuất doanh nghiệp khai thác triệt để tính năng tính giá vốn tự động trên phần mềm kế toán máy tại thời điểm xuất kho (bình quân tức thời sau mỗi lần nhập) để cung cấp số liệu lãi gộp theo thời gian thực; chuẩn hóa thời gian và quy chế bàn giao chứng từ bán hàng, thu tiền giữa đội ngũ vận chuyển và phòng kế toán nhằm giảm thiểu rủi ro thất lạc chứng từ và sai lệch thời điểm ghi nhận số liệu.

Kết quả và đóng góp

• Kết quả nghiên cứu thực nghiệm:
  • Làm rõ đặc điểm tổ chức lao động: Cơ cấu nhân sự có 15 người (năm 2024), trong đó trình độ đại học chiếm 40% (6 người), cao đẳng chiếm 6,67% (1 người), lao động phổ thông chiếm 40% (6 người). Lao động nam chiếm tỷ lệ cao trong công tác kho bãi, giao nhận nặng nhọc, trong khi lao động nữ chiếm phần lớn tại khối văn phòng và kế toán.
  • Khái quát quy mô nguồn lực tài chính qua trích lục bảng cân đối kế toán: Tài sản ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản, nổi bật ở các khoản tiền và tương đương tiền, khoản phải thu khách hàng, hàng tồn kho (giá trị trên 902 triệu đồng), nợ phải trả chủ yếu là nợ ngắn hạn (phải trả người bán trên 886 triệu đồng, phải trả người lao động 198 triệu đồng), và vốn chủ sở hữu duy trì nguồn vốn ban đầu cùng lợi nhuận sau thuế chưa phân phối tích lũy.
  • Phản ánh chi tiết quy trình ghi nhận hóa đơn điện tử, luân chuyển phiếu nhập - xuất kho, ghi sổ chi tiết doanh thu và giá vốn cho từng dòng sản phẩm sữa chuyên biệt, cùng quy trình trích lập chi phí quản lý kinh doanh, thuế TNDN (tính trên thuế suất 20%) và kết chuyển kết quả kinh doanh qua TK 911.
• Giải pháp đề xuất của tác giả:
  • Hoàn thiện phương pháp tính giá xuất kho trên phần mềm kế toán nhằm khắc phục tình trạng dồn việc vào cuối tháng và cung cấp thông tin hiệu quả kinh doanh kịp thời cho từng lô hàng.
  • Cải tiến quy trình kiểm soát và luân chuyển chứng từ kế toán giữa bộ phận bán hàng, kho, giao hàng và phòng kế toán, bảo đảm tính kịp thời trong ghi nhận doanh thu và công nợ.
• Đóng góp của khóa luận:
  • Cung cấp mô tả chi tiết, mang tính thực chứng về việc áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC tại một doanh nghiệp thương mại tư nhân hoạt động trong ngành phân phối sữa và thực phẩm đồ uống.
  • Nhận diện đúng điểm nghẽn kỹ thuật điển hình của các doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ (sự chậm trễ trong khâu luân chuyển chứng từ và độ trễ thông tin giá vốn cuối kỳ) và đưa ra kiến nghị khắc phục mang tính khả thi gắn liền với công cụ kế toán máy hiện có của đơn vị.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Đề tài chỉ tiếp cận trong phạm vi hạch toán kế toán tài chính tại một doanh nghiệp thương mại có quy mô vừa và nhỏ (Công ty TNHH MTV Thương mại và Dịch vụ Ngọc Yến), chưa phân tích chuyên sâu các khía cạnh của kế toán quản trị như kiểm soát chi phí bán hàng theo kênh phân phối hoặc định giá bán tối ưu. Dữ liệu thực nghiệm phân tích chuỗi thời gian bị giới hạn trong giai đoạn 3 năm (2022 - 2024).
• Hướng nghiên cứu mở rộng: Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang việc thiết lập hệ thống kế toán quản trị doanh thu - chi phí phục vụ trực tiếp cho việc lập dự toán ngân sách và phân tích điểm hòa vốn cho từng nhóm sản phẩm; nghiên cứu cơ chế kiểm soát nội bộ chu trình bán hàng - thu tiền trong điều kiện áp dụng hóa đơn điện tử và giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt mở rộng.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc chuyên đề thực tập về kế toán bán hàng, giá vốn và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Cán bộ kế toán và nhà quản lý tại các doanh nghiệp phân phối bán buôn, đại lý kinh doanh thực phẩm, sữa và hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) trong việc tổ chức hệ thống chứng từ, thiết kế sổ chi tiết tài khoản theo mã sản phẩm và tối ưu hóa thời gian tính giá hàng xuất kho.
• Các nội dung đáng tham khảo bao gồm: Bảng phân tích biến động nhân sự, hệ thống mẫu chứng từ nhập liệu thực tế (hóa đơn GTGT, phiếu xuất kho, sổ chi tiết doanh thu, chi phí tài chính, giá vốn) và sơ đồ hạch toán tổng hợp kết quả kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH MTV Thương mại và Dịch vụ Ngọc Yến đang áp dụng chế độ kế toán và phương pháp kê khai thuế nào?
Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính, tổ chức hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ và áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 20% theo quy định pháp luật.

2. Đơn vị theo dõi các khoản chi phí phục vụ kinh doanh trên các tài khoản kế toán nào?
Theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, công ty sử dụng Tài khoản 642 - Chi phí quản lý kinh doanh, bao gồm 2 tài khoản cấp hai: TK 6421 (Chi phí bán hàng, phản ánh lương nhân viên bán hàng, chi phí đóng gói, bảo quản, vận chuyển, khấu hao, dịch vụ mua ngoài...) và TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp, phản ánh lương nhân viên quản lý, văn phòng phẩm, khấu hao TSCĐ quản lý, dịch vụ tiếp khách...).

3. Khóa luận chỉ ra nhược điểm kỹ thuật nổi bật nào trong khâu tính giá vốn hàng xuất kho tại công ty?
Công ty thực hiện việc tính giá xuất kho dồn vào thời điểm cuối tháng. Điều này khiến khối lượng công việc kế toán bị ứ đọng lớn vào cuối kỳ báo cáo, đồng thời không cung cấp kịp thời thông tin về giá vốn và mức lãi lỗ thực tế của từng lô hàng ngay tại thời điểm bán hàng trong tháng.

4. Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý tại Công ty Ngọc Yến được thiết lập theo mô hình nào?
Doanh nghiệp thiết lập cơ cấu tổ chức theo mô hình trực tuyến - chức năng, đứng đầu là Giám đốc (bà Trần Thị Ngọc Yến) điều hành toàn diện, bên dưới chia thành các bộ phận chuyên môn gồm Phòng Kế toán, Thủ kho và Đội ngũ giao hàng.

5. Quy trình xác định kết quả kinh doanh cuối kỳ được thực hiện qua các bước kết chuyển nào?
Cuối kỳ kế toán, kế toán kết chuyển toàn bộ doanh thu thuần từ TK 511, doanh thu tài chính từ TK 515 và thu nhập khác từ TK 711 vào bên Có của TK 911 (Xác định kết quả kinh doanh). Đồng thời, kết chuyển giá vốn hàng bán từ TK 632, chi phí quản lý kinh doanh từ TK 642, chi phí tài chính từ TK 635, chi phí khác từ TK 811 và chi phí thuế TNDN từ TK 821 vào bên Nợ của TK 911. Chênh lệch giữa bên Có và bên Nợ TK 911 được kết chuyển sang TK 421 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối) để ghi nhận kết quả lãi hoặc lỗ.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Rin phản ánh tương đối toàn diện và chân thực công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH MTV Thương mại và Dịch vụ Ngọc Yến trong năm tài chính 2024. Đề tài kết hợp giữa lý luận chuẩn mực theo Thông tư 133/2016/TT-BTC với việc phân tích dữ liệu chứng từ, sổ sách chi tiết của các mã sản phẩm sữa cụ thể tại doanh nghiệp. Các tồn tại về thời điểm tính giá vốn và tốc độ luân chuyển chứng từ được tác giả nhận diện chuẩn xác, đi kèm các giải pháp hoàn thiện có tính thực tiễn cao cho đơn vị thực tập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề chung về doanh thu và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Những vấn đề chung về doanh thu Khái niệm “Doanh thu chỉ bao gồm tổng giá trị của các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được. Các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích kinh tế, không làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp sẽ không được coi là doanh thu.

Các khoản góp vốn của cổ đông hoặc chủ sở hữu làm tăng vốn chủ sở hữu nhưng không là doanh thu.” (Trích: Thông tư 133/2016/TT-BTC) Cũng tương đồng với lí luận trên thì theo Điều 56 Thông tư 133/2016/TT- BTC, người ta cho rằng: “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn góp thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền.” Từ những khái niệm đã được trích dẫn theo các quy định như trên thì chúng ta có thể tổng quát được rằng: Doanh thu là phần lợi ích thu được khi thực hiện các hoạt động tài chính, cung cấp sản phẩm dịch vụ, các hoạt động khác của doanh nghiệp… được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, theo giá trị hợp lý của các khoản quyền được nhận, không phân biệt đã thu tiền hay chưa thu tiền và làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. Xác định doanh thu Doanh thu phát sinh từ giao dịch được xác định bởi thỏa thuận giữa doanh nghiệp với bên mua hoặc bên sử dụng tài sản. Nó được xác định bằng giá trị hợp lý của các khoản đã thu được hoặc sẽ thu được sau khi trừ (-) các khoản chiết khấu thương mại, chiết khấu thanh toán, giảm giá hàng bán và giá trị hàng bán bị trả lại.

5 Doanh thu xác định theo giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc sẽ thu được. Đối với các khoản tiền hoặc tương đương tiền không được nhận ngay thì doanh thu được xác định bằng cách quy đổi giá trị danh nghĩa của các khoản sẽ thu được trong tương lai về giá trị thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu theo tỷ lệ lãi suất hiện hành. Giá trị thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu có thể nhỏ hơn giá trị danh nghĩa sẽ thu được trong tương lai. Khi hàng hóa hoặc dịch vụ được trao đổi để lấy hàng hóa hoặc dịch vụ tương tự về bản chất và giá trị thì việc trao đổi đó không được coi là một giao dịch tạo ra doanh thu.

Ngược lại, doanh thu sẽ được xác định bằng giá trị hợp lý của hàng hóa hoặc dịch vụ nhận về, sau khi điều chỉnh các khoản tiền hoặc tương đương tiền trả thêm hoặc thu thêm. Khi không xác định được giá trị hợp lý của hàng hóa hoặc dịch vụ nhận về thì doanh thu được xác định bằng giá trị hợp lý của hàng hóa hoặc dịch vụ đem trao đổi, sau khi điều chỉnh các khoản tiền hoặc tương đương tiền trả thêm hoặc thu thêm. Điều kiện ghi nhận doanh thu Theo chuẩn mực kế toán số 14 (VAS 14) “Doanh thu và thu nhập khác” và Thông Tư 133/2016/TT-BTC: Doanh thu bán hàng: được ghi nhận đồng thời thỏa mãn cả năm điều kiện sau: Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua.