CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu: Tóm tắt các nghiên cứu đã thực hiện Công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh chiếm một vị trí quan trọng trong việc đánh giá kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Vì thế đề tài này đã được nhiều sinh viên chọn để nghiên cứu. Cùng một đối tượng nghiên cứu, các đề tài có cách tiếp cận khác nhau, sử dụng những phương pháp nghiên cứu khác nhau.
“Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Khách sạn Hương Giang Resort & Spa”. Tác giả: Hồ Thị Diệu Linh – Trường Đại học Kinh tế Huế – Năm 2014. Tác giả đề tài này đã tìm hiểu khá kỹ lưỡng các nghiệp vụ kế toán, từ đó dễ dàng nhìn nhận được những thuận lợi, khó khăn mà khách sạn đang đối mặt; đưa ra những giải pháp hữu ích để cải thiện tình hình. Cùng đề tài với tác giả Hồ Thị Diệu Linh, tác giả Trần Trung Hiếu – Trường Đại học Phú Xuân Huế (2014) lại có cái nhìn khác.
Tác giả chỉ tập trung vào những tài khoản quan trọng trong công tác Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại Khách sạn Hương Giang Resort & Spa và từ đó nhận thấy những ưu, nhược điểm ảnh hưởng trọng yếu đến công tác này tại đơn vị. Đó là sự nhìn nhận vấn đề khác nhau của mỗi tác giả. “Kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại khách sạn Long Xuyên”. Tác giả: Trịnh Thanh Sơn - Trường đại học An Giang – Năm 2010.
Tác giả lại thể hiện vấn đề theo một cách khác, đó là phản ánh công tác kế toán xác định kết quả kinh doanh thông qua việc tập hợp chi phí và doanh thu, thêm vào đó là phân tích một số chỉ số tài chính liên quan đến lợi nhuận để từ đó tìm ra nguyên nhân ảnh hưởng lợi nhuận và đề xuất một số kiến nghị, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của khách sạn. Nhìn chung tất cả các tác giả trên đều đã thể hiện được những điều sau đây: - Các lý luận cơ bản về công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh. SVTH: Lê Thảo Vi 3 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS Hà Diệu Thương - Thực trạng công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị mà mình thực tập. - Đưa ra những ý kiến đánh giá, đóng góp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kế toán tại đơn vị.
Tại Phòng kế toán khách sạn Hương Giang Resort & Spa đã tiếp nhận rất nhiều các thế hệ sinh viên đến thực tập với những đề tài khác nhau như kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh, kế toán TSCĐ, kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương… Do xác định được tầm quan trọng của kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh nên một số sinh viên đã lựa chọn đề tài này để tập trung nghiên cứu, tìm hiểu thực tế tại đơn vị. Tuy nhiên trong khóa luận của tôi, số liệu đưa ra phân tích cập nhật hơn, sát với tình hình hoạt động của đơn vị lúc bấy giờ, giúp tôi có thể nhìn nhận vấn đề theo cách riêng của mình. Từ đó đưa ra những nhận xét và đánh giá về công tác này tại đơn vị có giá trị thực tiễn cao hơn so với những đề tài trước. Những vấn đề chung về kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh 1.
Một số khái niệm liên quan 1. Doanh thu Theo chuẩn mực kế toán số 14 “Doanh thu và thu nhập khác” trong hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm phát triển vốn chủ sở hữu”. Doanh thu thường được phân biệt cho từng loại: doanh thu bán hàng hóa, doanh thu bán thành phẩm và doanh thu cung cấp dịch vụ. Ngài ra người ta còn phân biệt doanh thu nơi phát sinh là doanh thu nội bộ và doanh thu bán hàng ra ngoài.
Theo chuẩn mực số 14 này doanh thu bán hàng được ghi nhận khi đồng thời thỏa mãn tất cả 5 điều kiện sau: a) Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm hoặc hàng hóa cho người mua; (b) Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc quyền kiểm soát hàng hóa; SVTH: Lê Thảo Vi 4 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS Hà Diệu Thương (c) Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; (d) Doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng; (e) Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng. Đối với hoạt động cung cấp dịch vụ, doanh thu được ghi nhận khi thỏa mãn đồng thời 4 điều kiện sau: (a) Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn; (b) Có khả năng thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó; (c) Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào ngày lập Bảng Cân đối kế toán; (d) Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó. SVTH: Lê Thảo Vi 5 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS Hà Diệu Thương 1. Các khoản giảm trừ doanh thu Theo 04 chuẩn mực kế toán Việt Nam đợt 1 ban hành theo QĐ 149/2001/QĐ- BTC và Thông tư số 89/2002/TT-BTC ngày 09/11/2002 hướng dẫn kế toán 04 chuẩn mực thì các khoản giảm trừ được định nghĩa như sau: - Chiết khấu thương mại: Là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với khối lượng lớn.
- Giá trị hàng bán bị trả lại: Là giá trị khối lượng hàng bán đã xác định là tiêu thụ bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán. - Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm trừ cho người mua do hàng hóa kém phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu thị hiếu. - Chiết khấu thanh toán: Là khoản tiền người bán giảm tiền cho người mua, do người mua thanh toán tiền mua hàng trước thời hạn theo hợp đồng. Xác định kết quả kinh doanh Xác định kết quả kinh doanh: Là xác định và phản ánh kết quả hoạt động kinh doanh và các hoạt động khác của doanh nghiệp trong một kỳ kế toán năm.
Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh, kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt động khác. Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh là số chênh lệch giữa doanh thu thuần và trị giá vốn hàng bán (Gồm cả sản phẩm, hàng hoá, bất động sản đầu tư và dịch vụ, giá thành sản xuất của sản phẩm xây lắp, chi phí liên quan đến hoạt động kinh doanh bất động sản đầu tư, như: chi phí khấu hao, chi phí sửa chữa, nâng cấp, chi phí cho thuê hoạt động, chi phí thanh lý, nhượng bán bất động sản đầu tư), chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Kết quả hoạt động tài chính là số chênh lệch giữa thu nhập của hoạt động tài chính và chi phí hoạt động tài chính. Kết quả hoạt động khác là số chênh lệch giữa các khoản thu nhập khác và các khoản chi phí khác và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp.
SVTH: Lê Thảo Vi 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS Hà Diệu Thương 1. Vai trò, nhiệm vụ của kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh 1. Vai trò kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh: Đối với một doanh nghiệp nói chung và một doanh nghiệp dịch vụ nói riêng, tổ chức công tác kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh có vai trò quan trong từng bước hạn chế những yếu điểm còn tồn tại để có biện pháp xử lý thích hợp nhằm thúc đẩy quá trình tuần hoàn vốn. Các số liệu mà kế toán doanh thu và xác định kết kinh doanh cung cấp giúp doanh nghiệp nắm bắt được mức độ hoàn chỉnh về công tác kế toán này.
Từ các số liệu trên báo cáo tài chính mà kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh cung cấp, nhà nước nắm được tình hình kinh doanh và tình hình tài chính của doanh nghiệp, từ đó thực hiện chức năng quản lý kiểm soát vĩ mô nền kinh tế, đồng thời nhà nước có thể kiểm tra việc chấp hành về kinh tế tài chính và thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước. Ngoài ra thông qua số liệu mà kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh cung cấp, các bạn hàng của doanh nghiệp biết được khả năng kinh doanh của doanh nghiệp để từ đó có quyết định đầu tư,cho vay vốn hoặc có quan hệ làm ăn với doanh nghiệp bạn. Nhiệm vụ của kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh Để quản lý một cách tốt nhất đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, không phân biệt doanh nghiệp đó thuộc thành phần nào, loại hình nào, loại hình sở hữu hay lĩnh vực hoạt động nào đều phải sử dụng đồng thời hàng loạt các công cụ khác nhau, trong đó kế toán được coi là một công cụ hữu hiệu. Đặc biệt trong nền kinh tế Vai trò và nhiệm vụ của kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh được kế toán sử dụng như một công cụ đắc lực không thể thiếu đối với mỗi doanh nghiệp cũng như đối với sự quản lý vĩ mô của nhà nước.
Chính vì vậy kế toán doanh thu và xác định kết quả kinh doanh cần thực hiện các nhiệm vụ cơ bản sau: - Ghi chép đấy đủ kịp thời khối lượng thành phẩm hàng hoá, dịch vụ bán ra và tiêu thụ nội bộ, tính toán đúng đắn trị giá vốn của hàng đã bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp và các khoản chi phí khác nhằm xác định kết quả kinh doanh. SVTH: Lê Thảo Vi 7 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: ThS Hà Diệu Thương - Kiểm tra giám sát tiến độ thực hiện, kế hoạch bán hàng, kế hoạch lợi nhuận, phân phối lợi nhuận và kỷ luật thanh toán, làm tròn nghĩa vụ đối với nhà nước. - Cung cấp thông tin chính xác, trung thực và đầy đủ về tình hình doanh thu, xác định kết quả và phân phối kết quả, phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và quản lý doanh nghiệp.