Thực trạng công tác kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán tại Công ty Cổ phần Dệt – May Huế

Khóa luận kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán tại Công ty CP Dệt – May Huế

• Tác giả: Hồ Thị Kim Anh
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Sông Hương
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng công tác kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán tại Công ty Cổ phần Dệt – May Huế
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán công nợ và khả năng thanh toán tại Dệt May Huế

Kế toán công nợ giữ vị trí trọng yếu trong hệ thống quản trị tài chính doanh nghiệp. Công tác này ghi chép chi tiết các giao dịch mua bán chịu hàng hóa, nguyên vật liệu và thành phẩm. Tại Công ty Cổ phần Dệt - May Huế, các nghiệp vụ công nợ phát sinh liên tục mỗi ngày. Quy trình kế toán chuẩn mực giúp ban lãnh đạo theo dõi sát sao tình hình chiếm dụng vốn. Việc hạch toán chính xác tạo cơ sở dữ liệu tin cậy để đánh giá năng lực thanh khoản. Khả năng thanh toán phản ánh sức mạnh tài chính thực tế trước các chủ nợ. Doanh nghiệp cần duy trì tỷ lệ thanh khoản hợp lý để đảm bảo sản xuất thông suốt. Sự kết hợp giữa quản lý công nợ chặt chẽ và duy trì khả năng thanh toán vững chắc giúp giảm thiểu rủi ro đình trệ chuỗi cung ứng sợi, dệt và may mặc. Doanh nghiệp áp dụng phần mềm kế toán hiện đại để số hóa dữ liệu. Điều này hỗ trợ kiểm soát chặt chẽ từng đối tượng khách hàng và nhà cung cấp.

1.1. Bản chất kế toán công nợ trong ngành dệt may

Kế toán công nợ ngành dệt may gồm hai mảng chính: phải thu khách hàng và phải trả nhà cung cấp. Do đặc thù chu kỳ sản xuất dài, doanh nghiệp thường mua chịu bông xơ sợi và bán thành phẩm trả chậm. Kế toán phải mở sổ chi tiết theo từng hợp đồng kinh tế. Việc ghi nhận đúng thời điểm phát sinh giúp kiểm soát chặt chẽ kỳ hạn thanh toán. Kế toán viên đối chiếu công nợ thường xuyên qua biên bản đối chiếu định kỳ. Báo cáo công nợ định kỳ cung cấp bức tranh rõ ràng về các khoản nợ quá hạn. Nhờ đó, doanh nghiệp lập dự phòng nợ khó đòi kịp thời và bảo toàn nguồn vốn kinh doanh.

1.2. Vai trò của khả năng thanh toán đối với doanh nghiệp

Khả năng thanh toán là thước đo sức khỏe tài chính tổng quát của doanh nghiệp. Chỉ tiêu này phản ánh mức độ sẵn sàng chuyển hóa tài sản thành tiền để tất toán các nghĩa vụ đến hạn. Doanh nghiệp dệt may cần duy trì hệ số thanh toán ổn định để củng cố uy tín tín dụng. Uy tín cao giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay ngân hàng với lãi suất ưu đãi. Ngược lại, mất khả năng thanh toán tạm thời có thể dẫn tới tranh chấp pháp lý và gián đoạn hoạt động sản xuất. Phân tích định kỳ các tỷ số thanh toán hiện hành, thanh toán nhanh giúp hội đồng quản trị ra quyết định điều phối dòng tiền chuẩn xác.

II. Phân tích kế toán công nợ và khả năng thanh toán tại Dệt May Huế

Công tác kế toán công nợ tại Công ty Cổ phần Dệt - May Huế được vận hành qua phần mềm chuyên dụng Bravo. Kế toán viên cập nhật chứng từ thu chi, giấy báo có và hóa đơn bán hàng vào tài khoản 131 và tài khoản 331. Mỗi đối tượng khách hàng và nhà cung cấp đều có mã định danh riêng biệt để theo dõi số dư chi tiết. Tuy nhiên, quy trình quản lý công nợ vẫn đối mặt với một số hạn chế nhất định. Việc đối chiếu công nợ cuối năm đôi khi bị kéo dài do khoảng cách địa lý với các đối tác xuất khẩu. Một số khoản phải thu của khách hàng tiêu thụ nội địa chậm được thu hồi, làm tăng vòng quay nợ phải thu. Về khả năng thanh toán, hệ số thanh toán tổng quát của doanh nghiệp thường đạt trên ngưỡng an toàn. Dẫu vậy, hệ số thanh toán nhanh có sự biến động mạnh do giá trị hàng tồn kho ngành dệt may chiếm tỷ trọng lớn. Sự phụ thuộc vào nguồn vốn vay ngắn hạn phục vụ thu mua nguyên liệu cũng tạo áp lực lên thanh khoản tiền mặt.

2.1. Thực trạng công tác hạch toán các khoản công nợ

Tại Dệt - May Huế, các khoản phải thu và phải trả được ghi nhận căn cứ vào hóa đơn giá trị gia tăng, biên bản giao nhận hàng và chứng từ ngân hàng. Kế toán viên nhập liệu trực tiếp vào hệ thống phân hệ mua hàng và bán hàng. Phần mềm tự động tổng hợp số liệu lên sổ cái và bảng cân đối số phát sinh. Quá trình kiểm tra chứng từ được thực hiện qua nhiều cấp phê duyệt. Tuy vậy, công tác phân loại nợ theo tuổi nợ còn tiến hành thủ công trên bảng tính ngoại bảng. Điều này dẫn đến sự chậm trễ trong việc cảnh báo các khoản nợ sắp chuyển sang diện khó đòi. Việc đối chiếu biên bản xác nhận công nợ với một số đơn vị gia công may chưa thực hiện thường xuyên theo tháng.

2.2. Phân tích các chỉ số đánh giá khả năng thanh toán

Phân tích tài chính cho thấy hệ số khả năng thanh toán tổng quát của doanh nghiệp duy trì trên mức 1,2 lần. Mức này chứng minh tổng tài sản hiện có đủ bù đắp toàn bộ nợ phải trả. Tuy nhiên, hệ số thanh toán hiện hành và hệ số thanh toán nhanh có xu hướng biến thiên theo mùa vụ sản xuất. Vào các quý cao điểm gom nguyên liệu bông sợi, nợ ngắn hạn tăng cao khiến hệ số thanh toán tức thời giảm xuống thấp. Lượng tiền và tương đương tiền dự trữ đôi khi chưa đáp ứng tối ưu các nghĩa vụ chi trả phát sinh đột xuất. Vốn lưu động ròng dương nhưng vẫn chịu áp lực lớn từ tỷ trọng hàng tồn kho thành phẩm chưa tiêu thụ kịp thời.

III. Giải pháp kế toán công nợ và khả năng thanh toán tại Dệt May Huế

Để nâng cao hiệu quả tài chính, Dệt - May Huế cần đồng bộ hóa nhiều biện pháp quản lý nợ và dòng tiền. Phòng kế toán cần hoàn thiện quy chế cấp tín dụng thương mại cho khách hàng. Doanh nghiệp cần phân nhóm đối tác mua hàng dựa trên lịch sử thanh toán và năng lực tài chính. Đối với các khách hàng có rủi ro cao, doanh nghiệp nên yêu cầu bảo lãnh ngân hàng hoặc thanh toán trả trước. Bên cạnh đó, việc ứng dụng các phân hệ quản lý thông minh trên phần mềm Bravo giúp tự động cảnh báo công nợ đến hạn. Việc kiểm soát dòng tiền chi trả nhà cung cấp cũng phải được hoạch định theo tuần nhằm tránh áp lực dòng tiền đột ngột. Doanh nghiệp cần đa dạng hóa các nguồn tài trợ ngắn hạn có chi phí vốn hợp lý. Đồng thời, giải pháp giải phóng hàng tồn kho chậm luân chuyển sẽ nhanh chóng giải phóng lượng vốn ứ đọng, từ đó cải thiện tức thì các chỉ số thanh khoản.

3.1. Tối ưu quy trình quản trị các khoản phải thu

Doanh nghiệp cần xây dựng chính sách chiết khấu thanh toán linh hoạt để khuyến khích khách hàng thanh toán sớm. Đối với các đơn hàng dệt may xuất khẩu lớn, kế toán cần áp dụng phương thức thanh toán tín dụng thư không hủy ngang (L/C). Quy trình nhắc nợ phải được thực hiện tự động qua hệ thống thư điện tử trước hạn thanh toán mười ngày. Bộ phận bán hàng và bộ phận kế toán cần gắn kết trách nhiệm thu hồi nợ với tiêu chí đánh giá hiệu quả công việc. Việc ký biên bản đối chiếu nợ định kỳ vào ngày cuối tháng phải trở thành thủ tục bắt buộc để ngăn chặn thất thoát tài sản.

3.2. Nâng cao năng lực thanh toán nợ ngắn hạn

Để củng cố năng lực thanh toán nợ ngắn hạn, doanh nghiệp cần cơ cấu lại thời hạn thanh toán với các nhà cung cấp nguyên phụ liệu. Việc đàm phán kéo dài thời hạn nợ phải trả mà không phát sinh lãi suất giúp giảm áp lực tiền mặt. Đồng thời, phòng tài chính cần lập kế hoạch ngân sách dòng tiền chi tiết theo tuần và tháng. Ban quản trị phải theo dõi sát tỷ lệ tiền mặt trên nợ ngắn hạn để chủ động các phương án chi trả. Doanh nghiệp cũng nên tận dụng các gói tín dụng ngắn hạn hạn mức linh hoạt từ ngân hàng đối tác để đáp ứng nhu cầu thanh toán mùa vụ cao điểm.

IV. Kết luận kế toán công nợ và khả năng thanh toán tại Dệt May Huế

Hoàn thiện kế toán công nợ và nâng cao khả năng thanh toán là nhiệm vụ cốt lõi tại Công ty Cổ phần Dệt - May Huế. Doanh nghiệp đã thiết lập hệ thống kế toán quy củ và duy trì các hệ số tài chính ở ngưỡng an toàn. Tuy nhiên, thị trường may mặc cạnh tranh gay gắt đòi hỏi ban lãnh đạo phải kiểm soát dòng vốn gắt gao hơn. Việc rút ngắn vòng quay nợ phải thu sẽ giải phóng dòng tiền lưu động nhanh chóng. Đồng thời, cân đối hài hòa giữa nợ ngắn hạn và nợ dài hạn giúp giảm nhẹ chi phí tài chính. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong hạch toán giúp loại bỏ sai sót và cung cấp dữ liệu tức thì cho nhà quản trị. Sự vững vàng về thanh khoản tạo nền tảng vững chắc để mở rộng năng lực may xuất khẩu. Nhờ đó, doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh trên thương trường quốc tế và duy trì đà tăng trưởng bền vững.

4.1. Bài học kinh nghiệm trong kiểm soát tài chính

Mô hình hạch toán tại Dệt - May Huế mang lại bài học giá trị về liên kết giữa kế toán và quản trị dòng tiền. Doanh nghiệp cần xác định rõ hạn mức tín dụng cho từng đối tác mua hàng. Đội ngũ tài chính phải kiểm tra chéo công nợ liên tục để phát hiện sớm các khoản chậm trả. Sự chuẩn xác trong chứng từ kế toán là điều kiện tiên quyết để giải quyết tranh chấp thương mại. Doanh nghiệp nên duy trì quỹ dự phòng thanh khoản tương ứng với quy mô sản xuất để ứng phó kịp thời với các rủi ro thị trường bất ngờ.

4.2. Định hướng ứng dụng công nghệ kế toán tương lai

Chuyển đổi số toàn diện là hướng đi tất yếu cho công tác kế toán công nợ và kiểm soát thanh toán. Doanh nghiệp cần tích hợp hệ thống quản trị nguồn lực doanh nghiệp ERP đồng bộ giữa phân hệ kho, bán hàng và kế toán. Công nghệ tự động hóa quy trình giúp đối chiếu hóa đơn điện tử và số liệu ngân hàng theo thời gian thực. Hệ thống báo cáo phân tích thông minh sẽ tự động tính toán các chỉ số thanh toán mỗi ngày. Nhờ vậy, ban điều hành có thể dự báo chính xác dòng tiền vào ra trong tương lai ngắn hạn. Ứng dụng công nghệ giúp cắt giảm chi phí vận hành và gia tăng đáng kể an toàn tài chính.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, các doanh nghiệp sản xuất và thương mại không ngừng mở rộng quan hệ liên kết với nhiều nhà cung ứng cũng như mạng lưới khách hàng. Mối quan hệ mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ làm phát sinh các khoản công nợ phải thu và phải trả, trực tiếp hình thành mối quan hệ tài chính trọng yếu trong chu kỳ hoạt động kinh doanh. Đối với nhà cung cấp, sức mạnh tài chính và tiềm lực thanh toán của doanh nghiệp là tiêu chí cốt lõi để đưa ra quyết định bán chịu hoặc hợp tác đầu tư. Ngược lại, việc quản lý chặt chẽ nợ phải thu giúp doanh nghiệp bảo toàn dòng tiền, hạn chế nguy cơ bị chiếm dụng vốn và duy trì khả năng thanh toán các nghĩa vụ đến hạn.

Đối với ngành công nghiệp dệt may Việt Nam – một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, sau giai đoạn biến động do đại dịch Covid-19, việc đảm bảo tính minh bạch tài chính và kiểm soát thanh khoản là điều kiện sống còn để giữ vững năng lực cạnh tranh. Được thành lập từ năm 1979 và chính thức đi vào hoạt động năm 1988, trải qua hơn 36 năm xây dựng và phát triển, Công ty Cổ phần Dệt – May Huế (HUEGATEX) là một trong những đơn vị sản xuất lớn của ngành. Để đáp ứng nhu cầu mở rộng quy mô sản xuất, duy trì chuỗi cung ứng sợi - dệt nhuộm - may mặc và bảo đảm an toàn tài chính, việc tổ chức công tác kế toán công nợ và đánh giá chính xác khả năng thanh toán đóng vai trò đặc biệt then chốt.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác lập rõ ràng gồm:

• Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu thực trạng công tác kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán, từ đó đề xuất một số biện pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán tại Công ty Cổ phần Dệt - May Huế.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán trong doanh nghiệp.
  2. Tìm hiểu thực trạng công tác kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán tại Công ty Cổ phần Dệt - May Huế.
  3. Dựa trên cơ sở lý luận và thực trạng tại công ty để đánh giá các ưu điểm, nhược điểm của phần hành kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán.
  4. Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán công nợ và nâng cao khả năng thanh toán tại đơn vị.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quy trình kế toán và đặc điểm hạch toán các khoản nợ phải thu khách hàng, nợ phải trả người bán; đồng thời tính toán, phân tích hệ thống chỉ tiêu phản ánh khả năng thanh toán của Công ty Cổ phần Dệt - May Huế.
• Phạm vi không gian: Số liệu và quy trình nghiệp vụ được thu thập tại Phòng Tài chính - Kế toán Công ty Cổ phần Dệt - May Huế (Địa chỉ: 122 Dương Thiệu Tước, phường Thủy Dương, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế).
• Phạm vi thời gian: Khái quát tình hình tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh giai đoạn 2021 - 2023; đi sâu phân tích thực trạng chứng từ, sổ sách kế toán công nợ phát sinh năm 2024 và phân tích các hệ số khả năng thanh toán trong giai đoạn 2021 - 2023.
• Phạm vi nội dung: Công tác kế toán nợ phải thu khách hàng (TK 131), kế toán nợ phải trả người bán (TK 331) và các nhóm chỉ tiêu tài chính đo lường công nợ và khả năng thanh toán.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, chuẩn mực kế toán hiện hành và các tài liệu chuyên ngành kế toán - tài chính doanh nghiệp:

• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01): Quy định bản chất của nợ phải trả là nghĩa vụ hiện tại của doanh nghiệp phát sinh từ các giao dịch và sự kiện đã qua mà việc thanh toán sẽ dẫn đến sự giảm sút các nguồn lực kinh tế.
• Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính: Áp dụng nguyên tắc ghi nhận nợ phải thu khách hàng (Điều 17, Điều 18 cho TK 131) và nợ phải trả người bán (Điều 51 cho TK 331); quy định về hạch toán chi tiết theo từng đối tượng, theo dõi thời hạn nợ, nguyên tắc quy đổi ngoại tệ theo tỷ giá giao dịch thực tế hoặc tỷ giá ghi sổ đích danh/bình quân gia quyền di động, xử lý chênh lệch tỷ giá và trích lập dự phòng phải thu khó đòi.
• Giáo trình Kế toán tài chính của Nguyễn Tấn Bình (2011), Võ Văn Nhị (2010) và Giáo trình Kế toán tài chính 1: Cung cấp khung lý thuyết về phân loại nợ ngắn hạn, nợ dài hạn và mối quan hệ thanh toán trực tiếp hoặc gián tiếp.
• Khung phân tích tài chính theo nghiên cứu của Nguyễn Năng Phúc (2013) và Nguyễn Văn Công (2019): Thiết lập hệ thống công thức định lượng để đánh giá công nợ và khả năng thanh toán, bao gồm:
  • Nhóm chỉ tiêu công nợ: Tỷ lệ giữa nợ phải thu so với nợ phải trả, Số vòng quay các khoản phải thu, Kỳ thu tiền bình quân, Số vòng luân chuyển các khoản phải trả, Thời gian quay vòng các khoản phải trả, Hệ số nợ, Hệ số tự tài trợ.
  • Nhóm chỉ tiêu khả năng thanh toán: Hệ số khả năng thanh toán tổng quát ($H_{tq}$), Hệ số khả năng thanh toán nợ ngắn hạn ($H_{nh}$), Hệ số khả năng thanh toán nhanh ($H_n$), Hệ số khả năng thanh toán tức thời ($H_{tt}$), Hệ số thanh toán của tài sản ngắn hạn ($H_{tsnh}$), Số lần hoàn trả lãi vay (EBIT / Chi phí lãi vay).

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Nghiên cứu tài liệu (hệ thống hóa lý thuyết từ giáo trình, văn bản pháp luật, báo cáo tài chính kiểm toán và báo cáo thường niên); phương pháp quan sát trực tiếp (ghi nhận trình tự luân chuyển chứng từ, cách thức kiểm tra hóa đơn và quy trình xử lý dữ liệu của nhân viên kế toán tại đơn vị).
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Phương pháp mô tả (làm rõ sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý, phòng kế toán, các bước luân chuyển chứng từ); phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu (lập bảng biểu thống kê từ số liệu thô); phương pháp so sánh (đối chiếu biến động số tuyệt đối và tỷ lệ tương đối giữa các năm 2021, 2022, 2023); phương pháp phân tích tài chính (tính toán các tỷ số công nợ và thanh toán nhằm chỉ rõ xu hướng biến động và bản chất tình hình tài chính của công ty).

Dữ liệu sơ cấp và thứ cấp phục vụ nghiên cứu được trích xuất trực tiếp từ Báo cáo tài chính đã kiểm toán các năm 2021, 2022, 2023; Báo cáo thường niên năm 2023; hệ thống chứng từ kế toán gốc (hóa đơn thương mại, hóa đơn GTGT, phiếu nhập kho, giấy báo có, ủy nhiệm chi, giấy đề nghị chi tiền) và sổ kế toán chi tiết, sổ tổng hợp trên phần mềm Bravo 7.0 của HUEGATEX.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận cơ bản về công nợ và năng lực thanh toán của doanh nghiệp:

• Khái niệm và nhiệm vụ của kế toán công nợ: Làm rõ định nghĩa về nợ phải thu (bộ phận tài sản bị chiếm dụng tạm thời), nợ phải trả (nghĩa vụ tài chính phải thanh toán), và hai hình thức thanh toán phổ biến (trực tiếp bằng tiền mặt/chuyển khoản hoặc gián tiếp qua trung gian ngân hàng, séc, ủy nhiệm thu/chi). Kế toán công nợ đảm nhận 4 nhiệm vụ chính: kiểm tra đối chiếu hóa đơn với đơn hàng/biên bản bàn giao; ghi chép chi tiết, lưu trữ chứng từ theo từng đối tượng; theo dõi thời hạn và lập kế hoạch thanh toán; lập báo cáo công nợ định kỳ phục vụ quản trị.
• Kế toán nợ phải thu khách hàng (TK 131): Làm rõ nguyên tắc mở sổ chi tiết theo đối tượng, kỳ hạn thu hồi (ngắn hạn, dài hạn), nguyên tắc xử lý ngoại tệ (áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế khi phát sinh nợ, tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh khi thu tiền, đánh giá lại cuối kỳ theo tỷ giá mua của ngân hàng chỉ định), trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi và sơ đồ hạch toán tổng hợp đối ứng với TK 511, 33311, 111, 112, 635, 521, 229.
• Kế toán nợ phải trả người bán (TK 331): Phân tích nguyên tắc hạch toán chi tiết từng nhà cung cấp, xử lý nghiệp vụ ứng trước tiền hàng, quy định quy đổi ngoại tệ (tỷ giá bán của ngân hàng thương mại), việc xử lý hàng về chưa có hóa đơn (dùng giá tạm tính và điều chỉnh khi nhận hóa đơn chính thức), hạch toán chiết khấu thương mại, giảm giá hàng mua và sơ đồ tài khoản đối ứng với TK 152, 153, 156, 211, 111, 112, 341, 131, 515.
• Cơ sở phân tích khả năng thanh toán: Luận giải sự cần thiết và ý nghĩa của việc phân tích thanh khoản đối với nhà quản trị và các chủ nợ; đưa ra công thức tính toán chi tiết 7 chỉ tiêu công nợ và 6 chỉ tiêu khả năng thanh toán theo các tài liệu chuẩn của Nguyễn Năng Phúc và Nguyễn Văn Công.

Chương 2: Thực trạng kế toán công nợ và phân tích tình hình công nợ tại Công ty Cổ phần Dệt – May Huế

Chương này trình bày toàn bộ kết quả khảo sát thực tế tại HUEGATEX trên ba mảng nội dung chính:

1. Tổng quan đơn vị và nguồn lực hoạt động:

• Quá trình phát triển: Khởi đầu từ Hiệp định Việt Nam - Hungary ký ngày 19/5/1979, khánh thành Nhà máy Sợi ngày 26/3/1988; trải qua các dấu mốc thành lập Nhà máy Dệt kim (1996), tách lập Nhà máy May và Dệt nhuộm (2002), thành lập Nhà máy May 2 (2009), May 3 (2013), May 4 và Chi nhánh Quảng Bình (2018), tái cơ cấu năm 2020 và chính thức tiếp nhận Chi nhánh Quảng Bình năm 2023. Đến nay công ty có 01 nhà máy Sợi (10.000 tấn/năm, 4 dây chuyền), 01 nhà máy Dệt Nhuộm (1.500 tấn vải/năm) và 05 nhà máy May (82 chuyền may, 30.000 sản phẩm/năm).
• Bộ máy quản trị và kế toán: Mô hình quản lý trực tuyến - chức năng do Tổng Giám đốc chỉ huy, hỗ trợ bởi các Phó Tổng Giám đốc, Giám đốc điều hành và 8 phòng ban chức năng. Phòng Tài chính - Kế toán tổ chức tập trung gồm Kế toán trưởng, Trưởng phòng, Phó phòng (trực tiếp phụ trách kế toán tiền mặt, công nợ, tạm ứng, thuế) cùng các nhân viên kế toán phần hành. Đơn vị áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, niên độ tính từ 01/01 đến 31/12, ghi sổ bằng VNĐ, kê khai thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, kế toán HTK theo phương pháp kê khai thường xuyên, tính giá xuất kho bình quân gia quyền cuối kỳ, trích khấu hao TSCĐ theo đường thẳng, hình thức sổ Nhật ký chung thực hiện hoàn toàn trên phần mềm kế toán Bravo 7.0.

2. Phân tích thực trạng tài chính và lao động giai đoạn 2021 – 2023:

Chỉ tiêu tài chính / lao động	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	Biến động 2022/2021 (%)	Biến động 2023/2022 (%)
Tổng tài sản (đồng)	931.xxx	Tăng 236.444	Tăng 38.296	+25,40%	+3,30%
- Tài sản ngắn hạn (đồng)	659.881	Tăng 124.180	Tăng 84.881	+18,94%	+10,75%
- Tài sản dài hạn (đồng)	271.585	Tăng 111.264	Giảm 45.585	+41,06%	-11,91%
Nợ phải trả (đồng)	630.864	Tăng 121.431	Tăng chậm	+19,25%	+2,49%
- Nợ ngắn hạn	516.633	Tăng	Tăng	+17,16%	+9,30%
- Nợ dài hạn	113.xxx	Tăng	Giảm	+38,32%	-25,63%
Vốn chủ sở hữu (đồng)	300.432	Tăng	Tăng	+38,32%	+4,77%
Doanh thu bán hàng & CCDV	1.xxx	Tăng 151.629	Giảm 168.636	+8,15%	-8,36%
Giá vốn hàng bán & CCDV	1.xxx	Tăng 143.441	Giảm 103.210	+9,19%	-6,05%
Lợi nhuận gộp	295.426	Tăng 7.188	Giảm	+2,69%	-21,36%
Chi phí tài chính	19.654	Tăng	Tăng	+31,93%	+49,70%
(Trong đó: Chi phí lãi vay)	8.407	Tăng	Tăng mạnh	-	+112,51%
Chi phí bán hàng	69.709	Tăng	Giảm	+6,03%	-25,45%
Chi phí quản lý doanh nghiệp	84.456	Giảm	Giảm	-12,89%	-17,00%
Lợi nhuận kế toán trước thuế	141.470	Tăng	Giảm	+27,17%	-32,78%
Lợi nhuận sau thuế TNDN	112.983	Tăng	Giảm	+29,12%	-34,27%
Tổng số lao động (người)	4.xxx	Giảm 207	Giảm 243	-4,64%	-5,72%
- Lao động trực tiếp (%)	92,72%	Duy trì >92%	92,72%	-5,21%	-5,43%
- Lao động gián tiếp (%)	5,99%	6,99%	7,28%	+11,82%	-1,21%
- Trình độ ĐH, trên ĐH (người)	289	289	289	0,00%	0,00%
- Lao động nữ (%)	>70%	73,40%	73,40%	-4,05%	-2,05%

Các số liệu cho thấy năm 2022 doanh nghiệp tăng trưởng tốt về doanh thu và quy mô tài sản. Tuy nhiên sang năm 2023, doanh thu giảm 8,36%, lợi nhuận gộp sụt giảm 21,36% trong khi chi phí lãi vay tăng đột biến 112,51%, kéo lợi nhuận sau thuế giảm 34,27%. Về tài sản ngắn hạn năm 2023, các khoản phải thu ngắn hạn tăng mạnh 87,99% và đầu tư tài chính ngắn hạn tăng 145,24%, cho thấy lượng vốn của công ty nằm ở khâu công nợ khách hàng gia tăng đáng kể. Về lao động, nhân sự giảm liên tiếp trong hai năm, trong đó lao động trực tiếp giảm hơn 5% mỗi năm.

3. Thực trạng tổ chức kế toán công nợ và minh họa nghiệp vụ:

• Tài khoản sử dụng: Công ty chi tiết hóa TK 131 gồm TK 1311 (ngắn hạn: TK 1311-1 ngoài tập đoàn, TK 1311-2 trong tập đoàn) và TK 1312 (dài hạn).
• Quy trình luân chuyển chứng từ: Khách hàng gửi yêu cầu -> Phòng Kinh doanh gửi báo giá, lập hợp đồng kinh tế trình Ban Giám đốc duyệt -> Nhận đơn đặt hàng -> Phòng Kinh doanh lập hóa đơn GTGT -> Thủ kho xuất hàng theo hóa đơn -> Chuyển chứng từ sang Phòng TC-KT. Tại đây, kế toán kiểm tra tính hợp lệ và nhập vào phân hệ "Bán hàng phải thu" trên phần mềm Bravo 7.0 theo từng mã đối tượng duy nhất (ví dụ: Công ty TNHH Fashion Garments 2 mã hóa là 131-FASHION).
• Minh họa nghiệp vụ phát sinh: Căn cứ Hợp đồng gia công số 05./FGL-GC-HUE-24 ký ngày 05/04/2024, ngày 18/09/2024 HUEGATEX xuất Hóa đơn GTGT số 00000143 gia công áo Polo, Hoodie cho Công ty TNHH Fashion Garments 2, kế toán ghi nhận doanh thu và nợ phải thu trên Bảng kê chứng từ tháng 09/2024 là 284.xxx đồng. Ngày 28/10/2024, Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) phát hành Giấy báo có số tiền 220.689.640 đồng do khách hàng thanh toán tiền Hóa đơn 143. Kế toán định khoản: Nợ TK 11211 / Có TK 13111-1 số tiền 220.689.640 đồng, ghi nhận vào Bảng kê chứng từ tháng 10/2024 và tự động kết xuất lên Sổ chi tiết TK 131, Bảng kê 11, Nhật ký chứng từ số 8, số 10 và Sổ cái TK 131.
• Kế toán nợ phải trả người bán (TK 331): Theo dõi chi tiết việc mua vật tư nguyên liệu, nhập kho (Phiếu nhập kho số M2-THG443, số E31), hồ sơ thanh toán gồm Đề nghị chi tiền ngày 08/10/2024, Ủy nhiệm chi ngày 14/10/2024 qua hệ thống ngân hàng, ghi nhận Bảng kê chứng từ tháng 9 và tháng 10/2024, Sổ chi tiết và Sổ tổng hợp TK 331.

Chương 3: Đánh giá, giải pháp hoàn thiện công tác kế toán công nợ tại Công ty Cổ phần Dệt – May Huế

• Ưu điểm: Bộ máy kế toán được tổ chức khoa học, chuyên môn hóa cao; việc ứng dụng phần mềm Bravo 7.0 giúp tự động hóa quá trình nhập liệu, kết xuất sổ sách và giảm thiểu sai sót; hệ thống tài khoản công nợ được mở chi tiết theo đối tượng trong và ngoài tập đoàn, hỗ trợ tốt cho quản lý; quy trình lập, kiểm tra và luân chuyển chứng từ mua bán hàng hóa diễn ra chặt chẽ giữa các phòng ban.
• Nhược điểm và tồn tại:
  • Khoản phải thu ngắn hạn năm 2023 tăng cao (87,99%), cho thấy áp lực bị chiếm dụng vốn lớn từ khách hàng, tiềm ẩn nguy cơ nợ xấu nếu không thu hồi kịp thời.
  • Chi phí tài chính, đặc biệt là chi phí lãi vay tăng rất mạnh trong năm 2023 (+112,51%), tạo áp lực đè nặng lên lợi nhuận trong điều kiện kinh doanh ngành may gặp khó khăn.
  • Nợ ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu nợ phải trả; việc quản lý thời hạn quay vòng nợ phải trả và kỳ thu tiền bình quân cần được tối ưu hóa hơn để tránh mất cân đối dòng tiền tức thời.
  • Nguồn nhân lực có xu hướng suy giảm liên tiếp qua các năm, đặc biệt là sự sụt giảm của lực lượng lao động trực tiếp sản xuất.
• Giải pháp hoàn thiện: Tác giả đề xuất các biện pháp hoàn thiện quy trình đối chiếu và phân loại tuổi nợ khách hàng; áp dụng chính sách chiết khấu thanh toán linh hoạt để kích thích khách nợ trả tiền sớm; trích lập dự phòng phải thu khó đòi theo đúng quy định Thông tư 200/2014/TT-BTC; cân đối lại cơ cấu vay nợ ngắn hạn - dài hạn nhằm hạ bớt gánh nặng chi phí lãi vay; củng cố các chính sách phúc lợi nhằm duy trì ổn định đội ngũ lao động trực tiếp.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và phản ánh trung thực bức tranh tài chính và công tác hạch toán thực tế tại Công ty Cổ phần Dệt - May Huế thông qua các kết quả cụ thể:

1. Đã phản ánh chi tiết thực trạng cơ cấu tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh giai đoạn 2021 - 2023. Năm 2022 chứng kiến sự mở rộng đầu tư nhà xưởng khiến tài sản dài hạn tăng 41,06%, doanh thu tăng 8,15% và lợi nhuận sau thuế tăng 29,12%. Tuy nhiên, năm 2023 chịu ảnh hưởng chung của thị trường khiến doanh thu giảm 8,36%, lợi nhuận sau thuế giảm 34,27%, nợ dài hạn giảm 25,63% nhờ tất toán nợ mua lại Chi nhánh Quảng Bình, trong khi chi phí lãi vay tăng vọt 112,51% và các khoản phải thu ngắn hạn tăng 87,99%.
2. Phản ánh rõ nét mô hình tổ chức hạch toán thực tế hai tài khoản công nợ cốt lõi là TK 131 và TK 331 trên phần mềm Bravo 7.0, cung cấp đầy đủ hệ thống biểu mẫu, quy trình từ khâu lập hợp đồng, phát hành hóa đơn GTGT, lập phiếu nhập/xuất kho đến thanh toán qua ủy nhiệm chi và giấy báo có ngân hàng.
3. Đóng góp của tác giả thể hiện ở việc kết nối lý luận kế toán công nợ theo Thông tư 200/2014/TT-BTC với thực tế tác nghiệp tại một doanh nghiệp dệt may quy mô lớn; đồng thời chỉ ra mối liên hệ mật thiết giữa công tác quản lý công nợ với các chỉ số an toàn tài chính, từ đó đưa ra các kiến nghị xuất phát trực tiếp từ các điểm nghẽn về dòng tiền và chi phí lãi vay tại công ty.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận phản ánh một số hạn chế do điều kiện nghiên cứu thực tế tại đơn vị:

• Hạn chế về thời gian và dữ liệu: Tác giả tự nhận định thời gian thực tập tại công ty chỉ kéo dài hơn 3 tháng, vốn kiến thức và kinh nghiệm thực tế còn hạn chế. Do đó, các nghiệp vụ minh họa chi tiết về chứng từ và sổ kế toán công nợ chỉ tập trung khảo sát trong phạm vi một số tháng của năm 2024 (chủ yếu là tháng 09 và tháng 10/2024) và tập trung vào một số đối tác cụ thể (như Công ty TNHH Fashion Garments 2).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu toàn bộ danh mục khách nợ và nhà cung cấp trong và ngoài nước qua chuỗi số liệu nhiều năm liên tục; phân tích sâu hơn về quy trình kiểm soát nội bộ đối với chu trình bán hàng - thu tiền và mua hàng - trả tiền; đánh giá chi tiết tác động của việc cơ cấu lại các khoản nợ vay ngân hàng đến hiệu quả sử dụng vốn của HUEGATEX trong các giai đoạn tiếp theo.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng học thuật và thực tiễn:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp: Tài liệu cung cấp ví dụ thực tế về phương pháp tổ chức kế toán phần hành công nợ, cách thiết lập danh mục đối tượng khách hàng/người bán trên phần mềm kế toán Bravo 7.0, cũng như quy trình luân chuyển chứng từ trong một doanh nghiệp sản xuất công nghiệp.
• Người làm đề tài nghiên cứu về phân tích tài chính doanh nghiệp sản xuất: Khóa luận là tài liệu tham khảo tốt về phương pháp tiếp cận Báo cáo tài chính, cách phân tích cơ cấu tài sản - nguồn vốn, biến động doanh thu - chi phí và tính toán hệ thống chỉ số đo lường công nợ kết hợp chỉ tiêu khả năng thanh toán.
• Phần đáng tham khảo nhất: Quy trình kế toán nợ phải thu (Sơ đồ 2.4) kèm bộ chứng từ minh họa thực tế (Hóa đơn GTGT, Giấy báo có, Bảng kê chứng từ, Sổ chi tiết TK 131) và hệ thống bảng biểu phân tích Báo cáo tài chính giai đoạn 2021 – 2023.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần Dệt - May Huế sử dụng phần mềm kế toán nào và hạch toán theo hình thức nào? Công ty đang áp dụng hình thức kế toán Nhật ký chung trên máy vi tính và sử dụng phần mềm kế toán Bravo 7.0 để hạch toán toàn bộ các nghiệp vụ kinh tế phát sinh.

2. Tài khoản 131 (Phải thu khách hàng) tại HUEGATEX được mở chi tiết như thế nào? Để đáp ứng yêu cầu quản lý, công ty mở chi tiết TK 131 gồm: TK 1311 "Phải thu khách hàng - ngắn hạn" (được tách thành TK 1311-1 đối với khách hàng ngoài tập đoàn và TK 1311-2 đối với khách hàng trong tập đoàn) và TK 1312 "Phải thu khách hàng - dài hạn".

3. Biến động chi phí tài chính và chi phí lãi vay của công ty trong năm 2023 diễn ra như thế nào? Trong năm 2023, chi phí tài chính của công ty tăng 49,70% so với năm 2022, trong đó chi phí lãi vay tăng mạnh tới 112,51%, tạo ra áp lực tài chính lớn lên lợi nhuận hoạt động kinh doanh.

4. Trong nghiệp vụ minh họa nợ phải thu, đối tác giao dịch và ngân hàng thanh toán là đơn vị nào? Công ty ký Hợp đồng gia công số 05./FGL-GC-HUE-24 với Công ty TNHH Fashion Garments 2, xuất Hóa đơn GTGT số 00000143 ngày 18/09/2024; sau đó nhận thanh toán số tiền 220.689.640 đồng qua Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) theo Giấy báo có ngày 28/10/2024.

5. Tình hình nhân sự tại HUEGATEX giai đoạn 2021 - 2023 có đặc điểm gì nổi bật? Tổng số lao động giảm liên tục (năm 2022 giảm 207 người, năm 2023 giảm tiếp 243 người). Trong đó, lao động trực tiếp luôn chiếm tỷ trọng áp đảo trên 92%, lao động nữ chiếm trên 70%, và đội ngũ có trình độ Đại học/trên Đại học giữ ổn định ở mức 289 người trong suốt 3 năm.

Kết luận

Khóa luận của sinh viên Hồ Thị Kim Anh đã hoàn thành mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về kế toán công nợ và phương pháp phân tích khả năng thanh toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Công trình phản ánh chi tiết thực trạng luân chuyển chứng từ và hạch toán trên phần mềm Bravo 7.0 tại Công ty Cổ phần Dệt - May Huế, đồng thời chỉ rõ sự biến động tài chính phức tạp trong giai đoạn 2021 - 2023 khi nợ phải thu và chi phí lãi vay gia tăng. Những giải pháp hoàn thiện được tác giả đề xuất bám sát thực trạng quản lý công nợ và bảo đảm tính khả thi cho việc kiểm soát thanh khoản tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán công nợ và phân tích khả năng thanh toán 1.1 Một số lý luận chung về kế toán công nợ 1.1 Khái niệm kế toán công nợ Theo Nguyễn Tấn Bình (2011), Giáo trình Kế toán tài chính: “Công nợ chính là các khoản tiền chưa phát sinh từ hoạt động sản xuất mua bán sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ… giữa DN với cán bộ nhân viên, nhà cung cấp, đối tác… Người đảm nhận công việc theo dõi - quản lý các khoản nợ phải thu, nợ phải trả diễn ra liên tục xuyên suốt hoạt động kinh doanh của DN được gọi là kế toán công nợ.2 Khái niệm, phân loại kế toán nợ phải thu Theo Võ Văn Nhị (2010), Kế toán tài chính: “Nợ phải thu là một bộ phận quan trọng trong tài sản của DN, phát sinh trong quá trình hoạt động của DN khi thực hiện việc cung cấp sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cũng như một số trường hợp khác khiến cho một bộ phận tài sản của DN bị chiếm dụng tạm thời.” Theo Giáo trình kế toán tài chính 1, căn cứ vào chu kỳ kinh doanh, kế toán nợ phải thu bao gồm: “Các khoản phải thu ngắn hạn: có hạn thu hồi hoặc thanh toán dưới một năm hoặc trong một chu kỳ kinh doanh sau khi trừ đi dự phòng phải thu ngắn hạn khó đòi. Các khoản phải thu dài hạn: có thời hạn thu hồi hoặc thanh toán trên một năm hoặc trên một chu kỳ kinh doanh sau khi trừ đi dự phòng phải thu dài hạn khó đòi.3 Khái niệm, phân loại kế toán nợ phải trả Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01): “Nợ phải trả xác định nghĩa vụ hiện tại của DN khi DN nhận về một tài sản, tham gia một cam kết hoặc phát sinh các nghĩa vụ pháp lý. Việc thanh toán các nghĩa vụ hiện tại có thể được thực hiện bằng nhiều cách, như: trả bằng tiền; trả bằng tài sản khác; cung cấp dịch vụ; thay thế nghĩa vụ này bằng nghĩa vụ khác; chuyển đổi nghĩa vụ nợ phải trả thành vốn chủ sở hữu Nợ phải trả phát sinh từ các giao dịch và sự kiện đã qua, như mua hàng hóa chưa trả tiền, sử dụng dịch vụ chưa thanh toán, vay nợ, cam kết bảo hành hàng hóa, cam kết nghĩa vụ hợp đồng, phải trả nhân viên, thuế phải nộp, phải trả khác.” 5 Theo giáo trình Kế toán tài chính 1, căn cứ vào chu kỳ kinh doanh của DN, kế toán nợ phải trả bao gồm: “Nợ ngắn hạn: Nợ phải trả được thanh toán trong vòng 12 tháng tới kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm (nếu chu kỳ kinh doanh nhỏ hơn 12 tháng) hoặc trong vòng một chu kỳ kinh doanh bình thường (nếu chu kỳ kinh doanh lớn hơn 12 tháng) Nợ dài hạn: Nợ phải trả được thanh toán sau 12 tháng tới kể từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm (nếu chu kỳ kinh doanh nhỏ hơn 12 tháng) hoặc trong thời gian dài hơn một chu kỳ kinh doanh bình thường (nếu chu kỳ kinh doanh lớn hơn 12 tháng)” 1.4 Quan hệ thanh toán Có hai hình thức thanh toán phổ biến: Thanh toán trực tiếp: giữa DN với các bên trực tiếp tham gia mua, bán hàng hóa, dịch vụ thanh toán với nhau bằng tiền mặt hoặc bằng chuyển khoản. Thanh toán gián tiếp (thanh toán qua trung gian): thông qua một bên thứ ba để làm trung gian thanh toán như ngân hàng, hay các tổ chức tín dụng khác thể hiện qua ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu, séc,.5 Nhiệm vụ kế toán công nợ Kiểm tra chi tiết của hóa đơn nhận được so với đơn đặt hàng và biên bản giao hàng liên quan.

Ghi chép đầy đủ, chính xác các nghiệp vụ phát sinh khoản phải thu, phải trả theo từng đối tượng và lưu trữ các chứng từ. Theo dõi thời hạn thanh toán từng chủ nợ, từng hợp đồng; từ đó lập kế hoạch thanh toán. Lập báo cáo theo định kỳ, cũng như cung cấp đầy đủ, chính xác, kịp thời số liệu, thông tin về công nợ khi có yêu cầu.2 Kế toán nợ phải thu khách hàng 1.1 Khái niệm Căn cứ vào Điều 17 Thông tư 200/2014/TT-BTC về Nguyên tắc kế toán các khoản phải thu: “Phải thu của khách hàng gồm các khoản phải thu mang tính chất thương mại phát sinh từ giao dịch có tính chất mua – bán, như: Phải thu về bán hàng, cung cấp dịch vụ, thanh lý, nhượng bán tài sản (TSCĐ, BĐSĐT, các khoản đầu tư tài chính) giữa doanh nghiệp và người mua (là đơn vị độc lập với người bán, gồm cả các khoản phải thu giữa 6 công ty mẹ và công ty con, liên doanh, liên kết). Khoản phải thu này gồm cả các khoản phải thu về tiền bán hàng xuất khẩu của bên giao ủy thác thông qua bên nhận ủy thác;” 1.2 Nguyên tắc hạch toán Căn cứ vào Khoản 1 Điều 18 Thông tư 200/2014/TT-BTC về Nguyên tắc kế toán TK 131 - Phải thu khách hàng: “a) Tài khoản này dùng để phản ánh các khoản nợ phải thu và tình hình thanh toán các khoản nợ phải thu của DN với khách hàng về tiền bán sản phẩm, hàng hóa, BĐSĐT, TSCĐ, các khoản đầu tư tài chính, cung cấp dịch vụ.

Tài khoản này còn dùng để phản ánh các khoản phải thu của người nhận thầu XDCB với người giao thầu về khối lượng công tác XDCB đã hoàn thành. Không phản ánh vào tài khoản này các nghiệp vụ thu tiền ngay. b) Khoản phải thu của khách hàng cần được hạch toán chi tiết cho từng đối tượng, từng nội dung phải thu, theo dõi chi tiết kỳ hạn thu hồi (trên 12 tháng hay không quá 12 tháng kể từ thời điểm báo cáo) và ghi chép theo từng lần thanh toán. Đối tượng phải thu là các khách hàng có quan hệ kinh tế với DN về mua sản phẩm, hàng hóa, nhận cung cấp dịch vụ, kể cả TSCĐ, BĐSĐT, các khoản đầu tư tài chính.

c) Bên giao ủy thác xuất khẩu ghi nhận trong tài khoản này đối với các khoản phải thu từ bên nhận ủy thác xuất khẩu về tiền bán hàng xuất khẩu như các giao dịch bán hàng, cung cấp dịch vụ thông thường. d) Trong hạch toán chi tiết tài khoản này, kế toán phải tiến hành phân loại các khoản nợ, loại nợ có thể trả đúng hạn, khoản nợ khó đòi hoặc có khả năng không thu hồi được, để có căn cứ xác định số trích lập dự phòng phải thu khó đòi hoặc có biện pháp xử lý đối với khoản nợ phải thu không đòi được. đ) Trong quan hệ bán sản phẩm, hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo thỏa thuận giữa DN với khách hàng, nếu sản phẩm, hàng hóa, BĐSĐT đã giao, dịch vụ đã cung cấp không đúng theo thỏa thuận trong hợp đồng kinh tế thì người mua có thể yêu cầu DN giảm giá hàng bán hoặc trả lại số hàng đã giao. e) DN phải theo dõi chi tiết các khoản nợ phải thu của khách hàng theo từng loại nguyên tệ.

Đối với các khoản phải thu bằng ngoại tệ thì thực hiện theo nguyên tắc: - Khi phát sinh các khoản nợ phải thu của khách hàng (bên Nợ tài khoản 131), kế toán phải quy đổi ra Đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh (là tỷ giá mua của ngân hàng thương mại nơi chỉ định khách hàng thanh toán). Riêng 7 trường hợp nhận trước của người mua, khi đủ điều kiện ghi nhận doanh thu thì bên Nợ tài khoản 131 áp dụng tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh đối với số tiền đã nhận trước; - Khi thu hồi nợ phải thu của khách hàng (bên Có tài khoản 131) kế toán phải quy đổi ra Đồng Việt Nam theo tỷ giá ghi sổ thực tế đích danh cho từng đối tượng khách nợ (Trường hợp khách nợ có nhiều giao dịch thì tỷ giá thực tế đích danh được xác định là tỷ giá bình quân gia quyền di động các giao dịch của khách nợ đó). Riêng trường hợp phát sinh giao dịch nhận trước tiền của người mua thì bên Có tài khoản 131 áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế (là tỷ giá ghi vào bên Nợ tài khoản tiền) tại thời điểm nhận trước; - DN phải đánh giá lại các khoản phải thu của khách hàng có gốc ngoại tệ tại tất cả các thời điểm lập Báo cáo tài chính (BCTC) theo quy định của pháp luật. Tỷ giá giao dịch thực tế khi đánh giá lại khoản phải thu của khách hàng là tỷ giá mua ngoại tệ của ngân hàng thương mại nơi DN chỉ định khách hàng thanh toán tại thời điểm lập BCTC.

Trường hợp DN có nhiều khoản phải thu và giao dịch tại nhiều ngân hàng thì được chủ động lựa chọn tỷ giá mua của một trong những ngân hàng thương mại nơi DN thường xuyên có giao dịch. Các đơn vị trong tập đoàn được áp dụng chung một tỷ giá do Công ty mẹ quy định (phải đảm bảo sát với tỷ giá giao dịch thực tế) để đánh giá lại các khoản phải thu của khách hàng có gốc ngoại tệ phát sinh từ các giao dịch trong nội bộ tập đoàn.3 Chứng từ và tài khoản sử dụng a) Chứng từ sử dụng Hợp đồng bán hàng Hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) Phiếu xuất kho Giấy báo có b) Tài khoản sử dụng Để theo dõi tình hình nợ phải thu khách hàng, kế toán dùng tài khoản 131 “Phải thu khách hàng” 8 1.4 Phương pháp hạch toán 511 131 635 Doanh thu bán hàng CKTT cho khách hàng 33311 711 Thuế GTGT 521 CKTM, GGHB, HBBTL TN do bán, thanh lý TSCĐ 33311 111,112 Giảm thuế GTGT 111,112 Chi trả khách hàng Thu tiền hoặc ứng trước 3387 229,642 DT hoạt động tài chính Nợ khó đòi xử lý xóa sổ (lãi trả góp) Sơ đồ 1.1: Kế toán nợ phải thu khách hàng 1.3 Kế toán nợ phải trả người bán 1.1 Khái niệm Căn cứ vào Điều 51 Thông tư 200/2014/TT-BTC về Nguyên tắc kế toán các khoản nợ phải trả “Phải trả người bán gồm các khoản phải trả mang tính chất thương mại phát sinh từ giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ, tài sản và người bán (là đơn vị độc lập với người mua, gồm cả các khoản phải trả giữa công ty mẹ và công ty con, công ty liên doanh, liên kết). Khoản phải trả này gồm cả các khoản phải trả khi nhập khẩu thông qua người nhận ủy thác (trong giao dịch nhập khẩu ủy thác)” 1.2 Nguyên tắc hạch toán Căn cứ vào Khoản 1 Điều 51 Thông tư 200/2014/TT-BTC về Nguyên tắc kế toán TK 331 – Phải trả cho người bán “a) Tài khoản này dùng để phản ánh tình hình thanh toán về các khoản nợ phải trả của DN cho người bán vật tư, hàng hóa, người cung cấp dịch vụ, người bán TSCĐ, BĐSĐT, các khoản đầu tư tài chính theo hợp đồng kinh tế đã ký kết.