CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG CÁC DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1. Sự cần thiết phải tổ chức kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp 1. Đặc điểm ngành xây dựng cơ bản ảnh hưởng đến công tác tổ chức kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm ở doanh nghiệp xây lắp Ngành xây dựng luôn có những đặc thù riêng biệt so với các ngành sản xuất thông thường cụ thể như sau: - Sản phẩm của doanh nghiệp xây dựng mang tính chất riêng lẻ và độc nhất vì đó là những công trình, vật kiến trúc.với quy mô lớn, kỹ thuật sản xuất phức tạp, đơn chiếc, thời gian thực hiện dài. Mỗi sản phẩm thuộc ngành công nghiệp xây dựng có yêu cầu về mặt cấu trúc, mỹ thuật, hình thức địa điểm xây dựng khác nhau.
Từ đặc điểm này đòi hỏi phải lập dự toán như dự toán thiết kế, dự toán thi công. Từ đó thì quá trình xây lắp phải luôn luôn sát với dự toán, phải lấy dự toán làm căn cứ tổ chức thực hiện. - Hoạt động ngành công nghiệp xây dựng mang tính chất lưu động, tiến hành chủ yếu ngoài trời. Sản phẩm của ngành này cố định tại nơi sản xuất, nhưng các phương tiện sản xuất như máy móc thi công hay công nhân thì phải di chuyển theo địa điểm sản xuất.
Xuất phát từ các đặc điểm này mà công tác quản lý, kế toán tài sản, vật tư lao động phức tạp… đồng thời lại chịu tác động của môi trường tự nhiên dễ làm tài sản mất mát, hư hỏng. Do vậy các doanh nghiệp cần lưu ý để có kế hoạch điều độ phù hợp nhằm tiết kiệm chi phí hạ giá thành. - Thời gian thi công và thời gian sử dụng các sản phẩm ngành công nghiệp xây dựng rất lâu dài và chất lượng được xác định cụ thể trong hồ sơ thiết kế kỹ thuật. Vậy nên đòi hỏi công tác quản lý cũng như công tác kế toán phải thực hiện tốt để cho chất lượng công trình thực hiện đúng như kế hoạch ban đầu.
(Nguồn tài liệu tham khảo: Tại danh mục tài liệu tham khảo mục 1) Sinh viên: Tống Thị Thúy Quỳnh Khóa 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp 2 Học viện Ngân hàng 1. Yêu cầu của công tác quản lý, kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm ở doanh nghiệp xây lắp Như đã nêu ở trên, doanh nghiệp về lĩnh vực xây lắp có những đặc thù riêng khiến cho việc quản lý chi phí sản xuất trở nên khó khăn và phức tạp hơn. Quy trình này phải đáp ứng được những yêu cầu như: - Theo sát được kế hoạch và dự toán chi phí đã đề ra trước khi thực hiện công trình, hoàn thành đúng tiến độ. - Tránh hao hụt nguyên vật liệu trong quá trình thi công, tránh phát sinh các chi phí ngoài kế hoạch.
- Công trình hoàn thành phải được thị trường chấp nhận về giá cả, chất lượng, phải đảm bảo được mục tiêu cả về kinh tế lẫn xã hội. Vai trò, nhiệm vụ công tác quản lý, kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm ở doanh nghiệp xây lắp Công tác quản lý, kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây dựng đóng vai trò hết sức quan trọng. Việc quản lý tốt chi phí mà vẫn đảm bảo về chất lượng sẽ giúp doanh nghiệp hạ được giá thành sản phẩm, từ đó nâng cao sức cạnh tranh và chiếm được thị phần trên thị trường. Ngoài ra, nếu doanh nghiệp có quy trình quản lý chi phí nghiêm ngặt và chặt chẽ, kiểm soát được chất lượng đầu vào sẽ giúp tạo lòng tin nơi khách hàng, nâng cao uy tín và vị thế của doanh nghiệp.
Từ đó sẽ tạo cho doanh nghiệp đà phát triển trong tương lai. Một số lý thuyết chung về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp 1. Chi phí sản xuất a. Khái niệm chi phí sản xuất Chi phí là một phạm trù kinh tế gắn với sản xuất và lưu thông hàng hóa.
Có rất nhiều quan niệm khác nhau về chi phí, đứng trên những giác độ khác nhau thì chi phí được hiểu theo những điểm khác nhau thì chi phí được hiểu theo những điểm khác nhau. Chi phí được hiểu là nguồn lực phải bỏ ra hoặc hy sinh để đạt được mục tiêu cụ thể trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là quá trình doanh nghiệp sử dụng, tiêu hao các nguồn Sinh viên: Tống Thị Thúy Quỳnh Khóa 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp 3 Học viện Ngân hàng lực lao động, vật tư, tiền vốn.để sản xuất chế tạo sản phẩm, thực hiện lao vụ, dịch vụ, tiêu thụ sản phẩm hàng hóa. Chính sự tiêu hao các nguồn lực là quá trình hình thành nên các khoản chi phí tương ứng.
Chẳng hạn: - Gắn với việc sử dụng lao động trong sản xuất kinh doanh, phát sinh các chi phí về tiền lương ( tiền công ) và các khoản trích theo tiền lương và chúng được gọi là hao phí về lao động sống. - Việc sử dụng vật liệu, công cụ dụng cụ, tài sản cố đinh trong sản xuất làm phát sinh các chi phí vật liệu, công cụ dụng cụ, khấu hao tài sản cố định.và chúng gọi là chi phí về lao động vật hóa. Trong điều kiện nền kinh tế hàng hóa tiền tệ và cơ chế hạch toán kinh doanh thì mọi chi phí của doanh nghiệp đều phải được lượng hóa và biểu hiện bằng tiền. Thực chất thì chi phí là sự chuyển dịch vốn của doanh nghiệp vào đối tượng tính giá nhất định, đó là vốn của doanh nghiệp bỏ vào chi phí sản xuất kinh doanh.
Và chi phí là khoản mất đi,tiêu hao đi để doanh nghiệp có được những sản phẩm, dịch vụ mong muốn. Như vậy, chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của tất cả các hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các chi phí cần thiết khác mà doanh nghiệp phải chi ra trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh để đạt được mục đích tạo ra sản phẩm, dịch vụ được tính cho một thời kỳ nhất định. Phân loại chi phí sản xuất Chi phí sản xuất gồm nhiều loại khác nhau, để phục vụ tốt cho quy trình quản lý, người ta phải phân loại chúng ra từ các góc độ và tiêu chí khác nhau, như: Mục đích và công dụng của chi phí, nội dung và tính chất của chi phí, chi phí gắn với đối tượng gánh chịu… Phân loại theo mục đích và công dụng của chi phí Cách phân loại này hay còn gọi là phân loại theo khoản mục chi phí, tức là những chi phí sản xuất có cùng mục đích, công dụng được xếp vào cùng một khoản mục, không phân biệt chi phí này là những yếu tố nào, có nội dung kinh tế ra sao. Tác dụng của cách phân loại này là nhằm giúp doanh nghiệp phân tích, đánh giá về Sinh viên: Tống Thị Thúy Quỳnh Khóa 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp 4 Học viện Ngân hàng việc thực hiện kế hoạch giá thành theo từng khoản mục chi phí, đồng thời biết được sự biến động ảnh hưởng của mỗi khoản mục đến tổng chi phí.
Từ đó giúp cho việc lập kế hoạch giá thành, dự toán chi phí theo từng khoản mục cho kỳ sau được hợp lý hơn. Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất được chia thành các loại sau: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Là toàn bộ chi phí nguyên vật liệu được sử dụng trực tiếp cho quá trình sản xuất chế tạo sản phẩm, lao vụ dịch vụ - Chi phí nhân công trực tiếp: Loại chi phí này bao gồm các khoản phải trả cho công nhân trực tiếp sản xuất, chế tạo sản phẩm và các khoản trích theo tiền lương của công nhân sản xuất như: Kinh phí công đoàn, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp. - Chi phí sử dụng máy thi công: Là chi phí liên quan đến quá trình sử dụng máy thi công bao gồm chi phí nhân công điều khiển, chi phí khấu hao, chi phí nhiên liệu chạy máy,. - Chi phí sản xuất chung: Là các khoản chi phí liên quan đến việc phục vụ và quản lý sản xuất trong pham vi các phân xưởng, đội sản xuất.
Chi phí sản xuất chung bao gồm các yếu tố chi phí sản xuất như: Chi phí nhân viên phân xưởng, chi phí dụng cụ phân xưởng, chi phí khấu hao TSCĐ phân xưởng, chi phí điện nước, chi phí dịch vụ mua ngoài,.dùng cho sản xuất ở phân xưởng, chi phí bằng tiền khác phục vụ cho nhu cầu ở phân xưởng. Phân loại theo nội dung, tính chất của chi phí Cách này còn được gọi là phân loại theo yếu tố chi phí, tức là những chi phí có cùng nội dung tính chất sẽ được xét chung vào một yếu tố chi phí, không phân biệt chi phí đó phát sinh ở đâu, công dụng như thế nào. Cách phân loại này chỉ quan tâm tới chi phí phát sinh lần đầu không kể các chi phí luân chuyển nội bộ. Tác dụng của cách phân loại này là giúp doanh nghiệp xác định được mức tiêu hao của từng yếu tố chi phí của quá trình SXKD, từ đó phục vụ cho việc xây dựng định mức, dự toán, lập kế hoạch sử dụng vật tư lao động, TSCĐ,.Theo cách phân loại này thì chi phí sản xuất được chia thành các yếu tố chi phí sau: Sinh viên: Tống Thị Thúy Quỳnh Khóa 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp 5 Học viện Ngân hàng - Chí phí nguyên vật liệu: Yếu tố chi phí này bao gồm: Chi phí nguyên vật liệu chính, chi phí nguyên vật liệu phụ, chi phí nhiên liệu, chi phí phụ tùng thay thế, công cụ dụng cụ và chi phí nguyên vật liệu khác sử dụng cho sản xuất kinh doanh.
- Chi phí nhân công: Chi phí nhân công là các khoản chi phí về tiền lương phải trả cho người lao động, các khoản trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn theo tiền lương của người lao động. - Chi phí khấu hao tài sản cố định: Yếu tố chi phí này bao gồm toàn bộ số tiền trích khấu hao của tất cả TSCĐ dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp.