CHƯƠNG I LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT TRONG DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1.1 Những vấn đề chung về chi phí sản xuất trong doanh nghiệp sản xuất: 1.1 Một số khái niệm cơ bản : 1. Chi phí : Là biếu tượng bằng tiền toàn bộ các khoản hao phí về lao động sống , lao động vật hóa mà các doanh nghiệp đã bỏ ra để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh trong một kì kế toán nhất định. Chi phí kinh doanh : - Giá vốn hàng bán : là trị giá vốn của sản phẩm , vật tư , hàng hóa lao vụ , dịch vụ tiêu thụ. Với sản phẩm,lao vụ dịch vụ tiêu tụ là giá thành sản phẩm hay chi phí sản xuất - Chi phí bán hàng : là toàn bộ các chi phí phát sinh trong quá trình bán hàng hóa,sản phẩm,cung cấp hàng hóa.
- Chi phí quản lý doanh nghiệp : là toàn bộ chi phí liên quan đến hoạt động quản lý kinh doanh , quản lý hành chính ,quản lý điều hành chung toàn doanh nghiệp. Chi phí sản xuất kinh doanh : là tất cả các chi phí tồn tại và phát sinh gắn liền với quá trình hoạt động kinh doanh từ khâu hình thành và tồn tại doanh nghiệp , đến khâu tạo ra sản phẩm và tiêu thụ xong chúng. Chi phí sản xuất là toàn bộ những hao phí về lao động sống và lao động vật hoá cho sản xuất trong một kỳ kinh doanh nhất định (thường là tháng, quý, năm) và được biểu hiện dưới hình thái giá trị.2 Phân loại chi phí sản xuất: Mỗi cách phân loại chi phí đều có những tác dụng, ý nghĩa nhất định nhưng nói chung chúng đều phục vụ cho một mục đích là giúp cho kế toán và các nhà quản lý hạch toán đúng chi phí. Từ đó tìm ra các biện pháp tiết kiệm chi phí tạo tiền đề cho việc hạ thấp giá thành sản phẩm, nâng cao lợi nhuận, tạo ra lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Vì vậy, việc phân loại chi phí sản xuất, được dựa trên các tiêu thức phù hợp. Có một số cách phân loại chi phí sản xuất như sau: SVTH: Phạm Văn Thái 5 Lớp: SB15C LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Tuấn Duy a. Phân loại chi phí sản xuất theo mục đích, công dụng của chi phí: Theo cách phân loại này ta căn cứ vào mục đích công dụng của chi phí trong lĩnh vực sản xuất để phân loại, tập hợp các chi phí có cùng mục đích, công dụng vào cùng một khoản mục chi phí mà không phân biệt chi phí sản xuất đó có nội dung, tính chất kinh tế như thế nào? Theo cách phân loại này chi phí sản xuất kinh doanh được chia thành: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Là toàn bộ số chi phí về nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu.
Được sử dụng trực tiếp vào việc sản xuất, tạo ra sản phẩm hay thực hiện các công việc, lao vụ. Không tính vào khoản mục này những chi phí nguyên vật liệu sử dụng vào mục đích phục vụ cho nhu cầu sản xuất chung hay cho những hoạt động ngoài lĩnh vực sản xuất. - Chi phí nhân công trực tiếp: Là toàn bộ các chi phí về tiền lương, phụ cấp và các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, KPCĐ) của lao động trực tiếp sản xuất. Không tính vào khoản mục này những chi phí về số tiền lương, phụ cấp, các khoản trích theo lương của nhân viên phân xưởng, nhân viên quản lý doanh nghiệp hay nhân viên khác không trực tiếp sản xuất.
- Chi phí sản xuất chung: Là toàn bộ những chi phí dùng cho việc quản lý và phục vụ sản xuất chung tại các bộ phận sản xuất, cụ thể như sau: + Chi phí nhân viên phân xưởng: Bao gồm chi phí về tiền lương phụ cấp, các khoản trích theo lương của nhân viên phân xưởng, đội sản xuất. + Chi phí vật liệu: Là các chi phí về các loại vật liệu sử dụng chung cho các phân xưởng như dùng để sửa chữa tài sản cố định, vật liệu dùng cho quản lý phân xưởng. + Chi phí dụng cụ sản xuất: Bao gồm các chi phí về các loại công cụ dụng cụ dùng cho sản xuất chung tại các phân xưởng như: Khuôn mẫu, dụng cụ gá lắp, bảo hộ lao động, dụng cụ cầm tay. + Chi phí khấu hao tài sản cố định: Là toàn bộ số tiền trích khấu hao tài sản cố định sử dụng ở các phân xưởng sản xuất như: Khấu hao máy móc thiết bị, phương tiện vận tải, nhà xưởng.
SVTH: Phạm Văn Thái 6 Lớp: SB15C LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Tuấn Duy + Chi phí dịch vụ mua ngoài: Bao gồm chi phí về dịch vụ mua ngoài, thuê ngoài phục vụ cho nhu cầu sản xuất của các phân xưởng như: Chi phí điện nước, chi phí điện thoại. - Chi phí bán hàng: Là chi phí lưu thông, chi phí tiếp thị phát sinh trong quá trình tiêu thụ hàng hoá, lao vụ, dịch vụ. - Chi phí quản lý doanh nghiệp: Là các khoản chi phí liên quan đến việc phục vụ và quản lý sản xuất kinh doanh có tính chất chung toàn doanh nghiệp.
Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ với khối lượng sản phẩm, công việc, lao vụ sản xuất trong kỳ: Theo cách phân loại này chi phí được chia thành các loại sau: - Chi phí khả biến (biến phí): Là các chi phí thay đổi về tổng số khi thay đổi về khối lượng hoạt động, nó tỉ lệ thuận với sự thay đổi của mức độ hoạt động, nhưng chi phí tính cho một đơn vị không thay đổi. Thuộc loại chi phí này có chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp. Biến phí gồm các biến phí tỷ lệ và biến phí cấp bậc, - Chi phí bất biến (định phí): Là các chi phí không thay đổi về tổng số khi thay đổi về khối lượng hoạt động, nhưng chi phí tính cho một đơn vị khối lượng lại thay đổi. Có nhiều loại định phí như: Định phí tuyệt đối, định phí tương đối, định phí bắt buộc, định phí tuỳ ý.
Thuộc loại này có chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí nhân viên phân xưởng. - Chi phí hỗn hợp: Là chi phí vừa mang yếu tố biến phí lại vừa mang yếu tố định phí. Phân loại chi phí theo tính chất kinh tế: - Chi phí nguyên liệu, vật liệu: là toàn bộ giá trị nguyên liệu, vật liệu chính, vật liệu phụ, phụ tùng thay thế, công cụ, dụng cụ. sử dụng vào sản xuất kinh doanh (loại trừ giá trị dùng không hết nhập lại kho và phế liệu thu hồi cùng với nhiên liệu, động lực).
- Chi phí tiền lương và các khoản phải trích theo lương: bao gồm tổng số tiền lương và phụ cấp mang tính chất lương và các quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn và bảo hiểm thất nghiệp trích theo tỷ lệ (%) quy định trên tổng số lương và phụ cấp lương phải trả cho công nhân viên. SVTH: Phạm Văn Thái 7 Lớp: SB15C LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Tuấn Duy - Chi phí khấu hao tài sản cố định: là tổng số khấu hao tài sản cố định phải trích trong kỳ của tất cả tài sản cố định sử dụng cho sản xuất kinh doanh trong kỳ. - Chi phí dịch vụ mua ngoài: là toàn bộ chi phí dịch vụ mua ngoài dùng vào sản xuất kinh doanh.
- Chi phí khác bằng tiền: là toàn bộ chi phí khác bằng tiền chưa được phản ánh ở các yếu tố trên dùng vào hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ. Ngoài các cách phân loại trên, ta còn có thể phân loại chi phí sản xuất của doanh nghiệp theo các tiêu thức khác như: Theo mối quan hệ giữa chi phí và các khoản mục thuộc Báo cáo tài chính; theo đầu vào của quá trình sản xuất kinh doanh; theo mối quan hệ giữa chi phí với quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm; theo thẩm quyền ra quyết định. Tuỳ theo tình hình cụ thể cũng như yêu cầu của việc quản lý mà doanh nghiệp áp dụng cách phân loại chi phí theo một mối quan hệ nào đó để thuận tiện cho việc quản lý cũng như định hướng phát triển của doanh nghiệp.2 Yêu cầu quản lý và nhiệm vụ của kế toán trong chi phí sản xuất : 1.1 Yêu cầu quản lý : Nghiên cứu hướng tiết kiệm chi phí, tổ chức thực hiện kế toán chi phí trong doanh nghiệp được tốt hơn .Căn cứ vào các nhân tố ảnh hưởng ,doanh nghiệp cần áp dụng một số phương pháp chủ yếu sau : - Một là : Tận dụng đến mức cao nhất khả năng của TSCĐ.Trong doanh nghiệp sản xuất ,TSCĐ là cơ sở vật chất kĩ thuật thể hiện năng lực và trình độ kinh doanh sản xuất trong doanh nghiệp. Bảo dưỡng và sử dụng tốt TSCĐ,trước hết khai thác hết công suất của những máy móc chủ yếu , có ý nghĩa quyết định đến việc tăng năng suất lao động ,tiết kiệm chi phí tăng thu nhập cho doanh nghiệp .Khai thác hết khả năng cả TSCĐ chính là phát triển sản xuất kinh doanh theo chiều sâu của nó.
- Hai là : tăng năng suất lao động ,tăng hiệu suất công tác ,tiết kiệm quỹ lương giẩm chi phí tiền lương trong một đơn vị sản phẩm hoặc một đơn vị sản xuất. Muốn vậy phải thường xuyên cải tiến công tác tổ chức và quản lý lao động , chăm lo đời sống vật chất và văn hóa lao động ,không ngừng nâng cao tay SVTH: Phạm Văn Thái 8 Lớp: SB15C LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Nguyễn Tuấn Duy nghề ,trình độ kĩ thuật,nghiệpvụ chuyên môn ,tôn trọng kỷ luật lao động.Khuyến khích người lao động phát huy sáng kiến cải tiến kĩ thuật,thực hiện tốt chế độ tiền lương ,thưởng nhằm thúc đẩy năng suất lao động. Cần chú ý chi phí tiền lương trong mỗi đơn vị sản phẩm còn phụ hoặc công tác giảm xuống nhiều hay ít còn phụ thuộc phụ thuộc vào mối quan hệ tăng năng suất lao động với tốc độ tăng tiền lương trung bình .Bơi vậy khi xây dựng và quản lý quỹ lương cần quán triệt quy tắc : Tốc độ năng suất lao động phải nhanh hơn tốc độ tăng tiền lương bình quân - Ba là : Tiết kiệm vật tư sử dụng.
Vật tư sử dụng cho sản xuất bao gồm nhiều loại :vật liệu ,nhiên liệu, phụ tùng thay thế …chi phsi vật tư là chi phí cơ bản chiếm tỷ trọng tương đối lớn trong chi phí sản xuất doanh nghiệp.