CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP. Những vấn đề chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1.1 Khái niệm về bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Khái niệm về bán hàng: Bán hàng là khâu cuối cùng trong hoạt động kinh doanh, là quá trình thực hiện giá trị của hàng hóa. Nói khác đi, bán hàng là quá trình doanh nghiệp chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa của mình cho khách hàng và khách hàng trả tiền hay chấp nhận trả tiền cho doanh nghiệp. Xét về góc độ kinh tế: Quá trình bán hàng là quá trình hàng hóa của doanh nghiệp chuyển từ hình thái vật chất (hàng) sang hình thái tiền tệ (tiền).
Khái niệm về xác định kết quả kinh doanh: Xác định kết quả kinh doanh là việc tính toán, so sánh tổng thu nhập thuần từ các hoạt động với tổng chi phí sản xuất kinh doanh và chi phí khác trong kỳ. Là việc so sánh giữa chi phí kinh doanh đã bỏ ra và thu nhập kinh doanh đã thu về trong kỳ. Nếu thu nhập lớn hơn chi phí kinh doanh đã bỏ ra bán hàng là lãi, thu nhập nhỏ hơn chi phí thì kết quả bán hàng là lỗ. Việc xác định kết quả kinh doanh thường được tiến hành vào cuối kỳ kinh doanh thường là cuối tháng, cuối kỳ, cuối năm, tùy thuộc vào đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp.
Đặc điểm quy trình bán hàng: Quá trình bán hàng ở các doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp thương mại nói riêng có những đặc điểm chính sau đây: - Có sự trao đổi thỏa thuận giữa người mua và người bán, người bán đồng ý bán, người mua đồng ý mua, họ trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền. SVTH: Lường Thị Lệ 6 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS. Hoàng Thanh Hạnh - Có sự thay đổi quyền sở hữu về hàng hóa, quyền sở hữu hàng hóa chuyển giao từ người bán sang cho người mua. Trong quá trình tiêu thụ hànghóa doanh nghiệp cung cấp cho khách hàng khối lượng hàng hóa và nhận lạiđược một khoản, đó gọi là doanh thu bán hàng.
Số doanh thu này chính là cơ sởđể doanh nghiệp xác định kết quả kinh doanh của mình.2 Mối quan hệ về bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Trong kinh doanh, bán hàng là khẩu cuối cùng còn xác định kết quả kinh doanh là căn cứ quan trọng để đơn vị có những quyết định trong kinh doanh. Vì vậy, có thể nói bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có mối quan hê mật thiết với nhau. Kết quả kinh doanh là mục đích cuối cùng của doanh nghiệp, còn bán hàng là một trong những phương tiện trực tiếp để đạt được mục đích kinh doanh đó.3 Vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Bán hàng là nghiệp vụ kinh doanh cơ bản, trực tiến thực hiện chức năng lưu thông hàng hoá phục vụ cho sản xuất và đời sống nhắn dân, là khâu quan trọng nổi liên sản xuất với tiêu dùng, đảm bảo cân đối giữa cung và cầu đối với từng mặt hảng cụ thể gôp phản ồn định giá cả thị trường. Trong kinh doanh thương mại các doanh nghiệp luôn phần đầu gia tăng thể lực của mình.
Mặt khác, với nên kinh tế ngày cảng phát triển, cạnh tranh trên thị trưởng đòi hỏi các doanh nghiệp phải không ngừng tăng doanh số bán hàng và dịch vụ cùng với kế hoạch mở rộng thị trưởng đẻ thu hút ngày càng nhiều khách hàng. Điều này chỉ có thể thực hiện được khi doanh nghiệp tổ chức có hiệu quả hoạt động bán hàng. Kinh doanh thương mại trong thời buổi ngày này thì có rất nhiều cơ hội nhưng cũng có rất nhiều rủi rò. Vì vậy dù hoạt động như thế nào thì các doanh nghiệp cũng nhải đảm bảo an toàn trong kinh doanh.
Để đảm bảo an toàn thì doanh nghiệp phải giữ được mức ổn SVTH: Lường Thị Lệ 7 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS. Hoàng Thanh Hạnh định trong việc tăng doanh thu qua các năm, do vậy hoạt động thúc đây bán hàng nó quyết định đến việc tăng doanh thu và đảm bảo an toàn trong kinh doanh của các doanh nghiệp. Đối với một doanh nghiệp nói chung và một doanh nghiệp kinh doanh thương mại nói riêng, tổ chức công tác bán hàng và xác định kết quả bán hàng có vai trò quan trọng trong từng bước hạn chế được sự thất thoát hàng hoá, phát hiện được những hàng hoá chậm luân chuyển để có biện pháp xử lý thích hợp nhằm thúc đẩy quá trình tuần hoàn vốn. Các số liệu mà kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng cung cấp cho doanh nghiệp giúp doanh nghiệp nắm bắt được mức độ hoàn chỉnh về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng từđó tìm những biện pháp thiếu sót mất cân đối giữa thu chi, giữa khâu mua - khâu dự trữ và khâu bán để có biện pháp khắc phục kịp thời.
Từ các số liệu trên báo cáo tài chính mà kế toán bán hàng và xác địnhkết quả bán hàng cung cấp, nhà nước nắm được tình hình kinh doanh và tìnhhình tài chính của doanh nghiệp, từ đó thực hiện chức năng quản lý kiểm soát vĩmô nền kinh tế, đồng thời nhà nước có thể kiểm tra việc chấp hành về kinh tế tàichính và thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước.4 Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Ghi chép đầy đủ kịp thời khối lượng thành phẩm hàng hoá dịch vụ bán ra và tiêu thụ nội bộ, tính toán đúng đắn trị giá vốn của hàng đã bán,chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp và các khoản chi phí khác nhằm xác định kết quả bán hàng. Kiểm tra tiến độ thực hiện kế hoạch bán hàng, kế hoạch lợi nhuận, kỉ luật thanh toán và quản lí chặt chẽ tiền bán hàng, kỉ luật thu nộp ngân sách. Thực hiện tốt các nhiệm vụ trên củ ý nghĩa rất quan trọng đối với việc quản lý chặt chẽ hàng hoá và kết quả bán hàng. Để thực hiện tốt các nhiệm vụ đó, kế toán cần nắm vững nội dung của việc tổ chức công tác kế toán – đồng thời cần đảm bảo một số yêu cầu sau: SVTH: Lường Thị Lệ 8 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.
Hoàng Thanh Hạnh - Xác định thời điểm hàng hoá được coi là tiêu thụ để kịp thời lập báo cáo bán hàng và xác định kết quả bán hàng. Báo cáo thường xuyên, kịp thời tình hình bán hàng và thanh toán với khách hàng nhằm giám sát chặt chẽ hàng hoá bán ra về số lượng và chủng loại - Tổ chức hệ thống chứng từ ban đầu và tình hình luân chuyển chứng từ khoa học hợp lý, tránh trùng lặp hay bỏ sót, không quá phức tạp mà vẫn đảm bảo yêu cầu quản lý, năng cao hiệu quả công tác kế toán. Đơn vị lựa chọn hình thức số sách kế toán để phát huy được ưu điểm và phù hợp với đặc điểm kinh doanh của mình - Xác định và tập hợp đầy đủ chi phí phát sinh ở các khâu. Cung cấp thông tin chính xác, trung thực và đầy đủ về tình hình bán hàng, xác định kết quả và phân phối kết quả, phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và quản lý doanh nghiệp… Tính giá trị vốn, chi phí của số hàng đã bán, chi phí quản lý doanh nghiệp và các khoản chi phí khác như thuế giá trị gia tăng lần đầu bán ta (nếu có) một cách chính xác tổng giá trị.
Từ đây, doanh nghiệp có thể có một cái nhìn tổng quát và xác định được doanh thu của doanh nghiệp để có những điều chỉnh phù hợp nhất. Xác định được giá mua thực tế đối với số lượng hàng hóa, sản phẩm đã được tiêu thụ một cách chính xác, phân bổ chi phí để xác định được kết quả bán hàng. Trong một doanh nghiệp, vai trò, nhiệm vụ của kế toán bán hàng không thể thiếu nếu đó là doanh nghiệp chuyên hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh hàng hóa. Hy vọng những thông tin trong bài viết trên đã giúp bạn hiểu hơn về chức năng, vai trò cũng như nhiệm vụ của kế toán bán hàng trong doanh nghiệp.5 Các phương thức bán hàng 1.1 Phương thức bán buôn Đặc điểm của hàng hóa bán buôn là hàng hóa vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng, do vậy, giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa chưa được SVTH: Lường Thị Lệ 9 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.
Hoàng Thanh Hạnh thực hiện. Hàng bán buôn thường được bán theo hình thức bán hàng theo lô hoặc bán với số lượng lớn, thực chất người mua hàng hóa là những nhà cung cấp trung gian, hàng hóa sau khi bán buôn chưa đến tay người tiêu dùng trực tiếp. Có hai phương thức: Bán buôn qua kho: Bán buôn hàng hóa qua kho là phương thức bán buôn hàng hóa mà trong đó, hàng mua về được nhập kho, sau đó hàng bán phải được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp cho người mua buôn. Có thể thực hiện dưới hai hình thức: - Bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Theo hình thức này, bên mua cử đại diện đến kho của doanh nghiệp thương mại để nhận hàng.
Doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng hóa giao trực tiếp cho đại diện của bên mua. Sau khi đại diện bên mua nhận đủ hàng, thanh toán hóa đơn mua bán hoặc chấp nhận nợ, hàng hóa được xác định là tiêu thụ. - Bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng, doanh nghiệp thương mại xuất kho hàng hóa bằng việc dùng phương tiện vận tải của mình hoặc đi thuê phương tiện vận tải bên ngoài để vận chuyển hàng đến kho của bên mua hoặc một địa điểm nào đó theo sự thỏa thuận của bên mua. Hàng hóa chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp thương mại và chỉ khi nào được bên mua kiểm nhận, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì số hàng chuyển giao mới được coi là tiêu thụ, người bán mất quyền sở hữu về số hàng đã giao.
Chi phí vận chuyển do doanh nghiệp thương mại chịu hay bên mua chịu là do sự thoả thuận từ trước giữa các bên. Nếu doanh nghiệp thương mại chịu chi phí vận chuyển, sẽ được ghi vào chi phí bán hàng. Nếu bên mua chịu chi phí vận chuyển, sẽ phải thu tiền của bên mua.