CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HUY ĐỘNG VỐN CHO DỰ ÁN KINH DOANH BẤT ĐỘNG SẢN 1. Khái niệm và đặc điểm của dự án kinh doanh bất động sản 1.1 Khái niệm và vai trò của dự án kinh doanh bất động sản Tùy mục đích nhấn mạnh theo một khía cạnh nào đó mà khái niệm dự án được đưa ra theo các cách hiểu khác nhau: - Xét về mặt hình thức: Dự án là một tập hồ sơ tài liệu trình bày một cách chi tiết và có hệ thống các hoạt động chi phí theo một kế hoạch để đạt được những kết quả và thực hiện được những mục tiêu nhất định trong tương lai. - Xét về mặt nội dung: Dự án là một quá trình gồm các công tác, nhiệm vụ có liên quan với nhau, được thực hiện nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra trong điều kiện ràng buộc về thời gian, nguồn lực và ngân sách. - Xét về góc độ quản lý dự án: Dự án là một nỗ lực nhất thời được thực hiện để tạo ra một sản phẩm hay một dịch vụ nhất định nào đó.
- Xét theo trạng thái: Dự án được hiểu như sau: + Theo cách hiểu “tĩnh”, dự án là hình tượng về một tình huống (một trạng thái) mà ta muốn đạt tới [4, trang 9]. + Theo cách hiểu “động”, dự án là một lĩnh vực hoạt động đặc thù, một nhiệm vụ cần phải được thực hiện với phương pháp riêng, nguồn lực riêng và theo một kế hoạch tiến độ nhằm tạo ra một thực thể mới [4, trang 9]. Tuy nhiên, dù ở góc độ nào để đưa ra khái niệm dự án thì bản chất dự án vẫn giống nhau. Các dự án đều thể hiện điều người ta có ý định làm, hay đặt kế hoạch cho một ý đồ, một quá trình hành động…Và mỗi dự án phải có một hoặc một số mục tiêu rõ ràng, một chuỗi tiến trình các hoạt động để đạt được kết quả, thông thường người ta cố gắng lượng hóa mục tiêu thành các chỉ tiêu cụ thể.
Đối với lĩnh vực bất động sản, khái niệm dự án được hiểu như sau: 6 Dự án đầu tư kinh doanh bất động sản: là tập hợp các đề xuất bỏ vốn trung và dài hạn để tạo dựng tài sản là bất động sản mua, bán, khai thác, cho thuê, và tiến hành hoạt động dịch vụ bất động sản, hoạt động đầu tư kinh doanh bất động sản nhằm mục đích sinh lời và đáp ứng lợi ích xã hội. Dự án đầu tư kinh doanh bất động sản phải đáp ứng được các yêu cầu sau: - Phải đảm bảo tính khả thi; - Phải đảm bảo tính hiệu quả, bao gồm: Hiệu quả cho doanh nghiệp và hiệu quả kinh tế xã hội. - Phải được xây dựng dựa trên các căn cứ về mặt khoa học và thực tiễn; - Phải đảm bảo thực hiện đầy đủ theo các căn cứ pháp lý về xây dựng, triển khai thực hiện, và sản phẩm tạo ra; 1.2 Đặc điểm của dự án kinh doanh bất động sản - Dự án kinh doanh bất động sản có nhu cầu vốn lớn Đặc điểm này xuất phát từ đặc điểm của đất và công trình xây dựng có giá trị lớn. Chi phí xây dựng công trình gồm chi phí nguyên vật liệu, chi phí giải phóng mặt bằng, chi phí về các loại thuế và lệ phí, chi phí về nhân công… Thường dự án kinh doanh bất động sản có quy mô vốn từ vài trăm đến vài nghìn tỷ đồng, có khi lên đến nhiều nghìn tỷ đồng.
Ví dụ: Dự án bất động sản điển hình như: Dự án Royal City - nằm trên đường Nguyễn Trãi, quận Thanh Xuân, Thành phố Hà Nội - chủ đầu tư là Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Địa ốc thành phố Hoàng Gia thuộc tập đoàn Vingroup có tổng mức đầu tư là 9.999 tỷ đồng; dự án tòa nhà Vincom Center - tại quận 1, thành phố Hồ Chí Minh - chủ đầu tư là Công ty cổ phần Vincom có tổng mức đầu tư là 4500 tỷ đồng. Chính vì dự án kinh doanh bất động sản cần nhu cầu vốn lớn nên chủ đầu tư phải chú ý đến các vấn đề tiến độ huy động vốn theo từng thời kì: Huy động vốn từ nguồn nào? Vào thời gian nào? Và số vốn cần huy động là bao nhiêu? Việc huy động vốn hợp lý, đúng lúc sẽ giảm bớt chi phí, tăng hiệu quả cho dự án kinh doanh bất động sản nói riêng. - Dự án kinh doanh bất động sản có thời gian thực hiện lâu dài 7 Thời gian thực hiện dự án được tính từ khi bắt đầu dự án đến khi kết thúc dự án đầu tư và đạt thành quả, phát huy tác dụng. Thường thời gian thực hiện dự án gồm các bước: Nghiên cứu, khảo sát, hình thành, phát triển, nghiệm thu.
Đối với dự án kinh doanh bất động sản, thời gian này thường đòi hỏi nhiều năm. Chính vì đặc điểm này, chủ đầu tư cần chú ý tới các vấn đề sau: + Trong thời gian đầu tư có thể có nhiều biến động ảnh hưởng tốt hoặc xấu đến dự án, chủ đầu tư cần có những dự đoán và phương án dự phòng trước các biến động có thể xảy ra. Ví dụ: Lượng cung và cầu trên thị trường, sự phát triển kinh tế - xã hội, các chính sách của Nhà nước…; + Để thực hiện một dự án kinh doanh bất động sản đòi hỏi nguồn vốn lớn và xây dựng trong thời gian dài nên chủ đầu tư cần có kế hoạch huy động vốn hợp lý. - Dự án kinh doanh bất động sản mang tính đơn chiếc, không trùng lặp Kết quả của một dự án kinh doanh bất động sản không phải là sản phẩm sản xuất hàng loạt, mà có tính khác biệt cao.
Sở dĩ như vậy là vì: + Bất động sản là hàng hóa luôn gắn liền với đất đai, mà đất đai luôn có vị trí cố định và có giới hạn về diện tích cũng như không gian; + Bất động sản là hàng hóa mang tính cá biệt và khan hiếm do sự khan hiếm của diện tích bề mặt trái đất. Trong một số trường hợp, tính duy nhất ít thể hiện rõ ràng hơn và bị che đậy bởi tính tương tự giữa chúng. Ví dụ: Các căn nhà liền kề, các căn hộ chung cư… Tuy nhiên, giữa các sản phẩm bất động sản này vẫn có thiết kế khác nhau, vị trí khác nhau, khách hàng khác nhau… Điều đó cũng tạo nên nét độc đáo, duy nhất cho mỗi sản phẩm bất động sản. - Dự án kinh doanh bất động sản chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của pháp luật và chính sách Nhà nước Bất động sản là loại tài sản quan trọng đối với mỗi quốc gia, mỗi dân tộc, mỗi cơ quan đơn vị cũng như mỗi người dân; các dự án kinh doanh bất động sản liên quan chặt chẽ đến quyền sử dụng đất; các quan hệ giao dịch về bất động sản thường có tác động rất mạnh đến hầu hết những hoạt động kinh tế và xã hội.
Để tăng cường 8 vai trò của mình, Nhà nước phải quan tâm hơn đến bất động sản bằng cách đưa ra nhiều chính sách, văn bản pháp lý để quản lý chúng, cụ thể: + Chính sách quy hoạch sử dụng đất đai: Chủ đầu tư phải biết được vị trí khu đất, diện tích và các đặc điểm khác như khí hậu, địa chất, môi trường sống, khả năng giải phóng mặt bằng… Bên cạnh đó, chủ đầu tư cũng cần nắm được các chỉ tiêu quy hoạch sử dụng đất của khu đất lựa chọn về tầng cao xây dựng công trình, các yêu cầu về không gian, mật độ xây dựng công trình, kiến trúc cảnh quan. Đây là các thông số quan trọng ảnh hưởng đến quá trình lập và thực hiện dự án đầu tư kinh doanh bất động sản cũng như xây dựng phương án kinh doanh, tiến độ thực hiện, nhu cầu vốn và huy động vốn cho dự án; + Các văn bản quy phạm pháp luật: Các văn bản này được Chính phủ và Bộ Xây dựng đưa ra nhằm mục đích tạo hành lang pháp lý để hoạt động đầu tư kinh doanh bất động sản được minh bạch. Hiện tại, các thủ tục pháp lý để thực hiện đầu tư kinh doanh bất động sản khá phức tạp, chính vì vậy các chủ đầu tư cần nắm rõ các điều kiện, yêu cầu để thực hiện đúng theo pháp luật, đảm bảo tuân thủ đúng trật tự mà Nhà nước đã đề ra. Ví dụ: Các văn bản quy phạm pháp luật gồm Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Kinh doanh bất động sản…; + Các chính sách tiền tệ và tài khóa: Nền kinh tế thay đổi theo với từng thời kì khác nhau, để đảm bảo sự cân đối trong nền kinh tế, Nhà nước đã đưa ra các chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ tương ứng.
Nhà kinh doanh bất động sản muốn kinh doanh tốt phải am hiểu về quy hoạch sử dụng đất đai, luật pháp và các chính sách của Nhà nước trong từng thời kỳ, từng khu vực; phải biết phân tích chính sách để tìm kiếm cách thức, phương thức kinh doanh; tìm hành lang giới hạn cũng như tiến hành dự báo xu hướng biến động của thị trường ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh bất động sản. Huy động vốn cho dự án kinh doanh bất động sản 1. Vốn trong dự án kinh doanh bất động sản 1. Khái niệm vốn 9 Khi chuyển từ mô hình kế hoạch hóa tập trung sang cơ chế thị trường, Nhà nước đóng vai trò điều tiết nền kinh tế thông qua các chính sách vĩ mô, thực hiện xóa bỏ bao cấp về giá và vốn, doanh nghiệp được phép tự chủ về tài chính và tự chịu trách nhiệm về hoạt động sản xuất kinh doanh của mình.
Vốn trở thành nhu cầu tất yếu của sản xuất. Vốn giúp phản ánh năng lực tài chính đầu tư và sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, khi nói về vốn vẫn còn tồn tại nhiều quan điểm khác nhau.Marx, vốn (tư bản) là giá trị đem lại giá trị thặng dư, là đầu vào của quá trình sản xuất. Bản chất của vốn là giá trị cho dù nó được biểu hiện dưới hình thức khác nhau.
Vai trò của vốn là đem lại giá trị thặng dư vì nó tạo ra sự sinh sôi về giá trị thông qua hoạt động sản xuất kinh doanh.Samuelson, vốn là các hàng hóa được sản xuất ra để phục vụ cho quá trình sản xuất mới, là đầu vào của hoạt động sản xuất của một doanh nghiệp. Vốn gồm có hai loại là: Vốn vật chất và vốn tài chính. Theo cách thông dụng nhất, vốn được hiểu là các nguồn tài trợ cho tất cả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Nguồn vốn này được hình thành theo nhiều hình thức khác nhau ở các thời điểm khác nhau.