Tài Liệu Giảng Dạy Môn Học: Adobe Photoshop Ngành Thiết Kế

Khám phá giáo trình Adobe Photoshop chuyên sâu cho nghề thiết kế đồ họa cao đẳng, giúp nâng cao kỹ năng và sáng tạo trong thiết kế.

• Người hướng dẫn: Ths. Nguyễn Thái Phượng Hằng
• Trường học: Trường Cao Đẳng Công Nghệ Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Thiết Kế
• Đề tài: Hướng Dẫn Sử Dụng Adobe Photoshop Dành Cho Sinh Viên Ngành Thiết Kế
• Loại tài liệu: tài liệu giảng dạy
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: GIẢI THIẤU PHOTOSHOP
• 1.1. KHÁI NIỆM VỀ ẢNH BITMAP
• 1.2. KHỞI ĐẦNG CHƯƠNG TRÌNH PHOTOSHOP
• 1.3. GIAO DIỆN CỦA SẢ CHƯƠNG TRÌNH
• 1.4. CÁC THAO TÁC TRÊN TẬP TIN
• 1.5. THOÁT KHỎI CHƯƠNG TRÌNH PHOTOSHOP
• 1.6. CÁC THAO TÁC TRÊN CỦA SẢ GIAO DIỆN
• 1.7. CÁC THAO TÁC BIÊN ĐẢI HÌNH ẢNH
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC THAO TÁC TRÊN VÙNG CHỌN
• 2.1. THAO TÁC TẠO VÙNG CHỌN
• 2.2. HIỂU CHỈNH VÙNG CHỌN
• 2.3. BIÊN ĐẢI HÌNH ẢNH
• 3. CHƯƠNG 3: LẮP
• 3.1. KHÁI NIỆM LẮP
• 3.2. CÁC THAO TÁC CƠ BẢN TRÊN LẮP – LAYER
• 3.3. THAY ĐỔI THẨM TÁ LẮP
• 3.4. CHÈN VÀ HIỆN THỊ HÌNH ẢNH CỦA LẮP TRONG DANH SÁCH
• 3.5. CÁC CHẤ ĐÀ CHÈN CỦA LẮP
• 4. CHƯƠNG 4: VẼ VÀ TÔ MÀU
• 5. CHƯƠNG 5: HIỂU CHỈNH MÀU
• 5.1. THAY ĐỔI CHỈ ĐÀ MÀU
• 5.2. CÁC LÁNH HIỂU CHỈNH MÀU
• 5.3. CÁC CHỈ ĐÀ HÒA TRÀN MÀU
• 6. CHƯƠNG 6: HIỂU CHỈNH HÌNH ẢNH
• 6.1. CÔNG CỤ CLONE STAMP
• 6.2. CÔNG CỤ PATTERN STAMP
• 6.3. CÔNG CỤ HEALING BRUSH
• 6.4. CÔNG CỤ REDEYE TOOL
• 7. CHƯƠNG 7: VĂN BẢN VÀ KIỂU
• 7.1. TẠO CHỮ UYỂN LỰỠN
• 7.2. HIỂU CHỈNH LAYER TEXT
• 7.3. CHUYỂN ĐỔI TƯỢNG CHỮ
• 7.4. HIỂU CHỈNH LAYER STYLE (LAYER EFFECT)
• 7.5. CHÉP LAYER STYLE (LAYER EFFECT)
• 7.6. SỬ DỤNG BẢNG STYLE
• 8. CHƯƠNG 8: LẮP MẶT NẠ
• 8.1. TẠO MẶT LAYER MASK TRẮNG
• 8.2. TẠO MẶT LAYER MASK TỪ VÙNG CHỌN
• 8.3. DÙNG LÁNH PASTE INTO
• 8.4. HIỂU CHỈNH LẮP MẶT NẠ
• 8.5. SỬ DỤNG BẢNG LAYERS
• 8.6. HIỂU CHỈNH CÁCH THỨ HIỆN HÌNH ẢNH THÔNG QUA LẮP MẶT NẠ
• 8.7. HIỂU CHỈNH FREE TRANSFORM
• 9. CHƯƠNG 9: BẢ LỌC
• 9.1. CÁC BẢ LỌC CỦA PHOTOSHOP
• 9.2. MẶT SẼ BẢ LỌC THƯỜNG DÙNG

Tóm tắt

I. Hướng Dẫn Sử Dụng Adobe Photoshop Dành Cho Sinh Viên Ngành Thiết Kế

Adobe Photoshop là một công cụ mạnh mẽ trong ngành thiết kế đồ họa. Đối với sinh viên ngành thiết kế, việc nắm vững các tính năng cơ bản của Photoshop là rất quan trọng. Bài viết này sẽ cung cấp hướng dẫn chi tiết về cách sử dụng Photoshop, từ những thao tác cơ bản đến các kỹ thuật nâng cao.

1.1. Giới thiệu về Adobe Photoshop và các tính năng nổi bật

Adobe Photoshop là phần mềm chỉnh sửa ảnh hàng đầu, cung cấp nhiều công cụ mạnh mẽ cho việc thiết kế đồ họa. Các tính năng nổi bật bao gồm khả năng chỉnh sửa ảnh, tạo hiệu ứng đặc biệt và làm việc với layer.

1.2. Cách cài đặt và khởi động Adobe Photoshop

Để bắt đầu sử dụng Photoshop, cần tải và cài đặt phần mềm từ trang web chính thức của Adobe. Sau khi cài đặt, mở phần mềm và làm quen với giao diện người dùng.

II. Các Vấn Đề Thường Gặp Khi Sử Dụng Photoshop

Trong quá trình sử dụng Adobe Photoshop, sinh viên có thể gặp phải một số vấn đề phổ biến. Việc hiểu rõ các vấn đề này sẽ giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả làm việc.

2.1. Vấn đề về hiệu suất khi làm việc với file lớn

Khi làm việc với các file ảnh có kích thước lớn, Photoshop có thể chạy chậm. Để khắc phục, cần tối ưu hóa kích thước file và sử dụng các công cụ phù hợp.

2.2. Khó khăn trong việc sử dụng các công cụ chỉnh sửa

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc sử dụng các công cụ như brush hay layer. Việc thực hành thường xuyên và tham khảo tài liệu hướng dẫn sẽ giúp cải thiện kỹ năng.

III. Phương Pháp Sử Dụng Adobe Photoshop Hiệu Quả

Để sử dụng Adobe Photoshop một cách hiệu quả, sinh viên cần nắm vững một số phương pháp và kỹ thuật cơ bản. Những mẹo này sẽ giúp tối ưu hóa workflow và nâng cao chất lượng sản phẩm.

3.1. Mẹo thiết kế đồ họa với Photoshop

Sử dụng các công cụ như layer và mask để tạo ra các thiết kế phức tạp. Việc làm việc với layer giúp dễ dàng chỉnh sửa và quản lý các thành phần trong thiết kế.

3.2. Hướng dẫn chỉnh sửa ảnh bằng Photoshop

Chỉnh sửa ảnh là một trong những tính năng chính của Photoshop. Sử dụng các công cụ như Healing Brush và Clone Stamp để cải thiện chất lượng ảnh.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Adobe Photoshop Trong Ngành Thiết Kế

Adobe Photoshop không chỉ là công cụ chỉnh sửa ảnh mà còn là phần mềm thiết yếu trong nhiều lĩnh vực thiết kế. Việc hiểu rõ ứng dụng thực tiễn của Photoshop sẽ giúp sinh viên áp dụng kiến thức vào công việc.

4.1. Photoshop trong thiết kế đồ họa

Photoshop được sử dụng rộng rãi trong thiết kế đồ họa, từ việc tạo logo đến thiết kế bìa sách. Các tính năng mạnh mẽ giúp tạo ra sản phẩm chất lượng cao.

4.2. Photoshop trong marketing và truyền thông

Trong lĩnh vực marketing, Photoshop được sử dụng để tạo ra các hình ảnh quảng cáo hấp dẫn. Việc sử dụng hiệu ứng và chỉnh sửa ảnh giúp thu hút sự chú ý của khách hàng.

V. Kết Luận Về Việc Sử Dụng Adobe Photoshop

Việc sử dụng Adobe Photoshop là một kỹ năng cần thiết cho sinh viên ngành thiết kế. Nắm vững các tính năng và phương pháp sử dụng sẽ giúp nâng cao khả năng sáng tạo và hiệu quả công việc.

5.1. Tương lai của Photoshop trong ngành thiết kế

Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, Photoshop sẽ tiếp tục là công cụ quan trọng trong ngành thiết kế. Sinh viên cần cập nhật các tính năng mới để không bị lạc hậu.

5.2. Lời khuyên cho sinh viên khi học Photoshop

Thực hành thường xuyên và tham gia các khóa học trực tuyến sẽ giúp sinh viên nâng cao kỹ năng sử dụng Photoshop. Hãy luôn tìm kiếm nguồn tài liệu phong phú để học hỏi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TÀP ĐOÀN DÞT MAY VIÞT NAM TR£âNG CAO ĐÀNG CÔNG NGHÞ THÀNH PHè Hê CHÍ MINH TÀI LIÞU GIÀNG D¾Y MÔN HäC: ADOBE PHOTOSHOP NGÀNH/NGHÄ: THIÂT K Đê HäA TRÌNH ĐÞ: CAO ĐÀNG TP. Hê CHÍ MINH, nm 2021 TUYÊN Bè BÀN QUYÄN Tài liáu này thuác lo¿i sách giáo trình nên các ngußn thông tin có thÇ đ¤ÿc phép dùng nguyên bÁn hoÁc trích dùng cho các māc đích vÅ đào t¿o và tham khÁo. Mçi māc đích khác mang tính lách l¿c hoÁc sā dāng vãi māc đích kinh doanh thiÃu lành m¿nh sÁ bå nghiêm cấm. LâI GIàI THIÞU Tài liáu giÁng d¿y đ¤ÿc biên so¿n dāa trên tài liáu Căn b¿n về Photoshop CS tinh chỉnh và xử lý màu, Nguyßn Minh Đąc, NXB Giao Thông VÁn TÁi, 2004; Adobe Photoshop CS ver 8.0 – Những thủ thuật xử lý ¿nh, Nguyßn Tấn Minh, NXB Thanh Niên, 2008.

Tài liáu giÁng d¿y Adobe Photoshop đ¤ÿc dùng làm tài liáu hçc tÁp cho sinh viên ngành ThiÃt kà đß hça, đ¤ÿc trình bày theo đúng ch¤¢ng trình môn hçc đã đ¤ÿc xây dāng. Tài liáu giÁng d¿y này giúp cho sinh viên nhÿng kiÃn thąc c¢ bÁn vÅ Photoshop. Tài liáu giÁng d¿y bao gßm: Ch¤¢ng 1: Giãi thiáu Photoshop Ch¤¢ng 2: Các thao tác trên vùng chçn Ch¤¢ng 3: Lãp Ch¤¢ng 4: VÁ và tô màu Ch¤¢ng 5: Hiáu chãnh màu Ch¤¢ng 6: Hiáu chãnh hình Ánh Ch¤¢ng 7: Vn bÁn và kiÇu Ch¤¢ng 8: Lãp mÁt n¿ Ch¤¢ng 9: Bá lçc Trong quá trình biên so¿n, mÁc dù đã có nhiÅu cë gắng nh¤ng không tránh khéi nhÿng h¿n chà và mát së thiÃu sót nhất đånh, nhóm tác giÁ rất mong nhÁn đ¤ÿc nhÿng ý kiÃn đóng góp căa quý đçc giÁ đÇ tài liáu giÁng d¿y này ngày càng hoàn thián h¢n. Xin chân thành cÁm ¢n TP.

nm Tham gia biên so¿n Ths. Nguyßn Thå Ph¤¢ng Hßng Ths. Võ Thå Thāc Hà MĀC LĀC CH£¡NG I: GIâI THIàU PHOTOSHOP. KHÁI NIàM VÄ ÀNH BITMAP.

Khái niám Ánh bitmap. Khái niám phần tā Ánh pixel. Đá phân giÁi màn hình. Đá phân giÁi tÁp tin.

KHæI ĐàNG CH£¡NG TRÌNH PHOTOSHOP. GIAO DIàN CĀA Sà CH£¡NG TRÌNH. Màn hình giao dián. Các thành phần chính.

CÁC THAO TÁC TRÊN TÀP TIN. Mç tÁp tin có sẳn. THOÁT KHèI CH£¡NG TRÌNH PHOTOSHOP. CÁC THAO TÁC TRÊN CĀA Sà GIAO DIàN.

Hián ẩn Tool box. Hián ẩn Option bar. Hián ẩn Status bar. Hián ẩn Layer palette.

Hián ẩn Color palette. Hián ẩn Navigator palette. Hián ẩn Swatches palette. Hián ẩn Ruler.

Hián ẩn Grid. Hián ẩn Guides. Khoá và bé khoá Guiderlines. Mát së phím tắt.

HiÇn thå mÁc đånh toolbox, option, palette. CÁC THAO TÁC BIÂN ĐàI HÌNH ÀNH. Thay đái tã lá hiÇn thå hình Ánh. Cuán nhanh hình Ánh.

Thay đái kích th¤ãc bÁn vÁ bằng lánh Canvas size. Thay đái kích th¤ãc Ánh sā dāng lánh Images size. Nhân bÁng cāa sá Canvas. Phāc hßi hình Ánh vãi lần l¤u cuëi cùng.

Trç vÅ tr¿ng thái bất kỳ căa hình Ánh. 13 CH£¡NG 2: CÁC THAO TÁC TRÊN VÙNG CHæN. THAO TÁC T¾O VÙNG CHæN. Thao tác chçn toàn bá Ánh trên ván vÁ.

Chçn tất cÁ hình Ánh không trong suët trên lãp. Sā dāng nhóm Marquee tool t¿o vùng chçn. Sā dāng nhóm Lasso tool t¿o vùng chçn. Sā dāng Magic Wand Tool t¿o vùng chçn.

HIàU CHâNH VÙNG CHæN. Thao tác thôi chçn. Thao tác sao chép - di chuyÇn - xoá hình Ánh. BIÂN ĐàI HÌNH ÀNH.

Thao tác xén hình Ánh. 26 CH£¡NG 3: LâP. KHÁI NIàM LâP. CÁC THAO TÁC C¡ BÀN TRÊN LâP – LAYER.

Chçn lãp hián hành. Hián ẩn Layer. ChuyÇn Layer Background thành Layer th¤ång. ChuyÇn lãp hián hành thành lãp Background.

Chã đånh l¿i thuác tính căa lãp. Khoá khā khoá lãp. THAY ĐàI THĄ TĀ XÂP LâP. T¿o lãp liên kÃt lãp hián hành.

Trán ép phẳng các lãp (Merge layers): Phím tắt là Ctrl + E. CHæN VÀ HIÆN THä HÌNH ÀNH CĂA LâP TRONG DANH SÁCH. CÁC CH Đà CHæN CĂA LâP. 33 CH£¡NG 4: VÀ VÀ TÔ MÀU.

Dùng Palette Swashes. Dùng Palette Color. Dùng háp Color Picker. Công cā Paint Bucket.

40 CH£¡NG 5: HIàU CHâNH MÀU. THAY ĐàI CH Đà MÀU. Đái Ánh màu RGB sang CMYK và ng¤ÿc l¿i. Đái Ánh màu RGB (hay CMYK) sang Graycale và ng¤ÿc l¿i.

Đái Ánh Grayscale sang Bitmap và ng¤ÿc l¿i. Đái Ánh Grayscale sang Duotone và ng¤ÿc l¿i. CÁC LàNH HIàU CHâNH MÀU. Các lánh hiáu chãnh tā đáng.

CÁC CH Đà HÒA TRàN MÀU. Normal – Thông th¤ång. Multiply – Nhân lên. Sreen – màn hình.

Soft Light – Ánh sáng nhẹ. Hard Light – Ánh sáng gắt. Overlay – Phă lên. Color Dodge – Làm màu sáng.

Color Burn – Làm tëi màu. 54 CH£¡NG 6: HIàU CHâNH HÌNH ÀNH. CÔNG CĀ CLONE STAMP. CÔNG CĀ PATTERN STAMP.

CÔNG CĀ HEALING BRUSH. CÔNG CĀ REDEYE TOOL. 60 CH£¡NG 7: VN BÀN VÀ KIÆU. T¿o chÿ uën l¤ÿn.

Hiáu chãnh Layer Text. ChuyÇn đëi t¤ÿng chÿ. Hiáu chãnh Layer Style (Layer Effect). Chép Layer Style (Layer Effect).

Sā dāng bÁng Style. 64 CH£¡NG 8: LâP MÀT N¾. T¿o mát Layer Mask trắng. T¿o mát Layer Mask tÿ vùng chçn.

Dùng lánh Paste Into. HIàU CHâNH LâP MÀT N¾. Sā dāng bÁng Layers. Hiáu chãnh cách thÇ hián hình Ánh thông qua lãp mÁt n¿.

Hiáu chãnh Free Transform. 68 CH£¡NG 9: Bà LæC. CÁC Bà LæC CĂA PHOTOSHOP. MàT Sê Bà LæC TH£äNG DÙNG.

73 TÀI LIÞU GIÀNG D¾Y MÔN HäC/MÔ ĐUN Tên môn hçc: Adobe Photoshop Mã së môn hçc: MH 15 Thåi gian thāc hián môn hçc: 45 giå; (Lý thuyÃt: 15 giå; Thāc hành, thí nghiám, thÁo luÁn, bài tÁp: 27 giå; KiÇm tra: 3 giå) I. Vã trí, tính chất môn håc: - Vå trí: môn hçc đ¤ÿc bë trí vào hçc kỳ 1. - Tính chất: là môn hçc chuyên ngành. Māc tiêu môn håc: - VÅ kiÃn thąc:  Trình bày đ¤ÿc các thao tác vãi Ánh së;  Trình bày đ¤ÿc các khái niám vùng chçn, lắp ghép các đëi t¤ÿng, các há màu, bÁng màu;  Trình bày đ¤ÿc cách lắp ghép các đëi t¤ÿng, chèn các đëi t¤ÿng;  Trình bày đ¤ÿc các bá lçc nhißu và cách chçn bá lçc nhißu.

- VÅ kỹ nng:  Sā dāng đ¤ÿc phần mÅm Photoshop;  Thāc hián đ¤ÿc các thao tác xā lý nh¤ thay đái màu sắc, cắt dán, chèn đëi t¤ÿng, xác đånh đëi t¤ÿng, di chuyÇn đëi t¤ÿng, lçc nhißu, làm tr¢n, thay đái mąc sáng. - VÅ nng lāc tā chă và chåu trách nhiám:  Cẩn thÁn, tā giác trong hçc tÁp;  Yêu cầu tính đác lÁp trong thāc hián bài tÁp. Nái dung táng quát và phân phëi thåi gian: Thãi gian Thāc Sé hành, thí Tên ch¤¢ng māc Tíng Lý KiÇm TT nghißm, sé thuyÃt tra thÁo luÁn, bài tÁp 1 Ch¤¢ng 1: Giãi thiáu Photoshop 5 2 3 2 Ch¤¢ng 2: Các thao tác trên vùng chçn 5 2 3 3 Ch¤¢ng 3: Lãp 5 2 2 1 4 Ch¤¢ng 4: VÁ và tô màu 5 2 3 5 Ch¤¢ng 5: Hiáu chãnh màu 5 1 4 6 Ch¤¢ng 6: Hiáu chãnh hình Ánh 5 1 3 1 7 Ch¤¢ng 7: Vn bÁn và kiÇu 5 2 3 8 Ch¤¢ng 8: Lãp mÁt n¿ 5 2 3 9 Ch¤¢ng 9: Bá lçc 5 1 3 1 Cßng 45 15 27 3 2. Nái dung chi tiÃt: Ch¤¢ng 1: Giái thißu Photoshop Thời gian: 5 giờ 1.

Māc tiêu: - Trình bày đ¤ÿc khái niám vÅ Ánh bitmap; - Trình bày đ¤ÿc các công cā trong háp công cā và cách sā dāng; - Thāc hián đ¤ÿc các thao tác trên tÁp tin, cāa sá giao dián và biÃn đái hình Ánh. Nái dung ch¤¢ng: 2.1 Khái niám vÅ Ánh bitmap 2. Khçi đáng ch¤¢ng trình 2. Giao dián cāa sá ch¤¢ng trình 2.

Các thao tác trên tÁp tin 2. Các thao tác trên cāa sá giao dián 2. Các thao tác biÃn đái hình Ánh Ch¤¢ng 2: C c thao t c trên v ng chån Thời gian: 5 giờ 1. Māc tiêu: - Trình bày đ¤ÿc cách t¿o và thao tác trên vùng chçn; - T¿o đ¤ÿc vùng chçn và thāc hián đ¤ÿc các lánh c¢ bÁn trên vùng chçn.

Nái dung ch¤¢ng: 2. Thao tác t¿o vùng chçn 2. Hiáu chãnh vùng chçn 2. BiÃn đái vùng chçn Ch¤¢ng 3: Láp Thời gian: 5 giờ 1.

Māc tiêu: - Trình bày đ¤ÿc các khái niám vÅ lãp, cách t¿o, xóa lãp; - Thāc hián đ¤ÿc các thao tác căa lãp trong viác t¿o Ánh. Nái dung ch¤¢ng: 2. Chçn và hiÇn thå hình Ánh căa lãp trong danh sách 2. Các tuỳ chçn căa lãp KiÇm tra Ch¤¢ng 4: VÁ và tô màu Thời gian: 5 giờ 1.

Māc tiêu: - Trình bày đ¤ÿc các chà đá màu, cách tô màu cho vùng chçn; - Chçn đ¤ÿc màu foreground, background; - Tô màu đ¤ÿc cho mát layer, vùng chçn. Nái dung ch¤¢ng: 2. VÁ hình Ch¤¢ng 5: Hißu chánh màu Thời gian: 5 giờ 1. Māc tiêu: - Trình bày đ¤ÿc cách thay đái chà đá màu; - Trình bày đ¤ÿc các lánh hiáu chãnh và chà đá hoà trán màu trong Photoshop; - Thay đái đ¤ÿc chà đá màu và chà đá hoà trán màu trên các lãp trong Photoshop; - Thāc hián đ¤ÿc các lánh hiáu chãnh màu trong Photoshop.

Nái dung ch¤¢ng: 2. Thay đái chà đá màu 2. Các lánh hiáu chãnh màu 2. Các chà đá hòa trán màu Ch¤¢ng 6: Hißu chánh h nh Ánh Thời gian: 5 giờ 1.

Māc tiêu: - Trình bày đ¤ÿc cách sā dāng các công cā thay đái hình Ánh; - Thāc hián đ¤ÿc các thao tác làm må Ánh, làm rõ Ánh, sao chép vùng, tẩy mān, sẹo trên hình Ánh, xoá bé mắt đé trên Ánh,& 2. Nái dung ch¤¢ng: 2. Công cā Clone stamp 2. Công cā Pattern stamp 2.

Công cā Healing brush 2. Công cā RedEye tool KiÇm tra Ch¤¢ng 7: Vn bÁn và iÇu Thời gian: 5 giờ 1. Māc tiêu: - Trình bày đ¤ÿc cách t¿o vn bÁn và cách t¿o Layer Style; - T¿o đ¤ÿc lãp vn bÁn và thay đái đ¤ÿc các kiÇu hiÇn thå vn bÁn trong Photoshop; - T¿o đ¤ÿc Layer Style cho các lãp trong Photoshop. Nái dung ch¤¢ng: 2.

Layer Style Ch¤¢ng 8: Láp m¿t n¿ Thời gian: 5 giờ 1. Māc tiêu: - Trình bày đ¤ÿc cách t¿o Layer Mask và hiáu chãnh lãp mÁt n¿; - T¿o đ¤ÿc Layer Mask và sā dāng đ¤ÿc lãp mÁt n¿ đÇ thay đái hình Ánh trong Photoshop. Nái dung ch¤¢ng: 2. Hiáu chãnh lãp mÁt n¿ Ch¤¢ng 9: Bß låc Thời gian: 5 giờ 1.

Māc tiêu: - Trình bày đ¤ÿc các bá lçc trong Photoshop; - Sā dāng đ¤ÿc các bá lçc th¤ång dùng trong Photoshop đÇ làm Ánh nghá thuÁt. Nái dung ch¤¢ng: 2. Mát së bá lçc th¤ång dùng KiÇm tra IV. ĐiÅu ißn thāc hißn môn håc: 1.