Liệt kê các đối tác có thể tham gia vào hoạt động TT-GDSK tại cộng đồng. Nêu cách phân loại phương tiện TT-GDSK. So sánh các đặc điểm của thông tin đại chúng và truyền thông trực tiếp. LẬP KẾ HOẠCH VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRUYỀN THÔNG - GIÁO DỤCSỨC KHỎE MỤC TIÊU 1.
Trình bày được các điểm cần chú ỷ khi lập kế hoạch Truyền Ihông - giáo dục sức khỏe. Phân tích được nội dung các birớc lập kế hoạch Truyền thông - giáo dục sức khỏe. Trình bày được các nội dung quản lý dặc trưng trong Truyền thông - giáo dục sức khỏe. MỘT SỐ ĐIỂM CẦN CHÚ Ý KHI LẬP KÉ HOẠCH TRUYỀN THÔNG - GIÁO DỤC SỨC KHỎE 1.
Xác định rõ vấn đề cần phải Truyền thông - giáo dục sức khỏe Lập kế hoạch TT-GDSK là hoạt động không thể thiếu nhằm tiết kiệm nguồn lực, tập trung giải quyết các nhu cầu TT-GDSK ưu tiên của cá nhân và cộng đồng, do vậy việc khảo sát, điều tra nghiên cứu trước để có được những thông tin chính xác, khoa học, làm bằng chứng cho việc xác định đúng đắn các vấn đề cần TT-GDSK ưu tiên là cần thiết. Thông thường các vấn đề ưu tiên cần TT-GDSK cũng là các vấn đề sức khỏe phổ biến, thường gặp, có thể ảnh hưởng đến cộng đồng và có nhu cầu cần phải giải quyết. Dự kiến tất cả các nguồn lực có thể sử dụng trong truyền thông - giảo dục sức khỏe Các nguồn lực cần thiết như nhân lực, kinh phí, cơ sở vật chất, thời gian cần được chuẩn bị và dự kiến sử dụng cho kế hoạch TT-GDSK. Bao gồm các nguồn lực đã có và các nguồn lực có thể khai thác được từ bên trong và bên ngoài cộng đồng để sử dụng cho hoạt động TT-GDSK.
Sắp xếp thời gian họp lý Sắp xếp thời gian thuận lợi cho đối tượng cần được TT-GDSK, để họ có thể tham gia một cách tích cực, đầy đủ nhất vào chương trình TT-GDSK. Chú ý đến cả thời gian của người thực hiện và đối tượng cần được TT-GDSK. Lồng ghép Kế hoạch TT-GDSK cần được lồng ghép với các kế hoạch, chương trình y tế, văn hóa, xã hội, hoạt động của cộng đồng đang triển khai tại địa phương, đặc biệt là với các hoạt động chăm sóc sức khỏe ban đầu khác. Đua các nguyên lý của chăm sóc sức khỏe ban đầu vào hoạt động Truyền thông - giáo dục sức khỏe Truyền thông - giáo dục sức khỏe là một nội dung của chăm sóc sức khỏe ban đầu vì thế cần thực hiện các nguyên lý chung của chăm sóc sức khỏe ban đầu đó là: - Tỉnh công bằng:quan tâm và ưu tiên những đối tượng có kiến thức, thái độ, thực hành về các vấn đề sức khỏe còn hạn chế và có nguy cơ cao về bệnh tật, sức khỏe cần được TT- GDSK.
- Nâng cao sức khỏe, dự phòng, phục hồi sức khỏe:chú trọng TT-GDSK vào các biện pháp dự phòng và nâng cao sức khỏe cũng như tập luyện để phục hồi sức khỏe sau khi bị bệnh và tai nạn chấn thương. - Sự tham gia của cộng đồng:thu hút sự tham gia rộng rãi của các đối tượng trong cộng đồng vào các hoạt động TT-GDSK, tạo nên các phong trào quần chúng thi đua chăm sóc và bảo vệ sức khỏe phòng chống bệnh tật. - Kỹ thuật học thích hợp:sử dụng các phương pháp, phương tiện TT-GDSK phù hợp với điều kiện thực tế và vấn đề cũng như các đối tượng đích. - Lồng ghép và phối hợp liên ngành:nhằm xã hội hóa công tác TT-GDSK, tạo nên sức mạnh tổng họp, huy động được mọi lực lượng thích hợp trong cộng đồng tham gia vào công tác TT-GDSK và nâng cao sức khỏe.
CÁC BƯỚC LẬP KÉ HOẠCH TRUYỀN THÔNG - GIÁO DỤCSỨC KHỎE Lập kế hoạch TT-GDSK gồm các bước cơ bản theo sơ đồ dưới đây: Sơ đồ 6. Các bước lập kế hoạch TT-GDSK 2. Xác định các vấn đề cần Truyền thông - giáo dục sức khỏe Cần phải có những thông tin về các vấn đề sức khỏe quan trọng của địa phương do cán bộ y tế, các cá nhân, các nhóm người hay cộng đồng cung cấp. Thông tin cần phải đầy đủ, toàn diện, đảm bảo độ chính xác tin cậy và phải cập nhật, cần chú ý cả các thông tin về số lượng và thông tin về chất lượng, có như vậy mới đảm bảo lập kế hoạch giáo dục sức khỏe một cách sát hợp được.
Thu thập thông tin là khâu đầu tiên của lập kế hoạch y tế nói chung và lập kế hoạch TT-GDSK nói riêng người lập kế hoạch cần phải xác định rõ tầm quan trọng của khâu này để có các giải pháp thu thập thông tin đảm bảo các yêu cầu trên. Thông tin có thể được thu thập qua nghiên cứu các tài liệu và báo cáo được lưu giữ. Tổ chức phỏng vấn các đối tượng liên quan là nguồn thông tin tốt cho xác định vấn đề. Có thể tổ chức các cuộc thảo luận nhóm hay phỏng vấn sâu những người có hiểu biết về vấn đề quan tâm.
Bằng cách trực tiếp đến thực tế và quan sát cũng là những phương pháp tốt để có được thông tin đầy đủ cho xác định vấn đề TT-GDSK. Từ những thông tin thu được cần phân tích theo cách khía cạnh sau: - Số lượng và tỷ lệ những người có vấn đề sức khỏe. - Những loại hành vi dẫn đến vấn đề sức khỏe, bệnh tật đang tồn tại. - Lý do vì sao các hành vi này lại được thực hành.
- Những lý do khác của vấn đề sức khỏe. - Khả năng giải quyết những vấn đề sức khỏe bàng TT-GDSK: sự chấp nhận của người dân, sự hỗ trợ của chính quyền và các ban, ngành, đoàn thể, khả năng nguồn lực của cơ sở để thực hiện TT-GDSK bao gồm cả các nguồn lực từ trong và ngoài cộng đồng có thể khai thác. Cách đơn giản để xác định vấn đề cần TT-GDSK là họp nhóm lập kế hoạch hay đội công tác lại, xem xét kỹ các thông tin và số liệu đã có, mỗi cá nhân trong nhóm xác định vấn đề cần TT-GDSK với sự phân tích của mình, sau đó đưa ra nhóm thảo luận và cân nhắc, cuối cùng biểu quyết để chọn các vấn đề cần TT-GDSK. Chọn vấn đề sức khỏe ưu tiên cần Truyền thông - giáo dục sức khỏe Nguồn lực cho các hoạt động chăm sóc sức khỏe nói chung cũng như nguồn lực cho các hoạt động TT-GDSK nói riêng của chúng ta còn rất hạn hẹp.
Trên thực tế có rất nhiều vấn đề sức khỏe, bệnh tật cần được TT-GDSK cho cộng đồng, vì thế tùy theo thời gian, địa điểm và nguồn lực có sẵn, những người lập kế hoạch hoạt động TT-GDSK cần phải chọn các vấn đề ưu tiên cho phù họp. Lựa chọn vấn đề sức khỏe ưu tiên cần TT- GDSK người ta thường dựa vào một số tiêu chuẩn và xem xét thực tế để cho điểm từng tiêu chuẩn. Thang điểm cho mỗi tiêu chuẩn có thể cho là 0, 1, 2, 3 điểm. Có thể lập bảng cho điếm vấn đề ưu tiên như sau: Bảng 6.
Cho điểm chọn vấn đề ưu tiên TT-GDSK Các tiêu chuẩn để xét ưu tiên Cho điểm các vấn đề sức khỏe Vấn đề 1 Vấn đề 2 Vấn đề 3 Vấn đề 4 1. Mức độ phổ biến của vấn đề 2. Mức độ trầm trọng của vấn đề 3. Ảnh hưởng đến những người nghèo khó 4.
Đã có kỹ thuật, phương tiện giải quyết 5. Kinh phí chấp nhận được 6. Được cộng đồng chấp nhận Tổng điểm Chú ý: với các tiêu chuẩn từ 1 đến 3, vấn đề càng diễn biến xấu cho điểm càng cao và ngược lại. Các tiêu chuẩn còn lại càng diễn biến tốt thì điểm càng cao, ví dụ: kinh phí có nhiều hay được nhiều người dân trong cộng đồng chấp nhận thì cho điểm 3.
Sau khi đã cho điểm, chọn các vấn đề có tổng số điểm cao hơn để triển khai trước. Vấn đề có tổng điểm cao nhất là ưu tiên TT-GDSK trước tiên. Xác định đối tượng đích và mục tiêu cho chương trình cần Truyền thông - giáo dục sức khỏe 2. Xác định đối tượng đích Với từng chủ đề TT-GDSK cần xác định rõ đối tượng bao gồm các thông tin về: số lượng đối tượng đích, họ là những ai, thuộc giới nào, nghề nghiệp, trình độ của họ ra sao.
Xác định rõ đối tượng đích là rất cần thiết để chuẩn bị nội dung, phưcmg pháp, phưcmg tiện TT-GDSK phù hợp. Đối tượng đích đầu tiên thường là những người có hành vi nguy cơ cao cần phải thay đổi trước tiên. Tiếp đến là những người có ảnh hường tác động trực tiếp đến nhóm đối tượng đích đầu tiên và sau đó là nhóm đối tượng có khả năng giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho nhóm đối tượng đích đầu tiên thay đổi hành vi và duy trì hành vi mới. Xác định đúng đổi tượng đích có vai trò quyết định đến sự thành công của hoạt động TT-GDSK.
Ví dụ: trong chương trình truyền thông về chăm sóc trước sinh cho phụ nữ mang thai thì đối tượng đích đầu tiên là các phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ, tiếp đến là các ông chồng, các bậc cha mẹ. Các cán bộ hội phụ nữ, thanh niên, các ban ngành đoàn thể địa phương sẽ là những đối tượng hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho thực hành và duy trì hành vi chăm sóc trước sinh. Xác định mục tiêu 2. Khái niệm về mục tiêu Truyền thông - giáo dục sức khỏe Mục tiêu giáo dục sức khỏe là những mong đợi về thay đổi kiến thức, thái độ và thực hành hay hành vi sức khỏe cụ thể ở đối tượng được giáo dục sức khỏe (đối tượng đích) trong một giai đoạn nhất định, trong đó mục tiêu thay đổi hành vi là quan trọng nhất.
Những thay đổi hành vi sẽ dẫn đến những thay đổi về tình hình sức khỏe và bệnh tật của đổi tượng được giáo dục sức khỏe. Ví dụ: tăng tỷ lệ các bà mẹ hiểu biết về vai trò sữa của mẹ từ 50% lên 85% vào cuối năm 2007. Giảm tỷ lệ các bà mẹ cho trẻ ăn sam sớm trước 4 tháng tuổi từ 30% xuống còn 10% vào cuối năm 2007. Tầm quan trọng của xây dựng mục tiêu trong Truyền thông - giáo dục sức khỏe Có thể nói bất kỳ một chương trình can thiệp sức khỏe nói chung hay một chương trình TT-GDSK nào cũng cần phải xây dựng mục tiêu.
Mục tiêu liên quan đến toàn bộ các chiến lược, các kế hoạch hoạt động, đến sử dụng các nguồn lực của các chương trình. Xây dựng mục tiêu là bước quan trọng của lập kế hoạch chương trình giáo dục sức khỏe. Như chúng ta đều biết các nguồn lực cho chăm sóc sức khỏe nói chung hay cho các chương trình giáo dục sức khỏe luôn luôn có giới hạn.
