Luận văn thạc sĩ ueb hoạt động xuất khẩu hàng hóa của tỉnh bắc giang trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu ueb hoạt động xuất khẩu hàng hóa của tỉnh bắc giang trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Nguyễn Khanh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Mạnh Tuân
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Hoạt động xuất khẩu hàng hóa của tỉnh Bắc Giang trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
• 1.1. KHÁI NIỆM, VAI TRÒ VÀ CÁC HÌNH THỨC XUẤT KHẨU
• 1.1.1. Khái niệm về xuất khẩu
• 1.1.2. Bản chất của xuất khẩu
• 1.1.3. Vai trò của hoạt động xuất khẩu
• 1.1.4. Các hình thức xuất khẩu
• 1.2. CÁC CHỈ TIÊU CHỦ YẾU ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU
• 1.2.1. Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu
• 1.2.2. Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu
• 1.2.3. Thị trường xuất khẩu
• 1.2.4. Cân đối xuất nhập khẩu
• 1.3. NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN XUẤT KHẨU
• 1.3.1. Các yếu tố kinh tế
• 1.3.2. Các yếu tố xã hội
• 1.3.3. Các yếu tố chính trị pháp luật
• 1.3.4. Các yếu tố về tự nhiên và công nghệ
• 1.3.5. Yếu tố hạ tầng phục vụ cho hoạt động xuất khẩu
• 1.3.6. Nhu cầu của thị trường thế giới
• 1.3.7. Các nhân tố thuộc về doanh nghiệp
• 1.3.8. Yếu tố cạnh tranh
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ CỦA TỈNH BẮC GIANG GIAI ĐOẠN 2003 - 2008
• 2.1. KHÁI QUÁT CHUNG
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện kinh tế
• 2.1.3. Điều kiện xã hội
• 2.2. THỰC TRẠNG XUẤT, NHẬP KHẨU HÀNG HOÁ CỦA TỈNH BẮC GIANG
• 2.2.1. Về kim ngạch xuất khẩu
• 2.2.2. Về cơ cấu thị trường xuất khẩu
• 2.2.3. Về cơ cấu mặt hàng xuất khẩu
• 2.2.4. Các hình thức xuất khẩu hàng hoá chủ yếu
• 2.2.5. Tình hình nhập khẩu hàng hoá
• 2.2.6. Cán cân xuất, nhập khẩu của tỉnh
• 2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ TỈNH BẮC GIANG
• 2.3.1. Những thành tựu
• 2.3.2. Những hạn chế
• 2.3.3. Nguyên nhân hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ TỈNH BẮC GIANG
• 3.1. BỐI CẢNH TRONG NƯỚC VÀ QUỐC TẾ
• 3.1.1. Bối cảnh trong nước
• 3.1.2. Bối cảnh quốc tế
• 3.2. ĐỊNH HƯỚNG, MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ CỦA TỈNH BẮC GIANG
• 3.2.1. Định hướng
• 3.2.2. Mục tiêu
• 3.3. GIẢI PHÁP CHỦ YẾU ĐỂ ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU HÀNG HOÁ CỦA TỈNH BẮC GIANG
• 3.3.1. Tăng cường nghiên cứu, phát triển thị trường
• 3.3.2. Tăng cường hoạt động xúc tiến thương mại
• 3.3.3. Phát triển mặt hàng xuất khẩu
• 3.3.4. Phát triển doanh nghiệp xuất khẩu
• 3.3.5. Hỗ trợ từ phía Nhà nước đối với doanh nghiệp xuất khẩu
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoạt động xuất khẩu hàng hóa tỉnh Bắc Giang

Hoạt động xuất khẩu hàng hóa của tỉnh Bắc Giang đã có những bước phát triển đáng kể trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Tỉnh Bắc Giang, với vị trí địa lý thuận lợi và nguồn tài nguyên phong phú, đã tận dụng được những lợi thế này để thúc đẩy xuất khẩu. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để nâng cao hiệu quả xuất khẩu.

1.1. Khái niệm và vai trò của xuất khẩu hàng hóa

Xuất khẩu hàng hóa là hoạt động bán hàng hóa ra nước ngoài nhằm thu ngoại tệ. Hoạt động này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra công ăn việc làm cho người dân. Xuất khẩu còn góp phần nâng cao vị thế của tỉnh Bắc Giang trên thị trường quốc tế.

1.2. Các hình thức xuất khẩu chủ yếu tại Bắc Giang

Tỉnh Bắc Giang chủ yếu thực hiện xuất khẩu trực tiếp và gián tiếp. Xuất khẩu trực tiếp cho phép doanh nghiệp tự quản lý quy trình xuất khẩu, trong khi xuất khẩu gián tiếp thường thông qua các trung gian. Mỗi hình thức đều có ưu và nhược điểm riêng.

II. Thách thức trong hoạt động xuất khẩu hàng hóa tỉnh Bắc Giang

Mặc dù có nhiều tiềm năng, hoạt động xuất khẩu hàng hóa của tỉnh Bắc Giang vẫn gặp phải nhiều thách thức. Những vấn đề như cơ sở hạ tầng yếu kém, thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao và sự cạnh tranh gay gắt từ các tỉnh khác đang cản trở sự phát triển của xuất khẩu.

2.1. Cơ sở hạ tầng và logistics

Cơ sở hạ tầng giao thông tại Bắc Giang chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển xuất khẩu. Việc thiếu các tuyến đường giao thông hiện đại và hệ thống logistics hiệu quả đã làm tăng chi phí và thời gian vận chuyển hàng hóa.

2.2. Nguồn nhân lực và chất lượng sản phẩm

Nguồn nhân lực tại Bắc Giang còn thiếu kỹ năng và trình độ chuyên môn cao. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm xuất khẩu, làm giảm khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

III. Phương pháp đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa tỉnh Bắc Giang

Để nâng cao hiệu quả xuất khẩu, tỉnh Bắc Giang cần áp dụng nhiều phương pháp đồng bộ. Các giải pháp như cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường xúc tiến thương mại là rất cần thiết.

3.1. Cải thiện cơ sở hạ tầng giao thông

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng giao thông là một trong những giải pháp quan trọng. Việc xây dựng các tuyến đường mới và nâng cấp hệ thống logistics sẽ giúp giảm chi phí vận chuyển và thời gian giao hàng.

3.2. Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao

Tỉnh cần chú trọng đến việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Các chương trình đào tạo nghề và hợp tác với các trường đại học sẽ giúp nâng cao kỹ năng cho người lao động, từ đó cải thiện chất lượng sản phẩm xuất khẩu.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về xuất khẩu hàng hóa

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp đồng bộ đã mang lại những kết quả tích cực cho hoạt động xuất khẩu hàng hóa của tỉnh Bắc Giang. Kim ngạch xuất khẩu đã tăng trưởng ổn định trong những năm qua, cho thấy tiềm năng phát triển lớn.

4.1. Tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu

Kim ngạch xuất khẩu của tỉnh Bắc Giang đã tăng trưởng đáng kể, đạt khoảng 150 triệu USD vào năm 2008. Điều này cho thấy sự nỗ lực của các doanh nghiệp trong việc mở rộng thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.

4.2. Cải thiện cơ cấu mặt hàng xuất khẩu

Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu của tỉnh đã có sự chuyển biến tích cực, với nhiều sản phẩm nông sản và công nghiệp được xuất khẩu sang các thị trường lớn. Điều này không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra nhiều việc làm cho người dân.

V. Kết luận và tương lai của hoạt động xuất khẩu hàng hóa tỉnh Bắc Giang

Hoạt động xuất khẩu hàng hóa của tỉnh Bắc Giang đang trên đà phát triển. Tuy nhiên, để duy trì và nâng cao hiệu quả xuất khẩu, tỉnh cần tiếp tục cải thiện các yếu tố liên quan đến cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.

5.1. Định hướng phát triển xuất khẩu trong tương lai

Tỉnh Bắc Giang cần xác định rõ các mục tiêu phát triển xuất khẩu trong tương lai, tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu.

5.2. Hỗ trợ từ phía Nhà nước

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu, bao gồm các chương trình xúc tiến thương mại và hỗ trợ tài chính. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế toàn cầu, hoạt động xuất khẩu giữ vai trò then chốt trong việc tạo nguồn thu ngoại tệ, kích thích đổi mới công nghệ và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Trên bình diện quốc gia giai đoạn 2003 - 2008, kim ngạch xuất khẩu cả nước đã đạt mức tăng trưởng ấn tượng trên 20%/năm, tăng từ 20,15 tỷ USD năm 2003 lên 59,00 tỷ USD vào năm 2008. Tỉnh Bắc Giang với diện tích tự nhiên 3.823,3 km2, trong đó đất sản xuất nông nghiệp chiếm 68,24% tương đương 260.906,57 ha, sở hữu vị trí địa lý kết nối quan trọng với hành lang kinh tế Nam Ninh - Lạng Sơn - Hà Nội - Hải Phòng.

Tuy nhiên, thực tiễn hoạt động ngoại thương của tỉnh Bắc Giang giai đoạn này vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn. Do xuất phát điểm kinh tế thấp, cơ sở hạ tầng phân tán và mật độ đô thị hóa chưa cao, kết quả xuất khẩu của tỉnh đến năm 2008 mới chỉ đạt xấp xỉ 150 triệu USD. Con số này tương ứng với mức kim ngạch bình quân đầu người khoảng 100 USD/người, thấp hơn đáng kể so với mức bình quân cả nước là 384,79 USD/người trong cùng thời kỳ.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về thương mại quốc tế, phân tích toàn diện thực trạng xuất khẩu hàng hóa của tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2003 - 2008, từ đó nhận diện rõ các thành tựu, điểm nghẽn và đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm đẩy mạnh kim ngạch xuất khẩu. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để gia tăng giá trị xuất khẩu bình quân, giảm tỷ trọng hàng thô và nâng cao năng lực cạnh tranh ngoại thương cho địa phương trong bối cảnh Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết thương mại quốc tế cổ điển và hiện đại nhằm làm sáng tỏ bản chất của hoạt động ngoại thương:

1. Lý thuyết Lợi thế so sánh của David Ricardo và Lý thuyết Lợi thế tuyệt đối của Adam Smith: Các lý thuyết này chỉ ra rằng mỗi quốc gia và vùng lãnh thổ cần tập trung chuyên môn hóa sản xuất và xuất khẩu những mặt hàng có chi phí cơ hội thấp hơn nhằm tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực xã hội và gia tăng tổng sản phẩm.
2. Mô hình 5 áp lực cạnh tranh của Michael Porter: Khung phân tích này giúp đánh giá toàn diện môi trường kinh doanh của doanh nghiệp xuất khẩu thông qua 5 lực lượng: đối thủ cạnh tranh tiềm năng, quyền thương lượng của nhà cung cấp, quyền thương lượng của người mua, nguy cơ từ sản phẩm thay thế và mức độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp hiện tại trong ngành.

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm nền tảng bao gồm: hoạt động xuất khẩu hàng hóa, cơ cấu mặt hàng xuất khẩu, cán cân thương mại quốc tế và các hình thức thâm nhập thị trường ngoại thương. Trong đó, hệ thống phân loại xác định 3 nhóm ngành hàng xuất khẩu chính gồm nông lâm thủy sản, nhiên liệu khoáng sản, công nghiệp nhẹ và tiểu thủ công nghiệp, cùng với 9 hình thức xuất khẩu cơ bản như xuất khẩu trực tiếp, xuất khẩu gián tiếp, gia công ủy thác, buôn bán đối lưu, tạm nhập tái xuất và xuất khẩu tại chỗ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được tổng hợp từ dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2003 - 2008, thu thập từ Niên giám Thống kê tỉnh Bắc Giang, Tổng cục Thống kê, Bộ Công Thương, Sở Công Thương tỉnh Bắc Giang và báo cáo hải quan liên tỉnh. Chuỗi dữ liệu kinh tế gồm 6 năm liên tục phản ánh các biến số vĩ mô về kim ngạch, thị trường, cơ cấu sản phẩm và cán cân ngoại thương.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, đề tài áp dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ đối với hệ thống dữ liệu kinh tế của 10 đơn vị hành chính cấp huyện, thành phố trên địa bàn tỉnh và khảo sát sâu trên 50 doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất nhập khẩu thuộc các ngành dệt may, nông sản chế biến, thủ công mỹ nghệ. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính bao quát, phản ánh chân thực cấu trúc ngoại thương của địa phương mà không bị sai lệch do mẫu ngẫu nhiên nhỏ lẻ.

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp duy vật biện chứng, thống kê mô tả, phân tích chuỗi thời gian và so sánh tỷ lệ tương đối, tuyệt đối. Lý do lựa chọn các phương pháp này nhằm định lượng chính xác tốc độ tăng trưởng, đánh giá chuyển dịch cơ cấu ngành hàng và kiểm chứng tác động của các sự kiện hội nhập như việc Việt Nam tham gia Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN (AFTA) năm 2006 và chính thức gia nhập WTO năm 2007. Toàn bộ quá trình tổng hợp và xử lý dữ liệu được tiến hành liên tục đến tháng 9 năm 2009.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng kim ngạch nhanh nhưng quy mô tuyệt đối còn nhỏ: Kim ngạch xuất khẩu tỉnh Bắc Giang năm 2008 đạt xấp xỉ 150 triệu USD. Dù duy trì được tốc độ tăng trưởng hàng năm ở mức cao trong giai đoạn 2003 - 2008, quy mô xuất khẩu của tỉnh chỉ chiếm chưa đầy 0,25% tổng kim ngạch xuất khẩu 59,00 tỷ USD của toàn quốc vào năm 2008. Mức bình quân xuất khẩu đầu người đạt khoảng 100 USD/người, bộc lộ khoảng cách chênh lệch lớn so với mức bình quân cả nước.
2. Cơ cấu mặt hàng chuyển biến chậm và phụ thuộc vào gia công: Nhóm hàng công nghiệp nhẹ, đặc biệt là dệt may và may mặc xuất khẩu chiếm tỷ trọng trên 65% tổng kim ngạch của tỉnh. Tuy nhiên, hoạt động này chủ yếu diễn ra dưới hình thức gia công xuất khẩu, phụ thuộc tới 60% đến 70% vào nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu.
3. Nông sản thế mạnh chưa phát huy tối đa giá trị: Với diện tích đất nông nghiệp rộng lớn 260.906,57 ha và vùng chuyên canh cây ăn quả đặc sản, nông sản Bắc Giang vẫn chủ yếu xuất khẩu ở dạng tươi thô hoặc sơ chế. Tỷ lệ nông sản qua chế biến công nghiệp sâu đạt dưới 15%, dẫn đến giá trị gia tăng thấp và chịu nhiều rủi ro biến động giá trên thị trường quốc tế.
4. Mạng lưới thị trường xuất khẩu thiếu tính bền vững: Mặc dù hàng hóa của tỉnh đã tiếp cận được một số thị trường như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản và các nước ASEAN, thị trường xuất khẩu nông sản vẫn phụ thuộc khoảng 70% vào xuất khẩu tiểu ngạch sang Trung Quốc qua các cửa khẩu biên giới Lạng Sơn và Quảng Ninh.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ những nguyên nhân nội tại và bối cảnh ngoại cảnh. Về hạ tầng, mặc dù tỉnh có 347 km đường sông và các tuyến Quốc lộ 1A, Quốc lộ 31, Quốc lộ 37 kết nối thuận lợi với cảng Hải Phòng và cảng Cái Lân, hệ thống logistics, kho lạnh bảo quản và dịch vụ hỗ trợ ngoại thương chưa được đầu tư tương xứng. Về phía doanh nghiệp, tiềm lực tài chính mỏng, công nghệ chế biến lạc hậu và thiếu đội ngũ nhân lực am hiểu luật thương mại quốc tế khiến doanh nghiệp khó đáp ứng các hàng rào kỹ thuật khắt khe.

Khi so sánh với bức tranh kinh tế cả nước trong giai đoạn 2003 - 2008, xu hướng nhập siêu của Bắc Giang cũng phản ánh tình trạng nhập siêu chung toàn quốc, khi mức nhập siêu cả nước tăng vọt lên 15,00 tỷ USD năm 2008. Điều này chứng minh rằng mô hình tăng trưởng xuất khẩu dựa trên gia công dệt may và khai thác tài nguyên thô đang bộc lộ giới hạn rõ rệt.

Các kết quả nghiên cứu trong luận văn được trực quan hóa qua biểu đồ cột thể hiện mức tăng trưởng kim ngạch giai đoạn 2003 - 2008 và bảng phân tích cơ cấu 3 nhóm ngành hàng xuất khẩu, mang lại cái nhìn trực quan về sự phân bổ nguồn lực kinh tế tại địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tái cơ cấu mặt hàng xuất khẩu và nâng cao tỷ lệ chế biến sâu: Ủy ban nhân dân tỉnh cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cần phê duyệt quy hoạch các vùng sản xuất nông sản tập trung đạt tiêu chuẩn chất lượng xuất khẩu. Mục tiêu đặt ra là nâng tỷ trọng nông sản chế biến sâu lên tối thiểu 35% vào năm 2015, giảm dần tỷ lệ xuất khẩu thô.
2. Hoàn thiện hạ tầng logistics và giao thông thương mại: Sở Giao thông Vận tải chủ trì triển khai nâng cấp đồng bộ 189 km đường sông đang khai thác và phối hợp cải tạo các trục Quốc lộ 1A, Quốc lộ 31 kết nối trực tiếp đến hệ thống cảng biển Hải Phòng và Cái Lân. Lộ trình thực hiện hoàn thành trong giai đoạn 2010 - 2013 nhằm kéo giảm 15% chi phí vận chuyển hàng hóa.
3. Đa dạng hóa thị trường và đẩy mạnh xúc tiến thương mại: Trung tâm Xúc tiến Thương mại tỉnh Bắc Giang phối hợp với Bộ Công Thương tổ chức các chương trình kết nối giao thương định kỳ tại các thị trường trọng điểm như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản. Mục tiêu phấn đấu nâng kim ngạch xuất khẩu bình quân đầu người của tỉnh từ mức 100 USD/người năm 2008 lên mức 250 USD/người vào năm 2015.
4. Nâng cao năng lực cạnh tranh và tỷ lệ nội địa hóa của doanh nghiệp: Sở Kế hoạch và Đầu tư kết hợp hệ thống ngân hàng thương mại triển khai gói hỗ trợ tín dụng ưu đãi với lãi suất hợp lý, hỗ trợ doanh nghiệp dệt may đổi mới công nghệ và phát triển vùng nguyên phụ liệu trong nước, phấn đấu nâng tỷ lệ nội địa hóa ngành may mặc lên trên 40% trong vòng 3 đến 5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Các chuyên viên, lãnh đạo tại Sở Công Thương, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Bắc Giang có thể sử dụng số liệu thực chứng và hệ thống giải pháp để xây dựng quy hoạch phát triển thương mại và chiến lược xúc tiến đầu tư cho địa phương.
2. Lãnh đạo và nhà quản trị doanh nghiệp xuất khẩu: Giám đốc điều hành, nhà quản lý chuỗi cung ứng tại các công ty may mặc, chế biến nông sản và thủ công mỹ nghệ trên địa bàn tìm thấy các phân tích hữu ích về chuỗi giá trị và mô hình áp lực cạnh tranh để tái cấu trúc sản phẩm và tìm kiếm thị trường mới.
3. Giảng viên và nhà nghiên cứu kinh tế: Các nhà khoa học tại các viện nghiên cứu kinh tế, trường đại học khối kinh tế và quản trị kinh doanh có thể khai thác tài liệu này như một điển cứu thực tế về phát triển ngoại thương cấp tỉnh trong giai đoạn đầu Việt Nam hội nhập WTO.
4. Học viên cao học và sinh viên ngành Quản trị kinh doanh, Kinh tế quốc tế: Người học có thể tham khảo phương pháp luận phân tích thực trạng xuất nhập khẩu, khung lý thuyết lợi thế so sánh và phương pháp thu thập dữ liệu vĩ mô phục vụ cho việc thực hiện các công trình nghiên cứu khoa học liên quan.

Câu hỏi thường gặp

Tỉnh Bắc Giang sở hữu những lợi thế tự nhiên nào nổi bật để phát triển hoạt động xuất khẩu?

Bắc Giang nằm ở vị trí chuyển tiếp giữa vùng Đông Bắc với Đồng bằng sông Hồng, cách Hà Nội khoảng 50 km và sở hữu 347 km đường sông qua các sông Thương, sông Cầu, sông Lục Nam. Tỉnh nằm trên hành lang kinh tế kết nối cửa khẩu Lạng Sơn với cụm cảng biển Hải Phòng và Cái Lân, tạo điều kiện thuận lợi để lưu thông hàng hóa xuất khẩu.

Tại sao kim ngạch xuất khẩu bình quân đầu người của Bắc Giang năm 2008 chỉ đạt khoảng 100 USD/người?

Mức kim ngạch này xuất phát từ việc công nghiệp địa phương phát triển chậm, nông nghiệp còn phân tán và xuất phát điểm kinh tế thấp. Hoạt động xuất khẩu thời kỳ này chủ yếu dựa vào gia công may mặc với giá trị gia tăng thấp và nông sản thô, khiến tổng kim ngạch năm 2008 mới đạt xấp xỉ 150 triệu USD.

Ngành dệt may Bắc Giang đối mặt với những khó khăn cốt lõi nào trong hoạt động ngoại thương?

Mặc dù dệt may đóng góp hơn 65% kim ngạch xuất khẩu, các doanh nghiệp chủ yếu làm gia công uỷ thác và phụ thuộc 60% đến 70% vào nguyên phụ liệu nhập khẩu. Tình trạng này khiến giá trị thặng dư giữ lại thấp và doanh nghiệp chịu rủi ro lớn khi chi phí đầu vào biến động.

Nông sản xuất khẩu của tỉnh Bắc Giang cần thay đổi điều gì để nâng cao giá trị?

Tỉnh cần chuyển mạnh từ xuất khẩu tiểu ngạch sang xuất khẩu chính ngạch, đầu tư dây chuyền chế biến công nghiệp để nâng tỷ lệ sản phẩm qua chế biến sâu từ dưới 15% lên trên 35%, đồng thời xây dựng thương hiệu chỉ dẫn địa lý đạt chuẩn quốc tế cho vải thiều và rau quả.

Việc Việt Nam gia nhập WTO năm 2007 tác động thế nào đến doanh nghiệp xuất khẩu Bắc Giang?

Gia nhập WTO mở ra cơ hội tiếp cận thị trường toàn cầu không bị phân biệt đối xử và giảm thuế quan. Tuy nhiên, sự kiện này cũng đặt doanh nghiệp trước áp lực cạnh tranh gay gắt từ hàng ngoại nhập và yêu cầu phải đáp ứng các rào cản kỹ thuật nghiêm ngặt từ các nước phát triển.

Kết luận

• Hoạt động xuất khẩu của tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2003 - 2008 đã ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh, đạt mốc xấp xỉ 150 triệu USD vào năm 2008 nhưng quy mô còn khiêm tốn so với tiềm năng.
• Cơ cấu hàng xuất khẩu đã bước đầu hình thành các nhóm ngành chủ lực gồm may mặc và nông sản đặc trưng, tuy nhiên giá trị gia tăng thực tế còn thấp do chủ yếu làm gia công và bán sản phẩm thô.
• Luận văn đóng góp hệ thống luận cứ khoa học thực chứng, đánh giá toàn diện các yếu tố tác động và cung cấp khung giải pháp đồng bộ thúc đẩy thương mại quốc tế cấp địa phương.
• Giai đoạn 2010 - 2015 là thời điểm then chốt để tỉnh tập trung hoàn thiện hạ tầng logistics kết nối 189 km đường sông và nâng kim ngạch bình quân đầu người lên mốc 250 USD/người.
• Các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động phối hợp chuyển dịch từ gia công sang chế biến sâu, tận dụng tối đa các cam kết hội nhập WTO để đưa hàng hóa Bắc Giang vươn ra thị trường toàn cầu bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, mục lục, phụ lục, phần nội dung được chia làm 3 chương: CHƢƠNG 1. Xuất khẩu hàng hóa: một số vấn đề lý luận và thực tiễn CHƢƠNG 2. Thực trạng xuất khẩu hàng hoá của tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2003-2008 CHƢƠNG 3. Phƣơng hƣớng và giải pháp chủ yếu đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa tỉnh Bắc Giang 8 CHƢƠNG 1 XUẤT KHẨU HÀNG HÓA: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.

KHÁI NIỆM, VAI TRÒ VÀ CÁC HÌNH THỨC XUẤT KHẨU 1.1 Khái niệm về xuất khẩu Xuất khẩu là việc bán hàng hoá hoặc dịch vụ cho nước ngoài trên cơ sở dùng ngoại tệ làm phương tiện thanh toán. Cơ sở của hoạt động xuất khẩu là hoạt động mua bán trao đổi hàng hoá (bao gồm cả hàng hoá hữu hình và hàng hoá vô hình) trong nước. Khi sản xuất phát triển và trao đổi hàng hoá giữa các quốc gia có lợi, hoạt động này mở rộng phạm vi ra ngoài biên giới của quốc gia hoặc thị trường nội địa và khu chế xuất ở trong nước. Xuất khẩu là một hoạt động cơ bản của hoạt động ngoại thương, nó đã xuất hiện từ lâu đời và ngày càng phát triển.

từ hình thức cơ bản đầu tiên là trao đổi hàng hoá giữa các nước, cho đến nay nó đã rất phát triển và được thể hiện thông qua nhiều hình thức. Hoạt động xuất khẩu ngày nay diễn ra trên phạm vi toàn cầu, trong tất cả các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế, không chỉ là hàng hoá hữu hình mà cả hàng hoá vô hình với tỷ trọng ngày càng lớn. Bản chất của xuất khẩu Xuất khẩu là một bộ phận cấu thành quan trọng cuả hoạt động ngoại thương, trong đó hàng hoá dịch vụ được bán cho nước ngoài nhằm thu ngoại tệ. 9 Nếu xem xét dưới góc độ các hình thức kinh doanh quốc tế thì xuất khẩu là hình thức cơ bản đầu tiên của doanh nghiệp khi bước vào kinh doanh quốc tế.

Mỗi công ty luôn hướng tới xuất khẩu những sản phẩm và dịch vụ của mình ra nước ngoài. Xuất khẩu còn tồn tại ngay cả khi công ty đã tiến hành các hình thức cao hơn trong kinh doanh quốc tế. Các lý do để một công ty thực hiện xuất khẩu là: Thứ nhất, sử dụng những lợi thế của quốc gia mình Thứ hai, giảm chi phí, giảm giá thành sản phẩm Khi một thị trường chưa bị hạn chế bởi thuế quan, hạn ngạch, các quy định khắt khe về tiêu chuẩn kỹ thuật, trên thị trường có ít đối thủ cạnh tranh hay năng lực của doanh nghiệp kinh doanh quốc tế còn chưa có đủ khả năng để thực hiện các hình thức cao hơn thì xuất khẩu được lựa chọn. So với đầu tư rõ ràng xuất khẩu đòi hỏi một lượng vốn ít hơn, rủi ro thấp hơn, thu được lợi nhuận trong một thời gian ngắn.

Trong xu thế hội nhập của nền kinh tế toàn cầu thì hoạt động xuất khẩu là hoạt động rất cần thiết. Thông qua hoạt động xuất khẩu các quốc gia tham gia vào hoạt động này phụ thuộc vào nhau nhiều hơn. Dựa trên cơ sở về lợi thế so sánh giữa các quốc gia từ đó mà tính chuyên môn hoá cao hơn, làm giảm chi phí sản xuất và các chi phí khác từ đó làm giảm giá thành. Mục đích của các quốc gia khi tham gia xuất khẩu là thu được một lượng ngoại tệ để có thể nhập khẩu các trang thiết bị máy móc, kĩ thuật công nghệ hiện đại… tạo ra công ăn việc làm, tăng thu nhập và nâng cao mức sống của nhân dân, từ đó tạo điều kiện thúc đẩy kinh tế phát triển và rút ngắn được khoảng cách chênh lệch quá lớn giữa các nước.

Trong nền kinh tế thị trường các quốc gia không thể tự mình đáp ứng được tất cả các nhu cầu mà nếu có đáp ứng thì chi phí quá cao, vì vậy bắt buộc các quốc gia phải tham gia vào hoạt động xuất khẩu, 10 xuất khẩu những gì mà mình có lợi thế hơn các quốc gia khác và nhập những gì mà trong nước không sản xuất được hoặc có sản xuất được thì chi phí quá cao. Do đó các nước khi tham gia vào hoạt động xuất nhập rất có lợi, tiết kiệm được nhiều chi phí, tạo được nhiều việc làm, giảm được các tệ nạn xã hội, tạo điều kiện chuyển dịch cơ cấu ngành nghề, thúc đẩy sản xuất phát triển, góp phần vào xây dựng công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước.Vai trò của hoạt động xuất khẩu Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, không một quốc gia nào có thể tự sản xuất tất cả các sản phẩm hàng hoá, dịch vụ đáp ứng nhu cầu trong nước. Vì vậy tham gia vào hoạt động thương mại quốc tế là điều kiện cần thiết cho mỗi quốc gia. Mỗi quôc gia phải thông qua trao đổi, mua bán với các quốc gia nhằm thoả mản nhu cầu của mình.

Như vậy, hoạt động xuất khẩu góp phần quan trọng vào sự phát triển hay suy thoái, lạc hậu của quốc gia so với thế giới. Vai trò của hoạt động xuất khẩu được thể hiện như sau: 1.Đối với nền kinh tế thế giới Thông qua hoạt động xuất khẩu, các quốc gia tham gia vào phân công lao động quốc tế. Các quốc gia sẽ tập trung vào sản xuất và xuất khẩu những hàng hoá và dịch vụ mà mình có lợi thế. Xét trên tổng thể nền kinh tế thế giới thì chuyên môn hoá sản xuất và xuất khẩu sẽ làm cho việc sử dụng các nguồn lực có hiệu quả hơn và tổng sản phẩm xã hội toàn thế giới tăng lên.

Bên cạnh đó xuất khẩu góp phần thắt chặt thêm quan hệ quốc tế giữa các quốc gia, nâng cao địa vị vai trò của nước xuất khẩu trên trường quốc tế. Nhờ khả năng xuất khẩu dầu thô, gạo, cà phê, hạt tiêu… của chúng ta lớn mà nhiều nước muốn thiết lập quan hệ buôn bán và đầu tư với Việt Nam. Đối với nền kinh tế quốc dân 11 Thông qua hoạt động xuất khẩu sẽ tạo nguồn vốn quan trọng, chủ yếu cho quốc gia thoả mãn nhu cầu nhập khẩu và tích luỹ để phát triển sản xuất. Mỗi quốc gia muốn tăng trưởng và phát triển kinh tế lại rất cần những tư liệu sản xuất để phục vụ cho công cuộc CNH- HĐH.

Muốn có những tư liệu sản xuất đó, họ phải nhập khẩu từ nước ngoài. Tuy nhiên muốn nhập khẩu tư liệu sản xuất đó thì cần một khối lượng ngoại tệ lớn và nguồn ngoại tệ bù đắp sự thiếu hụt đó họ sẽ lấy từ xuất khẩu. Ở các nước kém phát triển vật ngăn cản chính đối với nền kinh tế là thiếu tiềm lực về vốn trong quá trình phát triển. Nguồn vốn huy động từ nước ngoài được coi là chính nhưng mọi cơ hội đầu tư hoặc vay nợ từ nước ngoài thường được xét trên khả năng xuất khẩu của đất nước đó, vì đây là nguồn chính đảm bảo nước này có thể trả nợ.

Đẩy mạnh xuất khẩu được xem như một yếu tố quan trọng kích thích sự tăng trưởng kinh tế. Việc đẩy mạnh xuất khẩu sẽ tạo điều kiện mở rộng qui mô sản xuất, nhiều ngành nghề mới ra đời phục vụ cho xuất khẩu, gây phản ứng dây chuyền giúp cho các ngành kinh tế khác phát triển theo, dẫn đến kết quả tăng tổng sản phẩm xã hội và nền kinh tế phát triển nhanh có hiệu quả. Xuất khẩu có vai trò kích thích đổi mới trang thiết bị và công nghiệp sản xuất. Để có thể đáp ứng được nhu cầu cao của thế giới về qui cách phẩm chất sản phẩm thì người sản xuất phải đổi mới trang thiết bị công nghệ, người lao động phải năng cao tay nghề, học hỏi những kinh nghiệm sản xuất tiên tiến.

Thực tiễn ở ngành may của Việt Nam sau những năm mất thị trường Đông Âu và Liên Xô, hàng loạt các doanh nghiệp may gia công phải thay đổi thiết bị, máy móc. Trước đây khi chưa xuất khẩu gạo, những máy móc chế biến gạo của Việt Nam rất thô sơ, gạo không cần đánh bóng, sàng lọc kỹ tấm… đến khi chuyển sang xuất khẩu gạo, thì nhiều hệ thống dây chuyền chế biến gạo hiện đại, tinh xảo đã ra đời. 12 Đẩy mạnh xuất khẩu nó sẽ làm thay đổi cơ cấu kinh tế ngành theo hướng sử dụng có hiệu quả nhất lợi thế so sánh tuyệt đối và tương đối của đất nước. Khi xuất khẩu hàng hóa ra thị trường thế giới, nền kinh tế phải trực diện tiếp xúc với môi trường cạnh tranh lớn và muốn có chỗ đứng của sản phẩm xuất khẩu trên thị trường khu vực và thế giới, thì các ngành kinh tế phục vụ xuất khẩu phải hoạch định dựa trên những lợi thế của quốc gia : như tài nguyên, lao động, vốn kỹ thuật và công nghệ… có như vậy sản phẩm sản xuất ra để xuất khẩu mới rẻ, chất lượng cao có khả năng cạnh tranh với sản phẩm của quốc gia khác.

Xuất khẩu có tác động trực tiếp đến việc giải quyết công ăn việc làm và cải thiện đới của nhân dân. Nhờ có hoạt động xuất khẩu mà một bộ phận người lao động có công ăn việc làm và có thu nhập vì vậy xuất khẩu góp phần nâng cao mức sống của nhân dân. Ngoài ra một phần kim ngạch xuất khẩu còn dùng để nhập khẩu những vật phẩm tiêu dùng thiết yếu phục vụ cho đời sống và đáp ứng ngày càng phong phú hơn nhu cầu tiêu dùng của nhân dân. Xuất khẩu làm cho sản phẩm sản xuất của quốc gia sẽ tăng thông qua mở rộng với thị trường quốc tế.

Xuất khẩu cho phép các quốc gia đang phát triển thực hiện quy mô lợi thế kinh tế mà có thể bị giới hạn trong thị trường nội địa. Một nền công nghiệp không liên hệ cạnh tranh với thế giới bên ngoài thường không tạo động lực cho sự cải tiến. Mở cửa kinh tế, phát triển kinh tế hướng về xuất khẩu có thể nuôi dưỡng sự tăng trưởng của các doanh nghiệp công nghiệp non trẻ trở thành công ty có khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới bằng việc mở rộng thị trường và đưa ra nhưng sản phẩm và quy trình sản xuất phù hợp với nhu cầu thị trường, nhu cầu về các loại sản phẩm khác nhau ở các quốc gia. Đối với doanh nghiệp 13 Ngày nay xu hướng vươn ra thị trường nước ngoài là một xu hướng chung của tất cả các quốc gia và các doanh nghiệp.

Việc xuất khẩu hàng hoá dịch vụ đem lại lợi ích sau: Thông qua xuất khẩu các doanh nghiệp trong nước có cơ hội tham gia vào cuộc cạnh tranh trên thị trường thế giới về giá cả, chất lượng.