Luận văn thạc sĩ về hoạt động dịch vụ thẩm định giá theo pháp luật Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích vnu ls hoạt động dịch vụ thẩm định giá theo pháp luật việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Trần Thị Nga
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Như Phát
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Hoạt động dịch vụ thẩm định giá theo pháp luật Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG DỊCH VỤ THẨM ĐỊNH GIÁ
• 1.1. Lý luận chung về hoạt động dịch vụ thẩm định giá
• 1.2. Khái niệm dịch vụ thẩm định giá
• 1.3. Vai trò của dịch vụ thẩm định giá
• 1.4. Nguyên tắc chung hoạt động dịch vụ thẩm định giá
• 1.5. Lịch sử hình thành và phát triển của hoạt động dịch vụ thẩm định giá ở Việt Nam
• 1.6. Nội dung pháp lý về hoạt động dịch vụ thẩm định giá theo pháp luật Việt Nam
• 1.7. Doanh nghiệp thẩm định giá
• 1.8. Hoạt động của thẩm định viên về giá trong doanh nghiệp thẩm định giá
• 1.9. Quản lý hoạt động dịch vụ thẩm định giá
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG DỊCH VỤ THẨM ĐỊNH GIÁ VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN
• 2.1. Thực tiễn áp dụng pháp luật trong hoạt động dịch vụ thẩm định giá tại Việt Nam
• 2.2. Hoạt động của doanh nghiệp thẩm định giá
• 2.3. Hoạt động hành nghề của thẩm định viên về giá
• 2.4. Quản lý hoạt động dịch vụ thẩm định giá
• 2.5. Hạn chế, thuận lợi và cơ hội thách thức đối với hoạt động dịch vụ thẩm định giá tại Việt Nam
• 2.6. Cơ hội và thách thức
• 2.7. Một số kiến nghị, giải pháp hoàn thiện
• 2.8. Mục tiêu và định hướng phát triển hoạt động dịch vụ thẩm định giá
• 2.9. Kiến nghị, giải pháp
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoạt động dịch vụ thẩm định giá theo pháp luật Việt Nam

Hoạt động dịch vụ thẩm định giá tại Việt Nam đã trở thành một phần quan trọng trong nền kinh tế. Dịch vụ này không chỉ giúp xác định giá trị tài sản mà còn hỗ trợ các quyết định kinh doanh quan trọng. Theo Luật giá số 11/2012/QH13, thẩm định giá được định nghĩa là việc xác định giá trị bằng tiền của tài sản theo quy định của Bộ luật dân sự. Điều này cho thấy vai trò của dịch vụ thẩm định giá trong việc đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong các giao dịch kinh tế.

1.1. Khái niệm và vai trò của dịch vụ thẩm định giá

Dịch vụ thẩm định giá là một loại hình dịch vụ đặc biệt, phục vụ cho việc xác định giá trị tài sản tại một thời điểm và địa điểm nhất định. Vai trò của dịch vụ này rất quan trọng, đặc biệt trong việc hỗ trợ các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp trong việc ra quyết định liên quan đến tài sản.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển dịch vụ thẩm định giá

Hoạt động thẩm định giá tại Việt Nam bắt đầu từ những năm 1997, với sự ra đời của các trung tâm thẩm định giá do Nhà nước quản lý. Sự phát triển này đã tạo ra một nền tảng vững chắc cho dịch vụ thẩm định giá, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

II. Thực trạng hoạt động dịch vụ thẩm định giá tại Việt Nam hiện nay

Mặc dù dịch vụ thẩm định giá đã phát triển, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc thực hiện pháp luật liên quan. Các doanh nghiệp thẩm định giá gặp khó khăn trong việc tuân thủ các quy định pháp lý, dẫn đến việc chất lượng dịch vụ không đồng đều. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa có đủ năng lực và kinh nghiệm để thực hiện thẩm định giá một cách chính xác.

2.1. Những thách thức trong việc thực hiện pháp luật về thẩm định giá

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về kiến thức và kinh nghiệm của các thẩm định viên. Điều này dẫn đến việc không đảm bảo chất lượng dịch vụ, ảnh hưởng đến uy tín của ngành thẩm định giá.

2.2. Đánh giá thực trạng hoạt động của doanh nghiệp thẩm định giá

Nhiều doanh nghiệp thẩm định giá hiện nay vẫn hoạt động theo cách truyền thống, chưa áp dụng công nghệ mới vào quy trình thẩm định. Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của họ trên thị trường.

III. Giải pháp hoàn thiện hoạt động dịch vụ thẩm định giá tại Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả hoạt động dịch vụ thẩm định giá, cần có những giải pháp cụ thể nhằm cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng cường năng lực cho các doanh nghiệp. Việc đào tạo và nâng cao trình độ cho các thẩm định viên là rất cần thiết.

3.1. Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ thẩm định giá

Cần xây dựng các chương trình đào tạo chuyên sâu cho thẩm định viên, giúp họ nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện thẩm định giá một cách chính xác và hiệu quả.

3.2. Tăng cường quản lý nhà nước đối với dịch vụ thẩm định giá

Cần có các quy định pháp lý rõ ràng và chặt chẽ hơn để quản lý hoạt động thẩm định giá, từ đó đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong các giao dịch.

IV. Ứng dụng thực tiễn của dịch vụ thẩm định giá trong nền kinh tế

Dịch vụ thẩm định giá không chỉ có vai trò quan trọng trong việc xác định giá trị tài sản mà còn hỗ trợ các quyết định đầu tư, mua sắm tài sản công. Việc áp dụng dịch vụ thẩm định giá giúp các doanh nghiệp và cơ quan nhà nước đưa ra các quyết định chính xác hơn, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế.

4.1. Vai trò của dịch vụ thẩm định giá trong các giao dịch kinh tế

Dịch vụ thẩm định giá giúp các bên liên quan xác định giá trị tài sản một cách chính xác, từ đó hỗ trợ cho các quyết định đầu tư và mua sắm tài sản.

4.2. Tác động của dịch vụ thẩm định giá đến sự phát triển kinh tế

Dịch vụ thẩm định giá góp phần làm minh bạch thị trường, thúc đẩy sự phát triển của các ngành kinh tế khác, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc hội nhập kinh tế quốc tế.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho dịch vụ thẩm định giá

Hoạt động dịch vụ thẩm định giá tại Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Để phát triển bền vững, cần có những chính sách và giải pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng nhu cầu của thị trường.

5.1. Định hướng phát triển dịch vụ thẩm định giá trong tương lai

Cần xây dựng một khung pháp lý hoàn thiện hơn để hỗ trợ cho sự phát triển của dịch vụ thẩm định giá, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực.

5.2. Tầm quan trọng của dịch vụ thẩm định giá trong nền kinh tế

Dịch vụ thẩm định giá sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các quyết định kinh tế, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường dịch vụ thẩm định giá tại Việt Nam đã ghi nhận bước tăng trưởng vượt bậc với số lượng doanh nghiệp đủ điều kiện hành nghề tăng từ khoảng 10 đơn vị vào năm 2009 lên tới 132 đơn vị vào năm 2014, tương đương mức tăng hơn 1.200% sau 5 năm. Sự bùng nổ này bắt nguồn từ nhu cầu định giá phục vụ mua sắm tài sản công, xử lý tài sản bảo đảm trong hệ thống ngân hàng, xác định giá trị doanh nghiệp cổ phần hóa và bồi thường giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, sự phát triển nóng của thị trường đã làm bộc lộ nhiều lỗ hổng pháp lý nghiêm trọng. Điển hình là các vụ việc sai phạm trong đấu thầu thiết bị y tế gây thất thoát hơn 212,2 tỷ đồng tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh và Đông Nam Bộ giai đoạn 2009-2011, hay vụ án nâng khống giá trị thiết bị lặn lên 1.300 lần tại Công ty ALCII.

Trước bối cảnh đó, nghiên cứu này tập trung làm rõ thực trạng thực thi pháp luật về dịch vụ thẩm định giá, đánh giá tác động của Luật Giá số 11/2012/QH13 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành. Mục tiêu cụ thể là chỉ ra những mâu thuẫn, chồng chéo trong các quy định về điều kiện kinh doanh, nghĩa vụ của thẩm định viên và cơ chế quản lý nhà nước; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện khung pháp lý. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ hoạt động dịch vụ thẩm định giá tại Việt Nam từ năm 2002 đến năm 2015, tập trung sâu vào giai đoạn 2012-2015. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học nhằm hạn chế tỷ lệ sai lệch định giá dưới ngưỡng 10% đến 15%, góp phần bảo toàn nguồn vốn ngân sách và nâng cao tính minh bạch cho nền kinh tế quốc dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp của hai lý thuyết nền tảng trong kinh tế học pháp luật:

• Lý thuyết can thiệp của Nhà nước vào thị trường: Luận giải sự cần thiết của việc thiết lập hành lang pháp lý chuyên ngành nhằm kiểm soát các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, khắc phục thất bại thị trường và bảo vệ lợi ích công cộng.
• Lý thuyết bất cân xứng thông tin và đạo đức nghề nghiệp: Phân tích mối quan hệ giữa thẩm định viên, doanh nghiệp thẩm định giá và khách hàng, nơi sự thiếu minh bạch thông tin có thể dẫn đến hành vi trục lợi và sai lệch giá trị tài sản.

Bên cạnh đó, nghiên cứu làm rõ 5 khái niệm pháp lý cốt lõi:

1. Thẩm định giá: Hoạt động xác định giá trị bằng tiền của các loại tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự, phù hợp với giá thị trường tại một địa điểm, thời điểm nhất định theo tiêu chuẩn thẩm định giá.
2. Dịch vụ thẩm định giá: Loại hình kinh doanh có điều kiện, cung cấp kết quả tư vấn giá trị tài sản độc lập, khách quan cho các chủ thể trong nền kinh tế.
3. Doanh nghiệp thẩm định giá: Tổ chức kinh tế được thành lập theo Luật Doanh nghiệp và đáp ứng đủ điều kiện có ít nhất 3 thẩm định viên về giá hành nghề.
4. Thẩm định viên về giá: Cá nhân có Thẻ thẩm định viên về giá do Bộ Tài chính cấp và đăng ký hành nghề tại một doanh nghiệp cụ thể.
5. Chứng thư thẩm định giá: Văn bản pháp lý bắt buộc do doanh nghiệp phát hành để thông báo kết luận định giá tài sản có giá trị pháp lý trong thời hạn từ 3 đến 6 tháng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (Luật Giá 2012, Nghị định 89/2013/NĐ-CP, Nghị định 109/2013/NĐ-CP, Nghị định 59/2011/NĐ-CP), các báo cáo thống kê thường niên của Cục Quản lý giá - Bộ Tài chính và kết luận thanh tra từ Kiểm toán Nhà nước.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 132 doanh nghiệp thẩm định giá đủ điều kiện hoạt động năm 2014 cùng 10 vụ việc sai phạm điển hình trong giai đoạn 2009-2014. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling), tập trung vào các nhóm tài sản phức tạp như bất động sản, máy móc thiết bị và doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa nhằm phản ánh rõ nét các rủi ro pháp lý phát sinh.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích quy phạm kết hợp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn và so sánh luật học là nhằm đối chiếu trực tiếp giữa các điều khoản luật định với hành vi thực tế của doanh nghiệp. Cách tiếp cận này giúp phát hiện chính xác các xung đột pháp luật mà phương pháp nghiên cứu thuần túy lý thuyết không thể nhận diện được. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý dữ liệu được tiến hành trong mốc thời gian từ năm 2014 đến đầu năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích dữ liệu thực tế mang lại 4 phát hiện quan trọng:

• Sự phân hóa lớn về năng lực cung ứng dịch vụ: Mặc dù có tới 132 doanh nghiệp hoạt động vào năm 2014, phần lớn chỉ thẩm định được các tài sản thông thường như bất động sản và phương tiện vận tải. Trong lĩnh vực phức tạp như xác định giá trị doanh nghiệp cổ phần hóa năm 2013, chỉ có 28 tổ chức tư vấn đủ điều kiện theo Quyết định số 3216/QĐ-BTC, chiếm chưa đầy 28% tổng số doanh nghiệp thẩm định giá trên thị trường.
• Hiện tượng cạnh tranh không lành mạnh bùng phát: Nhiều doanh nghiệp thực hiện giảm từ 50% đến 60% mức giá dịch vụ đã công bố để giành giật khách hàng. Việc phá giá đi kèm với cắt giảm quy trình khảo sát thực địa, thỏa thuận ngầm về hoa hồng và phát hành chứng thư không đảm bảo độ tin cậy.
• Tình trạng vi phạm nghiêm trọng đạo đức hành nghề: Nhiều thẩm định viên lợi dụng kẽ hở để thông đồng thổi giá tài sản. Minh chứng rõ nhất là vụ án tại Công ty Vivaco khi thẩm định viên lập khống hồ sơ, xác nhận tàu lặn Tinro2 còn 85% chất lượng để nâng giá từ 100 triệu đồng lên 130 tỷ đồng (gấp 1.300 lần giá trị thực). Ngoài ra, các sai phạm mua sắm thiết bị y tế tạo ra khoản chênh lệch lên tới 117,249 tỷ đồng tại vùng Đông Nam Bộ và 95 tỷ đồng tại Thành phố Hồ Chí Minh.
• Rào cản từ các thủ tục hành chính bất cập: Quy định đăng ký hành nghề lại hàng năm tạo ra khoảng trống pháp lý kéo dài 30 ngày (từ ngày 01/01 đến khi công bố trước ngày 30/01). Thêm vào đó, nghĩa vụ lưu trữ hồ sơ bắt buộc trong 10 năm tạo gánh nặng chi phí kho bãi rất lớn cho doanh nghiệp, dù chứng thư chỉ có hiệu lực từ 3 đến 6 tháng.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu nghiên cứu phản ánh nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng sai phạm bắt nguồn từ chế tài xử phạt hành chính chưa đủ sức răn đe và cơ chế giám sát còn phân tán. Theo Nghị định 109/2013/NĐ-CP, mức phạt vi phạm định giá sai lệch chỉ dừng lại ở mức 260.000 đồng đến vài chục triệu đồng, hoàn toàn không tương xứng với khoản lợi nhuận bất chính lên tới hàng chục tỷ đồng.

Để minh họa trực quan, dữ liệu về sai phạm và năng lực doanh nghiệp có thể được trình bày thông qua biểu đồ hình cột so sánh tốc độ gia tăng số lượng doanh nghiệp (từ 10 lên 132 đơn vị) tương phản với tỷ lệ doanh nghiệp đủ chuẩn cổ phần hóa (chỉ đạt 28 đơn vị). Đồng thời, một bảng thống kê phân loại 5 nhóm hành vi sai phạm chính theo biên độ sai lệch giá 10% đối với bất động sản và 15% đối với hàng hóa sẽ làm nổi bật cấu trúc rủi ro pháp lý hiện hành.

So sánh với thông lệ quốc tế như tại Trung Quốc – nơi luật pháp yêu cầu doanh nghiệp thẩm định phải duy trì tối thiểu 5 phòng ban chuyên môn độc lập – khung pháp lý Việt Nam còn khá lỏng lẻo trong khâu kiểm soát nội bộ. Bên cạnh đó, việc nới lỏng hạn mức chỉ định thầu định giá doanh nghiệp lên 3 tỷ đồng theo Nghị định 189/2013/NĐ-CP đã giúp tiết kiệm đáng kể thời gian cổ phần hóa so với quy mô chi phí tư vấn bình quân 500 triệu đồng trước đây, chứng minh hiệu quả tích cực khi kịp thời tháo gỡ rào cản hành chính.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn kiến nghị 4 nhóm giải pháp đột phá với lộ trình triển khai rõ ràng:

1. Hoàn thiện quy định về điều kiện hoạt động và lưu trữ hồ sơ: Bộ Tài chính cần bãi bỏ thủ tục xác nhận đủ điều kiện hàng năm đối với các doanh nghiệp đã đăng ký kinh doanh hợp lệ, đồng thời rút ngắn thời gian lưu trữ hồ sơ thẩm định giá từ 10 năm xuống còn 5 năm. Mục tiêu giảm 30% chi phí hành chính và xóa bỏ khoảng trống pháp lý 30 ngày đầu năm, hoàn thành triển khai trong giai đoạn 2016-2017.
2. Nâng cao chế tài xử phạt và kiểm soát biên độ sai lệch giá: Chính phủ và Bộ Tư pháp cần sửa đổi Nghị định 109/2013/NĐ-CP theo hướng tăng mức phạt tiền lên gấp 5-10 lần giá trị hợp đồng dịch vụ đối với hành vi làm sai lệch hồ sơ vượt ngưỡng 10% (với bất động sản, thiết bị) và 15% (với hàng hóa, vật tư). Áp dụng hình thức tước thẻ hành nghề vĩnh viễn đối với thẩm định viên cố ý thông đồng làm sai lệch kết quả, thực hiện ngay từ năm 2016.
3. Xây dựng Hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về giá: Cục Quản lý giá chủ trì phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Xây dựng số hóa 100% dữ liệu về giá giao dịch tài sản công, đất đai và thiết bị nhập khẩu. Mục tiêu giúp các thẩm định viên rút ngắn 40% thời gian thu thập thông tin và hạn chế tối đa tình trạng thông đồng giá, hoàn thiện trong vòng 24 tháng.
4. Nâng cao vai trò giám sát của Hội Thẩm định giá Việt Nam: Chuyển giao nhiệm vụ kiểm tra chất lượng dịch vụ và bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp thường niên từ Bộ Tài chính sang Hội Thẩm định giá Việt Nam theo thông lệ của Hiệp hội thẩm định giá ASEAN (AVA). Đảm bảo 100% thẩm định viên tham gia bồi dưỡng nghiệp vụ định kỳ hàng năm nhằm nâng cao tính minh bạch thị trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Tài chính, Cục Quản lý giá, Sở Tài chính các tỉnh thành): Nắm bắt cơ sở lý luận và thực tiễn để rà soát, sửa đổi các thông tư hướng dẫn Luật Giá 2012, nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm soát 132 doanh nghiệp trên cả nước.
• Doanh nghiệp thẩm định giá và Thẩm định viên hành nghề: Nhận diện rõ các ranh giới pháp lý, quy tắc đạo đức nghề nghiệp theo Tiêu chuẩn thẩm định giá số 03 và số 04, từ đó hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ và phòng tránh rủi ro pháp lý dẫn đến đình chỉ hoạt động.
• Các tổ chức tín dụng và ban quản lý dự án công: Tối ưu hóa quy trình lựa chọn đơn vị thẩm định tài sản bảo đảm, vận dụng quy định chỉ định thầu định giá dưới 3 tỷ đồng để đẩy nhanh tiến độ xử lý nợ xấu và cổ phần hóa doanh nghiệp.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên ngành Luật Kinh tế: Sử dụng luận văn như một tài liệu tham khảo có tính hệ thống cao về pháp luật kinh doanh dịch vụ có điều kiện và thực tiễn thi hành luật chuyên ngành tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp thẩm định giá cần đáp ứng điều kiện nhân sự tối thiểu nào để hoạt động hợp pháp?

Theo Luật Giá 2012, doanh nghiệp phải có ít nhất 3 thẩm định viên về giá có Thẻ thẩm định viên do Bộ Tài chính cấp và đăng ký hành nghề tại doanh nghiệp. Người đại diện theo pháp luật bắt buộc phải là thẩm định viên về giá. Trong công ty hợp danh, tất cả thành viên hợp danh đều phải là thẩm định viên về giá.

Mức độ sai lệch kết quả định giá bao nhiêu thì bị xử phạt vi phạm hành chính?

Theo Điều 18 Nghị định 109/2013/NĐ-CP, doanh nghiệp và thẩm định viên bị xử phạt khi làm sai lệch hồ sơ dẫn đến kết quả định giá cao hơn hoặc thấp hơn 10% đối với bất động sản, thiết bị, phương tiện vận tải và 15% đối với vật tư, hàng hóa so với kết quả thẩm định cuối cùng của cơ quan nhà nước.

Quy định công bố danh sách doanh nghiệp đủ điều kiện hàng năm trước ngày 30/1 gây ra vướng mắc gì?

Thông báo công bố có hiệu lực hồi tố từ ngày 01/01 nhưng văn bản thường ban hành sát ngày 30/1. Khoảng trống thời gian gần 30 ngày này khiến doanh nghiệp không có căn cứ pháp lý rõ ràng để xuất trình cho khách hàng khi ký kết hợp đồng, làm gián đoạn việc cung cấp dịch vụ đầu năm.

Hạn mức gói thầu tư vấn định giá doanh nghiệp cổ phần hóa được phép chỉ định thầu là bao nhiêu?

Theo Nghị định 189/2013/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 59/2011/NĐ-CP, cơ quan có thẩm quyền được phép chỉ định thầu đối với gói thầu tư vấn định giá có giá trị không quá 3 tỷ đồng trong danh sách Bộ Tài chính công bố, giúp tháo gỡ khó khăn so với mức chi phí bình quân 500 triệu đồng trước đây.

Vì sao thời hạn lưu trữ hồ sơ thẩm định giá 10 năm bị đánh giá là chưa hợp lý?

Chứng thư thẩm định giá thông thường chỉ có giá trị pháp lý trong khoảng thời gian từ 3 đến 6 tháng. Việc buộc doanh nghiệp lưu trữ toàn bộ hồ sơ trong 10 năm tạo ra áp lực tài chính rất lớn cho việc duy trì kho lưu trữ, trong khi mục đích kiểm tra sau 5 năm hầu như không còn phát sinh thực tế.

Kết luận

• Tổng kết toàn diện khung pháp lý: Luận văn đã hệ thống hóa các nền tảng lý luận và quy phạm điều chỉnh dịch vụ thẩm định giá theo tinh thần Luật Giá 2012.
• Chỉ rõ 4 nhóm hạn chế then chốt: Nhận diện chính xác các rào cản về cấp phép kép hàng năm, lưu trữ hồ sơ 10 năm, cạnh tranh phá giá 50-60% và vi phạm đạo đức nghề nghiệp.
• Đóng góp giải pháp thiết thực: Đề xuất 4 nhóm kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện thủ tục hành chính, tăng chế tài xử phạt và thiết lập cơ sở dữ liệu giá quốc gia.
• Lộ trình cải cách cụ thể: Đặt ra các mục tiêu giải quyết dứt điểm các vướng mắc pháp lý và chuẩn hóa hoạt động thẩm định viên theo chuẩn khu vực ASEAN trong giai đoạn 2016-2020.
• Định hướng hành động: Các cơ quan quản lý, tổ chức nghề nghiệp và doanh nghiệp cần nhanh chóng phối hợp đồng bộ để xây dựng một thị trường dịch vụ thẩm định giá minh bạch, chuẩn mực và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG DỊCH VỤ THẨM ĐỊNH GIÁ 1. Lý luận chung về hoạt động dịch vụ thẩm định giá 1. Khái niệm dịch vụ thẩm định giá Lần đầu tiên khái niệm thẩm định giá được biết đến ở Việt Nam theo Pháp lệnh giá số 40/2002/PL-UBTVQH10 năm 2002 của Ủy ban Thường vụ Quốc Hội: “Thẩm định giá là việc đánh giá hoặc đánh giá lại giá trị của tài sản phù hợp với thị trường tại một địa điểm, thời điểm nhất định theo tiêu chuẩn của Việt Nam hoặc thông lệ quốc tế” [19]. Và một lần nữa khái niệm trên được khẳng định lại trong Luật giá của Quốc hội, số 11/2012/QH13 năm 2012:“Thẩm định giá là việc cơ quan, tổ chức có chức năng thẩm định giá xác định giá trị bằng tiền của các loại tài sản theo quy định của Bộ luật dân sự phù hợp với giá thị trường tại một địa điểm, thời điểm nhất định, phục vụ cho mục đích nhất định theo tiêu chuẩn thẩm định giá” [22].

Như vậy, có thể thấy khái niệm về thẩm định giá trong Luật giá đã thể hiện rõ hơn chủ thể, đối tượng và bản chất của thẩm định giá. Theo đó, thẩm định giá được nhấn mạnh chủ thể thực hiện hành vi là cơ quan, tổ chức có chức năng thẩm định giá. Yếu tố mang tính bản chất của thẩm định giá là địa điểm, thời gian vẫn được đảm bảo trong Luật giá. Tóm lại, nói tới thẩm định giá là nói tới 3 vấn đề chính đó là chủ thể thực hiện thẩm định giá, thẩm định giá bị ảnh hưởng bởi địa điểm, thời gian, và tiêu chuẩn thẩm định giá.

6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Cũng giống như các ngành dịch vụ khác trong nền kinh tế, dịch vụ thẩm định giá ra đời đáp ứng những nhu cầu của các chủ thể trong nền kinh tế về thẩm định giá. Những nhu cầu đó thể hiện thông qua việc yêu cầu một bên có đủ điều kiện, năng lực để thực hiện việc xác định giá của tài sản phụ vụ cho mục đích của các chủ thể đó. Có thể có khái niệm về dịch vụ thẩm định giá như sau: “Dịch vụ thẩm định giá là loại hình dịch vụ phục vụ việc xác định hoặc xác định lại giá của tài sản tại một địa điểm nhất định, vào thời điểm nhất định, phục vụ cho mục đích nhất định theo tiêu chuẩn của thẩm định giá cho các chủ thể của nền kinh tế”. Từ khái niệm trên cho thấy một số đặc điểm cơ bản của dịch vụ thẩm định giá như sau: - Dịch vụ thẩm định giá là dịch vụ đòi hỏi điều kiện về năng lực, kinh nghiệm, kiến thức theo tiêu chuẩn pháp luật quy định.

Cụ thể, chủ thể làm công tác thẩm định yêu cầu có bằng cấp chuyên môn nghiệp vụ được đào tạo và phải trải qua một số năm hoạt động về thẩm định giá, là người có kinh nghiệm nghề nghiệp trong lĩnh vực thẩm định giá. Đồng thời, phải tuân thủ quy tắc hành nghề thẩm định giá do Nhà nước hoặc các tổ chức nghề nghiệp quy định; phải có đạo đức nghề nghiệp, đó là sự trung thực, sự công bằng, đảm bảo bí mật và không gây ra mâu thuẫn về lợi ích cho khách hàng. Và, những chủ thể này yêu cầu phải có giấy phép hành nghề. - Đối tượng sử dụng dịch vụ thẩm định giá là mọi cá nhân, tổ chức có nhu cầu về dịch vụ để đáp ứng cho mục đích nhất định của cá nhân, tổ chức đó.

Đối tượng sử dụng dịch vụ, đối tượng cung cấp dịch vụ thỏa thuận về việc cung cấp dịch vụ trên cơ sở hợp đồng. Hiện nay tại Việt Nam chủ yếu các chủ thể sau thường xuyên sử dụng dịch vụ thẩm định giá: Các đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước để mua sắm tài sản công, các ngân 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hàng thương mại sử dụng để thẩm định tài sản đảm bảo hoặc xử lý tài sản đảm bảo, các doanh nghiệp tư nhân thẩm định giá cho mục đích liên kết kinh doanh… - Tài sản tham gia vào dịch vụ thẩm định giá có thể là động sản, bất động sản, tài sản vô hình, giá trị doanh nghiệp…. Như vậy, dịch vụ thẩm định giá là một loại hình dịch vụ đặc biệt của nền kinh tế. Các chủ thể muốn kinh doanh dịch vụ này cần đảm bảo có đủ điều kiện theo luật định, đồng thời tự chịu trách nhiệm với bên thuê dịch vụ và bên thứ ba bất kỳ sử dụng dịch vụ đó.

Vai trò của dịch vụ thẩm định giá Dịch vụ thẩm định giá thể hiện vai trò quan trọng của mình trong việc tạo một cơ sở tin cậy, một kênh tham khảo giá cho các chủ thể khi đưa ra quyết định. Cụ thể, vai trò đó thể hiện đối với từng chủ thể trong nền kinh tế như sau: - Đối với cơ quan nhà nước, sử dụng dịch vụ thẩm định giá nhằm mục đích mua sắm tài sản công: Dịch vụ giúp giảm thiểu tối đa thiệt hại nguồn ngân sách nhà nước khi cơ quan nhà nước quyết định giá mua tài sản, giá đấu thầu, hay giá dự toán cho dự án mua sắm; - Đối với bên nhận thế chấp và bên thế chấp tài sản sử dụng dịch vụ thẩm định giá nhằm mục đích bảo đảm tài sản: Dịch vụ giúp hai bên dung hòa lợi ích, xác định đúng quyền lợi cũng như trách nhiệm của mỗi bên khi tham gia giao dịch. - Đối với các bên liên kết kinh doanh sử dụng dịch vụ giúp các bên xác định đúng đắn nhất trong việc phân chia lợi nhuận, lợi ích của mỗi bên khi tham gia liên kết kinh doanh. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Ngoài ra, còn rất nhiều các chủ thể khác như các bên tham gia góp vốn, cơ quan thuế, cơ quan quản lý thị trường, cơ quan hải quan….

đã sử dụng dịch vụ thẩm định là biện pháp hỗ trợ trong việc ra quyết định của mình. Như vậy, dịch vụ thẩm định giá đã thể hiện được là một công cụ hỗ trợ cho nhiều đối tượng, nhiều mục đích khác nhau. Cụ thể, dịch vụ thẩm định giá tư vấn về giá trị, giá cả tài sản giúp các chủ thể tài sản và các bên có liên quan và công chúng đầu tư đưa ra các quyết định liên quan đến việc mua –bán, đầu tư, cho vay tài sản; định giá đúng giá trị thị trường của các nguồn lực góp phần để cơ chế thị trường tự động phân bổ tối ưu các nguồn lực và nền kinh tế đạt hiệu quả; góp phần làm minh bạch thị trường, thúc đẩy sự phát triển thị trường tài sản trong nước cũng như trên toàn thế giới và tạo điều kiện thuận lợi cho toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế thế giới. Trên tổng hòa các mối quan hệ trong xã hội, khi xã hội càng phát triển thì các mối quan hệ càng phức tạp và càng làm phát sinh các mâu thuẫn trong nội tại của nó cũng như giữa nó với các chủ thể khác và dịch vụ thẩm định giá sẽ hỗ trợ cho các chủ thể dung hòa các mâu thuẫn trên.

Nguyên tắc chung hoạt động dịch vụ thẩm định giá Là một ngành dịch vụ đặc thù, có điều kiện và thể hiện vai trò to lớn trong nền kinh tế xã hội nên dịch vụ thẩm định giá có những nguyên tắc chung, cụ thể: Thứ nhất, dịch vụ thẩm định giá mang tính vô hình, không đồng nhất. Chủ thể sử dụng dịch vụ chỉ có thể cảm tính chất lượng dịch vụ thông qua năng lực kinh nghiệm của đơn vị cung cấp dịch vụ mà không thể cân đong đo đếm hay kiểm thử chất lượng dịch vụ thẩm định giá. Nguyên tắc 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] không đồng nhất thể hiện giá của tài sản yêu cầu thẩm định không hoàn toàn giống nhau khi sử dụng dịch vụ của các chủ thể cung cấp dịch vụ khác nhau. Nguyên nhân của sự khác nhau nói trên là dịch vụ thẩm định giá vừa mang tính khoa học vừa mang tính đánh giá chủ quan của cá nhân tiến hành thẩm định giá.

Tuy nhiên, theo luật định thì sự chênh lệch là có thể chấp nhận được trong một giới hạn, giới hạn này gây nên một ảnh hưởng có thể chấp nhận được với chủ thể sử dụng dịch vụ.[24] Thứ hai, dịch vụ thẩm định giá mang tính khách quan, độc lập và tự chịu trách nhiệm. Quá trình xác định giá của tài sản không chịu ảnh hưởng của bất kỳ yếu tố nào mang tính cưỡng ép, vì lợi ích riêng mà việc xác định giá hoàn toàn độc lập không phân biệt chủ thể yêu cầu thẩm định giá là ai, là đối tượng nào. Song hành tính khách quan và độc lập là tính tự chịu trách nhiệm. Theo đó, bên cung cấp dịch vụ không chỉ chịu trách nhiệm với người trực tiếp yêu cầu thẩm định mà còn chịu trách nhiệm với bất kỳ đối tượng nào sử dụng kết quả thẩm định giá đúng pháp luật.

Cuối cùng, dịch vụ thẩm định giá yêu cầu kinh nghiệm và kiến thức cao. Xuất phát từ nghiệp vụ thẩm định giá là một nghiệp vụ vừa mang tính khoa học, vừa mang tính nghệ thuật, nên để chất lượng dịch vụ đủ điều kiện tạo sự tin cậy với các chủ thể sử dụng nói riêng và với toàn bộ nền kinh tế nói chung thì yêu cầu người tham gia thẩm định vừa có kiến thức chuyên môn vừa có kỹ năng xử lý thông tin hiệu quả. Vì vậy, một nguyên tắc quan trọng yêu cầu đối với dịch vụ thẩm định giá là yêu cầu kinh nghiệm và kiến thức cao. Lịch sử hình thành và phát triển của hoạt động dịch vụ thẩm định giá ở Việt Nam Hoạt động thẩm định giá đã có thời gian hình thành và phát triển 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hàng trăm năm trên thế giới, nhưng đối với Việt Nam thì dịch vụ thẩm định giá còn khá mới mẻ.

Giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2001, hoạt động thẩm định giá của Việt Nam thể hiện thông qua những thể chế hóa về quản lý nhà nước đối với ngành thẩm định giá. Công tác thẩm định giá chủ yếu phát sinh từ nhu cầu mua sắm tài sản từ nguồn ngân sách nhà nước, cơ quan quản lý chung đối với công tác thẩm định giá được tập trung về một cơ quan đầu mối là Ban Vật Giá Chính Phủ. Lúc đầu các đơn vị thẩm định giá chủ yếu là các Trung tâm do Ban Vật Giá Chính Phủ thành lập ở khu vực phía Bắc (Trung tâm Thẩm định giá tại Hà Nội) và khu vực phía Nam (Trung tâm Thông tin và Thẩm định giá miền Nam tại Tp.