phần mở đầu và kết luận, phần chính của luận văn gồm ba chƣơng.Cơ sở lý luận về tổ chức công tác kế toán tại đơn vị hành chính sự nghiệp Chƣơng 2.Thực trạng tổ chức công tác kế toán tại Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thanh Hóa Chƣơng 3. Giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thanh Hóa 4 Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TẠI ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH SỰ NGHIỆP 1. Cơ sở lý luận về tổ chức công tác kế toán tại đơn vị hành ch nh sự nghiệp 1.
Lý luận cơ bản về đơn vị hành chính sự nghiệp 1. Khái niệm Theo Phạm Văn Dũng (2015): “Đơn vị hành chính sự nghiệp (ĐVHCSN) là các đơn vị cơ quan đƣợc Nhà nƣớc thành lập để thực hiện các nhiệm vụ quản lý hành chính đảm bảo an ninh quốc phòng phát triển kinh tế xã hội hoạt động bằng nguồn kinh phí do ngân sách Nhà nƣớc hoặc cấp trên cấp phát hoặc nguồn kinh phí khác nhƣ học phí viện phí thu từ hoạt động kinh doanh dịch vụ. Phân loại ĐVHCSN có nhiều loại có chức năng nhiệm vụ khác nhau hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Việc phân loại đơn vị hành chính sự nghiệp nhằm xác định rõ vai trò vị trí mà mỗi cấp chính quyền của cơ quan sử dụng kinh phí ngân sách nhà nƣớc theo định mức tiêu chuẩn chế độ hiện hành theo luật NSNN.
Căn cứ vào chức năng nhiệm vụ của các cơ quan HCSN, phân loại các đơn vị hành chính sự nghiệp thành hai nhóm: Các cơ quan hành chính và các đơn vị sự nghiệp. - Các cơ quan hành chính (còn gọi là các cơ quan quản lý nhà nƣớc) hoạt động bằng nguồn kinh phí do ngân sách cấp gồm các cơ quan quản lý hành chính từ Trung ƣơng đến địa phƣơng: + Các cơ quan hành chính ở Trung ƣơng gồm Chính phủ các Bộ giúp Chính phủ quản lý các ngành hoặc các lĩnh vực đƣợc phân công trong phạm vi toàn quốc. + Cơ quan hành chính cấp tỉnh gồm UBND các tỉnh thành phố và các Sở tham mƣu cho UBND các tỉnh quản lý các lĩnh vực thuộc ngành mình phụ trách trong địa bàn tỉnh. 5 + Cơ quan hành chính cấp huyện gồm UBND các huyện và các phòng chuyên môn tham mƣu cho UBND huyện.
UBND xã là cơ quan quản lý hành chính cơ sở trong hệ thống các cơ quan quản lý hành chính ở nƣớc ta. - Đơn vị sự nghiệp: Theo Nghị định 16/2015/NĐ-CP ngày 14/02/2015 của Chính phủ thì “đơn vị sự nghiệp do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nƣớc thành lập theo quy định của pháp luật có tƣ cách pháp nhân cung cấp dịch vụ công phục vụ quản lý Nhà nƣớc. Nhƣ vây các đơn vị sự nghiệp đều có đặc điểm chung là hoạt động bằng kinh phí do ngân sách nhà nƣớc cấp hoặc tự trang trải bằng nguồn thu sự nghiệp. Căn cứ vào mức độ tự đảm bảo chi hoạt động từ nguồn thu sự nghiệp các đơn vị sự nghiệp đƣợc chia thành: [4] + Đơn vị sự nghiệp có nguồn thu tự đảm bảo toàn bộ kinh phí cho hoạt động thƣờng xuyên là những đơn vị có nguồn thu sự nghiệp đủ trang trải đƣợc toàn bộ kinh phí cho hoạt động thƣờng xuyên.
+ Đơn vị sự nghiệp tự đảm bảo một phần kinh phí cho hoạt động thƣờng xuyên là những đơn vị có nguồn thu sự nghiệp chƣa đủ để trang trải toàn bộ chi phí cho hoạt động thƣờng xuyên của mình Nhà nƣớc phải cấp một phần ngân sách cho hoạt động thƣờng xuyên của đơn vị. + Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp hoặc không có nguồn thu đƣợc Nhà nƣớc cấp toàn bộ kinh phí hoạt động thƣờng xuyên theo chức năng, nhiệm vụ do NSNN bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động. Hiện nay Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các tỉnh đƣợc Nhà nƣớc cấp toàn bộ kinh phí hoạt động. Căn cứ vào phân cấp quản lý tài chính các đơn vị HC- SN được chia thành 3 nhóm: [9, tr13] - Đơn vị dự toán cấp I: à đơn vị hạch toán độc lập trực tiếp nhận dự toán ngân sách hàng năm do các cấp chính quyền giao, xét duyệt, phân bổ dự toán ngân sách, xét duyệt quyết toán ngân sách cho đơn vị cấp dƣới, chịu trách nhiệm về việc tổ chức, thực hiện quản lý kinh phí của cấp mình và của đơn vị trực thuộc.
Thuộc đơn vị cấp I là các bộ ở trung ƣơng và các sở ở 6 thành phố, tỉnh, các phòng ở cấp huyện. Nhƣ vậy, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các tỉnh thuộc đơn vị dự toán cấp I. - Đơn vị dự toán cấp II: à đơn vị trực thuộc đơn vị dự toán cấp I, là đơn vị hạch toán độc lập có nhiệm vụ nhận dự toán ngân sách của đơn vị dự toán cấp I và phân bổ dự toán ngân sách cho đơn vị dự toán cấp III. Có trách nhiệm tổ chức thực hiện công tác quản lý kinh phí của cấp mình và đơn vị dự toán cấp dƣới trực thuộc.
- Đơn vị dự toán cấp III: à đơn vị dự toán trực tiếp sử dụng kinh phí, nhận dự toán ngân sách của đơn vị dự toán cấp trên, có trách nhiệm tổ chức thực hiện quản lý kinh phí của đơn vị mình là đơn vị hạch toán phụ thuộc hay báo sổ. Đặc điểm hoạt động tài chính của đơn vị hành chính sự nghiệp hông nhƣ các doanh nghiệp hoạt động với mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận ĐVHCSN hoạt động theo mục tiêu nhiệm vụ của Nhà nƣớc. Ngoài ra tùy theo từng loại hình và đặc thù của từng đơn vị mà ở các đơn vị này có tổ chức thêm các hoạt động khác nhằm tạo nguồn thu cho đơn vị. Có thể thấy hoạt động tài chính ở đơn vị HCSN gồm hai mặt sau: - Theo dõi quản lý sử dụng kinh phí NSNN cấp để thực hiện chức năng nhiệm vụ đƣơc giao.
- Tự huy động vốn và tận dụng cơ sở vật chất kỹ thuật lao động có sẵn của đơn vị để tổ chức sản xuất kinh doanh dịch vụ. Vì vậy do tính chất đặc điểm hoạt động của các đơn vị HCSN rất đa dạng phức tạp phạm vi rộng và chủ yếu chi cho hoạt động của các đơn vị này đƣợc trang trải thông qua nguồn kinh phí do NSNN cấp. Nguồn chi trả cho các hoạt động của đơn vị HCSN theo dự toán đƣợc cấp có thẩm quyền giao và đƣợc NSNN cấp toàn bộ hoặc một phần dự toán đƣợc duyệt. Đơn vị phải lập dự toán thu chi theo các định mức chế độ tiêu chuẩn do Nhà nƣớc quy định.
Các đơn vị HCSN trong cùng một ngành theo một hệ thống dọc đƣợc chia thành các đơn vị dự toán cấp I cấp II và cấp III. Lý luận về tổ chức công tác kế toán trong đơn vị hành chính sự nghiệp 1.1 Các khái niệm * Kế toán Theo Luật Kế toán (2015) định nghĩa “ ế toán là việc thu thập, kiểm tra, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế tài chính dƣới hình thức giá trị, hiện vật và thời gian lao động” [10]. * Tổ chức công tác kế toán Đoàn Xuân Tiên (2014) định nghĩa “Tổ chức kế toán đƣợc hiểu nhƣ một hệ thống các yếu tố cấu thành gồm: tổ chức bộ máy kế toán, tổ chức vận dụng các phƣơng pháp kế toán, kỹ thuật hạch toán, tổ chức vận dụng các chế độ, thể lệ kế toán. mối liên hệ và sự tác động giữa các yếu tố đó với mục đích đảm bảo các điều kiện cho việc phát huy tối đa chức năng của hệ thống các yếu tố đó” [13, tr38].
Nội dung tổ chức công tác kế toán tại đơn vị HCSN a. Tổ chức bộ máy kế toán Tổ chức bộ máy kế toán chính là việc tập hợp các cán bộ kế toán để xác lập quan hệ phân chia công việc kế toán ở các đơn vị. ựa chọn mô hình tổ chức bộ máy kế toán cần căn cứ vào đặc điểm tổ chức quy mô địa bàn hoạt động và tình hình phân cấp quản lý tài chính trong đơn vị khối lƣợng tính chất và mức độ phức tạp của các nghiệp vụ kinh tế tài chính phát sinh yêu cầu trình độ quản lý trình độ nghiệp vụ của cán bộ quản lý và cán bộ kế toán các đơn vị có thể vận dụng một trong ba mô hình tổ chức bộ máy kế toán nhƣ sau: (*) Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tập trung Theo mô hình này đơn vị chỉ tổ chức 01 phòng kế toán tập trung toàn bộ công việc kế toán đều đƣợc thực hiện tập trung tại phòng kế toán. Ở các bộ phận đơn vị trực thuộc chỉ bố trí các nhân viên kế toán làm nhiệm vụ thực hiện ban đầu thu thập kiểm tra chúng từ định kỳ gửi về phòng kế toán của đơn vị (Sơ đồ 1.1) 8 - Ƣu điểm: + iểm tra chi đạo nghiệp vụ và đảm bảo sự lãnh đạo tập trung thống nhất của kế toán trƣởng cũng nhƣ các nhà quản lý đối với hoạt động quản lý tài sản và sử dụng kinh phí của đơn vị.
+ iểm tra xử lý và cung cấp kịp thời thông tin kế toán. + Thuận tiện trong phân công chuyên môn hóa công việc đối với cán bộ kế toán và trang bị các phƣơng tiện kỹ thuật tính toán xử lý và cơ giới hóa công tác kế toán. + Tổ chức bộ máy kế toán gọn, tiết kiệm chi phí kế toán. - Nhƣợc điểm: Nếu địa bàn hoạt động của đơn vị rộng phân tán trình độ chuyên môn, trang bị phƣơng tiện kỹ thuật ghi chép, xử lý cung cấp thông tin chƣa cao thì việc kiểm tra, giám sát của kế toán trƣởng và lãnh đạo đơn vị đối với công tác kế toán cũng nhƣ hoạt động quản lý tài sản và sử dụng kinh phí ở các đơn vị trực thuộc sẽ bị hạn chế Kế toán trƣởng Kế Kế Kế toán Kế Kế toán Kế toán toán toán chi phí toán tiền mặt, tổng hợp TSCĐ thanh và hoạt TG NH, và kiểm và vật toán nguồn động Kho bạc tra tƣ kinh phí SXKD Nhân viên hạch toán ban đầu các các đơn vị phụ thuộc Sơ đồ 1.
Sơ đồ tổ chức bộ máy kế toán theo hình thức tập trung (Nguồn: [6]) 9 Mô hình tổ chức kế toán tập trung chỉ thích hợp với các đơn vị có quy mô vừa hoặc nhỏ, hoạt động trên địa bàn tập trung.