Chương 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Chương 2: Cơ sở lý luận về nghiên cứu hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan nhập khẩu hàng hóa Chương 3: Phân tích thực trạng quy trình thủ tục hải quan nhâp khẩu mặt hàng massage tại Công Ty TNHH dịch vụ tiếp vận Sunway Chương 4: Định hướng phát triển và đề xuất giải pháp hoàn thiện quy trình thủ tục hải quan mặt hàng ghế massage từ thị trường Trung Quốc của Công Ty TNHH dịch vụ tiếp vân Sunway 6 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY TRÌNH THỦ TỤC HẢI QUAN NHẬP KHẨU HÀNG HÓA 2. Khái quát về hoạt động nhập khẩu hàng hóa 2.1 Khái niệm hoạt động nhập khẩu Theo Điều 28 Luật Thương mại 2005 quy định như sau: “Nhập khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa vào lãnh thổ Việt Nam từ nước ngoài hoặc từ khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật.” Hay cụ thể hơn: “Nhập khẩu hàng hóa được hiểu là các nghiệp vụ cần thiết để đưa hàng hóa hay nguyên vật liệu từ bên ngoài vào trong lãnh thổ một quốc gia hoặc từ khu vực đặc biệt như khu vực hải quan riêng nằm trên quốc gia đó để phục vụ tiêu dùng, đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh, hoặc để chờ tái xuất nhằm mục đích thu lợi nhuận” (Giáo trình Kinh doanh quốc tế, NXB Hà Nội, 2021) Tóm lại, theo em hoạt động nhập khẩu hàng hóa là hoạt động đưa hàng hóa từ bên ngoài vào trong một lãnh thổ quốc gia để phục vụ nhu cầu trong nước hoặc chờ tái xuất để xuất sang một nước khác.2 Vai trò của hoạt động nhập khẩu đối với nền kinh tế Hoạt động nhập khẩu góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu nền kinh tế theo hướng công nghiệp hóa-hiện đại hía, đồng thời cũng đẩy nhanh quá trình xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật vì nhập khẩu đòi hỏi sự đồng bộ quản lý và kỹ thuật, tạo ra kỷ luật chặt chẽ trong đội ngũ nhân công. Nhập khẩu tạo điều kiện thuận lợi cho việc cung ứng nguyên vật liệu đầu vào phục vụ cho quá trình sản xuất hàng hóa trong nước, từ đó nâng cao khả năng sản xuất trong nước và giúp quốc gia khai thác hiệu quả lợi thế so sánh của mình. Hoạt động nhập khẩu giúp tiết kiệm chi phí và thời gian, tạo ra sự đồng đều về trình độ phát triển kinh tế xã hội và thức đảy sự thúc đẩy sự phát triển của nền sản xuất xã hội, góp phần xóa bỏ trình trạng độc quyền trong nước.
Bên cạnh khả năng cung ứng đầu vào cho sản xuất trong nước, nhập khẩu cũng có ý nghĩa to lớn trong việc bù đắp, bổ sung kịp thời những thiếu hụt về cầu do sản xuất trong nước không đáp ứng được gây mất cân đối của nền kinh tế. 7 Nhập khẩu tạo nên sự phong phú về mặt hàng, chủng loại, quy cách, mẫu mã, chất lượng các loại mặt hàng hóa cho thị trường trong nước cũng như tạo ra nhu cầu trong nước, đảm bảo cho sự phát triển cân đối và ổn định. Nó còn góp phần nâng cao chất lượng sản xuất hàng xuất khẩu tạo môi trường thuận lợi cho xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài. Hay nói cách khác, nhập khẩu có vai trò tích cực thúc đẩy xuất khẩu của đất nước.
Hoạt động nhập khẩu cũng tạo cơ sở để nước ta mở rộng quan hệ với các quốc gia khác trong khu vực và trên thế giới.3 Các hình thức nhập khẩu hàng hóa 2.1 Nhập khẩu trực tiếp Nhập khẩu trực tiếp là việc doanh nghiệp trực tiếp thực hiện các nghiệp vụ cần thiết để nhập khẩu hàng hóa hay nguyên vật liệu từ thị trường nước ngoài vào trong nước với chi phí và danh nghĩa của mình rồi sau đó phân phối hàng hóa nhập khẩu này đến những khách hàng có nhu cầu trong nước. +Khi tiến hành nhập khẩu trực tiếp doanh nghiệp thực hiện bằng danh nghĩa và chi phí của mình, vì vậy doanh nghiệp có thể tiết kiệm được chi phí kinh doanh do không phải chi trả phí ủy thác cho bên trung gian. Điều này giúp doanh nghiệp thu được nhiều lợi nhuận hơn khi tiêu thụ hàng hóa nhập khẩu ở thị trường trong nước. + Thực hiện nhập khẩu trực tiếp khiến doanh nghiệp phải tự mình nghiên cứu thị trường, tìm kiếm, xây dựng và duy trì mối quan hệ với các đối tác cung ứng ở nước ngoài.
Tuy phải tự đảm trách nhiều công việc liên quan để mua và đưa hàng từ nước ngoài về tiêu thụ trong nước nhưng bằng cách này doanh nghiệp có thể bám sát và nắm vững được thông tin thị trường, thường xuyên trao đổi và hiểu rõ được đối tác, qua đó giúp nắm bắt được các cơ hội trên thị trường. + Phương thức trực tiếp này cũng giúp doanh nghiệp giám sát và kiểm soát chặt chẽ các phần công việc trong quá trình tìm kiếm đối tác, ký kết và thực hiện hợp đồng nhậpkhẩu. Từ đó doanh nghiệp có thểnhanh chóng nắm bắt và đưa ra cách thức xử lý phù hợp khi có vấn đề nảy sinh trong quá trình nhập khẩu hàng hóa và nguyên vật liệu từ nước ngoài. + Thực hiện phương thức trực tiếp này đòi hỏi doanh nghiệp kinh doanh nhập khẩu phải tự mình chịu toàn bộ trách nhiệm đối với các hoạt động của mình liên 8 quan đến nhập khẩu hàng hóa.
Điều này có thể tiềm ẩn rủi ro dẫn đến sai sót khi thực hiện hợp đồng nếu đội ngũ nhân viên của công ty không có kinh nghiệm trong quan hệ thương mại quốc tế, không am hiểu về các nghiệp vụ và quy trình liên quan đến nhập khẩu hàng hóa từ nước ngoài, hoặc không nắm vững luật pháp cũng như các tập quán thương mại trong nước và quốc tế.2 Nhập khẩu ủy thác Nhập khẩu ủy thác là việc doanh nghiệp ủy thác trong đơn vị trung gian làm cầu nối thực hiện các nghiệp vụ cần thiết để nhập khẩu hàng hóa từ nước ngoài vào thị trường trong nước với cách thức này thì đơn vị trung gian sẽ được thực hiện các công việc được giao với danh nghĩa của mình nhưng bằng chi phí của bên ủy thác giao cho. + Đây là hình thức phù hợp với những cá nhân chưa có tư cách pháp nhân hoặc với doanh nghiệp nhỏ hay mới được thành lập chưa có nhiều kinh nghiệm thực hiện các nghiệp vụ liên quan đến nhập khẩu hàng hóa đặc biệt là các hàng hóa khó nhập khẩu hoặc thường bị yêu cầu nhiều loại giấy tờ và thực phẩm thủ tục phức tạp bằng cách ký hợp đồng ủy thác cho bên trung gian thay mặt thực hiện hoạt động nhập khẩu doanh nghiệp có thể tận dụng sự am hiểu của thị trường và kinh nghiệm Đối với trung gian này để tiết kiệm được thời gian cũng như nhân lực Đồng thời đảm bảo được nhập khẩu diễn ra thông suốt như kế hoạch. +Doanh nghiệp phải trả chi phí sử dụng dịch vụ ủy thác cho bên trung gian mức chi phí này sẽ cho các bên thỏa thuận trước và thường được tính theo một tỷ lệ phần trăm nhất định chuyên giá trị của hợp đồng với các lô hàng nhập khẩu phức tạp về mặt thủ tục và đòi hỏi nhiều giấy tờ liên quan có thể bên trung gian được ủy quyền sẽ yêu cầu mức phí ủy thác cao vì vậy doanh nghiệp cần cần nhắc mức phí và lựa chọn đối tác kinh doanh phù hợp nhằm đảm bảo đạt được lợi nhuận và hiệu quả kinh doanh nhiệm kỳ vọng. +Bên ủy thác có thể rơi vào tình trạng bị động và chạm phản ứng trước các tình huống phát sinh trong quá trình nhập khẩu hàng hóa do phải làm việc qua bên trung gian phương thức này cũng tiềm ẩn những rủi ro nhất định về thông tin liên quan đến nhà cung cấp nước ngoài và sản phẩm nhập khẩu quá tin tưởng vào bên đồng ủy thác trong thực tế có những trường hợp bên trung gian sau khi hoàn thành 9 thực hiện hợp đồng ủy thác nhập khẩu đã tận dụng mối quan hệ với nhà cung cấp ở nước ngoài để tự mình thực hiện hoạt động nhập khẩu hàng hóa và tiêu thụ ở thị trường trong nước lúc này bên trung gian từ vị thế là cầu nối để thực hiện hợp đồng nhập khẩu sẽ trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp đối với doanh nghiệp trên thị trường.3 Tạm nhập tái xuất Tạm nhập tái xuất là hình thức mà thương nhân Việt Nam nhập khẩu tạm thời hàng hóa vào Việt Nam, nhưng sau đó lại xuất khẩu chính hàng hóa đó ra khỏi Việt Nam sang một nước khác.
Hình thức này là tiến hành nhập khẩu hàng hóa nhưng không để tiêu thụ trong nước mà để xuất khẩu sang một nước thứ ba nhằm thu lợi nhuận. Giao dịch này bao gồm cả nhập khẩu và xuất khẩu với mục đích thu lại lượng ngoại tệ lớn hơn số vốn ban đầu đã bỏ ra. Khi tiến hành tạm nhập tái xuất, doanh nghiệp cần tiến hành đồng thời hai hợp đồng riêng biệt, gồm: Hợp đồng mua hàng ký với thương nhân nước xuất khẩu và hợp đồng bán hàng ký với thương nhân nước nhập khẩu.4 Nhập khẩu đổi hàng Nhập khẩu đối hàng hay còn được biết đến với hình thức là buôn bán đối lưu. Đây có thể được coi là một phương thức thanh toán trong thương mại quốc tế, được sử dụng chủ yếu trong các giao dịch mua bán với chính phủ các nước phát triển.
Hàng hóa và dịch vụ được đổi lấy hàng hóa và dịch vụ khác có giá trị tương đương. Mục đích của hoạt động này là thu lãi từ hoạt động nhập khẩu và cả xuất khẩu. Trong phương thức này, có sự cân bằng giữa hàng xuất khẩu và nhập khẩu về mặt hàng, điều kiện giao hàng. Doanh nghiệp được tính cả kim ngạch nhập khẩu và kim ngạch xuất khẩu, doanh số trên cả hàng nhập và xuất.
Doanh nghiệp chỉ cần lập một hợp đồng với hai mục hàng hóa hoặc hai hợp đồng mà mỗi hợp đồng là một danh mục hàng hóa hay văn bản nguyên tắc trên cơ sở văn bản nguyên tắc, ký kết các hợp đồng mua bán cụ thể để thực hiện. Trong hợp đồng nhập khẩu thường có điều kiện đảm bảo đối lưu được thực hiện bởi một trong các phương pháp như: Dùng thư tín dụng, dùng một tài khoản đặc biệt tại ngân hàng, dùng người thứ ba… 2.5 Nhập khẩu gia công 10 Nhập khẩu gia công là một hình thức nhập khẩu mà doanh nghiệp Việt Nam có thể sử dụng để tăng giá trị gia tăng cho hàng hóa của mình.