Luận văn quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước ở huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên

Tài liệu nghiên cứu Hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước ở huyện đồng hỷ tỉnh, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Lâm Thúy Hằng
• Người hướng dẫn: Tiến Sỹ Trần Quốc Hưng
• Trường học: Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước ở huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 1.1. Cơ sở lý luận về vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước
• 1.1.1. Một số khái niệm
• 1.1.2. Vai trò của vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước
• 1.1.3. Phân loại vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước
• 1.2. Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước
• 1.2.2. Chủ thể và đối tượng quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản
• 1.2.3. Vai trò quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước
• 1.2.4. Nguyên tắc quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước
• 1.2.5. Đặc điểm quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước
• 1.2.6. Phân cấp quản lý nhà nước trong đầu tư xây dựng cơ bản
• 1.3. Nội dung công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước
• 1.3.1. Kế hoạch phân bổ vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước
• 1.3.2. Thanh toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước
• 1.3.3. Quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước
• 1.3.4. Hoạt động giám sát, thanh tra quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản
• 1.4. Những nhân tố ảnh hưởng đến đến quản lý đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước
• 1.4.1. Nhóm nhân tố chủ quan
• 1.4.2. Nhóm nhân tố khách quan
• 1.5. Các tiêu chí đánh giá công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
• 1.5.1. Lập kế hoạch phân bổ vốn
• 1.5.2. Thanh toán và kiểm soát thanh toán vốn đầu tư XDCB từ NSNN
• 1.5.3. Quyết toán vốn đầu tư XDCB từ NSNN
• 1.5.4. Công tác giám sát, thanh tra quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN
• 1.6. Bài học kinh nghiệm về quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN tại một số địa phương và bài học rút ra
• 1.6.1. Kinh nghiệm của một số địa phương về quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước tại huyện, tỉnh, thành phố
• 1.6.2. Những bài học kinh nghiệm cho huyện Đồng Hỷ trong công tác quản lý vốn đầu tư đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước
• 1.7. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan
• 1.8. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở HUYỆN ĐỒNG HỶ TỈNH THÁI NGUYÊN
• 2.1. Khái quát về đặc điểm, kinh tế xã hội huyện Đồng Hỷ
• 2.1.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.1.3. Cơ quan quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước ở huyện Đồng Hỷ
• 2.1.4. Tình hình sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước ở huyện Đồng Hỷ giai đoạn năm 2014 – 2018
• 2.1.5. Thực trạng phân cấp quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước ở huyện Đồng Hỷ
• 2.2. Thực trạng công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước ở huyện Đồng Hỷ
• 2.2.1. Kế hoạch phân bổ vốn đầu tư XDCB từ NSNN
• 2.2.2. Thanh toán vốn đầu tư XDCB từ NSNN
• 2.2.3. Quyết toán vốn đầu tư XDCB từ NSNN
• 2.2.4. Hoạt động giám sát, thanh tra quản lý vốn đầu tư XDCB
• 2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước ở huyện Đồng Hỷ
• 2.3.1. Các nhân tố chủ quan
• 2.3.2. Các nhân tố khách quan
• 2.4. Đánh giá chung về công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước tại huyện Đồng Hỷ
• 2.4.1. Những thành tích đạt được
• 2.4.2. Các hạn chế và nguyên nhân gây ra hạn chế
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở HUYỆN ĐỒNG HỶ, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 3.1. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của huyện Đồng Hỷ đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030
• 3.1.1. Mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của huyện Đồng Hỷ
• 3.1.2. Quan điểm và định hướng về công tác quản lý đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước của huyện Đồng Hỷ
• 3.2. Cơ hội và thách thức đối với công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước ở huyện Đồng Hỷ
• 3.2.2. Thách thức
• 3.3. Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước ở huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2020- 2025
• 3.3.1. Nâng cao chất lượng quy hoạch các dự án, kế hoạch hóa vốn đầu tư XDCB từ NSNN
• 3.3.2. Nâng cao chất lượng công tác thẩm định, phê duyệt dự án
• 3.3.3. Kiểm soát và nâng cao chất lượng công tác thanh, quyết toán vốn đầu tư
• 3.3.4. Nâng cao năng lực, trách nhiệm của cá nhân tham gia công tác quản lý đầu tư xây dựng cơ bản
• 3.3.5. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát trong hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản
• 3.3.6. Tổ chức tốt công tác giải phóng mặt bằng, tạo mặt bằng sạch cho các công trình xây dựng
• 3.4. Kiến nghị với các cơ quan quản lý
• 3.4.1. Kiến nghị đối với Chính phủ, UBND tỉnh Thái Nguyên
• 3.4.2. Kiến nghị đối với huyện Đồng Hỷ
• 3.5. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại huyện Đồng Hỷ

Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Tại huyện Đồng Hỷ, việc quản lý này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực mà còn đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong sử dụng ngân sách. Đặc biệt, huyện Đồng Hỷ, với vị trí địa lý thuận lợi, cần có những chính sách đầu tư hợp lý để phát triển bền vững.

1.1. Khái niệm và vai trò của vốn đầu tư xây dựng cơ bản

Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước là nguồn lực quan trọng để phát triển cơ sở hạ tầng. Nó không chỉ tạo ra tài sản cố định mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện Đồng Hỷ.

1.2. Đặc điểm quản lý vốn đầu tư tại huyện Đồng Hỷ

Quản lý vốn đầu tư tại huyện Đồng Hỷ có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm sự phân cấp trong quản lý và sự tham gia của các cơ quan chức năng. Điều này giúp tăng cường tính hiệu quả và minh bạch trong việc sử dụng ngân sách.

II. Những thách thức trong quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại Đồng Hỷ

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản, huyện Đồng Hỷ vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu đồng bộ trong chính sách, quy hoạch không hợp lý và năng lực cán bộ còn hạn chế đã ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý.

2.1. Thiếu đồng bộ trong chính sách quản lý

Nhiều chính sách hiện hành chưa phù hợp với thực tiễn, dẫn đến khó khăn trong việc triển khai các dự án đầu tư xây dựng cơ bản.

2.2. Năng lực cán bộ quản lý còn hạn chế

Năng lực của cán bộ chuyên môn trong công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản chưa đáp ứng được yêu cầu, gây ra nhiều khó khăn trong việc thực hiện các dự án.

III. Phương pháp hoàn thiện quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại Đồng Hỷ

Để nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản, huyện Đồng Hỷ cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và hiệu quả. Việc cải tiến quy trình lập kế hoạch và giám sát sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực và giảm thiểu thất thoát.

3.1. Cải tiến quy trình lập kế hoạch đầu tư

Cần xây dựng quy trình lập kế hoạch đầu tư rõ ràng, minh bạch và có sự tham gia của các bên liên quan để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.

3.2. Tăng cường giám sát và thanh tra

Việc tăng cường công tác giám sát và thanh tra sẽ giúp phát hiện kịp thời các sai sót trong quản lý vốn đầu tư, từ đó giảm thiểu thất thoát và lãng phí.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại huyện Đồng Hỷ

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại huyện Đồng Hỷ đã cho thấy nhiều kết quả tích cực. Những dự án hoàn thành không chỉ nâng cao chất lượng hạ tầng mà còn cải thiện đời sống người dân.

4.1. Kết quả từ các dự án đầu tư xây dựng

Nhiều dự án đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển kinh tế địa phương.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ những dự án đã thực hiện sẽ là cơ sở để huyện Đồng Hỷ tiếp tục hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư trong tương lai.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quản lý vốn đầu tư tại Đồng Hỷ

Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước tại huyện Đồng Hỷ cần được hoàn thiện hơn nữa để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Việc áp dụng các giải pháp đồng bộ sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và phát triển hạ tầng.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Huyện Đồng Hỷ cần xác định rõ các mục tiêu phát triển và xây dựng kế hoạch đầu tư phù hợp để đảm bảo sự phát triển bền vững.

5.2. Tăng cường hợp tác và liên kết

Việc tăng cường hợp tác với các cơ quan, tổ chức sẽ giúp huyện Đồng Hỷ thu hút thêm nguồn lực và kinh nghiệm trong quản lý vốn đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước là nhiệm vụ trọng tâm nhằm hoàn thiện cơ sở hạ tầng, thúc đẩy tăng trưởng và bảo đảm an sinh xã hội tại các địa phương. Trong giai đoạn 2014 - 2018, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên đã huy động và phân bổ nguồn lực công với tổng quy mô vốn đầu tư xây dựng cơ bản đạt 828 tỷ đồng cho 490 dự án. Tuy nhiên, bối cảnh phân cấp quản lý đầu tư công cũng bộc lộ nhiều áp lực tài chính lớn, điển hình là tình trạng giải ngân chậm, đầu tư phân tán và tổng nợ đọng xây dựng cơ bản ghi nhận đến ngày 31/01/2019 lên tới 81 tỷ đồng.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết mâu thuẫn giữa nhu cầu vốn đầu tư hạ tầng phục vụ chương trình nông thôn mới với khả năng cân đối thực tế của ngân sách địa phương, đồng thời khắc phục những bất cập trong quy trình thẩm định, giải ngân và thanh quyết toán vốn. Mục tiêu cụ thể của công trình bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tư công cấp huyện, phân tích toàn diện thực trạng sử dụng ngân sách tại địa phương, nhận diện nguyên nhân cốt lõi gây thất thoát và đề xuất giải pháp khả thi cho giai đoạn 2020 - 2025.

Phạm vi nghiên cứu được xác lập tại địa bàn huyện Đồng Hỷ với tổng diện tích tự nhiên 45.475,52 ha và quy mô dân số 114.535 người thuộc 15 đơn vị hành chính cấp xã, thị trấn. Dữ liệu thực nghiệm tập trung vào các dự án do Ủy ban nhân dân huyện làm chủ đầu tư trong 5 năm từ 2014 đến 2018. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu gắn liền với các chỉ số mục tiêu: kiểm soát tỷ lệ sai sót dự toán ở mức dưới 0,2% (so với mức 0,9% được phát hiện qua kiểm toán năm 2018), xử lý dứt điểm 81 tỷ đồng nợ đọng công trình và hỗ trợ chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương với tỷ trọng ngành công nghiệp - xây dựng đạt trên 51,9%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết tài chính công hiện đại và lý thuyết quản trị khu vực công (New Public Management) làm nền tảng phân tích. Trọng tâm của khung lý thuyết là mô hình chu trình quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản gồm 5 mắt xích liên hoàn: lập quy hoạch - kế hoạch hóa danh mục đầu tư, thẩm định phê duyệt dự án, cấp phát và tạm ứng vốn qua Kho bạc Nhà nước, kiểm soát thanh toán - quyết toán niên độ và dự án hoàn thành, cuối cùng là thanh tra, giám sát sau đầu tư.

Hệ thống khái niệm chủ chốt được chuẩn hóa dựa trên Luật Ngân sách nhà nước 2015, Luật Đầu tư công 2014 và Luật Đầu tư 2014. Theo đó, vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước là phần chi tiêu công không vì mục đích tìm kiếm lợi nhuận trực tiếp, đóng vai trò là "vốn mồi" dẫn dắt cơ cấu phát triển kinh tế. Các quy định pháp lý chuyên ngành được kết hợp phân tích bao gồm Nghị định số 77/2015/NĐ-CP về hạn mức thời gian bố trí vốn dự án nhóm B dưới 800 tỷ đồng không quá 5 năm, dự án nhóm C không quá 3 năm; Thông tư số 08/2016/TT-BTC về kiểm soát thanh toán qua Kho bạc Nhà nước và Thông tư số 09/2016/TT-BTC về quyết toán dự án hoàn thành.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thức từ Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Đồng Hỷ, Kho bạc Nhà nước huyện Đồng Hỷ và Niên giám Thống kê tỉnh Thái Nguyên trong chuỗi thời gian 2014 - 2018. Dữ liệu thực tế bao gồm toàn bộ 490 dự án đầu tư công với tổng vốn 828 tỷ đồng trên địa bàn huyện.

Về quy mô chọn mẫu chi tiết, tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) đối với 16 dự án hạ tầng trọng điểm được thanh tra, kiểm toán trong năm 2018. Lý do lựa chọn 16 dự án này là nhằm đại diện cho các nhóm công trình giao thông, thủy lợi và giáo dục có giá trị lớn, từ đó đo lường chính xác tỷ lệ sai lệch dự toán và nhận diện các kẽ hở pháp lý trong quá trình lập hồ sơ kỹ thuật.

Phương pháp phân tích chủ đạo bao gồm thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ hoàn thành kế hoạch vốn qua các năm và phân tích cơ cấu chi tiêu công theo ngành. Việc lựa chọn các phương pháp này giúp lượng hóa một cách trực quan hiệu quả sử dụng nguồn vốn, chỉ rõ biên độ chênh lệch giữa vốn kế hoạch và vốn thực hiện, đồng thời đánh giá khách quan mức độ tác động của cơ chế phân cấp theo Quyết định số 04/2017/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô và cơ cấu phân bổ vốn có sự tập trung cao độ vào hạ tầng thiết yếu. Trong giai đoạn 2014 - 2018, huyện đã triển khai 490 dự án với tổng vốn 828 tỷ đồng. Lĩnh vực giao thông và kết cấu hạ tầng chiếm tỷ trọng lớn nhất với 214 dự án, giá trị 362 tỷ đồng (chiếm 43,7% tổng nguồn vốn). Lĩnh vực giáo dục đứng thứ hai với 95 dự án, tổng vốn 161 tỷ đồng (chiếm 19,4%). Lĩnh vực thủy lợi có 68 dự án với 113 tỷ đồng (chiếm 13,6%), văn hóa - y tế có 54 dự án với 88 tỷ đồng (chiếm 10,6%) và các công trình trụ sở, chợ nông thôn chiếm 12,6% còn lại.

Thứ hai, nợ đọng xây dựng cơ bản ở mức báo động. Tính đến ngày 31/01/2019, tổng số nợ đọng xây dựng cơ bản trên địa bàn huyện là 81 tỷ đồng. Áp lực nợ công tập trung cục bộ tại các xã chịu áp lực về đích Nông thôn mới như xã Văn Hán, xã Quang Sơn, xã Hợp Tiến và thị trấn Trại Cau. Nguyên nhân là do các tiêu chí nông thôn mới đòi hỏi mức vốn đầu tư hạ tầng lớn trong khi nguồn thu từ tiền cấp quyền sử dụng đất tại địa phương ngày càng suy giảm.

Thứ ba, công tác lập và thẩm định dự toán còn tồn tại sai sót. Kết quả kiểm toán chi tiết năm 2018 trên mẫu 16 dự án đã chỉ ra việc tính toán sai định mức, khối lượng thi công, buộc phải loại trừ và cắt giảm dự toán hơn 59 triệu đồng, tương ứng tỷ lệ sai lệch 0,9% trên tổng giá trị dự toán được phê duyệt của các dự án được chọn mẫu.

Thứ tư, nguồn vốn đầu tư công đóng góp trực tiếp vào sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Đồng Hỷ. Tỷ trọng ngành công nghiệp - xây dựng tăng từ 49,3% năm 2014 lên 51,9% năm 2018; thương mại - dịch vụ tăng từ 27,9% lên 29,3%; trong khi nông - lâm - thủy sản giảm từ 22,8% xuống 18,9%.

Thảo luận kết quả

Thực trạng nợ đọng 81 tỷ đồng phản ánh tình trạng phê duyệt dự án vượt quá khả năng cân đối ngân sách thực tế tại cấp xã và huyện. Khi biểu diễn qua biểu đồ hình tròn về cơ cấu vốn theo ngành kết hợp với biểu đồ cột thể hiện mức nợ đọng tại từng xã, dữ liệu cho thấy sự mất cân đối rõ rệt giữa tốc độ giải ngân và nguồn thu ngân sách địa phương.

Cơ chế phân cấp theo Quyết định số 04/2017/QĐ-UBND cho phép Ủy ban nhân dân cấp huyện tự chủ phê duyệt dự án có cấu phần xây dựng dưới 5 tỷ đồng đã giúp cắt giảm thời gian chờ đợi cấp tỉnh. Tuy nhiên, việc trao quyền nhanh trong khi năng lực thẩm định của cán bộ Phòng Tài chính - Kế hoạch và Ban Quản lý dự án còn mỏng đã dẫn tới sai sót 0,9% giá trị dự toán. So sánh với bài học quản lý tại huyện Vĩnh Tường (Vĩnh Phúc) và huyện Vũ Thư (Thái Bình), việc đẩy mạnh mô hình huy động nguồn lực xã hội hóa và thắt chặt kỷ luật kế hoạch hóa danh mục đầu tư là giải pháp then chốt giúp Đồng Hỷ vừa hoàn thành mục tiêu hạ tầng, vừa ngăn chặn nợ công phát sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất thực hiện trong giai đoạn 2020 - 2025:

1. Nâng cao chất lượng quy hoạch và kế hoạch hóa vốn trung hạn: Ủy ban nhân dân huyện Đồng Hỷ chỉ đạo Phòng Tài chính - Kế hoạch rà soát toàn diện danh mục dự án, kiên quyết không bố trí vốn cho các công trình nằm ngoài quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Mục tiêu đặt ra là giảm tỷ lệ công trình chậm tiến độ xuống dưới 5% và bảo đảm 100% dự án khởi công mới có văn bản xác nhận nguồn vốn cân đối. Lộ trình triển khai liên tục từ năm 2020 đến năm 2022.

2. Siết chặt công tác thẩm định, lập dự toán và công khai đấu thầu: Tăng cường trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu cơ quan thẩm định thuộc Phòng Kinh tế và Hạ tầng, Phòng Tài chính - Kế hoạch. Mục tiêu cụ thể là kéo giảm tỷ lệ sai lệch dự toán sau thanh tra từ 0,9% xuống dưới 0,2%. Áp dụng hình thức đấu thầu qua mạng cho 100% gói thầu xây lắp quy mô thuộc diện quy định nhằm bảo đảm tính cạnh tranh, minh bạch trong suốt giai đoạn 2020 - 2025.

3. Kiểm soát thanh toán qua Kho bạc và xử lý dứt điểm 81 tỷ đồng nợ đọng: Kho bạc Nhà nước huyện Đồng Hỷ thực hiện nghiêm quy tắc "thanh toán trước, kiểm soát sau" đối với từng đợt tạm ứng và "kiểm soát trước, thanh toán sau" cho đợt quyết toán cuối cùng. Ủy ban nhân dân huyện lập phương án ưu tiên sử dụng nguồn tăng thu, tiền sử dụng đất và nguồn kết dư ngân sách hàng năm để trả dứt điểm 81 tỷ đồng nợ đọng xây dựng cơ bản của các xã trọng điểm trước năm 2023.

4. Tăng cường thanh tra, kiểm tra và nâng cao năng lực bộ máy quản lý: Hội đồng nhân dân và Thanh tra huyện Đồng Hỷ thiết lập cơ chế giám sát cộng đồng định kỳ tại 100% công trình hạ tầng cơ sở. Đồng thời, tổ chức các khóa tập huấn nghiệp vụ đầu tư công cho 100% cán bộ công chức thuộc Phòng Tài chính - Kế hoạch và Ban Quản lý dự án huyện trong giai đoạn 2020 - 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang tính ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Lãnh đạo và cán bộ quản lý tài chính công cấp huyện, thị xã: Luận văn cung cấp cẩm nang thực tiễn về quy trình phân bổ nguồn vốn, cân đối ngân sách địa phương và bài học giải quyết dứt điểm 81 tỷ đồng nợ đọng xây dựng cơ bản trong điều kiện nguồn thu hạn chế.

2. Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng và các chủ đầu tư cơ sở: Cung cấp các tiêu chí kiểm soát sai lệch hồ sơ dự toán, kỹ năng quản lý hợp đồng thi công và các biểu mẫu quy chuẩn giúp giảm thiểu sai sót 0,9% trong khâu thẩm tra phê duyệt.

3. Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý kinh tế và Tài chính - Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo khoa học phong phú về phương pháp tiếp cận chu trình đầu tư công, xử lý bộ số liệu 490 dự án thực tế và khung lý thuyết đánh giá hiệu quả chi tiêu công cấp cơ sở.

4. Đại biểu Hội đồng nhân dân và Ban giám sát đầu tư của cộng đồng: Cung cấp khung tiêu chí kiểm tra, giám sát chất lượng thi công và tính minh bạch trong thanh quyết toán vốn ngân sách tại địa bàn nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

Tổng quy mô vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2014 - 2018 là bao nhiêu?
Trong giai đoạn 2014 - 2018, tổng vốn ngân sách dành cho xây dựng cơ bản do Ủy ban nhân dân huyện Đồng Hỷ quản lý đạt 828 tỷ đồng với 490 dự án. Trong đó, vốn dành cho giao thông chiếm tỷ trọng cao nhất đạt 43,7% (362 tỷ đồng), tiếp theo là giáo dục chiếm 19,4% (161 tỷ đồng).

Nguyên nhân căn bản nào dẫn đến nợ đọng xây dựng cơ bản 81 tỷ đồng tại Đồng Hỷ?
Nguyên nhân cốt lõi là do áp lực hoàn thiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới tại các xã như Văn Hán, Hợp Tiến, Quang Sơn đòi hỏi vốn hạ tầng lớn, trong khi việc lập kế hoạch vốn bị dàn trải và nguồn thu tiền sử dụng đất của địa phương bị sụt giảm.

Quyết định 04/2017/QĐ-UBND của tỉnh Thái Nguyên tác động như thế nào đến công tác quản lý vốn?
Quyết định 04/2017/QĐ-UBND phân cấp cho Ủy ban nhân dân cấp huyện quyền thẩm định và phê duyệt các dự án có cấu phần xây dựng dưới 5 tỷ đồng. Quy định này giúp tăng quyền tự chủ, giảm thủ tục hành chính nhưng đồng thời đòi hỏi nâng cao trách nhiệm giải trình của cán bộ cấp huyện.

Tỷ lệ sai lệch dự toán được phát hiện qua công tác thanh tra tại địa phương là bao nhiêu?
Qua thanh tra và kiểm toán chi tiết năm 2018 trên mẫu 16 dự án, cơ quan chức năng đã cắt giảm dự toán hơn 59 triệu đồng, tương ứng tỷ lệ sai sót 0,9% tổng giá trị dự toán đã được phê duyệt do sai lệch về định mức và khối lượng.

Huyện Đồng Hỷ có thể áp dụng bài học kinh nghiệm nào từ các địa phương khác?
Huyện cần học tập mô hình xã hội hóa hạ tầng giao thông nông thôn của huyện Vĩnh Tường (Vĩnh Phúc) và kinh nghiệm lập quy hoạch nghiêm ngặt, xóa bỏ cơ chế xin - cho của huyện Vũ Thư (Thái Bình) nhằm tối ưu hóa nguồn lực công.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và chuẩn mực pháp lý về quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước ở cấp huyện.
• Đánh giá sắc bén thực trạng quản lý 490 dự án với tổng vốn 828 tỷ đồng tại huyện Đồng Hỷ, chỉ rõ thành tựu hạ tầng và áp lực nợ đọng 81 tỷ đồng.
• Nhận diện chính xác các điểm nghẽn về sai sót dự toán 0,9% và bất cập về năng lực chuyên môn sau khi thực hiện phân cấp đầu tư.
• Xác lập lộ trình 2 giai đoạn: tập trung xử lý dứt điểm nợ đọng công trình (2020 - 2023) và số hóa quy trình thẩm định, giám sát đầu tư công (2023 - 2025).
• Nghiên cứu là nguồn tư liệu thực chứng giá trị giúp các nhà hoạch định chính sách, cán bộ quản lý kinh tế địa phương triển khai ngay các giải pháp nâng cao hiệu quả chi tiêu công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC 1.1 Cơ sở lý luận về vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước 1.1 Một số khái niệm 1.1 Khái niệm cơ bản về đầu tư xây dựng cơ bản Đầu tư theo nghĩa rộng là sự hy sinh các nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt động nào đó nhằm đem lại cho nhà đầu tư các kết quả nhất định trong tương lai mà kết quả này thường phải lớn hơn các chi phí về các nguồn lực đã bỏ ra. Nguồn lực bỏ ra có thể là tiền, là tài nguyên thiên nhiên, là tài sản vật chất khác hoặc sức lao động. Sự biểu hiện bằng tất cả các nguồn lực đã bỏ ra trên đây gọi là vốn đầu tư. Như vậy, mục tiêu của mọi đầu tư là đạt được những kết quả lớn hơn so với những hy sinh về nguồn lực mà người đầu tư phải gánh chịu khi tiến hành đầu tư.

Những kết quả của đầu tư đem lại có thể là sự tăng thêm tài sản tài chính (tiền vốn), tài sản vật chất (nhà máy, đường xá, bệnh viện, trường học), tài sản trí tuệ (trình độ văn hóa, chuyên môn, khoa học kỹ thuật,…) và nguồn nhân lực có đủ điều kiện làm việc với năng suất lao động cao hơn trong nền sản xuất xã hội. Theo nghĩa hẹp, đầu tư chỉ bao gồm những hoạt động sử dụng các nguồn lực ở hiện tại nhằm đem lại cho nhà đầu tư hoặc xã hội kết quả trong tương lai lớn hơn các nguồn lực đã sử dụng để đạt kết quả đó. Như vậy, nếu xem xét trên góc độ đầu tư thì đầu tư là những hoạt động sử dụng các nguồn lực hiệc có để làm tăng thêm các tài sản vật chất, nguồn nhân lực và trí tuệ để cải thiện mức sống của dân cư hoặc để duy trì khả năng hoạt động của các tài sản và nguồn lực sẵn có. Xây dựng cơ bản là hoạt động cụ thể tạo ra các tài sản cố định (khảo sát, thiết kế, xây dựng, lắp đặt máy móc thiết bị) và kết quả của các hoạt động xây dựng cơ bản là các tài sản cố định, với năng lực sản xuất phục vụ nhất định.

5 Như vậy, có thể hiểu đầu tư xây dựng cơ bản là những hoạt động với chức năng tạo ra tài sản cố định cho nền kinh tế thông qua các hình thức xây dựng mới, mở rộng, hiện đại hoá hoặc khôi phục các tài sản cố định. Đầu tư xây dựng cơ bản trong nền kinh tế quốc dân là một bộ phận của đầu tư phát triển, đây chính là quá trình bỏ vốn để tiến hành các hoạt động xây dựng cơ bản nhằm tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng ra các tài sản cố định trong nền kinh tế. Do vậy đầu tư xây dựng cơ bản là tiền đề quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của nền kinh tế. Trong khuôn khổ phạm vi nghiên cứu, luận văn chủ yếu đề cập đến XDCB là xây dựng i i i i các công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng cơ sở KT - XH có tính chất xây dựng như: xây i i i i i i i i i i dựng công trình giao thông, thủy lợi, thủy điện, xây dựng nhà cửa, công sở, nhà máy i i i i phục vụ sản xuất phát triển kinh tế; các công trình phúc lợi xã hội như nhà văn hóa, i i công viên.

phục vụ phát triển của xã hội.2 Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN a. Vốn đầu tư Theo Luật Đầu tư (2014) của Việt Nam: "Vốn đầu tư là tiền và tài sản khác để thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh". Vốn đầu tư cơ bản là số vốn đầu tư để tạo ra tài sản cố định. Nó bao gồm vốn đầu tư xây dựng cơ bản và chi phí cho sửa chữa lớn TSCĐ.

Về thực chất vốn đầu tư xây dựng cơ bản là toàn bộ những chi phí đã bỏ ra để đạt được mục đích đầu tư bao gồm chi phí cho việc khảo sát thiết kế và xây dựng, mua sắm, lắp đặt máy móc thiết bị và các chi phí khác được ghi trong tổng dự toán. Theo Luật Ngân sách nhà nước (2015) của Việt Nam: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. Ngân sách nhà nước là một phạm trù kinh tế, là một công cụ tài chính quan trọng của Nhà nước thực hiện huy động và phân phối vốn đầu tư thông qua hoạt động thu, chi ngân sách nhà nước. 6 Từ khái niệm vốn đầu tư, vốn đầu tư xây dựng cơ bản và ngân sách nhà nước ở trên ta i có thể hiểu vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN là một phần của vốn đầu tư phát triển i i i i i i của ngân sách nhà nước được hình thành từ sự huy động của Nhà nước dùng để chi cho i i i i đầu tư xây dựng cơ bản nhằm xây dựng và phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật, kết cấu hạ i i i i i tầng KT - XH cho nền kinh tế quốc dân.

i i i Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN là một bộ phận của quỹ NSNN trong khoản chi đầu tư của NSNN hàng năm được bố trí cho đầu tư vào các công trình, dự án XDCB của Nhà nước. Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN, là căn cứ để xác định giá trị tài sản cố định, quy mô và tốc độ của nó quyết định đến quy mô của tài sản cố định trong nền kinh tế quốc dân. Thực hiện đầu tư xây dựng cơ bản sẽ làm tăng quy mô tài sản cố định, là yếu tố quyết định cho việc tăng năng lực sản xuất và tăng năng suất lao động xã hội. Do đó, vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN là khoản vốn ngân sách, được Nhà nước dành cho việc đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội không có khả năng thu hồi vốn, cũng như các khoản chi đầu tư khác theo quy định của Luật NSNN.

Đặc điểm của vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN là một bộ phận trong vốn đầu tư và có những đặc điểm sau: - Vốn đầu tư XDCB từ ngân sách gắn với hoạt động NSNN nói chung và hoạt động chi NSNN nói riêng, gắn với quản lý và sử dụng vốn theo phân cấp về chi NSNN cho đầu tư phát triển. Do đó, việc hình thành, phân phối, sử dụng và thanh quyết toán nguồn vốn này được thực hiện chặt chẽ, theo luật định, được Quốc hội phê chuẩn và các cấp chính quyền (chủ yếu là Hội đồng nhân dân tỉnh) phê duyệt hàng năm. - Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN về cơ bản không vì mục tiêu lợi nhuận, được sử dụng chủ yếu để đầu tư cho các công trình, dự án không có khả năng thu hồi vốn và các công trình hạ tầng theo đối tượng sử dụng theo quy định của Luật NSNN và các luật khác. 7 - Chủ thể sở hữu của vốn xây dựng cơ bản từ NSNN là Nhà nước, do đó vốn đầu tư được nhà nước quản lý, điều hành sử dụng theo các quy định của Luật NSNN và các quy định của pháp luật khác.

- Chủ thể sử dụng vốn đầu tư XDCB từ NSNN rất đa dạng, bao gồm cả các cơ quan nhà nước và các tổ chức ngoài nhà nước, nhưng trong đó đối tượng sử dụng nguồn vốn này chủ yếu vẫn là các tổ chức nhà nước. - Nguồn hình thành vốn đầu tư XDCB từ NSNN bao gồm cả nguồn bên trong quốc gia i i i i i i và bên ngoài quốc gia. Các nguồn bên trong quốc gia chủ yếu là từ thuế và các nguồn i i i thu khác của Nhà nước như bán tài nguyên, cho thuê tài sản quốc gia, thu từ các hoạt i i i i i i động kinh doanh khác. Nguồn từ bên ngoài chủ yếu từ nguồn vay nước ngoài, hỗ trợ i phát triển chính thức (ODA) và một số nguồn khác.

- Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN được gắn với các quy trình đầu tư và dự án, chương trình đầu tư rất chặt chẽ từ khâu chuẩn bị đầu tư, thực hiện dự án đến khâu kết thúc đầu tư, nghiệm thu dự án và đưa vào sử dụng. Việc sử dụng nguồn vốn này gắn với quá trình thực hiện và quản lý dự án đầu tư với các khâu liên hoàn với nhau từ khâu quy hoạch, khảo sát thiết kế, chuẩn bị đầu tư, thực hiện dự án, kết thúc dự án.2 Vai trò của vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước Trong nền kinh tế quốc dân, vốn đầu tư XDCB từ NSNN có vai trò rất quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội. Vai trò đó thể hiện trên các mặt sau: - Vốn đầu tư XDCB từ NSNN góp phần quan trọng vào việc xây dựng và phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật, hình thành kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội chung cho đất nước như giao thông, điện, thuỷ lợi, trường học, trạm y tế. Thông qua việc duy trì và phát triển hoạt động đầu tư XDCB, vốn đầu tư XDCB từ NSNN sẽ tạo ra năng lực sản xuất mới, phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, tăng tích lũy cho nền kinh tế, nhờ đó tạo điều kiện cũng như thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế quốc dân, tái tạo và tăng cường năng lực sản xuất, tăng năng suất lao động.

- Vốn đầu tư XDCB từ NSNN góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế giữa các ngành, nhằm giải quyết những vấn đề mất cân đối trong phát triển giữa các vùng lãnh thổ, 8 phát huy một cách tối đa những lợi thế so sánh về tài nguyên, địa thế, kinh tế, chính trị. của từng vùng lãnh thổ. - Vốn đầu tư XDCB từ NSNN đã chiếm một tỷ trọng khá lớn trong tổng vốn đầu tư của quốc gia. Việc Nhà nước bỏ vốn đầu tư vào kết cấu hạ tầng và các ngành, lĩnh vực có tính chiến lược không những có vai trò dẫn dắt hoạt động đầu tư trong nền kinh tế mà còn góp phần định hướng hoạt động của nền kinh tế.