Chương 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến quản lý thuế đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Phú Thọ. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng công tác quản lý thuế đối với các DN nhỏ và vừa tại Cục thuế tỉnh Phú Thọ. Chương 4: Hệ thống các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Cục thuế tỉnh Phú Thọ.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 5 Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN LIÊN QUAN ĐẾN QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ THỌ 1. Cơ sở lý luận cơ bản về thuế 1. Các khái niệm về thuế Để hiểu khái niệm về thuế một cách bao quát, chúng ta có thể xem xét một số khái niệm trên các khía cạnh sau: - Trên giác độ thu tài chính Nhà nước: Thuế là hình thức thu chủ yếu của ngân sách Nhà nước. Thuế là hình thức đóng góp nghĩa vụ theo luật định của các tổ chức kinh tế và dân cư cho Nhà nước bằng một phần thu nhập của mình.
- Trên giác độ pháp luật: Thuế là một khoản nộp bắt buộc mà các pháp nhân và thể nhân có nghĩa vụ phải nộp cho Nhà nước, phát sinh trên cơ sở văn bản pháp luật do Nhà nước ban hành, không mang tính chất đối giá và hoàn trả trực tiếp cho đối tượng nộp. - Một cách tổng hợp: Thuế là một khoản chuyển giao thu nhập bắt buộc từ các thể nhân và pháp nhân cho Nhà nước theo mức độ và thời hạn được pháp luật quy định nhằm sử dụng cho mục đích công cộng. Trong xã hội có Nhà nước không một thiết chế chính trị nào ngoài Nhà nước có quyền quy định về thuế và thu thuế. Quan điểm hiện đại về thuế trong nền kinh tế thị trường: - Quan điểm truyền thống (cổ điển) về thuế: Một cách truyền thống, người ta thường quan niệm rằng, thuế là một biện pháp bắt buộc của Nhà nước do Nhà nước có quyền lực trong tay và do yêu cầu tồn tại của Nhà nước để thực hiện các chức năng của mình nên có thể và phải đặt ra, buộc các tổ chức, cá nhân trích một phần thu nhập để nộp nhằm nuôi dưỡng và duy trì các hoạt động của Nhà nước.
Do quan điểm này nên khi nói đến thuế là luôn chỉ Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 6 nhấn mạnh hai đặc trưng cơ bản đó là: Tính bắt buộc cao và không có đối khoản trực tiếp của Nhà nước cho người nộp, tức đó chỉ là động thái một chiều. Cũng từ quan điểm đó, đi đến nhận thức: Thuế là công cụ của giai cấp thống trị sử dụng để bóc lột nhân dân lao động và thuế là một công cụ trong chế độ người bóc lột người. Ở nước ta, trong chế độ cũ càng thể hiện rõ điều này, cho đến sau cách mạng tháng 8 năm 1945 Nước ta giành độc lập vẫn còn nặng tư tưởng ấy, đã gây ra những khó khăn nhất định cho các nhà nghiên cứu phát triển kinh tế nước nhà. - Quan điểm hiện đại về thuế: Dựa trên kinh tế thị trường, quan niệm hiện đại về thuế nghiên cứu tính đối khoản của thuế một cách đúng đắn.
Kinh tế thị trường cho phép ta xác định hàng hoá, dịch vụ và giá trị của chúng, đồng thời cho thấy chúng được trao đổi trên thị trường thông qua tiền tệ là vật ngang giá chung, cho nên mọi hàng hoá, dịch vụ đều vận động hai chiều và có tính thanh khoản. Kinh tế công cộng đã chỉ rõ, xã hội muốn tồn tại và phát triển phải cần đến hai loại hàng hoá, dịch vụ là: hàng hoá, dịch vụ cá nhân (Private goods) và hàng hoá, dịch vụ công cộng (Publish goods). Hàng hoá, dịch vụ cá nhân là loại hàng hoá, dịch vụ phục vụ riêng rẽ cho từng cá nhân, mang tính loại trừ cao, nói cách khác là có sự cạnh tranh rất lớn trong sử dụng, do đó khi một người đã sử dụng thì người khác không thể sử dụng được nữa. Hàng hoá, dịch vụ công cộng là loại hàng hoá, dịch vụ mà nhiều người có thể cùng đồng thời sử dụng một lúc, việc sử dụng của người này hầu như không ảnh hưởng đến việc sử dụng của người khác, nói cách khác là không có tính cạnh tranh trong sử dụng, do đó khi một người đã sử dụng thì rất nhiều người khác cũng đồng thời sử dụng được.
Ví dụ: quốc phòng - an ninh là loại dịch vụ công cộng điển hình (hàng hoá, dịch vụ công cộng thuần tuý), cùng một lúc, tất cả mọi người trên lãnh thổ một quốc gia đều sử dụng - thụ hưởng Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 7 nền hoà bình, chủ quyền do quốc phòng - an ninh mang lại. Xét trên góc độ kinh tế thì hàng hoá, dịch vụ công cộng rất khó hoặc không thể loại trừ việc sử dụng - thụ hưởng của một ai đó. Ví dụ: không thể loại trừ một người nào sống trên lãnh thổ Việt Nam để người đó không được hưởng nền hoà bình. Điều này làm phát sinh hiện tượng người ăn không, nghĩa là họ không cần chi trả chi phí gì nhưng vẫn hoàn toàn có quyền sử dụng hàng hoá, dịch vụ bình thường mà không có cách gì loại trừ họ được.
Loại hàng hoá, dịch vụ công cộng này không thể đưa ra trao đổi trên thị trường và người cung cấp chúng không thể thu hồi được chi phí đã hao tổn để tạo ra chúng. Tuy nhiên nó lại rất cần thiết cho xã hội và chỉ có thể là Nhà nước đứng ra đầu tư cung cấp cho xã hội và cũng chỉ có Nhà nước mới có cách thu hồi lại chi phí bằng việc quy định chế độ đóng góp bắt buộc đối với người được hưởng, đó là thuế. Như trên đã nói Nhà nước quy định được thuế vì Nhà nước có quyền lực. Vậy, thuế - theo quan điểm hiện đại - thực chất là khoản thu vào những người đã sử dụng - hưởng thụ hàng hoá, dịch vụ do Nhà nước cung cấp, là cái giá mà những người hưởng hàng hoá, dịch vụ công cộng thuần tuý trả cho người cung cấp là Nhà nước.
Thuế hiển nhiên có đối khoản và có nội dung kinh tế của nó (sự đối khoản vô hình, trừu tượng), điều này chứng tỏ tính hợp lý về lý thuyết kinh tế, là căn nguyên lý giải thực tiễn các tổ chức, cá nhân trong xã hội đã bằng lòng nộp thuế. Với quan điểm này giúp cho Nhà nước xây dựng chính sách thuế được phù hợp và đúng đắn, trong đó Nhà nước là người cung cấp dịch vụ, coi người nộp thuế là khách hàng. Nói một cách khác: Thuế là một khoản đóng góp bắt buộc của các tổ chức, cá nhân cho Nhà nước theo mức độ và thời hạn được pháp luật quy định, không mang tính chất hoàn trả trực tiếp, nhằm sử dụng cho mục đích chung toàn xã hội. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.
Đặc điểm, vai trò của quản lý thuế; Khái niệm, đặc điểm, vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa; các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đặc điểm của quản lý thuế: Quản lý thuế là việc quản lý bằng pháp luật đối với các hoạt động nộp thuế. Hoạt động quản lý thuế được quy định rõ trong pháp luật quản lý thuế (Luật quản lý thuế 2006). Theo đó việc quy định quyền hạn, nghĩa vụ, trách nhiệm của người nộp thuế trên cơ sở hệ thống các văn bản quản lý thuế cũng như quyền hạn, nghĩa vụ, trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền quản lý.
Quản lý thuế được thực hiện chủ yếu bằng phương pháp hành chính. Trong quản lý, để đạt được hiệu quả có thể sử dụng nhiều phương pháp khác nhau như: phương pháp kinh tế, phương pháp cưỡng chế, phương pháp giáo dục thuyết phục, phương pháp hành chính. Tuy nhiên trong quản lý thuế việc sử dụng phương pháp hành chính là chủ yếu. Phương pháp này thể hiện việc tuân thủ mệnh lệnh, quyết định đơn phương của cơ quan quản lý cấp trên là chủ yếu.
Đối tượng nộp thuế phải chấp hành nghiêm chỉnh quyết định quản lý của cơ quan cấp trên về lĩnh vực nộp thuế. Cơ quan quản lý thì ra những quyết định quản lý buộc đối tượng nộp thuế phải thực hiện. Nếu không chấp hành thì đối tượng nộp thuế sẽ phải chịu mức phạt hành chính theo quy định. Quản lý thuế là hoạt động mang tính kĩ thuật, nghiệp vụ chặt chẽ.
Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách Nhà nước, việc thu thuế để xây dựng và bảo vệ đất nước là nghĩa vụ của mọi công dân. Tuy nhiên, thuế lại dễ gây ra những phản ứng từ người phải gánh chịu. Vì vậy, để thu được thuế không phải là một điều đơn giản, buộc những cán bộ ngành thuê phải có chuyên môn, nghiệp vụ nhất định trong quản lý thu nộp thuế, đồng thời phải nắm bắt Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 9 được những kĩ thuật nghiệp vụ chủ yếu để việc thu thuế thành công, đóng góp vào ngân sách Nhà nước. Vai trò của quản lý thuế: Quản lý thuế là một trong các nhiệm vụ của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền trong đó có các cơ quan quản lý thuế.
Thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý thuế không chỉ đảm bảo sự vận hành thông suốt hệ thống cơ qua Nhà nước, mà có tác động tích cực tới quá trình thu, nộp thuế vào NSNN. Quản lý thuế có vai trò quyết định trong việc đảm bảo nguồn thu từ thuế được tập trung chính xác, kịp thời, thường xuyên, ổn định vào NSNN. Thông qua việc lựa chọn áp dụng các biện pháp quản lý thuế có hiệu quả, cũng như xây dựng và áp dụng quy trình, thủ tục về thuế hợp lý, cơ quan thuế đảm bảo thu thuế đúng luật, đầy đủ và kịp thời vào NSNN. Thông qua hoạt động quản lý thuế góp phần hoàn thiện chính sách, pháp luật cũng như các quy định về quản lý thuế.
Những điểm còn bất cập trong chính sách thuế và khiếm khuyết trong các luật thuế được phát hiện trong quá trình áp dụng luật vào thực tiễn và qua các hoạt đọng quản lý thuế. Trên cơ sở đó cơ quan điều hành thực hiện pháp luật đề xuất bổ sung sửa đổi các luật thuế. Thông qua quản lý thuế, Nhà nước thực hiện kiểm soát và điều tiết các hoạt động kinh tế của các tổ chức, cá nhân trong xã hội. Theo quy định của pháp luật thuế, người nộp thuế có trách nhiệm phải kê khai thuế.
