Luận văn thạc sĩ về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hay hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại huyện văn bàn tỉnh lào cai, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Đỗ Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Thị Thu Hằng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế & Quản trị kinh doanh
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG SỐ LIỆU
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Đóng góp của đề tài
• 0.5. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
• 1.1. Cơ sở lý luận về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện
• 1.1.1. Ngân sách nhà nước cấp huyện
• 1.1.1.1. Khái niệm ngân sách nhà nước cấp huyện
• 1.2. Cơ sở thực tiễn về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện
• 1.2.1. Kinh nghiệm quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện ở một số địa phương trong nước
• 1.2.2. Bài học kinh nghiệm đối với huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 1.4.2. Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu
• 1.4.3. Phương pháp phân tích thông tin
• 1.5. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN TẠI HUYỆN VĂN BÀN, TỈNH LÀO CAI
• 3.1. Giới thiệu về huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai
• 3.2. Điều kiện tự nhiên
• 3.3. Điều kiện kinh tế xã hội
• 3.4. Đánh giá những thuận lợi, khó khăn ảnh hưởng tới công tác quản lý ngân sách nhà nước của huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai
• 3.5. Giới thiệu bộ máy quản lý ngân sách nhà nước huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai
• 3.6. Thực trạng công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai
• 3.6.1. Lập dự toán ngân sách huyện
• 3.6.2. Chấp hành ngân sách huyện
• 3.6.3. Quyết toán ngân sách huyện
• 3.6.4. Công tác kiểm tra, giám sát ngân sách nhà nước cấp huyện
• 3.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai
• 3.7.1. Các yếu tố chủ quan
• 3.7.2. Các yếu tố khách quan
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN TẠI HUYỆN VĂN BÀN, TỈNH LÀO CAI
• 4.1. Quan điểm, định hướng hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai
• 4.1.1. Quan điểm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai
• 4.1.2. Định hướng hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai
• 4.2. Một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai
• 4.2.1. Hoàn thiện công tác lập dự toán ngân sách nhà nước
• 4.2.2. Hoàn thiện công tác chấp hành ngân sách nhà nước
• 4.2.3. Hoàn thiện công tác quyết toán ngân sách nhà nước
• 4.2.4. Hoàn thiện công tác kiểm tra, giám sát ngân sách nhà nước
• 4.2.5. Nâng cao chất lượng đội ngũ kế toán ngân sách xã
• 4.2.6. Tăng cường mối quan hệ hợp tác, phối hợp giữa các cơ quan trong bộ máy quản lý ngân sách huyện
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại Văn Bàn Lào Cai

Quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại Văn Bàn, Lào Cai là một vấn đề quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Ngân sách nhà nước không chỉ là công cụ tài chính mà còn là phương tiện để thực hiện các chính sách của chính quyền địa phương. Việc hoàn thiện công tác quản lý ngân sách sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của huyện.

1.1. Khái niệm và vai trò của ngân sách nhà nước cấp huyện

Ngân sách nhà nước cấp huyện là toàn bộ các khoản thu, chi được quy định trong dự toán hàng năm. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chức năng của chính quyền địa phương, đảm bảo an sinh xã hội và phát triển kinh tế.

1.2. Đặc điểm của ngân sách nhà nước cấp huyện tại Văn Bàn

Ngân sách cấp huyện tại Văn Bàn có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm nguồn thu và nhiệm vụ chi cụ thể. Điều này giúp chính quyền địa phương dễ dàng quản lý và điều hành ngân sách một cách hiệu quả.

II. Những thách thức trong quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại Văn Bàn

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại Văn Bàn vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như kế hoạch hóa nguồn thu chưa hiệu quả, sự phối hợp giữa các cơ quan còn hạn chế, và việc phân bổ ngân sách chưa hợp lý là những điểm cần khắc phục.

2.1. Vấn đề kế hoạch hóa nguồn thu ngân sách

Kế hoạch hóa nguồn thu ngân sách tại Văn Bàn chưa được coi trọng đúng mức, dẫn đến tình trạng thiếu hụt ngân sách trong một số lĩnh vực quan trọng.

2.2. Sự phối hợp giữa các cơ quan trong quản lý ngân sách

Sự phối hợp giữa các ban ngành và cơ quan thuế trong quá trình quản lý ngân sách còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả thu ngân sách.

III. Phương pháp cải cách quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại Văn Bàn

Để hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện, cần áp dụng các phương pháp cải cách hiệu quả. Việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý ngân sách và cải tiến quy trình lập dự toán là những giải pháp quan trọng.

3.1. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý ngân sách

Đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý ngân sách là cần thiết để đảm bảo công tác quản lý ngân sách được thực hiện hiệu quả.

3.2. Cải tiến quy trình lập dự toán ngân sách

Cần cải tiến quy trình lập dự toán ngân sách để đảm bảo tính chính xác và hợp lý trong việc phân bổ nguồn lực tài chính.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quản lý ngân sách tại Văn Bàn

Nghiên cứu về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại Văn Bàn đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Việc áp dụng các giải pháp cải cách đã giúp nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, từ đó cải thiện đời sống của người dân.

4.1. Kết quả đạt được từ cải cách quản lý ngân sách

Các giải pháp cải cách đã giúp tăng cường hiệu quả thu ngân sách, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ công cho người dân.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các địa phương khác

Học hỏi từ kinh nghiệm quản lý ngân sách của các địa phương khác sẽ giúp Văn Bàn áp dụng những phương pháp hiệu quả hơn trong công tác quản lý ngân sách.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại Văn Bàn

Quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại Văn Bàn cần được tiếp tục cải thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Các giải pháp đã được đề xuất sẽ là cơ sở để xây dựng một hệ thống quản lý ngân sách hiệu quả hơn trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của việc hoàn thiện quản lý ngân sách

Việc hoàn thiện quản lý ngân sách không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của huyện.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần có những định hướng rõ ràng và cụ thể để tiếp tục cải cách và nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại Văn Bàn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện giữ vai trò huyết mạch trong việc duy trì bộ máy hành chính, điều tiết phát triển kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội tại địa phương. Huyện Văn Bàn là địa bàn miền núi nằm ở phía Tây Nam tỉnh Lào Cai, có tổng diện tích tự nhiên 140.572,89 ha và 22 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc. Trong giai đoạn 2015-2017, bức tranh kinh tế - xã hội của huyện đạt nhiều bước tiến vững chắc: thu nhập bình quân đầu người năm 2017 đạt 29,5 triệu đồng/năm (tăng 9,25% so với năm 2016), tổng sản lượng lương thực có hạt đạt 58.637 tấn (vượt 2,5% kế hoạch huyện giao).

Tuy nhiên, công tác quản lý tài chính công tại huyện Văn Bàn đang bộc lộ những rào cản mang tính cơ cấu. Nguồn thu nội bảng còn nhỏ lẻ, phân tán, khiến ngân sách huyện phụ thuộc trên 70% vào nguồn trợ cấp cân đối từ ngân sách cấp tỉnh. Công tác kế hoạch hóa nguồn thu chưa bao quát hết tiềm năng, quy trình lập dự toán đôi lúc còn mang tính chủ quan, cảm tính; định mức phân bổ chi tiêu chưa sát thực tế đặc thù của địa bàn vùng cao hiểm trở.

Nghiên cứu được triển khai nhằm mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích toàn diện thực trạng quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại huyện Văn Bàn giai đoạn 2015-2017 theo 4 khâu của chu trình ngân sách: lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán và kiểm tra, giám sát. Từ đó, luận văn nhận diện các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học giúp địa phương nâng cao tỷ lệ hoàn thành dự toán thu ngân sách trên 100%, tối ưu hóa phân bổ chi đầu tư phát triển và kiểm soát chặt chẽ kỷ luật tài khóa trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản trị tài chính công hiện đại và lý thuyết phân cấp tài khóa. Phân cấp tài khóa khẳng định việc trao quyền tự chủ ngân sách cho cấp chính quyền cơ sở sẽ tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực công, do chính quyền địa phương nắm rõ nhu cầu của cộng đồng dân cư hơn cấp trung ương.

Khung thể chế xuyên suốt của đề tài bám sát Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 (Luật số 83/2015/QH13), vận hành theo bốn nguyên tắc quản lý cốt lõi:

• Nguyên tắc thống nhất và tập trung dân chủ: Kết hợp sự điều hành tập trung của cấp trên với tính chủ động, sáng tạo của chính quyền cấp huyện trong quản lý nguồn thu và nhiệm vụ chi.
• Nguyên tắc công khai, minh bạch: Yêu cầu bắt buộc công bố đầy đủ các chỉ tiêu thu - chi, tạo điều kiện cho người dân và cơ quan dân cử giám sát nguồn lực thuế.
• Nguyên tắc đảm bảo trách nhiệm giải trình: Cơ quan hành chính chịu trách nhiệm toàn diện trước Hội đồng nhân dân cùng cấp và cơ quan tài chính cấp trên về hiệu quả sử dụng từng đồng ngân sách.
• Nguyên tắc đảm bảo cân đối ngân sách: Chi tiêu chỉ được thực hiện khi đã xác định rõ nguồn thu bù đắp hợp pháp.

Các khái niệm nền tảng được chuẩn hóa gồm: Ngân sách nhà nước cấp huyện (quỹ tiền tệ tập trung do Hội đồng nhân dân huyện quyết định, giao Ủy ban nhân dân huyện chấp hành), Chu trình ngân sách (chuỗi quy trình khép kín gồm lập, chấp hành, quyết toán và kiểm tra) và Cân đối ngân sách địa phương.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp thực chứng:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập hệ thống báo cáo quyết toán, dự toán ngân sách và số liệu thống kê tài chính công giai đoạn 2015-2017 do Phòng Tài chính - Kế hoạch, Chi cục Thuế, Kho bạc Nhà nước huyện Văn Bàn và UBND huyện ban hành.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Triển khai điều tra bằng bảng hỏi cấu trúc từ tháng 6/2018 đến tháng 8/2018 với cỡ mẫu khảo sát là 56 đối tượng. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm đảm bảo tính bao quát và am hiểu chuyên môn: 04 cán bộ Phòng Tài chính - Kế hoạch, 04 cán bộ Chi cục Thuế, 04 cán bộ Kho bạc Nhà nước huyện và 44 cán bộ là Chủ tịch UBND cùng kế toán ngân sách của toàn bộ 22 xã, thị trấn.
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả (tính toán giá trị trung bình mẫu, phương sai và độ lệch chuẩn dựa trên thang đo Likert 5 mức độ) để lượng hóa sự đồng thuận của đội ngũ cán bộ về từng khâu quản lý. Kết hợp phương pháp phân tổ thống kê và phương pháp so sánh (tuyệt đối, tương đối) nhằm bóc tách cấu trúc thu - chi qua các năm. Việc kết hợp này giúp phản ánh chính xác thực trạng tuân thủ kỷ luật tài khóa và nhận diện các điểm nghẽn mang tính quy trình.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tiềm năng kinh tế tạo nguồn thu ngân sách có bước tăng trưởng khá nhưng cơ cấu thu chưa bền vững. Năm 2017, giá trị sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp đạt 1.461,56 tỷ đồng (tiểu thủ công nghiệp đạt 110,5 tỷ đồng, tăng 16,7% so với năm 2016); giá trị sản phẩm bình quân đạt 65 triệu đồng/ha đất canh tác (vượt 4,3% kế hoạch huyện giao). Toàn huyện hoàn thành 240 tiêu chí nông thôn mới, đạt bình quân 11 tiêu chí/xã với 6/22 xã về đích nông thôn mới. Mặc dù tổng thu ngân sách trên địa bàn hàng năm đều đạt và vượt chỉ tiêu tỉnh giao, nguồn thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh còn chiếm tỷ trọng thấp, nguồn thu vẫn phụ thuộc lớn vào tiền cấp quyền sử dụng đất và các khoản thu mang tính tạm thời.

Thứ hai, công tác lập dự toán thu - chi còn thụ động và mang tính an toàn. Trong giai đoạn 2015-2017, dự toán thu được xây dựng thường bám sát chỉ tiêu giao của Sở Tài chính tỉnh Lào Cai mà chưa chủ động khai thác triệt để các nguồn thu phát sinh trên địa bàn. Về dự toán chi, chi thường xuyên chiếm tỷ trọng áp đảo từ 70% đến 75% tổng chi ngân sách huyện, trong khi chi cho đầu tư phát triển chỉ chiếm khoảng 20% đến 25%, dẫn đến áp lực lớn cho nguồn vốn xây dựng kết cấu hạ tầng.

Thứ ba, công tác chấp hành ngân sách ghi nhận nhiều nỗ lực nhưng khâu kiểm soát chi vẫn gặp vướng mắc. Việc giải ngân vốn xây dựng cơ bản ở một số dự án còn chậm do công tác giải phóng mặt bằng kéo dài. Tình trạng hồ sơ thanh toán bị Kho bạc Nhà nước huyện từ chối tạm thời để bổ sung chứng từ vẫn xảy ra, chủ yếu do các đơn vị thụ hưởng chưa hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu khối lượng hoặc áp sai định mức chi theo quy định hiện hành.

Thứ tư, công tác quyết toán và kiểm tra, giám sát đã bao phủ 100% các đơn vị trực thuộc, song chất lượng báo cáo quyết toán cấp xã còn hạn chế. Báo cáo khảo sát 56 cán bộ cho thấy điểm đánh giá trung bình về chất lượng lập báo cáo quyết toán của các xã vùng cao chỉ đạt mức trung bình khá (dao động từ 3,2 đến 3,6 trên thang điểm 5), nhiều đơn vị phải điều chỉnh số liệu nhiều lần trước khi trình Hội đồng nhân dân huyện phê chuẩn.

Thảo luận kết quả

Thực trạng quản lý ngân sách tại huyện Văn Bàn phản ánh rõ nét đặc trưng của các huyện miền núi vùng Tây Bắc. Dữ liệu thu - chi giai đoạn 2015-2017 có thể được trực quan hóa thông qua bảng cân đối ngân sách và biểu đồ cơ cấu chi, minh chứng cho sự chênh lệch lớn giữa tốc độ tăng chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển.

Nguyên nhân của những hạn chế trên bao gồm:

• Về chủ quan: Trình độ chuyên môn của đội ngũ công chức tài chính - kế toán cấp xã không đồng đều; sự phối hợp liên ngành giữa cơ quan Thuế, Phòng Tài chính - Kế hoạch và Kho bạc Nhà nước ở một số thời điểm chưa thực sự liên tục.
• Về khách quan: Cơ chế phân cấp ngân sách hiện nay còn mang tính lồng ghép phức tạp, khiến cấp huyện bị động trong việc quyết định dự toán; hệ thống văn bản hướng dẫn định mức kinh tế - kỹ thuật vùng cao còn thiếu đồng bộ.

So sánh với bài học kinh nghiệm từ huyện Tam Nông (tỉnh Phú Thọ) – nơi từng đạt mức tăng thu vượt 21,6% năm 2016 nhờ rà soát triệt để và kiên quyết thu hồi kinh phí thường xuyên chưa phân bổ sau ngày 30/6, huyện Văn Bàn cần áp dụng kỷ luật tài chính nghiêm ngặt hơn. Đồng thời, việc học tập huyện Cao Phong (tỉnh Hòa Bình) trong công tác chủ động trao đổi, hướng dẫn chi tiết cho các đơn vị sử dụng ngân sách ngay từ khâu lập dự toán đầu năm sẽ là chìa khóa để huyện Văn Bàn giải quyết triệt để các tồn tại.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại huyện Văn Bàn trong giai đoạn 2019-2022, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Đổi mới và nâng cao chất lượng công tác lập dự toán ngân sách:

• Áp dụng phương pháp lập dự toán ngân sách theo kết quả đầu ra, gắn dự toán chi với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội cụ thể của từng ngành và từng xã.
• Nâng cao độ chính xác của dự toán thu, phấn đấu mức sai lệch giữa dự toán và thực tế thực hiện dưới 5%.
• Chủ thể thực hiện: Phòng Tài chính - Kế hoạch chủ trì, phối hợp Chi cục Thuế và UBND 22 xã, hoàn thành công tác lập dự toán trước ngày 15 tháng 10 hàng năm.

2. Siết chặt kỷ cương trong công tác chấp hành ngân sách:

• Đẩy mạnh công tác quản lý nguồn thu, mở rộng cơ sở tính thuế đối với hoạt động khai thác khoáng sản (với trữ lượng hơn 10 triệu tấn quặng apatít, sắt và cao lanh trên địa bàn) và chống thất thu thuế xây dựng tư nhân.
• Tăng cường kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước huyện bằng việc áp dụng dịch vụ công trực tuyến, giảm tỷ lệ hồ sơ bị từ chối thanh toán xuống dưới 1% trước năm 2020.
• Chủ thể thực hiện: Chi cục Thuế phối hợp Kho bạc Nhà nước huyện Văn Bàn.

3. Chuẩn hóa quy trình quyết toán và kiểm tra, giám sát tài chính:

• Rút ngắn thời gian thẩm định quyết toán ngân sách xã, đảm bảo 100% báo cáo quyết toán năm được hoàn thành và đối chiếu khớp đúng với Kho bạc Nhà nước trước ngày 30 tháng 4 năm sau.
• Thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành định kỳ kiểm tra tối thiểu 30% số đơn vị sử dụng ngân sách và UBND cấp xã mỗi năm.
• Chủ thể thực hiện: UBND huyện chỉ đạo Phòng Tài chính - Kế hoạch và Thanh tra huyện.

4. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ tài chính - kế toán xã:

• Tổ chức định kỳ 02 khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên sâu/năm về Luật NSNN và phần mềm kế toán công cho 44 cán bộ lãnh đạo và kế toán của 22 xã, thị trấn.
• Đảm bảo 100% kế toán viên cấp xã đạt chuẩn trình độ chuyên môn từ trung cấp tài chính - kế toán trở lên trong giai đoạn 2019-2021.
• Chủ thể thực hiện: Phòng Nội vụ phối hợp Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Văn Bàn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và cán bộ Phòng Tài chính - Kế hoạch, Chi cục Thuế, Kho bạc Nhà nước cấp huyện: Cung cấp khung phương pháp luận và quy trình thực tiễn để đánh giá, rà soát các khâu quản lý thu - chi, từ đó xây dựng kế hoạch tài khóa sát thực tế địa phương.
2. Lãnh đạo UBND và công chức kế toán ngân sách cấp xã, thị trấn: Cung cấp tài liệu hướng dẫn thực hành hữu ích để khắc phục các sai sót trong lập chứng từ kế toán, tối ưu hóa công tác lập dự toán cơ sở và hoàn thiện hồ sơ quyết toán hàng năm.
3. Học viên cao học, sinh viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính công: Tài liệu tham khảo có giá trị về mô hình nghiên cứu ứng dụng cấp huyện, kết hợp phương pháp phân tích định lượng dựa trên khảo sát 56 mẫu thực tế tại vùng đồng bào thiểu số.
4. Cơ quan quản lý tài chính cấp tỉnh (Sở Tài chính, Cục Thuế tỉnh Lào Cai): Cung cấp góc nhìn thực chứng từ cấp cơ sở phục vụ việc tham mưu xây dựng định mức phân bổ dự toán chi và hoàn thiện cơ chế phân cấp nguồn thu phù hợp với địa bàn miền núi.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận văn tiếp cận công tác quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện theo quy trình nào? Luận văn tiếp cận quản lý ngân sách theo chu trình khép kín gồm 4 nội dung: lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán ngân sách và công tác kiểm tra, giám sát tài chính. Cả 4 nội dung này được kiểm chứng qua 56 phiếu khảo sát thực tế tại các phòng ban chuyên môn và 22 xã trên địa bàn huyện Văn Bàn.

2. Tại sao định mức chi ngân sách tại huyện Văn Bàn giai đoạn 2015-2017 còn mang tính bình quân? Do địa bàn rộng với 90% diện tích là đồi núi chia cắt, chi phí quản lý hành chính và vận chuyển vật tư ở các xã vùng sâu như Nậm Xé, Nậm Chầy cao hơn nhiều so với vùng thấp. Tuy nhiên, định mức chi của tỉnh phân bổ theo tiêu chí dân số và biên chế chưa phản ánh đầy đủ yếu tố suất chi theo khoảng cách địa lý.

3. Cỡ mẫu 56 đối tượng khảo sát có đảm bảo tính đại diện khoa học cho đề tài không? Cỡ mẫu 56 đạt tính đại diện cao vì bao gồm toàn bộ 12 cán bộ đầu mối quản lý tài chính huyện (Phòng Tài chính - Kế hoạch, Thuế, Kho bạc) và 44 đại diện lãnh đạo, kế toán của toàn bộ 22 xã, thị trấn trên địa bàn, bao quát 100% các đơn vị hành chính cấp cơ sở.

4. Huyện Văn Bàn có thể vận dụng bài học kinh nghiệm gì từ huyện Tam Nông và Cao Phong? Huyện có thể áp dụng nguyên tắc của Tam Nông về việc kiên quyết thu hồi các khoản kinh phí thường xuyên chưa phân bổ sau ngày 30/6 để bổ sung dự phòng ngân sách, đồng thời áp dụng quy trình của Cao Phong trong việc tổ chức thảo luận chi tiết với từng đơn vị ngay từ khâu hướng dẫn lập dự toán.

5. Giải pháp đột phá nào giúp nâng cao chất lượng báo cáo quyết toán ngân sách cấp xã? Giải pháp đột phá là chuẩn hóa hệ thống phần mềm kế toán xã đồng bộ nối mạng trực tiếp với Kho bạc Nhà nước và Phòng Tài chính - Kế hoạch, kết hợp tổ chức 02 đợt tập huấn nghiệp vụ hàng năm cho 44 cán bộ xã nhằm kiểm soát và đối chiếu dữ liệu thu - chi tự động theo thời gian thực.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện khung lý luận về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện trong bối cảnh thực thi Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015.
• Đánh giá chi tiết thực trạng thu - chi ngân sách huyện Văn Bàn giai đoạn 2015-2017, làm rõ đóng góp của mức tăng trưởng GRDP 29,5 triệu đồng/người/năm đối với nguồn thu địa phương.
• Nhận diện chính xác các nút thắt trong công tác lập dự toán chi thường xuyên (chiếm trên 70%) và hạn chế về năng lực lập quyết toán tại 22 xã, thị trấn qua khảo sát 56 cán bộ chuyên trách.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp có tính ứng dụng cao, gắn liền với mục tiêu giảm tỷ lệ từ chối chi qua Kho bạc xuống dưới 1% và chuẩn hóa 100% trình độ kế toán xã.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học và thực tiễn vững chắc cho công tác quản trị tài chính công tại các huyện miền núi có điều kiện tự nhiên tương đồng.

Lộ trình tiếp theo đòi hỏi Ủy ban nhân dân huyện Văn Bàn khẩn trương triển khai thí điểm khung giải pháp trong giai đoạn ngân sách 2020-2022. Đề nghị các cấp quản lý và nhà nghiên cứu tiếp tục khai thác các phát hiện của luận văn để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị tài chính công địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN 1. Cơ sở lý luận về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện 1. Ngân sách nhà nước cấp huyện 1. Khái niệm ngân sách nhà nước cấp huyện - Khái niệm ngân sách nhà nước Ngân sách Nhà nước ra đời và phát triển với tư cách là một phạm trù kinh tế gắn liền với sự xuất hiện của Nhà nước và sự tồn tại, phát triển của nền kinh tế hàng hóa tiền tệ.

Ngân sách Nhà nước là khâu chủ đạo, đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc duy trì sự tồn tại của bộ máy quyền lực Nhà nước. Theo Luật Ngân sách Nhà nước được Quốc hội khóa XIII thông qua ngày 25 tháng 6 năm 2015 thì “Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước trong dự toán đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước” (Luật Ngân sách Nhà nước, 2015). Từ khái niệm ngân sách Nhà nước nêu trên cho thấy, thu - chi ngân sách Nhà nước là hai nội dung quan trọng của Ngân sách Nhà nước. Xét theo góc độ quản lý thì NSNN là kế hoạch tài chính cơ bản của Nhà nước hay bảng cân đối thu - chi chủ yếu của Nhà nước trong một khoảng thời gian nhất định (thường là một năm và được gọi là năm ngân sách).

Tại hầu hết các nước trong đó có Việt Nam, năm ngân sách trùng với năm dương lịch, bắt đầu từ 01/01 kết thúc vào 31/12. Về bản chất của NSNN, đằng sau những con số thu, chi đó là các quan hệ kinh tế giữa nhà nước với các chủ thể khác phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của Nhà nước. Đối tượng phân phối để tạo lập nguồn thu cho NSNN là giá trị của cải xã hội. Mục đích phân phối, sử dụng nguồn vốn NSNN là đáp ứng cho Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 các nhu cầu gắn liền với việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước trong từng thời gian cụ thể.Vì vậy, nghiệp vụ chủ yếu của NSNN là thu - chi nhưng không đơn thuần là việc tăng giảm số lượng tiền tệ mà còn phản ánh quan hệ kinh tế - tài chính giữa Nhà nước với các tác nhân khác nhau của nền kinh tế trong quá trình phân bổ các nguồn lực và phân phối thu nhập mới được tạo ra.

- Khái niệm ngân sách nhà nước cấp huyện Ngân sách nhà nước bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương. Ngân sách trung ương cung ứng nguồn tài chính cho các nhiệm vụ, mục tiêu chung cho cả nước trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hỗ trợ chuyển giao nguồn tài chính cho ngân sách tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Ngân sách địa phương là tên chung để chỉ ngân sách của các cấp chính quyền địa phương phù hợp với địa giới hành chính các cấp. Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của các đơn vị hành chính các cấp có hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân.

Theo quy định của Luật Tổ chức hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân hiện hành bao gồm: + Ngân sách tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là ngân sách tỉnh) bao gồm ngân sách cấp tỉnh và ngân sách của các huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh. + Ngân sách huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là ngân sách huyện) bao gồm ngân sách cấp huyện và ngân sách các xã, thị trấn. + Ngân sách xã, thị trấn (gọi chung là ngân sách xã). Qua phân tích ở trên cho thấy, ngân sách xã, phường, thị trấn vừa là một cấp ngân sách, vừa là một bộ phận cấu thành ngân sách cấp huyện và quận.

Ngân sách huyện, quận vừa là một cấp ngân sách, vừa là một bộ phận cấu thành của ngân sách tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Như vậy, ngân sách nhà nước cấp huyện là một cấp ngân sách thực hiện vai trò, chức năng, nhiệm vụ Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 của NSNN trên phạm vi địa bàn huyện. Ngân sách nhà nước cấp huyện được hiểu là toàn bộ các khoản thu, chi được quy định đưa vào dự toán trong một năm do Hội đồng nhân dân huyện quyết định và giao cho Ủy ban nhân dân huyện tổ chức cấp hành nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ chính quyền cấp huyện. Ngân sách nhà nước cấp huyện mang bản chất của NSNN, đó là mối quan hệ giữa chính quyền Nhà nước cấp huyện với các tổ chức, cá nhân trên địa bàn huyện trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ ngân sách của huyện.

Trên cơ sở đó mà đáp ứng các nhu cầu chi nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của chính quyền nhà nước cấp huyện. Mối quan hệ đó được điều chỉnh, điều tiết sao cho phù hợp với bản chất Nhà nước xã hội chủ nghĩa. Đó là Nhà nước của dân, do dân và vì dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Đặc điểm của ngân sách nhà nước cấp huyện - Ngân sách nhà nước cấp huyện là một cấp ngân sách có nguồn thu và nhiệm vụ chi riêng.Đó là một lối đi đúng đắn trong quá trình phát triển nền tài chính quốc gia.

Trướctiên, nó giúp cho ngân sách cấp tỉnh, trung ương giảm được khối lượng công việc.Tiếp theo, nó giúp cho ngân sách cấp chính quyền có thể nắm bắt được tình hìnhkinh tế nói chung và tài chính nói riêng từ cơ sở. - Ngân sách nhà nước cấp huyện mang bản chất của NSNN: đó là mối quan hệ giữa ngânsách nhà nước cấp huyện với các tổ chức, cá nhân trên địa bàn huyện trong quá trình phân bổ, sửdụng các nguồn lực kinh tế của huyện. - Các hoạt động thu - chi của ngân sách huyện luôn gắn với chức năng, nhiệm vụ của chính quyền huyện theo luật định, đồng thời luôn chịu sự kiểm tra,giám sát của cơ quan quyền lực Nhà nước ở cấp huyện. Chính vì vậy các chỉ tiêuthu - chi của ngân sách huyện luôn mang tính pháp lý.

- Ngân sách huyện vừa là một cấp trong hệ thống NSNN vừa là một đơn vịdự toán. Bởi vì ngân sách huyện thực hiện nhiệm vụ thu - chi của một cấp ngânsách và là đơn vị nhận bổ sung từ ngân sách cấp trên, đồng thời cấp bổ Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 sung cho ngân sách cấp xã. Ngoài ra, ngân sách nhà nước cấp huyện còn thể hiện bản chất chính trị củaNhà nước ta thông qua việc thực hiện đúng đắn, hiệu quả, có sáng tạo các chủtrương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Vai trò của ngân sách nhà nước cấp huyện - Ngân sách nhà nước cấp huyện bảo đảm thực hiện vai trò quản lý của Nhà nước, bảo vệan ninh trật tự trên địa bàn huyện.

Là một cấp chính quyền, huyện cũng tổ chức ra cho mình một hệ thống cáccơ quan, đoàn thể hành chính nhằm thực hiện các chức năng quản lý của Nhà nước.Điều đó cũng có nghĩa là để cho các cơ quan, đoàn thể đó hoạt động được cần phảicó một quỹ tài chính tập trung cho nó - đó chính là ngân sáchnhà nước cấp huyện. Mặc dù khônglớn mạnh như ngân sách Trung ương nhưng ngân sáchnhà nước cấp huyện cũng tạo cho mìnhmột vị thế nhất định nhằm chủ động trong việc thực hiện chức năng Nhà nước ở địaphương. Tùy theo phạm vi địa lý, tình hình kinh tế - xã hội trên từng huyện mà nhucầu đảm bảo này khác nhau.Trong các chức năng của Nhà nước, chức năng đảm bảo an ninh trật tự, quốc phòng đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Đây là công cụ quyền lực của Nhà nước,nhằm bảo vệ ý chí của Nhà nước, tạo điều kiện an toàn để huyện phát triển mọi mặt.Để đảm bảo cho chức năng đặc biệt này, ngân sách huyện cần phải có kế hoạch cụthể, chi tiết, có các khoản dự phòng hợp lý.

- Ngân sách nhà nước cấp huyện là công cụ điều tiết vĩ mô nền kinh tế - xã hộitại địa phương. Vai trò này xuất hiện trước nhu cầu cần khắc phục những khuyết điểm củakinh tế thị trường, giúp cho nền kinh tế phát triển cân đối và hợp lý. Nhà nướcthực hiện vai trò này trong hoạt động thu chi NSNN, cụ thể trong các lĩnh vựckinh tế, xã hội như sau: + Về mặt kinh tế: NSNN cấp huyện có vai trò rất quan trọng trong việc địnhhướng hình thành cơ cấu kinh tế mới, kích thích phát triển sản xuất kinh doanhvà chống độc quyền. Thông qua các khoản chi kinh tế và chi cho các công trìnhkết cấu hạ tầng kinh tế.

Đồng thời chính quyền cấp huyện có thể tạo Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 điều kiện vàhướng nguồn vốn đầu tư của các doanh nghiệp vào những lĩnh vực, nhữngngành có tỷ suất lợi nhuận cao, ưu tiên những ngành mũi nhọn có khả năng cạnhtranh trên thị trường. + Về mặt xã hội: đầu tư của NSNN để thực hiện các chính sách xã hội về giáo dục đào tạo, y tế, văn hóa, thể thao, chi đảm bảo xã hội nhằm giúp đời sống của nhân dân ngày càng được nâng cao hơn. Việc đầu tư này nhằm khắc phục và bù đắp khiếm khuyết của nền kinh tế thị trường như thất nghiệp, phân hóa giàu nghèo, ô nhiễm môi trường. - Ngân sách nhà nước cấp huyện là phương tiện bù đắp khiếm khuyết của nền kinh tế thịtrường, đảm bảo công bằng xã hội, gìn giữ môi trường trên địa bàn huyện.

Đây là vai trò không thể thiếu đối với ngân sách quốc gia. Nó có tác dụngxoa dịu nền kinh tế thị trường. Như chúng ta đã biết, kinh tế thị trường là chạy theolợi nhuận bất chấp hậu quả. Do đó, một loạt các vấn đề xảy ra như thất nghiệp,khoảng cách giàu nghèo tăng, ít quan tâm đến người già, trẻ em, người tàn tật, lừađảo, chiếm đoạt, môi trường ô nhiễm…Những điều này tạo ra cho nền kinh tế - xãhội một vực thẳm phía trước.

Cấp huyện theo dõi các báo cáo tổng hợp từ cấp xã, thị trấn phải có biện pháp khắc phục, giải quyết.