Phân bổ và cấp phát sử dụng vốn ngân sách nhà nước cho các dự án đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh lai châu

Tài liệu nghiên cứu Phân bổ và cấp phát sử dụng vốn ngân sách nhà nước cho các dự án đầu tư xây dựng cơ bản trên địa, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Hải
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thị Minh Hạnh
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Phân Bổ và Cấp Phát Vốn Ngân Sách Nhà Nước cho Dự Án Đầu Tư Xây Dựng tại Lai Châu
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• 1.2. KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU VÀ GIÁ TRỊ KHOA HỌC, THỰC TIỄN LUẬN ÁN ĐƯỢC KẾ THỪA
• 1.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN BỔ VÀ CẤP PHÁT SỬ DỤNG VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN Ở ĐỊA PHƯƠNG
• 2.1. DỰ ÁN ĐẦU TƯ VÀ VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN
• 2.2. PHÂN BỔ VÀ CẤP PHÁT SỬ DỤNG VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN
• 2.3. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÂN BỔ VÀ CẤP PHÁT SỬ DỤNG VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 2.4. KINH NGHIỆM PHÂN BỔ VÀ CẤP PHÁT SỬ DỤNG VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN VÀ BÀI HỌC RÚT RA CHO TỈNH LAI CHÂU
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÂN BỔ VÀ CẤP PHÁT SỬ DỤNG VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LAI CHÂU
• 3.1. TỔNG QUAN VỀ TỈNH LAI CHÂU VÀ TÌNH HÌNH ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN BẰNG NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LAI CHÂU
• 3.2. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG PHÂN BỔ VÀ CẤP PHÁT SỬ DỤNG VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LAI CHÂU
• 3.3. PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THỰC TRẠNG PHÂN BỔ VÀ CẤP PHÁT SỬ DỤNG VỐN NGÂN SÁCH
• 3.4. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG PHÂN BỔ VÀ CẤP PHÁT SỬ DỤNG VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÂN BỔ VÀ CẤP PHÁT SỬ DỤNG VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LAI CHÂU
• 4.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI VÀ PHƯƠNG HƯỚNG PHÂN BỔ VÀ CẤP PHÁT SỬ DỤNG VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LAI CHÂU
• 4.2. GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI CÁC CƠ QUAN QUẢN LÝ ĐỊA PHƯƠNG - CÁC CƠ QUAN THUỘC TỈNH LAI CHÂU
• 4.3. KIẾN NGHỊ VỚI CÁC CƠ QUAN QUẢN LÝ TRUNG ƯƠNG – QUỐC HỘI, CHÍNH PHỦ VÀ CÁC BỘ NGÀNH
• 4.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA NCS
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1 : BẢNG HỎI DÀNH CHO CÁN BỘ TẠI CÁC CƠ QUAN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC CẤP TỈNH TẠI LAI CHÂU VỀ QUẢN LÝ VỐN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN
• PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH DỮ LIỆU SƠ CẤP TỪ PHẦN MỀM SPSS 22

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phân Bổ Vốn Ngân Sách Lai Châu Điểm Khởi Đầu

Hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) là một lĩnh vực kinh tế then chốt, đóng vai trò quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Mục tiêu là xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật nền tảng, tạo đà và hiệu ứng phát triển lan tỏa sang các lĩnh vực kinh tế khác. Tuy nhiên, đây là một lĩnh vực phức tạp với nhiều chủ thể tham gia quản lý và thực hiện, liên quan đến nhiều cấp, ngành, và lĩnh vực. Điều này tạo ra nguy cơ thất thoát, lãng phí vốn đầu tư, đòi hỏi sự quản lý chặt chẽ từ nhiều góc độ khác nhau. Dự án đầu tư xây dựng (DAĐT XDCB) là biểu hiện cụ thể của hoạt động đầu tư XDCB, chỉ rõ lý do, nội dung, hình thức, phương pháp, và các giai đoạn thực hiện. Bên cạnh các nguồn vốn khác, vốn ngân sách nhà nước (NSNN) luôn đóng vai trò quan trọng trong việc tài trợ cho các DAĐT XDCB và chiếm phần lớn trong tổng số vốn đầu tư phát triển từ NSNN. Tuy nhiên, sự thiếu hiệu quả từ các dự án sử dụng vốn ngân sách luôn là vấn đề gây bức xúc.

1.1. Tầm quan trọng của đầu tư công Lai Châu

Đầu tư công là yếu tố then chốt cho phát triển kinh tế - xã hội (KTXH), đặc biệt tại các tỉnh miền núi như Lai Châu. Việc phân bổ vốn hiệu quả giúp cải thiện cơ sở hạ tầng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Nguồn vốn này tạo điều kiện để phát triển y tế, giáo dục và các dịch vụ công cộng khác, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Lai Châu, với đặc điểm địa lý và kinh tế khó khăn, cần đầu tư công để thu hẹp khoảng cách phát triển so với các tỉnh thành khác.

1.2. Dự án đầu tư công và vai trò của vốn nhà nước

Dự án đầu tư công được tài trợ từ vốn ngân sách nhà nước Lai Châu đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng và phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh. Các dự án này bao gồm xây dựng đường giao thông, bệnh viện, trường học và các công trình công cộng khác. Vốn nhà nước đảm bảo tính ổn định và bền vững cho các dự án, đặc biệt trong bối cảnh nguồn vốn tư nhân còn hạn chế ở các vùng khó khăn như Lai Châu. Việc quản lý vốn đầu tư một cách hiệu quả sẽ giúp tối ưu hóa lợi ích kinh tế - xã hội từ các dự án này.

II. Thách Thức Trong Phân Bổ Vốn Đầu Tư Công Lai Châu Điểm Nghẽn

Lai Châu là một tỉnh miền núi với cơ sở hạ tầng còn yếu kém và nhiều khó khăn về KTXH. Trong những năm qua, đặc biệt sau khi chia tách và thành lập tỉnh vào năm 2003, công tác đầu tư XDCB của tỉnh đã nhận được sự quan tâm và hỗ trợ từ Trung ương, tập trung vào đầu tư cơ sở hạ tầng, đặc biệt là kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, y tế, giáo dục, quốc phòng và an ninh. Tác động của đầu tư sử dụng vốn nhà nước cho phát triển các hệ thống hạ tầng KTXH đã thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế của Lai Châu trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, công tác phân bổ và cấp phát sử dụng vốn đầu tư XDCB của tỉnh vẫn còn nhiều tồn tại và hạn chế. Thất thoát, lãng phí diễn ra ngay từ khâu định hướng đầu tư, quyết định chủ trương đầu tư trong giai đoạn lập dự án đến các khâu trong giai đoạn thực hiện dự án, kết thúc dự án đầu tư XDCB. Tình trạng phân cấp đầu tư chồng chéo; phân bổ các nguồn lực không hợp lý; cấp phát sử dụng vốn đầu tư không hiệu quả; thay đổi trong thiết kế, cơ cấu vốn, tổng mức đầu tư dẫn đến quá trình đầu tư dự án dàn trải, thất thoát, gây nợ đọng trong XDCB.

2.1. Thực trạng phân bổ vốn ngân sách địa phương Lai Châu

Phân bổ vốn ngân sách là khâu quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả đầu tư công. Hiện nay, việc phân bổ vốn tại Lai Châu còn gặp nhiều khó khăn, do nguồn lực hạn chế và nhu cầu đầu tư lớn. Tình trạng phân bổ vốn dàn trải, chưa tập trung vào các dự án trọng điểm làm giảm hiệu quả sử dụng vốn. Cần có giải pháp để ưu tiên các dự án có tính lan tỏa cao, tạo động lực cho phát triển KTXH.

2.2. Vấn đề giải ngân vốn đầu tư công chậm trễ ở Lai Châu

Giải ngân vốn chậm trễ là một trong những vấn đề nhức nhối trong đầu tư công tại Lai Châu. Thủ tục hành chính rườm rà, năng lực của các chủ đầu tư còn hạn chế và sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan là những nguyên nhân chính. Giải ngân chậm ảnh hưởng đến tiến độ thi công, làm tăng chi phí và giảm hiệu quả của dự án. Cần có các giải pháp để đẩy nhanh tiến độ giải ngân, đảm bảo nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích và thời hạn.

2.3. Nợ đọng xây dựng cơ bản Bài toán khó giải quyết

Nợ đọng XDCB là một vấn đề tồn tại lâu năm ở Lai Châu, gây khó khăn cho các nhà thầu và ảnh hưởng đến uy tín của tỉnh. Nguyên nhân chủ yếu là do nguồn vốn bố trí không đủ, giải ngân chậm và quản lý dự án yếu kém. Nợ đọng kéo dài làm giảm hiệu quả đầu tư, gây lãng phí nguồn lực và ảnh hưởng đến môi trường đầu tư. Cần có các giải pháp đồng bộ để giải quyết dứt điểm tình trạng nợ đọng, tạo điều kiện cho các dự án hoàn thành đúng tiến độ.

III. Cách Hoàn Thiện Quy Trình Cấp Phát Vốn Ngân Sách Lai Châu Giải Pháp

Hiện nay, trên thế giới và tại Việt Nam đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu hoạt động quản lý dự án đầu tư XDCB, quản lý vốn dự án đầu tư XDCB. Tuy nhiên, chưa có đề tài nào nghiên cứu cụ thể về hoạt động phân bổ và cấp phát sử dụng vốn NSNN cho các dự án đầu tư XDCB ở tỉnh Lai Châu – một địa phương mà công tác phân bổ và cấp phát sử dụng vốn đầu tư XDCB còn nhiều bất cập và là một địa phương nghèo nhất cả nước, hàng năm luôn phải nhận sự hỗ trợ rất lớn từ ngân sách trung ương. Việc phân bổ và cấp phát vốn dự án vẫn còn tình trạng dàn trải, lãng phí và thất thoát, đặc biệt là với tỉnh còn gặp nhiều khó khăn và phụ thuộc nhiều vào NSNN như Lai Châu. Do đó, cần có giải pháp để khắc phục những hạn chế này.

3.1. Tăng cường quản lý vốn đầu tư công Lai Châu Giải pháp then chốt

Tăng cường quản lý vốn đầu tư công là giải pháp quan trọng nhất để nâng cao hiệu quả đầu tư tại Lai Châu. Cần hoàn thiện hệ thống quy định, quy trình về quản lý vốn, đảm bảo tính minh bạch, công khai và trách nhiệm giải trình. Tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Nâng cao năng lực của các cơ quan quản lý nhà nước và chủ đầu tư, đảm bảo đủ năng lực để thực hiện dự án.

3.2. Nâng cao năng lực chủ đầu tư dự án tại Lai Châu

Chủ đầu tư đóng vai trò quan trọng trong việc triển khai và quản lý dự án. Cần nâng cao năng lực của các chủ đầu tư thông qua đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, kỹ năng quản lý và kinh nghiệm thực tế. Yêu cầu chủ đầu tư phải có đủ năng lực tài chính, kỹ thuật và nhân sự để thực hiện dự án hiệu quả. Tăng cường trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc quản lý dự án, đảm bảo tiến độ, chất lượng và hiệu quả.

3.3. Hoàn thiện cơ chế giám sát đầu tư cộng đồng ở Lai Châu

Giám sát đầu tư cộng đồng là hình thức giám sát hiệu quả, giúp tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm trong đầu tư công. Cần tạo điều kiện để cộng đồng tham gia giám sát quá trình thực hiện dự án, từ khâu lập kế hoạch, lựa chọn nhà thầu đến thi công và nghiệm thu. Tiếp thu ý kiến đóng góp của cộng đồng để điều chỉnh, bổ sung các giải pháp phù hợp. Xử lý nghiêm các trường hợp cản trở hoạt động giám sát của cộng đồng.

IV. Kinh Nghiệm Phân Bổ Vốn Đầu Tư Xây Dựng Bài Học Cho Lai Châu

Nghiên cứu kinh nghiệm phân bổ và cấp phát sử dụng vốn NSNN cho dự án đầu tư xây dựng cơ bản của một số địa phương ở Việt Nam và kinh nghiệm quốc tế về quản lý đầu tư xây dựng từ vốn NSNN giúp Lai Châu có thêm bài học quý giá. Từ đó, Lai Châu có thể rút ra bài học kinh nghiệm trong phân bổ và cấp phát sử dụng vốn ngân sách nhà nước cho dự án đầu tư xây dựng cơ bản.

4.1. Kinh nghiệm quản lý vốn đầu tư công tại các tỉnh thành khác

Nghiên cứu kinh nghiệm của các tỉnh thành khác về quản lý vốn đầu tư công, đặc biệt là các tỉnh có điều kiện tương đồng với Lai Châu. Tìm hiểu các mô hình quản lý hiệu quả, các giải pháp sáng tạo và những bài học kinh nghiệm trong quá trình thực hiện. Áp dụng các kinh nghiệm phù hợp với điều kiện thực tế của Lai Châu để nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư.

4.2. Bài học từ quốc tế về phân bổ nguồn lực công

Tham khảo kinh nghiệm quốc tế về phân bổ nguồn lực công, đặc biệt là các nước có hệ thống quản lý tài chính công tiên tiến. Tìm hiểu các nguyên tắc, tiêu chí và phương pháp phân bổ vốn hiệu quả. Áp dụng các bài học kinh nghiệm phù hợp với điều kiện của Việt Nam và Lai Châu để nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực công.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Vốn Ngân Sách Lai Châu Kết Quả Nghiên Cứu

Đánh giá thực trạng hoạt động phân bổ và cấp phát sử dụng vốn NSNN cho các dự án đầu tư XDCB của tỉnh Lai châu, đánh giá những kết quả đạt được, những vấn đề còn vướng mắc, hạn chế, đồng thời chỉ rõ nguyên nhân của các vướng mắc, hạn chế, để xuất giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác phân bổ và cấp phát sử dụng vốn NSNN cho các dự án đầu tư XDCB của tỉnh Lai Châu. Cần có đánh giá khách quan và chính xác để có cái nhìn tổng thể và đầy đủ nhất.

5.1. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư công Lai Châu

Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư công phù hợp với điều kiện của Lai Châu. Các tiêu chí này phải đảm bảo tính định lượng, định tính, phản ánh đầy đủ các khía cạnh của hiệu quả đầu tư, bao gồm hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường và hiệu quả quản lý. Sử dụng các tiêu chí này để đánh giá hiệu quả của các dự án đầu tư công, xác định các dự án thành công và chưa thành công, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm.

5.2. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả vốn đầu tư

Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công tại Lai Châu, bao gồm các yếu tố bên trong và bên ngoài dự án. Xác định các yếu tố quan trọng nhất và mức độ ảnh hưởng của chúng. Đề xuất các giải pháp để giảm thiểu các yếu tố tiêu cực và phát huy các yếu tố tích cực, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư.

VI. Tương Lai Của Phân Bổ Vốn Ngân Sách Lai Châu Hướng Phát Triển

Đề xuất giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác phân bổ và cấp phát sử dụng vốn ngân sách nhà nước cho các dự án đầu tư XDCB của tỉnh Lai Châu. Đồng thời, đưa ra các định hướng phát triển KTXH của tỉnh và phương hướng phân bổ, cấp phát, sử dụng vốn NSNN cho các dự án đầu tư XDCB.

6.1. Định hướng phát triển kinh tế xã hội Lai Châu đến 2030

Xây dựng tầm nhìn và định hướng phát triển KTXH dài hạn cho Lai Châu đến năm 2030. Xác định các mục tiêu, chỉ tiêu và giải pháp cụ thể để đạt được các mục tiêu này. Đảm bảo định hướng phát triển phù hợp với điều kiện thực tế của Lai Châu và xu hướng phát triển của đất nước.

6.2. Hoàn thiện cơ chế chính sách về phân bổ vốn đầu tư công

Tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách về phân bổ vốn đầu tư công, đảm bảo tính minh bạch, công khai và công bằng. Xây dựng các quy định, quy trình cụ thể về lập kế hoạch, thẩm định, phê duyệt và giám sát dự án. Đảm bảo các chính sách phù hợp với điều kiện thực tế của Lai Châu và khuyến khích sự tham gia của cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý luận về phân bổ và cấp phát sử dụng vốn ngân sách nhà nước cho các dự án đầu tư xây dựng cơ bản ở địa phương. Chương 3: Thực trạng phân bổ và cấp phát sử dụng vốn ngân sách nhà nước cho các dự án đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Lai Châu. Chương 4: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện phân bổ, cấp phát sử dụng vốn ngân sách nhà nước cho các dự án đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn tỉnh Lai Châu.

5 Chƣơng 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN Trên thế giới và tại Việt Nam đã có khá nhiều nghiên cứu về lĩnh vực đầu tư và quản lý VĐT các DA. Sau đây NCS xin được liệt kê những nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến đề tài luận án như: các nghiên cứu về ĐTC, quản lý ĐTC; nghiên cứu về chi NSNN và phân bổ vốn NSNN cho DAĐT XDCB; nghiên cứu về quản lý sử dụng VĐT XDCB từ nguồn NSNN; nghiên cứu yếu tố ảnh hưởng đến PB&CPSD vốn NSNN cho DAĐT XDCB. Nghiên cứu về đầu tƣ công và quản lý đầu tƣ công Theo định nghĩa của Liên hiệp quốc, ĐTC là việc đầu tư/chi tiêu của Chính phủ nhằm cải thiện kết cấu hạ tầng, cơ sở y tế, giáo dục với mục tiêu phi lợi nhuận.

Theo đó, ĐTC đóng vai trò chính đối với sự phát triển KTXH bất kỳ quốc gia nào trên trái đất này. Trong cuốn sổ tay hoạt động: “Public investment Management”–“Quản lý đầu tư công” [89] (tháng 2 năm 2015) của Văn phòng Chủ tịch, Ủy ban Kế hoạch Dar es Salaam Tanzania có nêu khái niệm về DA công cộng: DA công cộng là chương trình ĐTC cộng có mục đích cụ thể (chủ yếu để đạt được công ích) thường là trung hạn hoặc dài hạn. Trong bối cảnh của Tanzania, chương trình ĐTC là một thành tố quan trọng của kế hoạch đầu tư quốc gia. Một DA được phân tách, quy hoạch, tài trợ, thực hiện độc lập, và khác biệt từ một chương trình có thể bao gồm nhiều hơn một DA.

Bên cạnh đó, cuốn sổ tay cũng đề nghị một phương pháp để cải thiện hiệu quả ĐTC đó là xây dựng mô hình liên kết hợp tác công tư PPP (Public-Private Partnership) với sự tham gia của khu vực tư nhân trong các DAĐT công cộng. Đề cập đến mô hình hợp tác công tư PPP trong các DA công cộng, nhưng dưới một góc độ khác, bài báo: “Private Money for Public Projects”–“Vốn tư nhân trong dự án công”[86] của Paul Landow và Carol Eb trên tạp chí Govergnment Finance Review có đặt câu hỏi rằng liêu dòng chảy vốn tư nhân vào các DA công có ảnh hưởng đến các quyết sách chính trị của chính phủ không. Các tác giả còn đánh giá quan hệ đối tác công-tư giao dịch rất phức tạp, nhiều đàm phán được tiến hành một không công khai, và các rắc rối thường phát sinh liên quan đến lợi ích công cộng và trách nhiệm của khu vực kinh tế ngoài nhà nước. Song bài báo cho biết nhiều người dân đã đánh giá các quan hệ hợp tác công tư trong việc ĐTXD DA 6 là khá tốt.

Các DA này đã đóng góp quan trọng phát triển kinh tế cho toàn bộ khu vực đô thị, đặc biệt là khu phố trung tâm thành phố ở phía bắc Hoa Kỳ, chỉ ra vai trò ngày càng mạnh mẽ của khu vực kinh tế tư nhân và vai trò nhà tài trợ của khu vực này. Đánh giá quản lý ĐTC xét trên góc độ DA. Bài viết: “A Diagnostic Framework for Assessing Public Investment Management”–“Một khung chuẩn để đánh giá quản lý đầu tư công” [74] (tháng 8 năm 2010) của nhóm tác giả Anand Rajaram & cộng sự – Đơn vị xây dựng năng lực, cải cách và giảm nghèo, Ngân hàng thế giới khu vực Châu phi. Bài báo đã tiếp cận khung chuẩn để đánh giá các DAĐT công qua 8 đặc trưng cơ bản.

Đó là: (i) chỉ dẫn đầu tư, phát triển DA và sàng lọc sơ bộ DA; (ii) thẩm định DA chính thức; (iii) đánh giá tính độc lập của thẩm định; (iv) lựa chọn DA và dự toán NS; (v) thực hiện DA; (vi) điều chỉnh DA; (vii) hoạt động của DA; và (viii) đánh giá DA. Khung chuẩn này nhằm thúc đẩy Chính phủ thực hiện thường xuyên việc đánh giá ĐTC và cải cách quy trình để nâng cao hiệu quả ĐTC. Bài viết này hướng tới mục tiêu nhằm giúp Chính phủ hình thành một khung chuẩn về đánh giá hiệu quả ĐTC trong bối cảnh Chính phủ đang phải tìm kiếm các nguồn lực bổ sung cho đầu tư. Qua đó tìm ra các hạn chế, hướng tới hoạt động ĐTC qua DA bài bản, hiệu quả hơn.

Khảo sát kinh nghiệm của các quốc gia về quản lý ĐTC đặc biệt là đầu tư hạ tầng. Nghiên cứu của Thomas Laursen và Bernard Myers: “Public Investment Management in the New EU Member States” –“Quản lý đầu tư công tại các nước thành viên mới của EU” [92]. Tác giả khẳng định đối với nhiều quốc gia thành viên mới, ĐTC vào hạ tầng là một điều cần thiết, một phần của sự tăng trưởng dài hạn và chiến lược hội tụ của EU. Nghiên cứu đã cho thấy kinh nghiệm của Ireland, Vương quốc Anh sử dụng các công ty bên ngoài để cung cấp đánh giá độc lập khi đề xuất các DAĐT.

Ireland sử dụng chiến lược quốc gia tổng thể để hướng dẫn các quyết định ĐTC, trong khi Vương quốc Anh quá trình quyết định phân bổ cho các ngành chính là vấn đề cơ bản, dựa vào việc tích hợp lâu dài quá trình lập kế hoạch NS và dịch vụ dài hạn. Bộ Tài chính Ireland đặt ra hướng dẫn chi tiết về thẩm định DA phải được tuân thủ. Bên cạnh đó hầu hết các DA sẽ phải trải qua buổi điều trần công khai trước thanh tra. Tương tự như vậy ở Vương quốc Anh, kho bạc sẽ đưa ra hướng dẫn về thẩm định DA một cách cụ thể.

Kho bạc Vương quốc Anh chủ yếu tham gia vào các chiến lược giao thông tổng thể, mức độ tham gia của kho bạc vào các DA giao thông rất khác nhau tùy thuộc quy mô, kinh phí của DA. 7 Thẩm định là một khâu then chốt trong quản lý DA, phân tích hiệu quả DAĐT XDCB. Một số công trình tiêu biểu nghiên cứu về thẩm định DA nói chung, thẩm định DAĐT XDCB của khu vực công nói riêng như: Về thẩm định DAĐT nói chung, trong cuốn sách: “Lập và thẩm định dư án đầu tư” [64] của TS. Đỗ Phú Trần Tình, NXB Giao thông vận tải, tác giả khẳng định: “DA là một lĩnh vực phức tạp và quan trọng ở nhiều giai đoạn, cả trong quá trình nghiên cứu khả thi, thẩm định, điều chỉnh và triển khai DA”.

DA cần thiết sự hiệp đồng của nhiều ngành, nhiều đơn vị, nhằm đạt mục tiêu KTXH hoặc các mục tiêu khác trong thời gian xác định, nên việc nắm chắc kiến thức về quản lý DA là điều vô cùng cần thiết. Mặt khác, đầu tư là hoạt động thường đòi hỏi nguồn tài chính lớn, thời gian đầu tư kéo dài. Do đó, trước một sự kiện đầu tư, cần phải chuẩn bị kỹ lưỡng, khoa học và chính xác thông qua quá trình lập các DAĐT nhằm tránh, lường trước những rủi ro khi thực hiện DA. Bên cạnh việc lập DA, để DA đi vào vận hành đạt kết quả cao, với chi phí hợp lý, chất lượng tốt, cần phải tiến hành thẩm định DA thật kỹ lưỡng trước khi ra quyết định đầu tư.

Về thẩm định DAĐT XDCB khu vực công nói riêng, trong cuốn sách: “Thẩm định dự án đầu tư khu vực công” [60] của PGS.TS Nguyễn Hồng Thắng, NXB Thống kê, tác giả trình bày lý thuyết của thẩm định DA công, những khuôn phổ phân tích kinh tế, phân tích dòng tiền, những tiêu chí đánh giá DA công qua góc độ tài chính và những kỹ thuật chuyên sâu phân tích DA công. Đáng chú ý là tác giả đã thực hiện thí điểm đánh giá một số DA công của Chính phủ Việt Nam như là DA Điện nông thôn Quảng Nam (giai đoạn 1), chương trình giao thông đường bộ tại vùng đồng bằng sông Hồng. Tác giả đánh giá dựa tập trung vào 3 tiêu chí (hiệu suất, hiệu quả, tác động) và 8 phương pháp thu thập số liệu là quan sát trực tiếp, nghiên cứu tài liệu, phỏng vấn tái cấu trúc, thảo luận nhóm, phân tích GAS, phân tích SWOT, quan sát trực tiếp và khung logic cho đánh giá. Tác giả đã đưa ra phân tích về hiệu quả, hiệu suất, tác động, tính bền vững của DA.

Song tác giả chưa đề cập đến những lãng phí, hao hụt trong quá trình đầu tư DA được tài trợ bởi vốn NS cũng như cách hạn chế tình trạng này. Đánh giá về nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả DAĐT công, bài viết: “Public Investment Project’s Whole Life Cycle Cost and Benefit Management Model” - “Tổng chi phí chu trình quản lý đầu tư công và mô hình quản lý lợi tức” [83] (tháng 5/2012) của các tác giả Liena Adamsone, Maija Šenfelde, Andra Feldmane– Đại 8 học kỹ thuật Riga trong hội nghị khoa học quốc tế lần thứ 7 về kinh doanh quản lý ngày 10/11 tháng 5 năm 2012 tại Vilnius, Lithuania đã đánh giá ĐTC đóng yếu tố then chốt trong việc nuôi dưỡng tăng trưởng nền kinh tế. Nhóm tác giả sau khi phân tích một loạt các quá trình thực hiện DAĐT ở Latvia, đã kết luận rằng quá trình hoàn thành một DA thường gặp phải một số vấn đề như : Quá thời hạn thực hiện DA, tăng chi phí ĐTXD DA, chia sẻ rủi ro không hợp lý giữa các liên kết công tư hay là các lỗi gặp phải trong quá trình phát triển, phê duyệt DAĐT. Ngoài ra, nhóm tác giả đề xuất khi đánh giá một DAĐT công trong tầm nhìn dài hạn, toàn bộ chi phí của DA cần được xem xét kỹ lưỡng, cần tối thiểu hóa chi phí điều hành và bảo trì của DA.

Đi chi tiết vào hiệu quả DAĐT bằng vốn NSNN có Luận án tiến sĩ kinh tế của Lê Thế Sáu với đề tài: “Hiệu quả dự án đầu tư bằng vốn ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Bắc Giang” [52]. Luận án đề cập đến lý luận về hiệu quả DAĐT bằng vốn NSNN, phương pháp và chỉ tiêu đánh giá hiệu quả DAĐT bằng vốn NS. Trên cơ sở đánh giá thực trạng ở chương 2, tác giả đã chỉ ra những kết quả thu được như thu hút đầu tư của các DA ngoài NS tăng, tác động tích cực đến thu NS tỉnh Bắc Giang. cũng như một số hạn chế, nguyên nhân dẫn đến đầu tư bằng vốn NS chưa hiệu quả tại tỉnh Bắc Giang.