CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ ĐẦU TƯ CÔNG TẠI DOANH NGHIỆP NGÀNH THỦY LỢI 1. Khái niệm, phân loại và đặc điểm của đầu tư công ngành thủy lợi 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm đầu tư Đầu tư là một khái niệm rộng, có thể hiểu theo nhiều nghĩa tùy vào phạm vi của hoạt động đầu tư mà ta muốn đề cập tới.
Theo Từ Quang Phương (2007), đầu tư được hiểu là sự hy sinh các nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt động nào đó nhằm thu về các kết quả nhất định trong tương lai lớn hơn các nguồn lực đã bỏ ra để đạt được các kết quả đó. Mục tiêu của hoạt động đầu tư là đạt được các kết quả lớn hơn so với những sự hy sinh về nguồn lực mà người đầu tư phải gánh chịu khi tiến hành đầu tư. Các nguồn lực ở đây có thể là nguồn lực về tài chính, nhân lực, các nguồn lực về tài nguyên,. cũng như các nguồn lực là các tài sản khác.
Rộng hơn, đầu tư có thể hiểu là sự gia tăng hoặc biến đổi giá trị của khoản đầu vào trong tương lai. Các loại giá trị này bao gồm cả giá trị về tài chính cũng như phi tài chính như mang lợi sự thuận tiện hơn đối với các sản phẩm đầu tư công, sự thuận lợi trong phát triển kinh tế - xã hội của doanh nghiệp trên địa bàn. Các khoản đầu tư cũng có thể hiểu đa dạng như sức lao động, vốn, tài nguyên,. Đối với mỗi dự án đầu tư, cần phải có chủ đầu tư nhất định để thực hiện công tác đầu tư cũng như nghiệm thu kết quả.
Như vậy, trong bài luận văn này, đầu tư được hiểu là hoạt động sử dụng các nguồn lực có sẵn để thực hiện các hoạt động xây dựng, sản xuất, kinh doanh,. để thu về lợi nhuận kinh tế hoặc tạo ra các lợi ích xã hội trong một quãng thời gian nhất định. Đầu tư công Căn cứ Luật Đầu tư Công (2013), đầu tư công là hoạt động đầu tư của Nhà nước vào các chương trình, dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và đầu 8 tư vào các chương trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Đầu tư công có thể hiểu là một trong các khía cạnh quan trọng của đầu tư phát triển, là một phần không thể thiếu trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của nền kinh tế thị trường, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp, xã hội phát triển.
Như vậy, hiểu đơn giản, đầu tư công là hoạt động gắn liền với chủ thể là nhà nước. Đây là sự đầu tư của nhà nước đối với các lĩnh vực mang tính công cộng, tạo ra lợi ích chung cho xã hội, là tiền đề cho doanh nghiệp và người dân phát triển toàn diện dựa trên cơ sở vật chất sẵn có. Đầu tư công ngành thủy lợi Hiện nay, hoạt động đầu tư công gắn với xây dựng hoàn thiện hạ tầng kinh tế xã hội của các ngành kinh tế, kỹ thuật khác nhau dưới sự quản lý của nhà nước. Ngành thủy lợi là một ngành quan trọng đối với sự phát triển kinh tế, xã hội và môi trường được đầu tư các dự án trọng điểm.
Từ khái niệm đầu tư, đầu tư công đã phân tích ở trên. Có thể hiểu đầu tư công ngành thủy lợi là: Việc nhà nước đầu tư vốn từ nguồn ngân sách cho các hoạt động xây dựng hạ tầng, hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, người dân,. trong ngành thủy lợi. Một số hoạt động đầu tư có thể kể đến như là đầu tư vào hệ thống cấp, thoát nước đô thị; hệ thống sông hồ, tưới tiêu phục vụ nông nghiệp; hệ thống đê điều phòng chống bão lũ,.
Đặc điểm và phân loại của đầu tư công ngành thủy lợi 1. Đặc điểm của đầu tư công ngành thủy lợi Hoạt động đầu tư công của ngành thủy lợi có những đặc điểm cụ thể như sau: - Hoạt động đầu tư công ngành thủy lợi luôn gắn liền với mục tiêu xây dựng kết cấu hạ tầng thủy lợi phục vụ trong các ngành nghề liên quan đến sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, góp phần phòng, chống thiên tai, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu. 9 - Các hoạt động liên quan đến thi công các công trình thủy lợi sẽ chịu ảnh hưởng nhiều từ điều kiện thiên nhiên. Bên cạnh đó, để đảm bảo hoạt động thi công hiệu quả, các đơn vị thi công cần bám sát dự án, liên tục cập nhật tình hình, xu hướng, tiến độ để đảm bảo hiệu quả dự án như kế hoạch.
- Hoạt động đầu tư công ngành thủy lợi thường do doanh nghiệp chuyên ngành làm chủ đầu tư, giám sát thi công theo nhiệm vụ, trách nhiệm quy định tại mỗi địa phương. Phân loại đầu tư công ngành thủy lợi - Phân loại theo theo nguồn vốn sử dụng, hình thức đầu tư, đầu tư công ngành thủy lợi được phân loại gồm: Đầu tư công trình thủy lợi sử dụng vốn đầu tư công; Đầu tư công trình thủy lợi sử dụng vốn nhà nước ngoài đầu tư công; Đầu tư công trình thủy lợi theo dự án PPP và dự án sử dụng vốn khác. - Đầu tư công ngành thủy lợi phân loại theo tính chất công trình, được chia làm 2 nhóm chính được quy định tại Luật đầu tư công 2019, gồm: + Đầu tư công đối với nhóm dự án hạ tầng kỹ thuật ngành thủy lợi: Bao gồm các công trình và phương tiện vật chất phục vụ cho sản xuất và đời sống sinh hoạt của xã hội như các hệ thống hồ chứa thủy lợi, hệ thống đường dẫn thủy lợi, hệ thống trạm bơm tưới, hệ thống cung cấp nước sạch. + Đầu tư công đối với nhóm dự án hạ tầng môi trường ngành thủy lợi bao gồm các công trình xử lý nước thải, công trình thủy lợi điều hòa sinh thái.
Quản lý đầu tư công tại doanh nghiệp ngành thủy lợi 1. Khái niệm và mục tiêu quản lý đầu tư công tại doanh nghiệp ngành thủy lợi 1. Khái niệm quản lý đầu tư công tại doanh nghiệp ngành thủy lợi Hoạt động quản lý đầu tư công tuy không còn mới lạ trong công tác quản lý nhà nước nhưng hoạt động này vẫn chưa được thống nhất các định nghĩa do còn có nhiều cách tiếp cận khác nhau, mà với mỗi cách tiếp cận, quản lý đầu tư công lại mang một ý nghĩa khác. 10 Thứ nhất, theo cách tiếp cận hệ thống, hoạt động quản lý đầu tư công được hiểu là việc áp dụng các thành tựu khoa học kỹ thuật cùng các kỹ năng, kiến thức của nhà quản lý trong hoạt động đầu tư công để đáp ứng các yêu cầu của dự án đầu tư, bao gồm nhưng không giới hạn tại các yếu tố: vốn, tiến độ, chất lượng dự án,.
Thứ hai, theo cách tiếp cận của nhà quản lý thì quản lý đầu tư công được hiểu là quá trình nhà quản lý thực hiện các hoạt động quản lý từ lập chủ trương đầu tư, xây dựng kế hoạch đầu tư, đầu tư dự án, kiểm soát tiến độ dự án và kiểm tra, thanh tra dự án để đảm bảo dự án đạt yêu cầu của chủ đầu tư. Tại góc độ nhà quản lý với các dự án đầu tư công hay nói cách khác là đầu tư nguồn ngân sách nhà nước, yêu cầu về việc tối đa hóa lợi ích với nguồn vốn tối thiểu là yêu cầu quan trọng nhất cần được chú trọng đáp ứng. Đối với các dự án đầu tư công thuộc ngành thủy lợi, với những đặc thù riêng của ngành, quản lý đầu tư công tại doanh nghiệp ngành thủy lợi có thể hiểu như sau: “Quản lý đầu tư công tại doanh nghiệp ngành thủy lợi là sự tác động từ đơn vị quản lý là các doanh nghiệp ngành thủy lợi vào đối tượng quản lý là các dự án do doanh nghiệp thủy lợi làm chủ đầu tư với mục đích cuối cùng là hoàn thiện dự án đầu tư công với chất lượng cao, đạt yêu cầu trong các điều kiện xác định”. Mục tiêu quản lý đầu tư công tại doanh nghiệp ngành thủy lợi Quản lý đầu tư công luôn là hoạt động quan trọng trong công tác đầu tư xây dựng dự án.
Các mục tiêu của quản lý đầu tư công đặc biệt quản lý đầu tư công đối với các doanh nghiệp trong ngành thủy lợi đang hướng tới bao gồm: Thứ nhất, nâng cao hiệu quả công tác triển khai thực hiện các dự án do doanh nghiệp ngành thủy lợi làm chủ đầu tư nhằm phục vụ lợi ích của người dân, xã hội: Công tác quản lý đầu tư công tại doanh nghiệp ngành thủy lợi nhằm mục tiêu xây dựng cơ sở hạ tầng thủy lợi với các dự án đầu tư đảm bảo đúng thiết kế kỹ thuật, đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng, đảm bảo nguồn vốn ngân sách.nhằm phục vụ sản xuất kinh tế và đời sống của người dân trên địa bàn. Thứ hai, đảm bảo các dự án đầu tư công đạt các yêu cầu về kỹ thuật, tiến độ cũng như đảm bảo dự án hoàn thành trong kinh phí đã được lên kế hoạch từ trước. 11 Bên cạnh đó, các dự án cần phải đảm bảo chất lượng về kỹ thuật, đặc biệt đối với các dự án về thủy lợi là những dự án có vai trò lớn trong việc xây dựng hạ tầng, là tiền đề để phát triển kinh tế - xã hội, vấn đề này lại càng được quan tâm theo dõi nhiều hơn. Thứ ba, quản lý dự án đầu tư công hợp lý trong quy hoạch giúp tạo điều kiện tốt trong công tác hoàn thiện cơ sở hạ tầng về thủy lợi trên địa bàn, doanh nghiệp ngành thủy lợi hoạt động và đảm nhiệm thực hiện dự án đầu tư thủy lợi nhằm phát triển hạ tầng sản xuất kinh tế, cung cấp nước phục vụ đời sống người dân.
Đặc điểm quản lý đầu tư công tại doanh nghiệp ngành thủy lợi Theo Bùi Tiến Hanh và Phạm Thanh Hà (2015) thì quản lý đầu tư công nói chung và quản lý đầu tư công tại doanh nghiệp ngành thủy lợi nói riêng có những đặc điểm như sau: Thứ nhất, quản lý đầu tư công tại doanh nghiệp ngành thủy lợi được chú trọng và đầu tư phát triển theo sự phát triển của kinh tế - xã hội cũng như nhu cầu phát triển trung, dài hạn trên địa bàn. Công tác quản lý đầu tư công cần được tiến hành song song với các dự án đầu tư từ giai đoạn lập chủ trương đầu tư đến khi kết thúc, nghiệm thu dự án và được nhà nước giao nhiệm vụ quản lý, thực hiện theo kế hoạch của nhà nước.
