Hoàn thiện công tác quản lý tín dụng cho vay hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội huyện minh hóa tỉnh quảng bình

Chuyên khảo kinh tế phân tích Hoàn thiện công tác quản lý tín dụng cho vay hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội huyện minh, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Đinh Nữ Nguyệt Hà
• Người hướng dẫn: PGS.TS: Nguyễn Đăng Hào
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Hoàn thiện quản lý cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Minh Hóa
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018 - 2022
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• THESIS SUMMARY
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TÍN DỤNG CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI
• 1.1. Tổng quan tín dụng hộ nghèo
• 1.1.1. Khái quát về Hộ nghèo
• 1.1.2. Các nguyên nhân của nghèo đói
• 1.1.3. Đặc điểm của hộ nghèo
• 1.1.4. Các tiêu chí xác định hộ nghèo
• 1.1.5. Các tiêu chí đo lường nghèo đa chiều giai đoạn 2022 - 2025
• 1.1.6. Tín dụng và tín dụng của ngân hàng chính sách xã hội
• 1.1.6.1. Tín dụng ngân hàng
• 1.1.6.2. Đặc điểm của tín dụng ngân hàng
• 1.1.6.3. Phân loại tín dụng ngân hàng
• 1.1.6.4. Tín dụng của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 1.1.7. Khái niệm Ngân hàng Chính sách Xã hội
• 1.1.8. Đặc điểm của ngân hàng chính sách xã hội
• 1.1.9. Cho vay hộ nghèo của Ngân hàng Chính sách Xã hội
• 1.1.9.1. Đặc điểm cho vay hộ nghèo của NHCSXH
• 1.1.9.2. Vai trò cho vay hộ nghèo của NHCSXH
• 1.1.9.3. So sánh tín dụng cho Hộ nghèo của NHCSXH với tín dụng của các NHTM
• 1.1.9.4. Kinh nghiệm quốc tế về quản lý tín dụng cho hộ nghèo và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.1.9.4.1. Kinh nghiệm quốc tế về quản lý tín dụng cho Hộ nghèo
• 1.1.9.4.2. Một số kinh nghiệm đối với NHCSXH nói chung
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TÍN DỤNG CHO HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI HUYỆN MINH HÓA
• 2.1. Giới thiệu về ngân hàng chính sách xã hội huyện Minh Hóa
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội
• 2.1.2. Thực trạng công tác xóa đói giảm nghèo tại huyện Minh Hóa
• 2.1.3. Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Minh Hóa – Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.4. Cơ cấu tổ chức và hoạt động của Ngân hàng chính sách xã hội huyện Minh Hóa
• 2.1.5. Kế hoạch hoạt động của Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Minh Hóa
• 2.2. Cơ chế pháp lý cho vay hộ nghèo
• 2.3. Tổ chức bộ máy quản lý công tác cho vay hộ nghèo
• 2.4. Quy trình cho vay hộ nghèo
• 2.5. Tổ chức nguồn vốn cho vay hộ nghèo
• 2.6. Thực trạng quản lý tín dụng cho Hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Minh Hóa
• 2.6.1. Đánh giá thực trạng quản lý tín dụng cho hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội huyện Minh Hóa
• 2.6.2. Những kết quả đạt được về quản lý tín dụng cho Hộ nghèo
• 2.6.3. Những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân
• 2.6.3.1. Hiệu quả về kinh tế
• 2.6.3.2. Hiệu quả về mặt xã hội
• 2.6.3.3. Những tồn tại, hạn chế về quản lý tín dụng cho Hộ nghèo
• 2.6.3.3.1. Về chất lượng tín dụng
• 2.6.3.3.2. Về đối tượng vay vốn
• 2.6.3.4. Nguyên nhân của các tồn tại, hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÍN DỤNG CHO HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI HUYỆN MINH HÓA
• 3.1. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tín dụng cho hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội huyện Minh Hóa
• 3.2. Định hướng công tác cho vay hộ nghèo của Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách Xã hội huyện Minh Hóa trong thời gian tới
• 3.3. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý hoạt động cho vay hộ nghèo tại Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Minh Hóa
• 3.3.1. Tăng cường tính tuân thủ cơ chế pháp lý và áp dụng đúng, đầy đủ quy trình cho vay theo quy định
• 3.3.2. Xây dựng đội ngũ cán bộ ngân hàng có trình độ, tâm huyết với nghề nghiệp
• 3.3.3. Hoàn thiện mô hình tổ chức hệ thống kiểm tra, kiểm soát nội bộ
• 3.3.4. Đẩy mạnh và nâng cao chất lượng cho vay ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội
• 3.3.5. Tăng cường sự hỗ trợ của chính quyền địa phương đối với hộ nghèo
• 3.3.6. Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức vươn lên làm giàu cho hộ vay vốn
• 3.3.7. Tăng cường nguồn vốn, phối kết hợp các nguồn vốn khác để cho vay đáp ứng nhu cầu đối với hộ nghèo
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 77. Một số kiến nghị
• 77.1. Đối với Chính phủ
• 77.2. Kiến nghị với Hội đồng quản trị và NHCSXH Việt Nam
• 77.3. Kiến nghị với UBND huyện Minh Hóa
• 77.4. Kiến nghị đối với tổ chức Hội nhận ủy thác
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Cho Vay Hộ Nghèo Định Nghĩa Vai Trò

Đói nghèo là vấn đề toàn cầu, cản trở phát triển kinh tế và dân trí. Tại Việt Nam, xóa đói giảm nghèo là ưu tiên hàng đầu. Chính phủ ban hành các chính sách tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo vay vốn sản xuất, kinh doanh và trang trải sinh hoạt. Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) đóng vai trò then chốt trong việc thực hiện chính sách này, cung cấp nguồn vốn cho vay với lãi suất ưu đãi, góp phần giảm thiểu tình trạng cho vay nặng lãi. Việc quản lý cho vay hộ nghèo hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích, giúp nâng cao đời sống người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong quá trình triển khai, đòi hỏi các giải pháp hoàn thiện quản lý đồng bộ và hiệu quả hơn.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của Hộ Nghèo Chuẩn nghèo mới nhất

Nghèo đói được định nghĩa là tình trạng không đáp ứng được các nhu cầu cơ bản về ăn, mặc, ở, y tế, giáo dục, và thiếu cơ hội tham gia vào các hoạt động kinh tế, xã hội. Các tiêu chí xác định hộ nghèo khác nhau tùy theo quốc gia và vùng miền, phản ánh trình độ phát triển và phong tục tập quán. Nghị định mới nhất quy định chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo, và hộ có mức sống trung bình cho giai đoạn 2022-2025. Việc xác định chính xác đối tượng hộ nghèo là tiền đề quan trọng để triển khai các chính sách hỗ trợ hiệu quả.

1.2. Tín dụng và vai trò của Ngân hàng Chính sách Xã hội trong cho vay

Tín dụng là việc chuyển giao quyền sử dụng vốn từ người sở hữu sang người sử dụng trong một thời gian nhất định, với điều kiện hoàn trả cả gốc và lãi. NHCSXH là một tổ chức tài chính đặc biệt, được thành lập để thực hiện các chính sách tín dụng ưu đãi của nhà nước đối với đối tượng hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác. Khác với các NHTM, NHCSXH hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận tối đa, mà tập trung vào việc thực hiện các mục tiêu xã hội.

1.3. Đặc điểm và vai trò của Cho Vay Hộ Nghèo tại NHCSXH

Cho vay hộ nghèo của NHCSXH có nhiều đặc điểm riêng biệt so với các hình thức cho vay thương mại. Lãi suất cho vay ưu đãi, thời hạn cho vay dài, và thủ tục đơn giản là những ưu điểm nổi bật. Cho vay hộ nghèo không chỉ giúp cải thiện đời sống vật chất, mà còn tạo điều kiện để nâng cao nhận thức, hỗ trợ sinh kế, và phát triển kinh tế địa phương.

II. Phân Tích Thực Trạng Quản Lý Cho Vay tại Huyện Minh Hóa

Huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình, là một địa phương còn nhiều khó khăn, với tỷ lệ hộ nghèo còn cao. NHCSXH huyện Minh Hóa đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn vốn cho vay ưu đãi cho người dân. Tuy nhiên, công tác quản lý cho vay vẫn còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn và khả năng thu hồi nợ. Việc phân tích thực trạng quản lý cho vay hộ nghèo tại NHCSXH huyện Minh Hóa là cần thiết để xác định những điểm mạnh, điểm yếu, và đề xuất các giải pháp cải thiện.

2.1. Giới thiệu về điều kiện KT XH và NHCSXH Huyện Minh Hóa

Huyện Minh Hóa có điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến đời sống người dân và hoạt động sản xuất kinh doanh. NHCSXH huyện Minh Hóa được thành lập với mục tiêu cung cấp nguồn vốn cho vay ưu đãi cho các đối tượng hộ nghèo và chính sách trên địa bàn. Cơ cấu tổ chức và hoạt động của NHCSXH huyện Minh Hóa được thiết kế phù hợp với đặc điểm địa phương và yêu cầu quản lý.

2.2. Cơ chế pháp lý và quy trình cho vay hộ nghèo tại Minh Hóa

Hoạt động cho vay hộ nghèo của NHCSXH huyện Minh Hóa được điều chỉnh bởi các văn bản pháp lý của nhà nước và quy định nội bộ của ngân hàng. Quy trình cho vay được thực hiện theo các bước chặt chẽ, từ tiếp nhận hồ sơ, thẩm định, giải ngân, đến giám sát sử dụng vốn và thu hồi nợ. Tuy nhiên, việc tuân thủ cơ chế pháp lý và quy trình cho vay đôi khi còn chưa nghiêm túc, dẫn đến rủi ro tín dụng.

2.3. Thực trạng quản lý tín dụng và đánh giá hiệu quả cho vay

Quản lý tín dụng bao gồm các hoạt động thẩm định, giải ngân, kiểm tra, giám sát sử dụng vốn, và thu hồi nợ. Việc đánh giá hiệu quả cho vay được thực hiện dựa trên các chỉ tiêu như tỷ lệ nợ quá hạn, khả năng thu hồi nợ, và tác động đến đời sống của hộ nghèo. Kết quả đánh giá cho thấy, hiệu quả cho vay còn chưa cao, tỷ lệ nợ quá hạn còn ở mức đáng lo ngại.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Quản Lý Cho Vay Hộ Nghèo Hiệu Quả

Để hoàn thiện quản lý cho vay hộ nghèo tại NHCSXH huyện Minh Hóa, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này cần tập trung vào việc nâng cao năng lực cán bộ, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, tăng cường kiểm tra giám sát, và phối hợp chặt chẽ với các tổ chức chính trị xã hội. Ngoài ra, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và sự tham gia tích cực của cộng đồng.

3.1. Nâng cao năng lực cán bộ và chuyên môn tín dụng

Cán bộ tín dụng cần được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, đặc biệt là kỹ năng thẩm định, giám sát sử dụng vốn, và thu hồi nợ. Cần xây dựng đội ngũ cán bộ có tâm huyết, trách nhiệm, và am hiểu về đặc điểm kinh tế xã hội của địa phương. Có chính sách đãi ngộ hợp lý để thu hút và giữ chân cán bộ giỏi.

3.2. Tăng cường kiểm tra giám sát sử dụng vốn và thu hồi nợ

Cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát sử dụng vốn vay, đảm bảo vốn được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả. Xây dựng hệ thống thông tin tín dụng đầy đủ, chính xác, và kịp thời. Áp dụng các biện pháp thu hồi nợ hiệu quả, kiên quyết xử lý các trường hợp nợ quá hạn, nợ xấu.

3.3. Phát huy vai trò của các tổ chức chính trị xã hội

Các tổ chức chính trị - xã hội như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên cần phát huy vai trò trong việc tuyên truyền, vận động hộ nghèo vay vốn và sử dụng vốn hiệu quả. Tăng cường phối hợp giữa NHCSXH và các tổ chức chính trị - xã hội trong việc kiểm tra, giám sát sử dụng vốn và thu hồi nợ. Cần có cơ chế phối hợp rõ ràng và trách nhiệm cụ thể cho từng bên.

IV. Quản Lý Cho Vay Ưu Đãi Tăng Cường Nguồn Vốn Cho Hộ Nghèo

Nguồn vốn là yếu tố quan trọng để đảm bảo hoạt động cho vay hộ nghèo được triển khai hiệu quả. Cần tăng cường huy động các nguồn vốn khác nhau, bao gồm vốn từ ngân sách nhà nước, vốn huy động từ dân cư, và vốn tài trợ từ các tổ chức quốc tế. Cần có chính sách sử dụng vốn hợp lý, đảm bảo nguồn vốn cho vay được sử dụng hiệu quả và bền vững.

4.1. Tăng cường huy động vốn từ các nguồn khác nhau

Vốn từ ngân sách nhà nước vẫn là nguồn vốn chủ yếu cho hoạt động cho vay hộ nghèo. Tuy nhiên, cần tăng cường huy động vốn từ các nguồn khác, như vốn huy động từ dân cư thông qua hình thức tiền gửi tiết kiệm, và vốn tài trợ từ các tổ chức quốc tế. Cần có chính sách khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia đóng góp vào quỹ cho vay hộ nghèo.

4.2. Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và quản lý rủi ro

Cần có chính sách sử dụng vốn hợp lý, đảm bảo nguồn vốn cho vay được sử dụng hiệu quả và bền vững. Thực hiện phân bổ vốn theo nhu cầu và tiềm năng phát triển của từng địa phương. Xây dựng hệ thống phòng ngừa rủi ro tín dụng, đảm bảo an toàn vốn vay. Đẩy mạnh tái cơ cấu nợ, xử lý nợ xấu.

4.3. Phát triển các sản phẩm tín dụng vi mô phù hợp

Nghiên cứu và phát triển các sản phẩm tín dụng vi mô phù hợp với nhu cầu của hộ nghèo, như cho vay hỗ trợ sinh kế, cho vay phát triển sản xuất, và cho vay giải quyết việc làm. Đơn giản hóa thủ tục vay vốn, tạo điều kiện thuận lợi cho hộ nghèo tiếp cận nguồn vốn cho vay.

V. Ứng Dụng Công Nghệ Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Cho Vay

Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, việc ứng dụng công nghệ vào quản lý cho vay hộ nghèo là một xu hướng tất yếu. Ứng dụng công nghệ giúp tăng cường tính minh bạch, giảm thiểu chi phí, và nâng cao hiệu quả hoạt động. Cần có kế hoạch ứng dụng công nghệ đồng bộ và hiệu quả, đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

5.1. Phát triển phần mềm quản lý cho vay và hệ thống thông tin

Xây dựng và triển khai phần mềm quản lý cho vay hiện đại, cho phép quản lý thông tin về khách hàng, khoản vay, và tình hình thu hồi nợ một cách hiệu quả. Xây dựng hệ thống thông tin tín dụng đầy đủ, chính xác, và kịp thời. Kết nối hệ thống thông tin của NHCSXH với các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức liên quan.

5.2. Sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu để đánh giá rủi ro

Sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu để đánh giá rủi ro tín dụng, dự báo khả năng thu hồi nợ, và phát hiện các dấu hiệu bất thường. Áp dụng các mô hình đánh giá tín nhiệm khách hàng dựa trên dữ liệu lịch sử tín dụng và các thông tin liên quan. Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tín dụng.

5.3. Ứng dụng các kênh truyền thông trực tuyến để tuyên truyền chính sách

Sử dụng các kênh truyền thông trực tuyến như website, mạng xã hội để tuyên truyền về chính sách cho vay hộ nghèo, cung cấp thông tin về thủ tục vay vốn, và giải đáp thắc mắc của người dân. Xây dựng các chương trình đào tạo trực tuyến về kiến thức tài chính và kỹ năng sản xuất kinh doanh cho hộ nghèo.

VI. Kết luận Hoàn thiện quản lý cho vay và Phát triển bền vững

Hoàn thiện quản lý cho vay hộ nghèo là một quá trình liên tục và cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Cần có tầm nhìn dài hạn và cam kết mạnh mẽ từ các cấp lãnh đạo. Với những giải pháp đồng bộ và hiệu quả, chúng ta có thể nâng cao đời sống của hộ nghèo, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, và góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.

6.1. Tổng kết các giải pháp và kiến nghị chính

Các giải pháp chính bao gồm nâng cao năng lực cán bộ, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, tăng cường kiểm tra giám sát, phối hợp chặt chẽ với các tổ chức chính trị xã hội, tăng cường nguồn vốn, và ứng dụng công nghệ. Kiến nghị chính bao gồm đề nghị chính phủ tăng cường nguồn vốn, đề nghị NHCSXH hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, và đề nghị chính quyền địa phương hỗ trợ hộ nghèo.

6.2. Hướng phát triển trong tương lai

Hướng phát triển trong tương lai là tiếp tục hoàn thiện quản lý cho vay, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, và góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững. Cần có sự đổi mới sáng tạo trong cách tiếp cận, và sự tham gia tích cực của cộng đồng. Cần chú trọng đến các yếu tố như biến đổi khí hậu, bình đẳng giới, và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý tín dụng cho Hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội. Chương 2: Thực trạng quản lý tín dụng cho Hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Minh Hóa. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tín dụng cho Hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Minh Hóa. 3 PHẦN II: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU C ƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TÍN DỤNG CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI 1.

Tổng quan tín dụng hộ nghèo 1.1 Khái quát về Hộ nghèo Quan niệm về nghèo đói hay nhận dạng về nghèo đói của từng quốc gia hay từng vùng, từng nhóm dân cư, nhìn chung không có sự khác biệt đáng kể, tiêu chí chung nhất để xác định nghèo đói vẫn là mức thu nhập hay chỉ tiêu để thỏa mãn những nhu cầu cơ bản của con người về: ăn, ở, mặc, y tế, giáo dục, văn hóa, đi lại và giao tiếp xã hội. Sự khác nhau chung nhất là thỏa mãn ở xã hội cũng như phong tục tập quán của từng vùng, từng quốc gia. Hội nghị bàn về xóa đói giảm nghèo trong khu vực Châu Á-Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức ở Băng Cốc tháng 9/1993 đã đưa ra khái niệm, nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu ấy phụ thuộc vào trình độ phát triển KT-XH, phong tục tập quán của từng vùng và những phong tục ấy đã được xã hội thừa nhận. Liên hiệp quốc đưa ra 02 khái niệm chính thức về nghèo đói: - Nghèo đói tuyệt đối là tình trạng một bộ phận dân cư không được thỏa mãn các nhu cầu tối thiểu cơ bản của cuộc sống là những đảm bảo mức tối thiểu về ăn, ở, mặc, sinh hoạt, vệ sinh, y tế, giáo dục: quyền được tham gia vào các quyết định của cộng đồng này.

- Nghèo đói tương đối là tình trạng một bộ phận dân cư có mức sống dưới mức trung bình của cộng đồng xét trên mọi phương diện. Ngân hàng phát triển Châu Á lại đưa ra khái niệm nghèo đói tuyệt đối và tương đối như sau: - Nghèo đói tuyệt đối là không ai có khả năng mua một lượng sản phẩm tối thiểu để sống. - Nghèo đói tương đối: Được xét trong tương quan xã hội, phụ thuộc vào địa điểm dân cư sinh sống và phương thức tiêu thụ phổ biến ở nơi đó. Nghèo đối tượng đối được hiểu là những người sống dưới mức tiêu chuẩn có thể chấp nhận được trong 4 những địa điểm và thời gian xác định.

Hiện nay ở Việt Nam đang tồn tại nhiều khái niệm về nghèo đói. Hầu hết các khái niệm cũng giống các khái niệm nêu trên. Ở Việt Nam, cũng đã một số quan điểm xoay quanh vấn đề nghèo đói, tựu trung lại dưới cách nhìn nhận nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư nghèo có mức sống dưới mức sống tối thiểu và thu nhập không đủ đảm bảo nhu cầu về vật chất để duy trì cuộc sống. Đó là những hộ dân hàng năm thiếu ăn, đứt bữa từ 1-2 tháng, thường vay mượn của cộng đồng và thiếu khả năng chi trả cho cộng đồng.

Tùy thuộc vào khả năng đảm bảo nhu cầu lương thực, thực phẩm để duy trì cuộc sống trong năm mà phân loại hộ đói thành hộ thiếu đói hoặc hộ đói thường xuyên. Các quan niệm về nghèo đói nêu trên phản ánh 03 khía cạnh chủ yếu của người nghèo: - Không được thụ hưởng những nhu cầu cơ bản ở mức tối thiểu dành cho con người. - Có mức sống thấp hơn mức sống trung bình của cộng đồng dân cư - Thiếu cơ hội lựa chọn tham gia vào quá trình phát triển của cộng đồng. Các nguyên nhân của nghèo đói Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng nghèo đói nhưng chủ yếu là những nguyên nhân sau: Thứ nhất, do bản thân người nghèo: - Do thiếu vốn sản xuất: Người dân thiếu vốn sản xuất thường rơi vào vòng luẩn quẩn, sản xuất kém, làm không đủ ăn, phải đi thuê, đi vay để đảm bảo cuộc sống tối thiểu hàng ngày.

Có thể nói thiếu vốn sản xuất là một lực cản rất lớn cho sự phát triển của sản xuất và nâng cao đời sống cho các hộ gia đình nghèo - Thiếu kinh nghiệm và kiến thức làm ăn: Phương pháp canh tác cổ truyền đã ăn sâu vào tiềm thức, sản xuất tự cung tự cấp là chính, thường sống ở nhưng nơi hẻo lánh, giao thông khó khăn, thiếu phương tiện, con cái thất học… những khó khăn đó làm cho hộ nghèo không thể nâng cao trình độ dân trí, không có điều kiện áp dụng khoa học kỹ thuật vào canh tác, thiếu kinh nghiệm và trình độ sản xuất kinh doanh làm cho năng suất thấp, không hiệu quả. - Bệnh tật và sức khỏe yếu kém cũng là yếu tố đẩy con người vào tình trạng nghèo đói trầm trọng. 5 - Đất đai canh tác ít, tình trạng không có đất canh tác ngày càng tăng lên. - Thiếu việc làm, lười lao động, thiếu lao động trẻ khỏe… Thứ hai, do điều kiện tự nhiên xã hội: Điều kiện khắc nghiệt của tự nhiên, xã hội tác động mạnh đến sản xuất nông nghiệp của các hộ gia đình nghèo.

Thiên tai, lũ lụt, hạn hán, dịch bệnh, đất đai cằn cỗi, giao thông đi lại khó khăn, cơ sở hạ tầng yếu kém. Đặc điểm của hộ nghèo Người nghèo sống ở khắp nơi trong xã hội nhưng họ tập trung chủ yếu ở các vùng ven thành thị và nông thôn. Ở nông thôn, họ phân bố nhiều ở các vùng biển và vùng núi, người dân ở các vùng dân tộc ít người do sự cách biệt về địa lý xã hội, chịu nhiều sức ép và khai thác tài nguyên cạn kiệt nên mức sống không cao, không có đủ điều kiện để sản xuất kinh doanh. Các dịch vụ dành cho người nghèo thường khó đến được với họ do thiếu phương tiện cũng như thiếu năng lực để sử dụng chúng một cách có hiệu quả.

Đặc điểm nghèo đói ở nông thôn khác với thành thị, hộ nghèo nông thôn sống chủ yếu dựa vào đất đai và sức lao động, thu nhập chính chủ yếu dựa vào năng suất, sản lượng của ngành nông nghiệp mà chủ yếu là trồng trọt và chăn nuôi. Còn ở thành thị, hộ nghèo phải đi làm thuê, bán sức lao động để nuôi bản thân họ, nếu không được thuê mướn họ sẽ bị thiếu ăn, thiếu mặc. Ở nông thôn, người nghèo thường sống ở những nơi hẻo lánh, phải canh tác trên những vùng đất bạc màu, cằn cỗi nên năng suất sản xuất thấp là điều không thể tránh khỏi, bên cạnh đó cơ hội để có những nguồn thu nhập phi nông nghiệp là rất thấp. Tại các vùng đồng bằng, người nghèo may mắn có tài nguyên khá hơn, nhưng lại thiếu các dịch vụ xã hội, cơ sở hạ tầng và hướng dẫn kỹ thuật.

Nhìn chung hộ nghèo có những đặc điểm sau: - Hộ nghèo thường có nguồn thu nhập thấp, không ổn định, không có việc làm thường xuyên. - Hộ nghèo thường có ít lao động chính, nhưng lại có nhiều người ăn theo trong gia đình. - Hộ nghèo thường thiếu tài sản lẫn thu nhập phụ. - Hộ nghèo thường có trình độ học vấn thấp hơn đại bộ phận dân cư.

6 - Hộ nghèo đói thường thiếu khả năng để phát triển kinh tế. - Cuộc sống của những hộ nghèo đói thường phụ thuộc vào người khác, thường phải vay vốn với lãi suất cao chỉ để thoả mãn những nhu cầu tối thiểu. - Hộ nghèo rất dễ bị tổn thương bởi những khó khăn mang tính thời vụ và những biến động bất thường xảy ra đối với gia đình hay cộng đồng, các hộ nghèo có thể bị cách biệt về địa lý và xã hội. - Hộ nghèo dễ bị ảnh hưởng bởi thiên tai, bệnh tật… 1.

Các tiêu chí xác định hộ nghèo Theo đó, với chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều năm 2021, từ ngày 1/1/2021 tiếp tục thực hiện chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều giai đoạn 2016 - 2020 theo Quyết định số 59/2015/QĐ-TTg ngày 19/11/2015 của Thủ tướng Chính phủ. Chuẩn nghèo quy định nêu trên là căn cứ để đo lường và giám sát mức độ thiếu hụt về thu nhập và tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của người dân; là cơ sở xác định đối tượng để thực hiện các chính sách giảm nghèo, an sinh xã hội và hoạch định các chính sách kinh tế - xã hội khác. Các tiêu chí đo lường nghèo đa chiều giai đoạn 2022 - 2025: - Tiêu chí thu nhập: Khu vực nông thôn 1,5 triệu đồng/người/tháng, khu vực thành thị 2 triệu đồng/người/tháng. - Tiêu chí mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản: + Các dịch vụ xã hội cơ bản (6 dịch vụ), gồm: việc làm; y tế; giáo dục; nhà ở; nước sinh hoạt và vệ sinh; thông tin.

+ Các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản (12 chỉ số), gồm: việc làm; người phụ thuộc trong hộ gia đình; dinh dưỡng; bảo hiểm y tế; trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; nhà tiêu hợp vệ sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; phương tiện phục vụ tiếp cận thông tin. + Dịch vụ xã hội cơ bản, chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản và ngưỡng thiếu hụt. Nghị định cũng quy định chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình giai đoạn 2022 - 2025. - Chuẩn hộ nghèo: + Khu vực nông thôn: Là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ 1,5 triệu đồng trở xuống và thiếu hụt từ 3 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.

+ Khu vực thành thị: Là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ 2 triệu đồng trở xuống và thiếu hụt từ 3 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. - Chuẩn hộ cận nghèo + Khu vực nông thôn: Là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ 1,5 triệu đồng trở xuống và thiếu hụt dưới 3 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản. + Khu vực thành thị: Là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ 2 triệu đồng trở xuống và thiếu hụt dưới 3 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản. - Chuẩn hộ có mức số trung bình - Khu vực nông thôn: Là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 1,5 triệu đồng đến 2,25 triệu đồng.