Luận văn thạc sĩ hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại tỉnh bắc kạn

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại tỉnh Bắc Kạn, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Phạm Tiến Nam
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thu Nga
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh
• Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
• Đề tài: Hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 1.1. Cơ sở lý luận về quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước
• 1.2. Tổng quan về chi thường xuyên ngân sách nhà nước
• 1.3. Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước
• 1.4. Nội dung quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước
• 1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước
• 1.6. Cơ sở thực tiễn về quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước của một số địa phương
• 1.7. Kinh nghiệm quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại tỉnh Cao Bằng
• 1.8. Kinh nghiệm quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tỉnh Bắc Giang
• 1.9. Bài học kinh nghiệm về quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại tỉnh Bắc Kạn
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.4. Phương pháp xử lý thông tin
• 2.5. Phương pháp tổng hợp số liệu
• 2.6. Phương pháp phân tích thông tin
• 2.7. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.8. Nhóm chỉ tiêu phản ánh tình hình chi thường xuyên NSNN
• 2.9. Nhóm chỉ tiêu phản ánh quản lý chi thường xuyên NSNN
• 2.10. Nhóm chỉ tiêu phản ánh các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi thường xuyên NSNN
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI TỈNH BẮC KẠN
• 3.1. Khái quát tình hình kinh tế-xã hội tỉnh Bắc Kạn
• 3.2. Điều kiện tự nhiên
• 3.3. Tình hình kinh tế-xã hội
• 3.4. Tình hình thu chi ngân sách nhà nước tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2017-2019
• 3.5. Thực trạng công tác quản lý chi thường xuyên NSNN tại tỉnh Bắc Kạn
• 3.6. Tổ chức bộ máy quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước
• 3.7. Tình hình chi thường xuyên ngân sách nhà nước
• 3.8. Thực trạng quản lý chi thường xuyên NSNN tại tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2017-2019
• 3.9. Các nhân tố ảnh hưởng tới quản lý chi thường xuyên NSNN tại tỉnh Bắc Kạn
• 3.9.1. Các nhân tố khách quan
• 3.9.2. Các nhân tố chủ quan
• 3.10. Đánh giá công tác quản lý chi thường xuyên NSNN tại tỉnh Bắc Kạn
• 3.10.1. Kết quả đạt được
• 3.10.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TỈNH BẮC KẠN
• 4.1. Định hướng phát triển công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại tỉnh Bắc Kạn
• 4.2. Mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội tỉnh Bắc Kạn năm 2020 và những năm tiếp theo
• 4.3. Giải pháp hoàn thiện quản lý chi thường xuyên NSNN tại tỉnh Bắc Kạn trong giai đoạn tới
• 4.4. Giải pháp hoàn thiện quản lý việc lập, phân bổ và chấp hành dự toán chi thường xuyên NSNN
• 4.5. Giải pháp hoàn thiện tổ chức bộ máy và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức quản lý chi thường xuyên NSNN
• 4.6. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý kiểm soát, thanh toán các khoản chi thường xuyên ngân sách nhà nước
• 4.7. Một số giải pháp khác
• 4.8. Một số kiến nghị
• 4.8.1. Kiến nghị đối với Nhà nước
• 4.8.2. Kiến nghị đối với UBND tỉnh Bắc Kạn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước (NSNN) là một phần quan trọng trong hệ thống tài chính quốc gia. Quản lý ngân sách không chỉ đảm bảo việc phân bổ nguồn lực hợp lý mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Chi thường xuyên là khoản chi chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi NSNN, bao gồm các khoản chi cho hoạt động của bộ máy nhà nước, giáo dục, y tế và các dịch vụ công khác. Theo luật NSNN, chi thường xuyên được xác định là những khoản chi phục vụ cho hoạt động thường xuyên của các cơ quan nhà nước nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của nhà nước. Việc quản lý hiệu quả chi thường xuyên không chỉ giúp tiết kiệm ngân sách mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

1.1. Tổng quan về chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Chi thường xuyên NSNN là một phần không thể thiếu trong việc duy trì hoạt động của nhà nước. Theo thống kê, chi thường xuyên chiếm khoảng 40% tổng chi NSNN tại tỉnh Bắc Kạn trong giai đoạn 2017-2019. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý chi thường xuyên trong bối cảnh ngân sách còn hạn chế. Các khoản chi này chủ yếu phục vụ cho các lĩnh vực như giáo dục, y tế và an sinh xã hội. Tuy nhiên, thực trạng quản lý chi thường xuyên tại Bắc Kạn vẫn còn nhiều hạn chế, như việc phân bổ ngân sách chưa hợp lý và chưa sát với thực tế. Do đó, việc cải thiện quản lý chi thường xuyên là cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

II. Thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại tỉnh Bắc Kạn

Tình hình quản lý chi thường xuyên NSNN tại Bắc Kạn trong giai đoạn 2017-2019 cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù ngân sách nhà nước đã có sự gia tăng đáng kể, nhưng việc sử dụng ngân sách vẫn chưa đạt hiệu quả cao. Các khoản chi thường xuyên chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực thiết yếu như giáo dục và y tế, nhưng vẫn còn tồn tại tình trạng thất thoát và lãng phí. Theo báo cáo, tỷ lệ chi cho các hoạt động này vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của người dân. Việc đánh giá ngân sách cần được thực hiện thường xuyên để phát hiện và khắc phục kịp thời những hạn chế trong quản lý chi thường xuyên. Cần có các biện pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, từ đó đảm bảo sự phát triển bền vững cho tỉnh Bắc Kạn.

2.1. Đánh giá công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Đánh giá công tác quản lý chi thường xuyên NSNN tại Bắc Kạn cho thấy nhiều điểm yếu trong quy trình lập dự toán và phân bổ ngân sách. Các khoản chi thường xuyên chưa được cân đối hợp lý, dẫn đến tình trạng thiếu hụt ngân sách cho các lĩnh vực quan trọng. Hơn nữa, việc kiểm soát chi tiêu còn lỏng lẻo, gây ra tình trạng thất thoát và lãng phí. Để khắc phục tình trạng này, cần có sự cải cách trong chính sách tài chính và quản lý ngân sách, nhằm đảm bảo rằng các khoản chi được sử dụng hiệu quả và đúng mục đích. Việc áp dụng các công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách cũng là một giải pháp khả thi để nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý chi thường xuyên.

III. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại tỉnh Bắc Kạn

Để hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên NSNN tại Bắc Kạn, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Trước hết, cần nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý ngân sách, đảm bảo họ có đủ kiến thức và kỹ năng để thực hiện nhiệm vụ. Thứ hai, cần cải cách quy trình lập dự toán ngân sách, đảm bảo tính chính xác và hợp lý trong việc phân bổ ngân sách cho các lĩnh vực. Thứ ba, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát trong quản lý chi thường xuyên, nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm. Cuối cùng, việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách sẽ giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong công tác quản lý chi thường xuyên.

3.1. Định hướng phát triển công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước

Định hướng phát triển công tác quản lý chi thường xuyên NSNN tại Bắc Kạn cần tập trung vào việc cải thiện hiệu quả sử dụng ngân sách. Cần xây dựng một hệ thống quản lý ngân sách chặt chẽ, đảm bảo rằng các khoản chi được phân bổ hợp lý và đúng mục đích. Đồng thời, cần có các chính sách khuyến khích tiết kiệm và chống lãng phí trong chi tiêu ngân sách. Việc tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong giám sát chi tiêu ngân sách cũng là một giải pháp quan trọng, giúp nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm trong quản lý ngân sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường hiện đại, ngân sách nhà nước (NSNN) giữ vai trò then chốt trong việc cung cấp tài chính cho bộ máy quản lý nhà nước và điều tiết vĩ mô nền kinh tế. Tỷ trọng chi NSNN trên GDP toàn cầu đã tăng từ khoảng 10% đầu thế kỷ XX lên 20-25% trong thế kỷ XXI, cho thấy tầm quan trọng ngày càng lớn của công tác quản lý ngân sách. Trong đó, chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn và có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển kinh tế-xã hội. Tỉnh Bắc Kạn, với đặc thù là tỉnh miền núi có hơn 86% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp chiếm khoảng 29-30% cơ cấu kinh tế, đang đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý chi thường xuyên NSNN.

Theo báo cáo kinh tế - xã hội của UBND tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2017-2019, tổng thu NSNN đạt hơn 9.910 tỷ đồng, tăng 1,26 lần so với năm 2017. Chi thường xuyên NSNN chiếm khoảng 40% tổng chi ngân sách, tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực giáo dục, y tế, kế hoạch hóa gia đình và công tác giảm nghèo. Tuy nhiên, việc lập dự toán chi thường xuyên chưa sát thực tế, phân bổ chưa cân đối và định mức chi chưa phù hợp đã gây khó khăn trong công tác kế toán và quyết toán. Do đó, việc hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên NSNN tại tỉnh Bắc Kạn là cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, tiết kiệm và chống thất thoát.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chi thường xuyên NSNN tại Bắc Kạn giai đoạn 2017-2019, xác định các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhằm đảm bảo sử dụng ngân sách hiệu quả, phù hợp với điều kiện kinh tế-xã hội địa phương. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ hoạt động quản lý chi thường xuyên NSNN trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn trong giai đoạn từ năm 2017 đến 2019, với số liệu sơ cấp thu thập năm 2020. Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc hệ thống hóa lý luận và thực tiễn quản lý chi thường xuyên NSNN, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý địa phương trong hoạch định chính sách tài chính.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý kinh tế, tài chính công và quản lý ngân sách nhà nước, trong đó có:

• Lý thuyết quản lý ngân sách nhà nước: Nhấn mạnh vai trò của NSNN trong việc phân phối và sử dụng nguồn lực tài chính nhằm thực hiện các chức năng quản lý nhà nước và phát triển kinh tế-xã hội. NSNN được phân thành ngân sách trung ương và ngân sách địa phương, với các đặc điểm như tính pháp lý, tính dự toán và tính giai cấp.

• Lý thuyết chi ngân sách nhà nước: Phân loại chi NSNN thành chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển, trong đó chi thường xuyên là các khoản chi có thời hạn tác động ngắn, phục vụ các hoạt động quản lý, sự nghiệp kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh. Chi thường xuyên được phân thành các nhóm như tiền lương, mua hàng hóa dịch vụ, trợ cấp xã hội, chi khác.

• Mô hình quản lý chi thường xuyên NSNN: Bao gồm các khâu lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán và kiểm soát chi thường xuyên. Quản lý chi thường xuyên phải tuân thủ các nguyên tắc như quản lý theo dự toán, tiết kiệm hiệu quả, chi trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: ngân sách nhà nước, chi thường xuyên ngân sách, quản lý chi thường xuyên, dự toán ngân sách, quyết toán ngân sách, kiểm soát chi ngân sách.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo thu chi ngân sách tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2017-2019, các văn bản pháp luật liên quan đến quản lý ngân sách, tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước về quản lý chi NSNN. Dữ liệu sơ cấp được thu thập năm 2020 thông qua khảo sát 39 cán bộ quản lý và 433 đơn vị sử dụng ngân sách trên địa bàn tỉnh.

• Phương pháp chọn mẫu: Phương pháp chọn mẫu khảo sát toàn bộ 433 đơn vị sử dụng ngân sách và chọn mẫu có chủ đích 39 cán bộ quản lý đại diện cho các cơ quan hành chính, Sở Tài chính, Kho bạc Nhà nước tỉnh Bắc Kạn.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng công cụ Excel để xử lý dữ liệu, áp dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích dãy số theo thời gian để đánh giá biến động chi thường xuyên NSNN qua các năm. Phương pháp so sánh được dùng để đối chiếu thực trạng quản lý chi thường xuyên với các tiêu chuẩn và kinh nghiệm từ các địa phương khác. Phân tích tổng hợp giúp làm rõ các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý chi thường xuyên.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập dữ liệu giai đoạn 2017-2019, khảo sát sơ cấp năm 2020, phân tích và đề xuất giải pháp trong năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình chi thường xuyên NSNN tại Bắc Kạn gia tăng và chiếm tỷ trọng lớn: Chi thường xuyên chiếm khoảng 40% tổng chi ngân sách tỉnh trong giai đoạn 2017-2019, với tổng thu ngân sách đạt hơn 9.910 tỷ đồng, tăng 26% so với năm 2017. Chi thường xuyên tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực giáo dục, y tế, kế hoạch hóa gia đình và công tác giảm nghèo.

2. Lập dự toán chi thường xuyên chưa sát thực tế: Việc lập dự toán chi thường xuyên chưa phản ánh chính xác nhu cầu thực tế, dẫn đến phân bổ ngân sách chưa cân đối và định mức chi chưa phù hợp. Kết quả khảo sát cho thấy chất lượng dự toán được đánh giá ở mức trung bình đến tốt, nhưng vẫn còn tồn tại sai lệch giữa dự toán và thực hiện.

3. Chấp hành dự toán và quyết toán chi thường xuyên còn hạn chế: Tỷ lệ thực hiện chi thường xuyên so với dự toán giao hàng năm đạt khoảng 73,8% tại một số địa phương tương tự, cho thấy việc chấp hành dự toán chưa nghiêm túc. Công tác quyết toán được thực hiện đầy đủ, kịp thời nhưng vẫn còn tồn tại sai sót trong hồ sơ, chứng từ.

4. Kiểm soát, thanh tra chi thường xuyên chưa chặt chẽ: Công tác kiểm soát chi thường xuyên qua Kho bạc Nhà nước và các cơ quan chức năng được thực hiện nhưng chưa đồng bộ và thiếu sự phối hợp hiệu quả. Số tiền sai phạm qua thanh tra, kiểm tra vẫn chiếm tỷ lệ đáng kể, phản ánh công tác quản lý còn nhiều bất cập.

5. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi thường xuyên: Qua khảo sát, các nhân tố chủ quan như sự lãnh đạo, chỉ đạo của chính quyền địa phương, năng lực cán bộ quản lý, tổ chức bộ máy quản lý chi NSNN được đánh giá có ảnh hưởng lớn. Các nhân tố khách quan như cơ chế, chính sách, tình hình kinh tế và công nghệ quản lý cũng đóng vai trò quan trọng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trong quản lý chi thường xuyên tại Bắc Kạn xuất phát từ điều kiện kinh tế khó khăn, đặc thù dân cư đa dân tộc, cơ sở vật chất hạn chế và năng lực cán bộ quản lý chưa đồng đều. Việc lập dự toán chưa sát thực tế do thiếu thông tin chính xác và chưa áp dụng đầy đủ các định mức chi tiêu hợp lý. So với các tỉnh miền núi có điều kiện tương tự như Cao Bằng và Bắc Giang, Bắc Kạn còn nhiều điểm cần cải thiện trong công tác kiểm soát và quyết toán chi thường xuyên.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ trọng chi thường xuyên so với tổng chi ngân sách qua các năm, bảng so sánh dự toán và thực hiện chi thường xuyên, cũng như biểu đồ đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến quản lý chi thường xuyên. Những kết quả này cho thấy cần thiết phải nâng cao chất lượng lập dự toán, tăng cường kiểm soát và cải thiện năng lực cán bộ để đảm bảo sử dụng ngân sách hiệu quả, tiết kiệm và minh bạch.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện công tác lập và phân bổ dự toán chi thường xuyên: Cần xây dựng hệ thống thông tin chính xác, cập nhật thường xuyên để lập dự toán sát với nhu cầu thực tế. Áp dụng các định mức chi tiêu khoa học, phù hợp với đặc thù địa phương. Thời gian thực hiện: ngay trong các kỳ lập dự toán hàng năm. Chủ thể thực hiện: Sở Tài chính, UBND tỉnh.

2. Nâng cao năng lực và chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý chi NSNN: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ quản lý ngân sách, đặc biệt là kỹ năng lập dự toán, kiểm soát chi và quyết toán. Thời gian: liên tục, ưu tiên trong 2 năm tới. Chủ thể: Sở Nội vụ, Sở Tài chính phối hợp với các cơ sở đào tạo.

3. Tăng cường công tác kiểm soát, thanh tra, kiểm tra chi thường xuyên: Xây dựng quy trình kiểm soát chặt chẽ, phối hợp hiệu quả giữa Kho bạc Nhà nước, cơ quan tài chính và các đơn vị sử dụng ngân sách. Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và giám sát chi ngân sách. Thời gian: triển khai ngay và duy trì thường xuyên. Chủ thể: Kho bạc Nhà nước, Thanh tra tỉnh, Sở Tài chính.

4. Hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý chi thường xuyên NSNN: Rà soát, sắp xếp lại bộ máy quản lý ngân sách theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phân định rõ trách nhiệm, quyền hạn từng cấp, từng phòng ban. Thời gian: trong vòng 1-2 năm. Chủ thể: UBND tỉnh, Sở Nội vụ.

5. Đẩy mạnh công khai, minh bạch và giám sát của cộng đồng: Tăng cường công khai thông tin về dự toán, chấp hành và quyết toán chi thường xuyên để người dân và các tổ chức đoàn thể tham gia giám sát, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý. Thời gian: thực hiện ngay và duy trì liên tục. Chủ thể: UBND tỉnh, các cơ quan truyền thông, tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và cán bộ quản lý ngân sách các cấp tỉnh Bắc Kạn: Giúp hiểu rõ thực trạng, các nhân tố ảnh hưởng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chi thường xuyên NSNN, từ đó áp dụng vào công tác quản lý hàng ngày.

2. Các cơ quan tài chính, Kho bạc Nhà nước và Thanh tra tỉnh: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện quy trình kiểm soát, thanh tra, kiểm tra chi ngân sách, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả sử dụng ngân sách.

3. Các nhà nghiên cứu, học viên cao học ngành quản lý kinh tế, tài chính công: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý luận và thực tiễn quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại địa phương miền núi, giúp phát triển nghiên cứu sâu hơn.

4. Các tổ chức xã hội, đoàn thể và cộng đồng dân cư: Nâng cao nhận thức về vai trò giám sát chi ngân sách, từ đó tham gia tích cực vào quá trình quản lý, góp phần xây dựng nền tài chính công minh bạch, hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Chi thường xuyên ngân sách nhà nước là gì?
   Chi thường xuyên là các khoản chi có thời hạn tác động ngắn, phục vụ hoạt động quản lý nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội và thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên về phát triển kinh tế-xã hội, quốc phòng, an ninh. Ví dụ như chi tiền lương, mua sắm vật tư, chi hoạt động sự nghiệp.

2. Tại sao quản lý chi thường xuyên NSNN lại quan trọng đối với tỉnh Bắc Kạn?
   Bắc Kạn là tỉnh miền núi với điều kiện kinh tế khó khăn, chi thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách. Quản lý tốt chi thường xuyên giúp sử dụng nguồn lực hiệu quả, đảm bảo các hoạt động thiết yếu như giáo dục, y tế, giảm nghèo được thực hiện đúng mục tiêu.

3. Những khó khăn chính trong quản lý chi thường xuyên tại Bắc Kạn là gì?
   Khó khăn gồm lập dự toán chưa sát thực tế, phân bổ ngân sách chưa cân đối, năng lực cán bộ quản lý hạn chế, công tác kiểm soát và quyết toán còn nhiều sai sót, cơ sở vật chất và công nghệ quản lý chưa đồng bộ.

4. Giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả quản lý chi thường xuyên?
   Các giải pháp gồm hoàn thiện lập dự toán, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường kiểm soát và thanh tra, cải tổ bộ máy quản lý, đẩy mạnh công khai minh bạch và giám sát cộng đồng.

5. Làm thế nào để giám sát chi thường xuyên ngân sách hiệu quả hơn?
   Cần công khai thông tin chi ngân sách, tạo điều kiện cho các tổ chức xã hội và người dân tham gia giám sát, sử dụng công nghệ thông tin để theo dõi và báo cáo kịp thời, đồng thời tăng cường vai trò của các cơ quan thanh tra, kiểm toán.

Kết luận

• Chi thường xuyên NSNN tại tỉnh Bắc Kạn chiếm khoảng 40% tổng chi ngân sách, tập trung vào các lĩnh vực thiết yếu như giáo dục, y tế và giảm nghèo.
• Việc lập dự toán chi thường xuyên chưa sát thực tế, phân bổ ngân sách chưa hợp lý, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng ngân sách.
• Các nhân tố chủ quan như năng lực cán bộ, sự lãnh đạo và tổ chức bộ máy quản lý đóng vai trò quyết định trong hiệu quả quản lý chi thường xuyên.
• Công tác kiểm soát, thanh tra và quyết toán chi thường xuyên còn nhiều hạn chế, cần được tăng cường để hạn chế thất thoát, lãng phí.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ về lập dự toán, nâng cao năng lực cán bộ, cải tổ bộ máy quản lý, tăng cường kiểm soát và minh bạch nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên NSNN tại Bắc Kạn trong giai đoạn tới.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan quản lý tỉnh Bắc Kạn cần triển khai ngay các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật dữ liệu để điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế-xã hội địa phương. Đề nghị các đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững tỉnh Bắc Kạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước. 4 Chương 2: Phương pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại tỉnh Bắc Kạn. Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại tỉnh Bắc Kạn.

5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CHI THƢỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1. Cơ sở lý luận về quản lý chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc 1. Tổng quan về chi thường xuyên ngân sách nhà nước 1. Ngân sách nhà nước a.

Khái niệm về ngân sách nhà nước Ngân sách nhà nước (NSNN) là một phạm trù kinh tế, phạm trù lịch sử và là một bộ phận trong hệ thống tài chính. Thuật ngữ "Ngân sách nhà nước" được sử dụng rộng rãi trong đời sống kinh tế - xã hội ở mọi quốc gia. Có nhiều quan niệm khác nhau về NSNN và chưa có sự thống nhất cả trong và ngoài nước. Theo Raymond Muzellec trong Finances Publiques (Tài chính công, Paris, 1995), định nghĩa: “Ngân sách Nhà nước là một văn kiện chính trị, pháp lý và tài chính thống kê toàn bộ các khoản thu và các khoản chi của nhà nước”.

Graham và William trong Từ điển tài chính quốc tế (London, 1999), định nghĩa: “Ngân sách là việc dự kiến trước các thu nhập và chi tiêu cho một thời kỳ trong tương lai, khác với tài khoản chỉ phản ánh các giao dịch tài chính sau khi nghiệp vụ đã phát sinh”. Theo luật NSNN năm 2015, định nghĩa: “Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước trong dự toán đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của nhà nước”. Từ các quan điểm khác nhau về NSNN, ta có thể kết luận rằng: NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước được hình thành theo trình tự pháp định và thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước. Phân loại ngân sách nhà nước Theo Điều 6 - Luật NSNN năm 2015, ngân sách nhà nước bao gồm: ngân sách trung ương (NSTW) và ngân sách địa phương (NSĐP).

- Ngân sách trung ương: là ngân sách của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và các cơ quan khác ở trung ương. 6 - Ngân sách địa phương: Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính các cấp có Hội đồng Nhân dân (HĐND) và Ủy ban Nhân dân (UBND). Đặc điểm của ngân sách nhà nước NSNN là nguồn lực để nuôi dưỡng bộ máy nhà nước và là công cụ hữu ích để nhà nước thực hiện nhiệm vụ quản lý và điều tiết vĩ mô nền kinh tế và giải quyết các vấn đề của xã hội. NSNN có các đặc điểm sau: Thứ nhất, việc tạo lập và sử dụng quỹ NSNN luôn gắn liền với quyền lực kinh tế - chính trị của Nhà nước, được Nhà nước tiến hành trên cơ sở những luật lệ nhất định.

Thứ hai, NSNN luôn gắn chặt với sở hữu Nhà nước và luôn chứa đựng lợi ích chung, lợi ích công cộng. Thứ ba, NSNN là một bản dự toán thu chi. Các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm lập NSNN và đề ra các thông số quan trọng có liên quan đến chính sách mà Chính phủ phải thực hiện trong năm tài khóa tiếp theo. Thứ tư, NSNN luôn gắn liền với tính giai cấp.

Quyền quyết định thu-chi của NSNN chủ yếu do người đứng đầu nhà nước quyết định. Hiện nay, việc lập dự toán, thảo luận và phê chuẩn NSNN được thực hiện bởi cơ quan pháp quyền, quyền quyết định là người dân được thực hiện thông qua Quốc hội. Chi ngân sách nhà nước a. Khái niệm chi NSNN Theo Phạm Văn Khoan (2010), chi NSNN là một phạm trù kinh tế tồn tại khách quan gắn liền với sự tồn tại của nhà nước.

Chi NSNN là việc nhà nước phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm đảm bảo điều kiện vật chất để duy trì sự hoạt động và thực hiện các chức năng đáp ứng nhu cầu đời sống kinh tế-xã hội dựa trên các nguyên tắc nhất định. Về bản chất: Chi NSNN được hiểu là quá trình phân phối lại các nguồn tài chính đã được tập trung vào NSNN và đưa chúng đến mục đích sử dụng. Chính vì vậy, chi NSNN được hiểu là những việc cụ thể không chỉ dừng lại ở các định hướng mà phải phân bổ cho từng mục tiêu, từng hoạt động và từng công việc cụ thể thuộc chức năng quản lý của nhà nước. 7 Như vậy, chi NSNN là quá trình phân phối lại các nguồn tài chính đã được tập trung vào quỹ NSNN cho từng mục tiêu, từng hoạt động, từng công việc cụ thể thuộc chức năng của nhà nước (Luật Ngân sách, năm 2015).

Từ khái niệm trên, cho thấy: - Quyền quyết định của chi NSNN là do nhà nước (Quốc hội, Chính phủ hay cơ quan nhà nước được ủy quyền) quyết định. -Chi NSNN không mang tính lợi nhuận, chú trọng đến lợi ích của cộng đồng, lợi ích xã hội. Đặc điểm chi NSNN Chi NSNN thực hiện vai trò của nhà nước, được coi là công cụ để nhà nước điều hành nền kinh tế theo những mục đích nhất định, góp phần thúc đẩy kinh tế và giải quyết những vấn đề về kinh tế-xã hội và khắc phục các khuyết tật của thị trường. Do vậy, chi NSNN có những đặc điểm sau: -Chi NSNN gắn với bộ máy nhà nước và những nhiệm vụ kinh tế, chính trị, xã hội mà nhà nước đảm đương trong từng thời kỳ.

Phạm vi và mức độ của chi NSNN phụ thuộc vào những nhiệm vụ cụ thể của nhà nước trong từng giai đoạn phát triển của kinh tế - xã hội. - Chi NSNN gắn với quyền lực nhà nước. - Các khoản chi của NSNN được xem xét hiệu quả trên tầm vĩ mô. - Các khoản chi của NSNN mang tính chất không hoàn trả trực tiếp.

Điều này thể hiện ở chỗ không phải mọi khoản thu với mức độ và số lượng của những địa chỉ cụ thể đều được hoàn lại dưới các hình thức các khoản chi NSNN. - Các khoản chi của NSNN gắn chặt với sự vận động của các phạm trù giá trị khác như giá cả, lãi suất, tỷ giá hối đoái, tiền lương, tín dụng… (đây là các phạm trù thuộc lĩnh vực tiền tệ). Phân loại chi NSNN Tùy thuộc vào các mục tiêu khác nhau mà chi NSNN có các cách phân loại sau: * Theo tổ chức hành chính: Theo cách phân loại này ngân sách được phân loại theo đơn vị dự toán các cấp bao gồm; cấp I; cấp II; cấp III nhằm làm rõ trách nhiệm từng cấp trong quản lý ngân sách nói chung và kế toán, kiểm toán và quyết toán ngân sách Nhà nước nói riêng. 8 - Đơn vị dự toán cấp I: là đơn vị trực tiếp nhận dự toán ngân sách hàng năm do Thủ tướng Chính phủ hoặc UBND giao.

Đơn vị dự toán cấp I thực hiện phân bổ, giao dự toán ngân sách cho đơn vị cấp dưới trực thuộc, chịu trách nhiệm trước nhà nước về việc tổ chức, thực hiện công tác kế toán và quyết toán ngân sách của đơn vị mình và công tác kế toán và quyết toán ngân sách của các đơn vị dự toán cấp dưới trực thuộc. - Đơn vị dự toán cấp II: là đơn vị cấp dưới đơn vị dự toán cấp I, được đơn vị toán cấp I giao dự toán và phân bổ dự toán được giao cho đơn vị toán cấp III (trường hợp được uỷ quyền của đơn vị dự toán cấp I), chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện công tác kế toán và quyết toán ngân sách của đơn vị mình và công tác kế toán và quyết toán của các đơn vị toán cấp dưới. - Đơn vị dự toán cấp III: là đơn vị trực tiếp sử dụng ngân sách, được đơn vị toán cấp I hoặc cấp II giao dự toán ngân sách, có trách nhiệm tổ chức, thực hiện công tác kế toán và quyết toán ngân sách của đơn vị mình và đơn vị sử dụng ngân sách trực thuộc (nếu có). - Đơn vị cấp dưới của đơn vị dự toán cấp III: được nhận kinh phí để thực hiện phần công việc cụ thể, khi chi tiêu phải thực hiện kế toán và quyết toán.

*Theo ngành nghề kinh tế quốc dân Phân loại theo tiêu thức này là dựa vào chức năng của Chính phủ đối với nền kinh tế-xã hội thể hiện qua 20 ngành kinh tế quốc dân, như: Nông nghiệp - lâm nghiệp - thủy lợi; thủy sản; công nghiệp khai thác mỏ; công nghiệp chế biến; xây dựng; khách sạn nhà hàng và du lịch; giao thông vận tải, kho bãi và thông tin liên lạc; tài chính, tín dụng; khoa học và công nghệ; quản lý nhà nước và an ninh quốc phòng; giáo dục và đào tạo; y tế và các hoạt động xã hội; hoạt động văn hoá và thể thao. Phân loại theo ngành kinh tế quốc dân nhằm so sánh chi ngân sách giữa các nước được thuận lợi theo Hệ thống tài khoản quốc gia (SNA) và cẩm nang Thống kê Tài chính của chính phủ (GFS) do Liên h ợp quốc xây dựng. T h e o c ách phân loại này giúp cho việc phân tích chính sách chi ngân sách phù hợp với chức năng, nhiệm vụ cụ thể của nhà nước trong từng thời kỳ. 9 * Theo nội dung kinh tế của các khoản chi Căn cứ vào nội dung kinh tế của các khoản chi mà chi NSNN có thể chia ra thành các nhóm, tiểu nhóm, mục, tiểu mục chi ngân sách.

Theo cách phân loại này thì các khoản chi được chia thành: Chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển và chi khác. -Chi thường xuyên là những khoản chi có thời hạn tác động ngắn thường dưới một năm. Nhìn chung, đây là các khoản chi chủ yếu phục vụ cho chức năng quản lý và điều hành xã hội một cách thường xuyên của nhà nước như: Quốc phòng, an ninh, sự nghiệp giáo dục, đào tạo, y tế, văn hoá thông tin, thể dục thể thao, khoa học công nghệ, hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam.Thuộc loại chi thường xuyên gồm các nhóm, mục chi sau đây: + Chi thanh toán cho cá nhân như tiền lương; tiền công; phụ cấp lương; học bổng sinh viên; tiền thưởng; phúc lợi tập thể; các khoản đóng góp như: bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn.