Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu. Chương 2: Hiến pháp năm 2013 và tinh thần của Hiến pháp là cơ sở lý luận hoàn thiện pháp luật về bảo đảm quyền của ngƣời lao động. Chương 3: Quá trình phát triển và thực trạng pháp luật về bảo đảm quyền của ngƣời lao động ở Việt Nam hiện nay theo tinh thần của Hiến pháp năm 2013. Chương 4: Quan điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật về bảo đảm quyền của ngƣời lao động theo tinh thần của Hiến pháp năm 2013.
6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU Con ngƣời khác loài vật ở chỗ phải lao động, đồng thời lao động cũng là yếu tố cơ bản cho việc phát triển xã hội và phát triển con ngƣời. Vì vậy, bất cứ chế độ nào cũng cần phải quan tâm đến vấn đề lao động của con ngƣời. Quyền của con ngƣời trong lao động đƣợc cộng đồng quốc tế công nhận trên phạm vi toàn cầu kể từ khi có UDHR, ICCPR, ICESCR. ILO đã cụ thể hóa các quyền của NLĐ thông qua 189 Công ƣớc.
Từ tầm quan trọng đó, nghiên cứu pháp luật về bảo đảm quyền của NLĐ luôn là đề tài cho các học giả, các chuyên gia nghiên cứu góp phần thúc đẩy các quốc gia thành viên thực hiện các nghĩa vụ ghi nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm các quyền của NLĐ trong thực tiễn. Cho đến nay, rất nhiều đề tài nghiên cứu, sách, báo, tạp chí đã đề cập đến các vấn đề, các khía cạnh liên quan pháp luật bảo đảm quyền của NLĐ ở các góc độ tiếp cận khác nhau. Trên cơ sở nghiên cứu các tài liệu, các công trình của các tác giả trong và ngoài nƣớc, luận án khái quát đánh giá và phân tích các công trình nghiên cứu có liên quan thành nhóm các công trình nghiên cứu những vấn đề chung về bảo đảm quyền con ngƣời theo tinh thần của Hiến pháp năm 2013, nhóm các công trình nghiên cứu những vấn đề về bảo đảm quyền của ngƣời lao động theo tinh thần của Hiến pháp năm 2013, và nhóm các công trình ở nƣớc ngoài nghiên cứu những vấn đề về bảo đảm quyền của ngƣời lao động nh m tránh đƣợc sự trùng lặp về góc độ tiếp cận cũng nhƣ nội dung. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài 1.
Nhóm các công trình nghiên cứu những vấn đề chung về bảo đảm quyền con người theo tinh thần của Hiến pháp năm 2013 Hiến pháp năm 2013 xác định rõ ràng các quyền của NLĐ, và theo GS. Hoàng Thị Kim Quế trong bài “Nghĩa vụ của con người, công dân: Những vấn đề đặt ra trong việc sửa đổi, bổ sung Hiến pháp 1992” đăng trên Tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 18 năm 2012, Hiến pháp thể hiện vai trò, giá trị, công năng thiết thực và uy tín của hiến pháp trong việc bảo vệ, bảo đảm các quyền, tự do của con ngƣời [89, tr. Trong bài “Những chế định mới về quyền con người trong Hiến pháp năm 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2013” đăng trên Tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 24 năm 2014, tác giả Hoàng Văn Nghĩa cũng đƣa ra biện pháp rà soát hệ thống pháp luật và chính sách, bao gồm việc sửa đổi, bổ sung BLLĐ, Luật BHXH và nhấn mạnh trách nhiệm thi hành Hiến pháp và tôn trọng, bảo đảm và thực hiện quyền con ngƣời nói chung trƣớc hết thuộc về các cơ quan nhà nƣớc [77, tr. Theo tác giả Chu Hồng Thanh trong bài Hiến pháp năm 2013 với việc thực thi các điều ước quốc tế về quyền con người của Việt Nam, Hiến pháp năm 2013 đã củng cố hầu hết các quyền, trong đó gồm có quyền về lao động – việc làm (Điều 35), quy định rõ hơn hoặc tách thành các điều riêng cho phù hợp với các quy định trong các điều ƣớc quốc tế về nhân quyền [96, tr.
Hoàng Hùng Hải nhận định trong bài Bảo đảm quyền con người: Tư tưởng chủ đạo của Hiến pháp năm 2013, Hiến pháp năm 2013 lấy tƣ tƣởng, quyết tâm bảo đảm ngày càng tốt hơn quyền con ngƣời làm tƣ tƣởng chủ đạo, xuyên suốt trong quá trình sửa đổi, xây dựng Hiến pháp. Đi đôi với củng cố, phát triển quyền con ngƣời trong xây dựng Hiến pháp, Đảng, Nhà nƣớc và nhân dân ta đang nỗ lực phấn đấu đƣa những quy định của Hiến pháp vào thực hiện trong thực tiễn cuộc sống [47, tr. Trong bài Quy định hiến pháp năm 2013 về khiếu nại, tố cáo & những yêu cầu đặt ra trong việc hoàn thiện pháp luật về khiếu nại, tố cáo của GS. Nguyễn Đăng Dung, hoạt động giải quyết khiếu nại của công dân, cơ quan, tổ chức chính là biện pháp hữu hiệu nh m bảo đảm quyền khiếu nại của nhân dân đƣợc thực hiện trên thực tế, qua đó bảo vệ, khôi phục các quyền và lợi ích hợp pháp của họ khi bị xâm hại bởi các quyết định hành chính, hành vi hành chính của các chủ thể quản lý hành chính nhà nƣớc.
Đồng thời, thực hiện tốt hoạt động này còn giúp các cơ quan nhà nƣớc phát hiện những sai lầm, hạn chế trong hoạt động của mình để kịp thời uốn nắn, sửa chữa nh m nâng cao hiệu quả quản lý nhà nƣớc [21, tr. Trong bài Vai trò bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân của tòa án theo Hiến pháp năm 2013, GS. Nguyễn Đăng Dung nhìn nhận, một trong những thành công lớn của Hiến pháp năm 2013 là việc quy định tòa án bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con ngƣời; bởi nếu không nâng cấp tòa án trở thành nơi thực hiện quyền tƣ pháp bảo vệ công lý, thì những quy định về nhân quyền của Hiến pháp có nguy cơ trở thành những tuyên bố chung chung một cách hình thức, mà không có hiệu lực thực thi. Ngƣợc lại, nếu không có quy định một cách rõ ràng 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quyền con ngƣời trong Hiến pháp, thì tòa án cũng không có phƣơng hƣớng rõ rệt cho việc bảo vệ [24, tr.
Trong bài “Vai trò của tòa án trong việc bảo vệ quyền công dân” của Đặng Công Cƣờng đăng trên Tạp chí Tòa án nhân dân số 22 năm 2013, tác giả nêu cơ sở lý luận về vai trò của tòa án trong việc bảo vệ quyền công dân và kiến nghị một số giải pháp nâng cao vai trò của tòa án, trong đó yêu cầu Hiến pháp cần quy định trao quyền xét xử hành vi vi hiến của cơ quan lập pháp và cơ quan hành pháp cho tòa án [16, tr. Trong bài “Bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong pháp luật hành chính Việt Nam (Một số vấn đề có tính phương pháp luận, định hướng nghiên cứu” đăng trên Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học số 28 năm 2012, các tác giả Phạm Hồng Thái và Nguyễn Thị Thu Hƣơng nhận định, bảo đảm các quyền con ngƣời, quyền công dân là việc tạo ra các tiền đề, điều kiện về chính trị, kinh tế, xã hội, pháp lý và tổ chức để cá nhân, công dân, các tổ chức của công dân thực hiện đƣợc các quyền, tự do, lợi ích chính đáng của họ đã đƣợc pháp luật ghi nhận [93, tr. Nhóm các công trình nghiên cứu những vấn đề về bảo đảm quyền của người lao động theo tinh thần của Hiến pháp năm 2013 Nội dung của nhiều công ƣớc ILO đã đƣợc các nhà làm luật đƣa vào Hiến pháp năm 2013. Các nhà khoa học đã có nhiều công trình nghiên cứu về quyền của ngƣời lao động theo Hiến pháp năm 2013, về quyền của ngƣời lao động theo các công ƣớc của ILO.
Đề tài nghiên cứu khoa học: “Hoàn thiện pháp luật lao động Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế” năm 2007 do PGS. Lê Thị Hoài Thu làm chủ nhiệm đã nghiên cứu những nội dung cơ bản của pháp luật lao động Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế thế giới. Trên cơ sở đó, đề tài chỉ ra lợi ích của các bên trong quan hệ lao động và đƣa ra thực trạng pháp luật lao động Việt Nam trong những năm qua để từ đó thấy đƣợc sự bất cập cả về mặt lập pháp cũng nhƣ thực tiễn thực hiện. Đồng thời đƣa ra một số nhận xét và phƣơng hƣớng khắc phục những bất hợp lý trong quy định hiện hành, bổ sung, sửa đổi hoặc tách BLLĐ thành những đạo luật riêng, xây dựng LCĐ nh m hoàn thiện pháp luật lao động và quyền công đoàn của NLĐ trong xu thế hội nhập khu vực và thế giới.
Đề tài khoa học cấp trƣờng (Đại học luật TP. Hồ Chí Minh): “Quyền con người của NLĐ trong Luật lao động Việt Nam” nghiệm thu vào tháng 12/2010 do TS. Lê Thị 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thúy Hƣơng làm chủ nhiệm đã nghiên cứu, phân tích thực trạng về sự bảo đảm quyền con ngƣời của NLĐ, chỉ ra những hạn chế, bất cập còn tồn tại cần khắc phục. Từ những nghiên cứu đó, đề tài đã đƣa ra những kiến nghị nh m hoàn thiện pháp luật lao động ở góc độ bảo đảm quyền con ngƣời của NLĐ.
Đề tài nghiên cứu khoa học với mã số QG.33: “Pháp luật về quan hệ lao động Việt Nam - thực trạng và phương hướng hoàn thiện” năm 2012 do PGS. Lê Thị Hoài Thu làm chủ nhiệm đã nghiên cứu làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận cơ bản về quan hệ lao động nhƣ: cách tiếp cận, quan niệm hiện nay, chủ đề, đặc điểm, điều kiện tồn tại và phát triển, yêu cầu của việc điều chỉnh pháp luật. Đề tài cũng đã tham khảo các công ƣớc, khuyến nghị có liên quan của ILO, qui định của pháp luật một số nƣớc về quan hệ lao động làm cơ sở cho việc hoàn thiện pháp luật về quan hệ lao động ở Việt Nam. Đánh giá thực trạng pháp luật về quan hệ lao động ở Việt Nam, chỉ ra những nội dung còn hạn chế, thiếu sót, chƣa phù hợp.
Từ đó, đề tài luận giải về nhu cầu hoàn thiện các qui định của pháp luật về quan hệ lao động ở Việt Nam.