Hoàn Thiện Kiểm Toán Tài Sản Cố Định Trong Kiểm Toán Báo Cáo Tài Chính

Khóa luận phân tích quy trình kiểm toán tài sản cố định trong báo cáo tài chính của KPMG, cung cấp cái nhìn sâu sắc về kiểm toán kế toán.

• Tác giả: Lê Bá Nhật Thắng
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Thu Hà
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kế toán - Kiểm toán
• Đề tài: Hoàn Thiện Kiểm Toán Tài Sản Cố Định Trong Báo Cáo Tài Chính
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KIỂM TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP THỰC HIỆN
• 1.1. Tổng quan về Tài sản cố định
• 1.2. Khái niệm và phân loại TSCĐ
• 1.3. Điều kiện ghi nhận TSCĐ và kế toán ghi tóm tắt
• 1.4. Các sai sót thường gặp đối với Tài sản cố định
• 1.5. Kiểm soát nội bộ đối với TSCĐ tại doanh nghiệp
• 1.6. Mục tiêu kiểm toán TSCĐ
• 1.7. Quy trình kiểm toán TSCĐ do kiểm toán độc lập thực hiện
• 1.7.1. Lập kế hoạch kiểm toán
• 1.7.2. Giai đoạn thực hiện kiểm toán
• 1.7.3. Kết thúc kiểm toán
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO CÔNG TY TNHH KPMG
• 2.1. Giới thiệu về Công ty TNHH KPMG
• 2.2. Lịch sử hình thành và phát triển của Công ty
• 2.3. Đặc điểm hoạt động của Công ty
• 2.4. Tình hình và kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty TNHH kiểm toán KPMG thực hiện
• 2.5. Quy trình kiểm toán chung tại Công ty TNHH kiểm toán KPMG thực hiện văn phòng Hà Nội
• 2.6. Thực trạng kiểm toán TSCĐ trong kiểm toán BCTC do Công ty KPMG thực hiện
• 2.7. Lập kế hoạch kiểm toán
• 2.8. Thực hiện kế hoạch kiểm toán
• 2.9. Kết thúc kiểm toán
• 2.10. Đánh giá thực trạng quy trình kiểm toán khoản mục tài sản cố định trong kiểm toán báo cáo tài chính
• 2.11. Nguyên nhân cho những hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN QUY TRÌNH KIỂM TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN KPMG THỰC HIỆN
• 3.1. Định hướng phát triển của Công ty TNHH kiểm toán KPMG thực hiện và sự cần thiết hoàn thiện kiểm toán tài sản cố định tại Công ty TNHH kiểm toán KPMG thực hiện
• 3.2. Các giải pháp mang tính chuyên môn
• 3.3. Hoàn thiện vận dụng các thủ tục phân tích
• 3.4. Hoàn thiện áp dụng tính trọng yếu
• 3.5. Kiến nghị với các cơ quan Nhà nước có liên quan
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hoàn Thiện Kiểm Toán Tài Sản Cố Định

Kiểm toán tài sản cố định là một phần quan trọng trong báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Tài sản cố định, bao gồm cả hữu hình và vô hình, đóng vai trò quyết định trong việc đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp. Việc hoàn thiện quy trình kiểm toán tài sản cố định không chỉ giúp nâng cao độ tin cậy của báo cáo tài chính mà còn đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh.

1.1. Khái Niệm Tài Sản Cố Định Trong Kiểm Toán

Tài sản cố định được định nghĩa là những tư liệu lao động có giá trị lớn, thời gian sử dụng dài. Chúng bao gồm tài sản hữu hình như máy móc, thiết bị và tài sản vô hình như phần mềm, bản quyền. Việc ghi nhận và đánh giá chính xác tài sản cố định là rất quan trọng trong kiểm toán.

1.2. Vai Trò Của Kiểm Toán Tài Sản Cố Định

Kiểm toán tài sản cố định giúp xác định giá trị thực tế của tài sản, đảm bảo rằng các thông tin tài chính được trình bày một cách chính xác. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ các quy định pháp luật mà còn tạo niềm tin cho các nhà đầu tư.

II. Những Thách Thức Trong Kiểm Toán Tài Sản Cố Định

Mặc dù kiểm toán tài sản cố định là một quy trình quan trọng, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như sai sót trong ghi nhận giá trị tài sản, thiếu sót trong quy trình kiểm soát nội bộ có thể dẫn đến những rủi ro lớn cho doanh nghiệp.

2.1. Sai Sót Trong Ghi Nhận Giá Trị Tài Sản

Một trong những sai sót phổ biến là việc ghi nhận giá trị tài sản không chính xác. Điều này có thể xảy ra do thiếu thông tin hoặc do sự hiểu lầm trong quy trình hạch toán.

2.2. Thiếu Kiểm Soát Nội Bộ

Thiếu sót trong quy trình kiểm soát nội bộ có thể dẫn đến việc tài sản bị quản lý không hiệu quả. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến báo cáo tài chính mà còn có thể gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

III. Phương Pháp Hoàn Thiện Kiểm Toán Tài Sản Cố Định

Để hoàn thiện quy trình kiểm toán tài sản cố định, cần áp dụng các phương pháp và kỹ thuật hiện đại. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kiểm toán mà còn đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính.

3.1. Áp Dụng Công Nghệ Trong Kiểm Toán

Sử dụng phần mềm kiểm toán hiện đại giúp tự động hóa quy trình kiểm toán, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. Công nghệ cũng giúp theo dõi và quản lý tài sản một cách hiệu quả hơn.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Nhân Sự

Đào tạo nhân sự về quy trình kiểm toán và các chuẩn mực kế toán mới là rất cần thiết. Nhân viên được đào tạo tốt sẽ giúp nâng cao chất lượng kiểm toán và giảm thiểu rủi ro.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Kiểm Toán Tài Sản Cố Định

Việc áp dụng các phương pháp kiểm toán tài sản cố định trong thực tiễn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Doanh nghiệp có thể cải thiện quy trình quản lý tài sản và nâng cao độ tin cậy của báo cáo tài chính.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Tại Công Ty TNHH KPMG

Nghiên cứu tại Công ty TNHH KPMG cho thấy việc hoàn thiện quy trình kiểm toán tài sản cố định đã giúp nâng cao độ chính xác của báo cáo tài chính và giảm thiểu rủi ro tài chính.

4.2. Các Bài Học Kinh Nghiệm

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng việc kiểm soát nội bộ chặt chẽ và áp dụng công nghệ hiện đại là yếu tố quyết định trong việc nâng cao chất lượng kiểm toán.

V. Kết Luận Về Hoàn Thiện Kiểm Toán Tài Sản Cố Định

Hoàn thiện kiểm toán tài sản cố định là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết trong bối cảnh kinh tế hiện nay. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch mà còn tạo niềm tin cho các nhà đầu tư.

5.1. Tương Lai Của Kiểm Toán Tài Sản Cố Định

Trong tương lai, kiểm toán tài sản cố định sẽ tiếp tục phát triển với sự hỗ trợ của công nghệ và các chuẩn mực kế toán mới. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng và hiệu quả của quy trình kiểm toán.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Doanh Nghiệp

Doanh nghiệp cần chú trọng đến việc hoàn thiện quy trình kiểm toán tài sản cố định, từ đó đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong báo cáo tài chính.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đẩy mạnh mở cửa, hội nhập quốc tế và tham gia nhiều hiệp định thương mại, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đổ vào ngày càng lớn. Các tổ chức tài chính, nhà đầu tư nước ngoài và các đối tác kinh doanh luôn yêu cầu tính minh bạch, độc lập và độ tin cậy cao của thông tin trên báo cáo tài chính (BCTC). Do đó, hoạt động kiểm toán độc lập đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo đảm tính trung thực và hợp lý của các thông tin kinh tế - tài chính.

Bên cạnh các phần hành như tiền, thuế hay vốn chủ sở hữu, tài sản cố định (TSCĐ) là một trong những khoản mục trọng yếu trên BCTC của hầu hết các doanh nghiệp. Cả TSCĐ hữu hình lẫn TSCĐ vô hình đều chiếm tỷ trọng lớn trong tổng tài sản và nguồn vốn, đồng thời tác động trực tiếp, lâu dài đến hoạt động sản xuất kinh doanh qua nhiều niên độ thông qua chi phí khấu hao và chi phí sửa chữa, nâng cấp. Xuất phát từ thực tiễn đó, tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu về quy trình kiểm toán khoản mục này tại Công ty TNHH Kiểm toán KPMG Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định gồm ba nội dung chính:

1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về quy trình kiểm toán khoản mục TSCĐ trong kiểm toán BCTC do các công ty kiểm toán độc lập thực hiện.
2. Phân tích, làm rõ thực trạng quy trình kiểm toán TSCĐ do Công ty TNHH Kiểm toán KPMG (văn phòng Hà Nội) thực hiện trên hồ sơ khách hàng cụ thể là Tập đoàn ABC cho năm tài chính kết thúc ngày 31/12/2019; qua đó đánh giá các ưu điểm và hạn chế còn tồn tại.
3. Đề xuất các nhóm giải pháp mang tính chuyên môn và kiến nghị với cơ quan quản lý Nhà nước nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán TSCĐ tại Công ty TNHH Kiểm toán KPMG.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quy trình kiểm toán khoản mục tài sản cố định trong kiểm toán báo cáo tài chính.
• Phạm vi nghiên cứu: Hoạt động kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH Kiểm toán KPMG – Văn phòng Hà Nội, khảo sát thực tế trên hồ sơ kiểm toán khách hàng Tập đoàn ABC.
• Thời gian nghiên cứu: Dữ liệu kiểm toán BCTC cho năm tài chính kết thúc ngày 31/12/2019.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung pháp lý và chuẩn mực chuyên môn

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên hệ thống văn bản pháp luật, chuẩn mực kế toán và kiểm toán hiện hành tại Việt Nam:

• Tiêu chuẩn ghi nhận và quản lý TSCĐ: Áp dụng Thông tư số 45/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao TSCĐ. Tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ hữu hình bao gồm: chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai, có thời gian sử dụng trên 1 năm và nguyên giá phải được xác định một cách tin cậy từ 30.000.000 đồng trở lên.
• Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS): VAS số 03 (Tài sản cố định hữu hình), VAS số 04 (Tài sản cố định vô hình — quy định 7 điều kiện vốn hóa chi phí trong giai đoạn triển khai), VAS số 06 (Thuê tài sản — xác định tiêu chí TSCĐ thuê tài chính) và VAS số 21 (Trình bày Báo cáo tài chính).
• Chế độ kế toán doanh nghiệp: Thông tư số 200/2014/TT-BTC và Quyết định số 48/2006/QĐ-BTC quy định việc hạch toán biến động tài sản và hao mòn qua các tài khoản: TK 211 (TSCĐ hữu hình), TK 212 (TSCĐ thuê tài chính), TK 213 (TSCĐ vô hình), TK 214 (Hao mòn TSCĐ), cùng các tài khoản liên quan như TK 217, TK 331, TK 342.
• Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam (VSA): VSA số 300 (Lập kế hoạch kiểm toán), VSA số 500 (Bằng chứng kiểm toán và Thử nghiệm kiểm soát) và VSA số 540 (Kiểm toán các ước tính kế toán bao gồm khấu hao TSCĐ).

Mô hình và phương pháp kỹ thuật

• Xác định mức trọng yếu: Công thức xác định mức trọng yếu tổng thể được thiết lập theo quy chuẩn: $$\text{OM (Overall Materiality)} = \text{Benchmark} \times \text{Rule of thumb}$$ Trong đó, Benchmark (chuẩn điểm) được lựa chọn từ các chỉ tiêu như lợi nhuận trước thuế từ hoạt động kinh doanh, tổng doanh thu, tổng chi phí, lợi nhuận bình quân 3–5 năm, tổng tài sản hoặc EBITDA; Rule of thumb là tỷ lệ phần trăm kinh nghiệm do Chủ nhiệm kiểm toán hoặc Chủ phần hùn (Partner) quyết định.
• Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ (HTKSNB): Khảo sát 5 yếu tố theo thông lệ: Môi trường kiểm soát, Biện pháp xác định rủi ro, Các yếu tố bên trong, Các yếu tố bên ngoài, Yếu tố giám sát và thẩm định.
• Phương pháp nghiên cứu thực tế: Kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính (đối chiếu giữa lý thuyết và thực tiễn kiểm toán), phương pháp toán học trong kế toán, phương pháp phân tích - tổng hợp và các kỹ thuật kiểm toán đặc thù (phân tích biến động ngang, phân tích tỷ suất dọc, thử nghiệm kiểm soát, kiểm tra chi tiết nghiệp vụ và số dư).

Mục tiêu kiểm toán số dư TSCĐ	Nội dung kiểm toán cụ thể
Tính hiện hữu	Tất cả TSCĐ trên BCTC phải tồn tại thực tế tại thời điểm báo cáo; số liệu khớp đúng với biên bản kiểm kê.
Quyền và nghĩa vụ	Toàn bộ TSCĐ thuộc quyền sở hữu hợp pháp; TSCĐ thuê tài chính thuộc quyền kiểm soát lâu dài theo hợp đồng.
Đánh giá và Tính toán	Đánh giá nguyên giá, giá trị hao mòn và giá trị còn lại đúng chuẩn mực; số liệu tính toán không có sai sót.
Phân loại và Trình bày	Phân loại chính xác 7 nhóm tài sản (nhà cửa, máy móc, phương tiện vận tải...); trình bày và thuyết minh đầy đủ trên BCTC.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm hệ thống hồ sơ kiểm toán mẫu tại Công ty TNHH Kiểm toán KPMG Việt Nam, báo cáo tài chính và sổ sách kế toán của Tập đoàn ABC niên độ 2019, cùng các văn bản quy phạm pháp luật do Bộ Tài chính ban hành.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những lý luận cơ bản về kiểm toán tài sản cố định trong kiểm toán báo cáo tài chính do kiểm toán độc lập thực hiện

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về khoản mục TSCĐ và quy trình kiểm toán do kiểm toán độc lập thực hiện:

• Bản chất và phân loại TSCĐ: Phân tích chi tiết đặc điểm của 3 loại tài sản: TSCĐ hữu hình (chia thành 7 loại chi tiết từ nhà cửa, vật kiến trúc, máy móc thiết bị đến tài sản kết cấu hạ tầng), TSCĐ vô hình (yêu cầu tính xác định được, khả năng kiểm soát và tạo ra lợi ích kinh tế trong tương lai) và TSCĐ thuê tài chính (chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu).
• Các sai sót thường gặp trong kế toán TSCĐ:
  • Sai lệch trong việc xác định nguyên giá: Không tính đúng chi phí vận chuyển, lắp đặt, chạy thử, lệ phí trước bạ hoặc lãi vay được vốn hóa; sai sót khi tập hợp chi phí tự chế tạo hoặc chi phí nhân công hình thành tài sản.
  • Nhầm lẫn giữa chi phí sửa chữa, duy tu thông thường (ghi nhận vào chi phí trong kỳ) với chi phí nâng cấp làm tăng công suất hoặc kéo dài thời gian sử dụng (được phép ghi tăng nguyên giá).
  • Trích khấu hao không đúng thời điểm: Thời điểm trích khấu hao phải bắt đầu từ ngày tài sản sẵn sàng sử dụng (tính theo ngày, không làm tròn tháng); trích khấu hao tài sản đã hết hạn sử dụng nhưng chưa thanh lý.
  • Tài sản nhận vốn góp của cổ đông nhưng chưa hoàn tất thủ tục chuyển quyền sở hữu pháp lý sang tên doanh nghiệp.
• Quy trình kiểm toán TSCĐ gồm 3 giai đoạn:
  1. Lập kế hoạch kiểm toán: Đánh giá tính liêm chính của Ban Giám đốc khách hàng, nhận diện rủi ro kiểm toán, thu thập thông tin hoạt động kinh doanh và nghĩa vụ pháp lý, thực hiện thủ tục phân tích sơ bộ (ngang - dọc), xác lập mức trọng yếu ($OM$) và rủi ro kiểm soát, thiết kế chương trình kiểm toán (thử nghiệm kiểm soát, thủ tục phân tích, kiểm tra chi tiết).
  2. Giai đoạn thực hiện kiểm toán: Kiểm tra sự vận hành của HTKSNB; áp dụng thủ tục phân tích xu hướng; kiểm tra chi tiết chứng từ phát sinh tăng (mua mới, xây dựng cơ bản hoàn thành bàn giao) và giảm TSCĐ (thanh lý, nhượng bán); kiểm tra các ước tính kế toán về mức trích và phân bổ chi phí khấu hao theo VSA 540.
  3. Giai đoạn kết thúc kiểm toán: Tổng hợp các phát hiện trên Biên bản kiểm toán hoặc Bản tổng hợp kết quả kiểm toán, đưa ra kết luận kiểm toán, đề xuất các bút toán điều chỉnh cần thiết và thảo luận với Ban Giám đốc đơn vị được kiểm toán.

Chương 2: Thực trạng kiểm toán tài sản cố định trong kiểm toán báo cáo tài chính do Công ty TNHH KPMG thực hiện

Chương 2 mô tả chi tiết tổ chức hoạt động của KPMG Việt Nam và phân tích quy trình kiểm toán TSCĐ thực tế tại một khách hàng doanh nghiệp:

• Tổng quan về Công ty TNHH Kiểm toán KPMG:
  • Lịch sử hình thành: KPMG toàn cầu thành lập năm 1987 từ sự hợp nhất giữa Klynveld Main Goerdeler (KMG) và Peat Marwick International (PMI). Hiện nay mạng lưới có hơn 160.000 nhân viên hoạt động tại hơn 160 quốc gia và vùng lãnh thổ, với 7.680 chủ phần hùn (Partner).
  • KPMG Việt Nam: Thành lập theo Giấy phép đầu tư số 863/GP ngày 17/5/1994 do Bộ Kế hoạch và Đầu tư cấp, mức vốn đầu tư ban đầu 1 triệu USD và tăng lên 4 triệu USD vào tháng 4/1998. Trụ sở chính đặt tại Tầng 46 Tòa tháp Keangnam Landmark 72 (Hà Nội), với các văn phòng tại Hà Nội (gần 400 nhân viên), TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng (hơn 30 nhân viên). Tổng quy mô nhân sự gần 1.000 người, phục vụ khoảng 2.000 khách hàng. Người đại diện theo pháp luật là Tổng Giám đốc Warrick Antony Cleine. Doanh thu năm 2019 của KPMG Việt Nam đạt trên 470 tỷ đồng, đứng thứ 4 trong khối kiểm toán độc lập tại Việt Nam.
  • Cơ cấu tổ chức khối kiểm toán: Ban Giám đốc, Chủ phần hùn, Giám sát viên và Trợ lý kiểm toán (phân cấp A2, A1, S2, S1). Phòng kiểm toán chia thành: Audit I (dự án, tổ chức phi chính phủ), Audit II (ngân hàng, tổ chức tài chính), Audit III & IV (doanh nghiệp sản xuất).
• Thực tế kiểm toán khoản mục TSCĐ tại Tập đoàn ABC (năm tài chính 2019):
  • Khách hàng ABC Group: Doanh nghiệp bất động sản và năng lượng có 25 năm phát triển với 17 công ty thành viên, chủ đầu tư các dự án như ABC Centrosa Garden, ABC Riverside, ABC Green Lane... Khách hàng áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, chuẩn mực VAS, hình thức sổ Nhật ký chung và phương pháp khấu hao đường thẳng.
  • Giai đoạn lập kế hoạch: Nhóm kiểm toán lập hồ sơ [3.0020/100] ngày 18/02/2019 để tìm hiểu khách hàng; đánh giá mức độ rủi ro hợp đồng ở mức Trung bình. Kiểm toán viên sử dụng quy chuẩn tham chiếu chéo trên giấy tờ làm việc bằng bút đỏ khoanh tròn (số tham chiếu đặt tại góc trên bên trái hoặc góc dưới bên phải).
  • Khảo sát quy trình KSNB tại ABC cho thấy: Văn phòng đề xuất mua sắm trình Giám đốc phê duyệt; thu thập 2–3 báo giá từ nhà cung cấp; kiểm tra kỹ thuật trước khi nghiệm thu; kiểm kê TSCĐ định kỳ 2 lần/năm (ngày 30/6 và 31/12).
  • Các hạn chế phát hiện tại khách hàng: Giám đốc phải trực tiếp phê duyệt quá nhiều công việc sự vụ do thiếu phân quyền định mức; Phòng Tài chính - Quản trị chỉ lưu trữ báo giá của nhà cung cấp trúng thầu mà không lưu các báo giá bị loại, gây thiếu hụt bằng chứng so sánh; việc tính khấu hao còn thực hiện thủ công và không bắt đầu chính xác từ ngày đưa tài sản vào trạng thái sẵn sàng sử dụng.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quy trình kiểm toán tài sản cố định trong kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán KPMG thực hiện

Dựa trên định hướng phát triển và các hạn chế thực tế, tác giả đề xuất các giải pháp chuyên môn cụ thể:

• Hoàn thiện vận dụng thủ tục phân tích: Mở rộng việc kết hợp giữa phân tích xu hướng với phân tích tỷ suất chi tiết theo từng nhóm tài sản nhỏ; xây dựng mô hình phân tích hồi quy tương quan giữa chi phí khấu hao TSCĐ với công suất máy móc hoặc sản lượng sản phẩm hoàn thành nhằm nhanh chóng phát hiện các biến động bất thường.
• Hoàn thiện việc xác lập và áp dụng tính trọng yếu: Chuẩn hóa phương pháp tính toán mức trọng yếu thực hiện ($TE$) và ngưỡng sai sót có thể bỏ qua ($AMPT$) cho riêng phần hành TSCĐ dựa trên chuẩn điểm ($Benchmark$) khoa học, giảm thiểu sự phụ thuộc hoàn toàn vào xét đoán định tính chủ quan của kiểm toán viên.
• Kiến nghị với cơ quan Nhà nước: Đề nghị Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý, ban hành hướng dẫn cụ thể về việc vốn hóa các chi phí phức tạp trong giai đoạn triển khai và thống nhất các quy định về khung khấu hao tài sản đặc thù, hỗ trợ việc hội nhập với Chuẩn mực Báo cáo Tài chính Quốc tế (IFRS).

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và lượng hóa các dữ kiện thực tế từ hoạt động kiểm toán tại KPMG Việt Nam:

Chỉ tiêu / Tiêu chí	Số liệu / Thông tin ghi nhận trong văn bản
Quy mô mạng lưới KPMG toàn cầu	Hơn 160.000 nhân viên, 7.680 chủ phần hùn, hiện diện tại hơn 160 quốc gia
Quy mô KPMG Việt Nam	Thành lập 1994, vốn 4 triệu USD, gần 1.000 nhân sự, phục vụ ~2.000 khách hàng
Quy mô KPMG Hà Nội	Gần 400 nhân viên chuyên nghiệp thuộc khối dịch vụ đảm bảo
Doanh thu KPMG Việt Nam (2019)	Đạt trên 470 tỷ VND (xếp thứ 4 toàn ngành kiểm toán độc lập tại Việt Nam)
Tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ	Thời gian sử dụng > 1 năm; nguyên giá $\ge$ 30.000.000 đồng (Thông tư 45/2013/TT-BTC)
Quy mô khách hàng Tập đoàn ABC	25 năm hoạt động, 17 công ty thành viên, kiểm kê TSCĐ 2 lần/năm (30/6 và 31/12)

Khóa luận đóng góp về mặt thực tiễn bằng việc làm rõ sự kết hợp giữa lý luận chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA 300, 500, 540) với quy trình làm việc chuẩn hóa của một công ty kiểm toán Big 4. Đồng thời, tác giả đã chỉ ra các lỗi hạch toán thực tế của doanh nghiệp (tính khấu hao thủ công, thiếu lưu trữ chứng từ báo giá so sánh, nhầm lẫn chi phí sửa chữa lớn và nâng cấp) và đưa ra các kiến nghị cải tiến có tính ứng dụng cho kiểm toán viên khi thực hiện kiểm toán phần hành này.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn một số giới hạn xuất phát từ phạm vi nghiên cứu thực tế:

• Hạn chế về phạm vi dữ liệu: Khảo sát thực tế chỉ được thực hiện tại một chi nhánh (Văn phòng KPMG Hà Nội) và minh họa chi tiết trên hồ sơ của một khách hàng doanh nghiệp bất động sản (Tập đoàn ABC) trong năm tài chính kết thúc ngày 31/12/2019.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng nghiên cứu quy trình kiểm toán TSCĐ trên các nhóm khách hàng thuộc nhiều lĩnh vực đặc thù khác nhau (doanh nghiệp sản xuất công nghiệp nặng, năng lượng, doanh nghiệp công nghệ sở hữu nhiều TSCĐ vô hình) và tiến hành so sánh quy trình giữa các công ty kiểm toán độc lập thuộc nhóm Big 4 và nhóm Non-Big 4 tại Việt Nam.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Cung cấp bức tranh thực tế về hồ sơ kiểm toán khoản mục TSCĐ, cách xây dựng giấy tờ làm việc (working papers) và phương pháp tham chiếu chéo bằng bút đỏ tại một công ty kiểm toán quốc tế.
• Trợ lý kiểm toán và kiểm toán viên mới vào nghề: Tham khảo các bảng biểu chương trình kiểm toán chuẩn, hệ thống cơ sở dẫn liệu, các thủ tục kiểm soát HTKSNB và phương pháp kiểm tra ước tính kế toán chi phí khấu hao.

Câu hỏi thường gặp

1. Tiêu chuẩn ghi nhận tài sản cố định hữu hình theo Thông tư 45/2013/TT-BTC gồm những điều kiện nào?

Theo điểm quy định tại Thông tư 45/2013/TT-BTC được trích dẫn trong văn bản, tư liệu lao động được ghi nhận là TSCĐ hữu hình khi thỏa mãn đồng thời cả ba tiêu chuẩn:

• Chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai từ việc sử dụng tài sản đó.
• Có thời gian sử dụng trên 1 năm trở lên.
• Nguyên giá tài sản phải được xác định một cách tin cậy và có giá trị từ 30.000.000 đồng (ba mươi triệu đồng) trở lên.

2. Công thức xác định mức trọng yếu tổng thể (Overall Materiality - OM) tại KPMG được thiết lập ra sao?

Mức trọng yếu tổng thể toàn bộ báo cáo tài chính được tính toán theo công thức: $$\text{OM} = \text{Benchmark} \times \text{Rule of thumb}$$ Trong đó, Benchmark là chuẩn điểm (như lợi nhuận trước thuế, tổng doanh thu, tổng tài sản, EBITDA...) và Rule of thumb là tỷ lệ phần trăm theo quy tắc kinh nghiệm do Chủ nhiệm kiểm toán hoặc Chủ phần hùn/Giám đốc kiểm toán quyết định tùy thuộc vào đặc điểm của khách hàng.

3. Quy ước ký hiệu và tham chiếu giấy tờ làm việc của kiểm toán viên KPMG được quy định như thế nào?

Kiểm toán viên KPMG sử dụng bút đỏ để khoanh tròn các ký hiệu tham chiếu lên và tham chiếu xuống đối với các giấy tờ làm việc liên quan. Số tham chiếu được ghi ở góc trên bên trái (phía trên dữ liệu được tham chiếu) và góc dưới bên phải (bên dưới số liệu được tham chiếu) nhằm chứng minh thủ tục kiểm toán đã hoàn tất và phục vụ công tác rà soát hồ sơ.

4. Những tồn tại chủ yếu trong quản lý và kế toán TSCĐ tại Tập đoàn ABC được ghi nhận là gì?

Qua tìm hiểu thực tế tại Tập đoàn ABC, kiểm toán viên ghi nhận các điểm hạn chế:

• Giám đốc trực tiếp phê duyệt toàn bộ đề xuất mua sắm do thiếu phân quyền định mức rõ ràng.
• Phòng Tài chính và Quản trị chỉ lưu giữ hồ sơ của nhà cung cấp trúng thầu, không lưu trữ báo giá của các nhà cung cấp bị loại, dẫn đến thiếu chứng từ đối chiếu cạnh tranh.
• Khấu hao TSCĐ vẫn được tính toán thủ công và chưa được trích lập chính xác kể từ ngày tài sản bắt đầu sẵn sàng đưa vào sử dụng.

5. Kết quả hoạt động kinh doanh và quy mô nhân sự của KPMG Việt Nam được thể hiện qua những con số nào?

Trong năm tài chính 2019, KPMG Việt Nam đạt doanh thu trên 470 tỷ đồng (đứng thứ 4 trong các công ty kiểm toán độc lập tại Việt Nam). Công ty có gần 1.000 nhân viên trên toàn quốc phục vụ khoảng 2.000 khách hàng; riêng Văn phòng Hà Nội có gần 400 nhân viên chuyên nghiệp thuộc khối dịch vụ đảm bảo.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lê Bá Nhật Thắng đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kiểm toán tài sản cố định theo hệ thống chuẩn mực kế toán (VAS) và chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA). Thông qua nghiên cứu thực tế tại Công ty TNHH Kiểm toán KPMG Việt Nam và hồ sơ khách hàng Tập đoàn ABC năm tài chính 2019, đề tài phản ánh chi tiết các bước từ lập kế hoạch, đánh giá KSNB, thực hiện thử nghiệm kiểm soát đến kiểm tra chi tiết số dư và chi phí khấu hao. Các giải pháp được đề xuất tập trung vào việc hoàn thiện thủ tục phân tích và chuẩn hóa việc xác định tính trọng yếu, mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho công tác kiểm toán độc lập đối với khoản mục tài sản cố định.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KIỂM TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP THỰC HIỆN 1. Tổng quan về Tài sản cố định 1. Khái niệm và phân loại TSCĐ Theo cách hiểu chung nhất “TSCĐ là những tư liệu lao động có giá trị lớn, thời gian sử dụng dài (trên 1 năm), tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh, trong quá trình đó giá trị của TCSĐ được chuyển dần vào giá trị của các sản phẩm hàng hoá được sản xuất ra. Việc chuyển dịch dần giá trị vào chi phí hoạt động sản xuất, kinh doanh đã khiến cho TSCĐ thực sự trở thành nhân tố quyết định năng suất lao động, hạ giá thành sản phẩm, dịch vụ.” (thông tư 45/2013/TT-BTC) TSCĐ thường được phân chia thành 3 loại TSCĐ hữu hình, TSCĐ vô hình và TSCĐ thuê tài chính: - Tài sản cố định hữu hình: Theo chuẩn mực kế toán số 03- Tài sản cố định hữu hình: “Tài sản cố định hữu hình là những tư liệu lao động có hình thái vật chất (từng đơn vị tài sản có kết cấu độc lập hoặc là một hệ thống gồm nhiều bộ phận tài sản liên kết với nhau để thực hiện một hay một số chức năng nhất định), có giá trị lớn và thời gian sử dụng lâu dài, tham gia vào nhiều chu kỳ kinh doanh nhưng vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu.

TSCĐ hữu hình thường được phân thành các chi tiết như: Nhà xưởng, vật kiến trúc – Máy móc thiết bị - Phương tiện vận tải, thiết bị truyền dẫn - Thiết bị, dụng cụ quản lý – Cây lâu năm, súc vật làm việc và cho sản phẩm…”. - Tài sản cố định vô hình: Theo chuẩn mực kế toán số 04 - Tài sản cố định vô hình: “Tài sản cố định vô hình là những tài sản không có hình thái vật chất, thể hiện một lượng giá trị đã được đầu tư có liên quan trực tiếp đến chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp. TSCĐ vô hình bao gồm các loại như: Quyền sử dụng đất có thời hạn – Nhãn hiệu hàng hóa - Quyền phát hành - Phần mềm máy vi tính - Giấy phép và giấy phép chuyển nhượng - Bản quyền, Lê Bá Nhật Thắng K19-CLCKTB Khóa luận tốt nghiệp 5 Học viện Ngân hàng bằng sáng chế - Công thức và cách thức pha chế, kiểu mẫu, thiết kế và mẫu vật – Tài sản vô hình đang trong giai đoạn triển khai…” - Tài sản cố định thuê tài chính: Theo chuẩn mực kế toán số 06 – “TSCĐ thuê tài sản là TSCĐ đã được bên cho thuê chuyển giao phần lớn lợi ích và rủi ro gắn với quyền sở hữu tài sản cho bên thuê; quyền sở hữu tài sản có thể chuyển giao vào cuối thời hạn thuê. Do đó có thể nói, tạm thời chưa thuộc quyền sở hữu của bên thuê, nhưng dựa vào các tính chất cơ bản trên, tài sản thuê tài chính vẫn được ghi nhận là thuộc quyền sở hữu của bên thuê.

Thuê tài sản, các trường hợp được coi là thuê tài chính (Khác với thuê hoạt động ) bao gồm : + Bên cho thuê chuyển giao quyền sở hữu tài sản cho bên thuê khi hết thời hạn thuê. Điều này có thể hiểu như chuyển giao hoàn toàn quyền và nghĩa vụ cho bên đối tác. Trong hợp đồng thuê tài sản, bên thuê có quyền lựa chọn mua lại tài sản thuê với mức giá ước tính thấp hơn giá trị hợp lý vào cuối thời hạn thuê.