CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRƯỚC 1.1 Tổng quan các công trình nghiên cứu trước và bài học kinh nghiệm. Trong điện kiện nền kinh tế nước ta hiện nay, khi nguồn thu ngân sách còn nhiều hạn chế mà nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội ngày càng tăng thì việc kiểm soát chặt chẽ các khoản chi NSNN thật sự là mối quan tâm hàng đầu của Đảng, Nhà nước, các ngành, các cấp; KSC NSNN trong tình hình Việt Nam hiện nay góp phần kiềm chế lạm phát, ổn định tiền tệ và làm mạnh hóa nền tài chính quốc gia, đồng thời góp phần nâng cao trách nhiệm cũng như phát huy vai trò của các ngành, các cấp, các cơ quan, đơn vị có liên quan đến công tác quản lý và điều hành NSNN. Đặc biệt, hệ thống KBNN sẽ thực hiện kiểm soát, thanh toán trực tiếp từng khoản chi NSNN cho đối tượng sử dụng, đúng chức năng, nhiệm vụ đã được Nhà nước giao, góp phần giữ vững kỷ cương, kỷ luật tài chính. Với vai trò quan trong như vậy, cho đến thời điểm hiện tại, đã có nhiều nghiên cứu, bài viết trao đổi liên quan đến công tác KSC NSNN nói chung và KSC thường xuyên NSNN qua KBNN với nhiều góc độ khác nhau nhằm hoàn thiện công tác KSC NSNN.
Một trong số các đề tài nghiên cứu liên quan có thể kể đến đó là: Luận văn thạc sĩ "Giải pháp hoàn thiện KSC thường xuyên NSNN đối với các đơn vị sự nghiệp công lập qua KBNN Hà Nội" của Đặng Thị Thúy Hằng, năm 2014. Luận văn đã đưa ra lý luận chung về KSC thường xuyên qua KBNN đối các đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện cơ chế tự chủ tài chính, qua đó nghiên cứu thực trạng công tác KSC thường xuyên NSNN đối với các đơn vị sự nghiệp công lập qua KBNN Hà Nội giai đoạn 2010- 2012. Trên cơ sở đó, đề xuất một số giải pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính qua KBNN Hà Nội. Luận văn "KSC thường xuyên qua KBNN huyện Ba Vì, TP Hà Nội" của Phan Thị Tuyết, năm 2015, luận văn tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận về KSC NSNN qua KBNN cấp huyện, trên cơ sở đó nghiên cứu, phân tích đánh giá tình hình KSC thường xuyên qua KBNN huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội trong thời gian từ năm 2012-2014.
Luận văn đã có những số liệu thực tế nhằm đánh giá kết quả chi thường xuyên từ các nguồn ngân sách (nguồn ngân sách trung ương, ngân sách tỉnh, huyện và ngân sách xã, thị trấn); số liệu về cơ cấu chi thường xuyên cho cá nhân, cho nghiệp vụ chuyên môn, tình hình lập và phân 5 bổ dự toán.Từ đó đưa ra các giải pháp có tính thực tiễn nhằm hoàn thiện công tác KSC thường xuyên NSNN qua KBNN huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội. Luận văn thạc sĩ "Kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN Tử Kỳ, tỉnh Hải Dương" của Phạm Thị Hương, năm 2015. Luận văn cũng nêu ra cơ sở lý luận về NSNN và KSC NSNN( nêu được khái quát, đặc điểm, mục tiêu,. Luận văn đã phân tích, đánh giá những điểm mạnh, điểm yếu trong công tác KSC NSNN qua KBNN Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương, từ đó tìm kiếm những giải pháp phù hợp, khả thi nhằm hoàn thiện công tác KSC thường xuyên NSNN tại đơn vị.
Luận văn thạc sĩ "Kiểm soát chi NSNN qua KBNN Nghệ An" của Trần Thị Hồng, năm 2015. Luận văn nghiên cứu và đưa ra cơ sở lý luận về NSNN và KSC NSNN qua KBNN nói chung. Qua phân tích và đánh giá thực trạng KSC NSNN qua KBNN Nghệ An giai đoạn 2010-2014, luận văn đã chỉ ra những nguyên nhân hạn chế, tồn tại trong công tác KSC NSNN qua KBNN Nghệ An; về dữ liệu kiểm soát, về cơ cấu tổ chức và năng lục kiểm soát, về thự hiện quy trình kiểm soát. Qua đó, tác giã xác định những nguyên nhân, tồn tại và đưa ra một số giải pháp hợp lý nhằm hoàn thiện công tác KSC NSNN qua KBNN Nghệ An.
Luận văn thạc sĩ "Hoàn thiện kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã tại phòng giao dịch Kho bạc Nhà nước Hưng Yên" của Nguyễn Thị Thanh Thủy, năm 2018, luận văn chỉ ra ha ̣n chế và nguyên nhân của ha ̣n chế trong kiể m soát chi thường xuyên ngân sách xã qua KBNN đã nêu lên được và tìm ra mô ̣t số giải pháp đổ i mới nhằ m mu ̣c đích đổ i mới phương thức và biê ̣n pháp để thực hiê ̣n tố t hơn kiể m soát chi thường xuyên ngân sách xã qua Kho ba ̣c Nhà nước. Luận văn thạc sĩ “Kiểm soát chi thường xuyên ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước Đông Sơn – tỉnh Thanh Hóa” của Lê Thị Hồng, năm 2019. Qua nghiên cứu tác giã đã đi sâu phân tích từ cơ sở lý luận đến thực tiễn về kiểm soát chi thường xuyên NSX qua đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên NSX qua KBNN Đông Sơn. Bài viết " Một số vấn đề kiểm soát thanh toán mua sắm tài sản" của Trương Công Lý trên Tạp chí Quản lý Ngân quỹ quốc gia, số 142(4/2014).
Xuất phát từ thực tiễn công 6 tác tại KBNN cơ sở, tác giả nêu một số vấn đề liên quan đến KBNN khi kiểm soát thanh toán mà quá trình thựv hiện tại địa phương còn chưa thống nhất như: Đối tượng kiểm soát thanh toán việc mua sắm tài sản, hồ sơ kiểm soát chi và trách nhiệm của KBNN. Qua đó tác giả mong muốn nhận được các ý kiến trao đổi để ngành có sự quy định bổ sung cho phù hợp, đồng bộ và thống nhất. " Một số giải pháp hoàn thiện cơ chế KSC đối với lĩnh vực Khoa học Công nghệ" của Trần Mạnh Hà, Tạp chí Quản lý Ngân quỹ quốc gia, số 156(6/2015). Bài viết đã tập trung phân tích những bất cập trong cơ chế quản lý và sử dụng tài chính của các đề án, dự án khoa học, đồng thời đưa ra các đề xuất, giải pháp khắc phục và đổi mới cơ chế KSC NSNN đối với khoa học công nghệ.
"Triển khai hiệu quả các giải pháp KSC NSNN" của Vũ Đức Hiệp-Nguyễn Thị Cẩm Bình, Tạp chí Quản lý Ngân quỹ quốc gia số 175(1/2017). Bài viết đã tổng hợp những thay đổi, điều chỉnh về cơ chế, chính sách liên quan đến quản lý tài chính nói chung, quản lý KSC thường xuyên và chi đầu tư XDCB nói riêng; Đánh giá công tác triển khai của KBNN thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài Chính; nêu ra, những kết quả đạt được, một số khó khăn vướng mắc và kiến nghị giải pháp thực hiện trong thời gian tới. Bài đăng trên tạp chí tài chính tháng 7/2017 của Lâm Chí Dũng - Đại học Vinh, Phan Quảng Thống - KBNN thành phố Vinh với bài nghiên cứu “Xây dựng hệ tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý quỹ NSNN của KBNN” trong bài nghiên cứu tác giả đã đưa ra thực trạng quản lý quỹ NSNN trong giai đoạn hiện nay, phân tích được những vấn đề đã đạt được và những vấn đề còn khó khăn vướng mắc trong việc dùng những tiêu chí hiện có để đánh giá hiệu quả. Từ đó, tác giả đưa ra hệ tiêu chí mới góp phần đánh giá hiệu quả quản lý ngân quỹ rõ ràng hơn.
Bài đăng trên tạp chí tài chính kỳ 2 tháng 2/2018 đề cập đến vấn đề “Tăng cường kiểm soát chặt chẽ các khoản chi NSNN qua KBNN” trong bài viết tác giả cũng đề cập đến những chuyển biến tích cực trong hoạt động KSC trong năm qua nhưng cũng nêu lên được những khó khăn, vướng mắc và đưa ra những định hướng trong năm 2018. Bài viết đăng trên Tạp chí Tài chính Kỳ 1 - Tháng 9/2020 của Phạm Ngọc Phong, Nguyễn Thị Diễm - Phân hiệu Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh tại Vĩnh Long 7 Trần Văn Dũng - Kho bạc Nhà nước Vĩnh Long Phạm Huỳnh Lan Vi - Trường Đại học Tài chính Marketing TP. Hồ Chí Minh " Nâng cao hiệu quả về kiểm soát chi thường xuyện ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Vĩnh Long" bài viết nhìn nhận thực trạng và phân tich những mặt làm được và những mặt còn hạn chế.
Như công khai quy trình Quy trình kiểm soát chi tại KBNN Vĩnh Long được công khai rộng rãi, niêm yết tại trụ sở làm việc giúp các đơn vị sử dụng ngân sách biết rõ những chứng từ cần có đối với từng khoản chi để hoàn thiện hồ sơ gửi đến Kho bạc để thanh toán. KBNN Vĩnh Long tổ chức công tác hạch toán kế toán kịp thời, chính xác theo đúng mục lục ngân sách quy định, qua đó giúp cho công tác tổng hợp số liệu báo cáo, phân tích hoạt động thu, chi NSNN đảm bảo tính trung thực, đặc biệt, giúp cho cấp ủy và chính quyền địa phương quản lý và điều hành hiệu quả quỹ NSNN. Công tác thực hiện kiểm tra và tự kiểm tra các hoạt động nghiệp vụ, nhất là nghiệp vụ kiểm soát chi NSNN tại đơn vị luôn được Lãnh đạo KBNN Vĩnh Long quan tâm, coi trọng và thường xuyên đôn đốc, theo dõi để nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời các sai sót. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, thực tiễn hoạt động cho thấy cũng còn một số tồn tại, điển hình như KSC thường xuyên tại đơn vị chưa chuyên nghiệp, đầu mối còn bị phân tán ở 2 bộ phận trong cùng 1 đơn vị nên chưa tạo điều kiện tốt nhất cho khách hàng khi đến giao dịch thanh toán với Kho bạc.
Việc công khai các quy trình, thủ tục hành chính chưa kịp thời, đầy đủ; chưa được ứng dụng công nghệ thông tin để hỗ trợ khách hàng trong việc tra cứu thủ tục hành chính. Công tác tổ chức, phân công nhiệm vụ cho đội ngũ cán bộ KSC thường xuyên còn chưa hợp lý; trình độ chuyên môn của một số cán bộ kiểm soát chi chưa đáp ứng yêu cầu công việc. Từ đó đề ra các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả về KSC thường xuyện NSNN qua KBNN như: Hoàn thiện bộ máy kiểm soát chi; hoàn thiện việc thực hiện quy trình kiểm soát chi thường xuyên; tăng cường kỷ luật giao dịch trong kiểm soát, thanh toán; Nâng cao chất lượng KSC chi đối với các đơn vị thực hiện cơ chế tự chủ, khoán kinh phí hoạt động; Tăng cường kiểm tra, tự kiểm tra công tác KSC thường xuyên.