CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN DỊCH VỤ, VÀ KẾT QUẢ CUNG CẤP DỊCH VỤ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THEO THÔNG TƯ 133/2016/ TT – BTC 1. Đặc điểm hoạt động kinh doanh dịch vụ Các hoạt động kinh doanh dịch vụ có thể được thực hiện và cung ứng đơn lẻ, và mang tính chất bổ trợ nhau. Chính sự đa dạng về phương thức thực hiện dịch vụ dẫn đến sự đa dang về đối tượng quản lý cũng như sự phức tạp trong tổ chức công tác kế toán nói chung, đặc biệt là tổ chức kế toán chi phí, doanh thu và xác đinh kết quả kinh doanh như xác định đối tượng tập hợp chi phí, đối tượng ghi nhận doanh thu và xác định kết quả có thể theo từng phương thức và từng loại hình kinh doanh dịch vụ Hoạt động kinh doanh dịch vụ phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố con người. Chi phí nhân công thường chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí kinh doanh dịch vụ, còn các chi phí khác chiếm tỷ trọng không đáng kể.
Điều này đúng với những loại hoạt động mang tính dịch vụ kỹ thuật, hàm lượng về chi phí chất xám trong sản phẩm chiếm tỷ lệ cao. Hoạt động kinh doanh dịch vụ có tính cạnh tranh kém do sản phẩm dịch vụ hoàn thành không tồn kho thành phẩm, sản phẩm không tồn kho, không lưu trữ được. Người sản xuất sản phẩm dịch vụ chỉ lưu trữ những yếu tố dưới dạng tiền sản phẩm dịch vụ chứ không phải là sản phẩm dịch vụ. Do đó, sản phẩm dịch vụ hoàn thành được xác định là tiêu thụ ngay, tuy nhiên đối với một số dịch vụ như may đo, sửa chữa tuy đã hoàn thành nhưng chưa ghi nhận doanh thu do chưa trả hàng cho khách thì chi phí cho những dịch vụ đó vẫn còn coi là chi phí của sản phẩm chưa hoàn thành.
Một số khái niệm cơ bản liên quan đến cung cấp dịch vụ và xác định kết quả cung cấp dịch vụ trong các doanh nghiệp dịch vụ Khái niệm doanh thu - Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14“Doanh thu và thu nhập khác’’định nghĩa như sau: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu’’. Như vậy, có thể hiểu bản chất của doanh thu là tổng giá trị được thực hiện do việc bán sản phẩm, hàng hóa hay cung cấp dịch vụ cho khách hàng. Khái niệm chi phí 1 Thư viện ĐH Thăng Long - Theo chuẩn mực Việt Nam số 01 “Chuẩn mực chung” định nghĩa về chi phí như sau: Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc chủ sở hữu. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Là toàn bộ số tiền thu được từ các giao dịch và các nghiệp vụ: Bán sản phẩm do DN sản xuất ra, bán hàng hóa mua vào và các bât động sản đầu tư.
Thực hiện công việc đã thỏa thuận theo hợp đồng trong một kỳ, hoặc nhiều kỳ kế toán, như cung cấp dịch vụ vận tải, dịch vụ cho thuê TSCĐ theo phương thức cho thuê hoạt động. Ngoài ra doanh thu do bán hàng và cung cấp dịch vụ còn ghi nhận doanh thu bán hàng nội bộ. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được ghi nhận khi: + Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản đã thu được tiền, hoặc sẽ chắc chắn thu được tiền từ các nghiệp vụ phát sinh doanh thu + Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hàng hóa hoặc kiểm soát hàng hóa + Xác định được chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng Doanh thu bán hàng được xác định theo công thức: Doanh thu bán hàng = Khối lượng bán ra x Giá bán Các khoản giảm trừ doanh thu - Chiết khấu thương mại: Là khoản tiền mà DN bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua với số lượng lớn - Hàng bán bị trả lại: Là giá trị khối lượng hàng đã bán và xác định là bán hàng hoàn thành nhưng bị khách hàng trả lại và từ chối thanh toán do hàng hóa kém chất lượng hoặc sai với quy cách so với hợp đồng đã ký kết. - Giảm giá hàng bán: Là khoản giảm trừ số tiền thanh toán của khách hàng do hàng hóa kém chất lượng, sai quy cách hoặc lạc hậu nhưng khách hàng vẫn chấp nhận Doanh thu thuần Doanh thu thuần có tên tiếng Anh "Net Revenue" là khoản tiền doanh nghiệp nhận về từ việc bán hàng hóa và dịch vụ được khấu trừ các loại thuế và 2 các khoản giảm trừ (bao gồm: thuế xuất nhập khẩu, doanh thu bị trả lại, giảm giá bán hàng, chiết khấu thương mại…).
Doanh thu thuần có ý nghĩa vô cùng quan trọng với hoạt động của doanh nghiệp. Theo đó: - Doanh thu thuần được xem là một chỉ tiêu quan trọng trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, thể hiện kết quả của việc tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp trong một giai đoạn nhất định. - Doanh thu thuần phản ánh đúng kết quả, chất lượng doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ của doanh nghiệp do đã loại trừ các khoản giảm trừ doanh thu. - Nhà quản trị doanh nghiệp thông qua việc phân tích chỉ tiêu doanh thu thuần sẽ có căn cứ để đưa ra các chính sách từ bán hàng, sản xuất, phân phối sản phẩm.
- Doanh nghiệp có thể xác định tình hình kinh doanh và so sánh với các kỳ trước và kế hoạch đã đặt ra. - Chỉ tiêu doanh thu thuần đưa ra cái nhìn tổng quan về quá trình tăng trưởng qua các thời kỳ, từ đó chủ doanh nghiệp có thể lập kế hoạch phát triển hợp lý. Giá vốn hàng bán Theo chuẩn mực kế toán(VAS) số 02 hàng tồn kho: giá vốn hàng hóa tiêu thụ là toàn bộ chi phí thực tế cấu thành nên sản phẩm, hàng hóa và là biểu hiện về mặt giá trị của thành phẩm, hàng hóa. Đối với DN, giá vốn hàng hóa là giá trị vốn có của hàng hóa, các chi phí có liên quan như chi phí hao hụt mất mát của hàng tồn kho sau khi trừ đi các khoản bồi thường, dự phòng giảm giá hàng tồn kho phải trích lập trong kỳ Lợi nhuận gộp Lợi nhuận gộp là lợi nhuận sau khi trừ đi các chi phí liên quan đến quá trình sản xuất và bán sản phẩm/ dịch vụ từ nguồn doanh thu của doanh nghiệp.
Lợi nhuận gộp được tính bằng cách lấy doanh thu thuần trừ đi giá vốn hàng bán Công thức tính lợi nhuận gộp như sau: Lợi nhuận gộp = Doanh thu thuần – Giá vốn hàng bán Trong đó, doanh thu thuần được tính theo công thức: Doanh thu thuần = Doanh thu – Các khoản giảm trừ doanh thu Chi phí quản lý kinh doanh Chi phí quản lý kinh doanh là tổng chi phí để quản lý và điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh, bao gồm các khoản chi tiêu cho nhân viên quản lý 3 Thư viện ĐH Thăng Long doanh nghiệp (lương, thưởng, phụ cấp, bảo hiểm, đào tạo,.), chi phí thuê văn phòng, mua sắm trang thiết bị văn phòng, chi phí marketing, thuế và các chi phí pháp lý khác. Chi phí quản lý kinh doanh gồm: Chi phí bán hàng bán hàng và chi phí QLDN bao gồm: Chi phí nhân viên bán hàng, nhân viên quản lý: Phản ánh các khoản phải trả cho nhân viên bán hàng, quản lý… bao gồm: Tiền lương, tiền ăn giữa ca, tiền công và các khoản trích BHXH, BHYT, kinh phí công đoàn Chi phí vật liệu bao bì : Phản ánh các chi phí vật liệu, bao bì xuất dùng trong quá trình tiêu thụ, sửa chữa TSCĐ dùng cho bộ phận bán hàng, quản lý. Chi phí dụng cụ, đồ dùng: Phản ánh chi phí dụng cụ, đồ dùng văn phòng dùng trong công tác bán hàng, công tác quản lý Chi phí khấu hao TSCĐ: Phản ánh chi phí khấu hao TSCĐ dùng chung cho DN như: Nhà cửa, kiến trúc, phương tiện vận tải, máy móc thiết bị quản lý Thuế, phí và lệ phí: Phản ánh chi phí về thuế, phí và lệ phí như: Thuế môn bài, thuế đất và các khoản phí, lệ phí khác Chi phí dịch vụ mua ngoài: Bao gồm các chi phí phục vụ cho công tác quản lý của DN, các khoản chi mua và sử dụng các tài liệu kỹ thuật, bằng sáng chế được tính theo phương pháp phân bổ dần vào chi phí quản lý DN, tiền thuê TSCĐ Chi phí bảo hành sản phẩm: Là chi phí cho sản phẩm trong thời gian được bảo hành theo hợp đồng Chi phí bằng tiền khác: Là các khoản chi phí khác phát sinh kể trên như: Chi phí hội nghị, tiếp khách, công tác phí, tàu xe, khoản chi cho lao động nữ. Kết quả cung cấp dịch vụ Kết quả cung cấp dịch vụ là số chênh lệch giữa doanh thu thuần với giá vốn dịch vụ và chi phí quản lý kinh doanh.
Dựa vào kết quả cung cấp dịch vụ ta có thể biết được doanh nghiệp làm ăn có lãi hay lỗ Kết quả CCDV = Doanh thu thuần – Giá vốn hàng bán – Chi phí QLKD 1. Nội dung kế toán cung cấp dịch vụ 1. Chứng từ và tài khoản sử dụng a. Tài khoản sử dụng Tài khoản 511: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ b.
Chứng từ sử dụng 4 - Hóa đơn GTGT - Phiếu thu - Giấy báo có - Hợp đồng kinh tế c. Kết cấu tài khoản 511 Tài khoản 511: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Tài khoản này dùng để phản ánh doanh thu bán hàng mà doanh nghiệp đã thực hiện hiện và kết chuyển các khoản giảm trừ doanh thu, tính ra doanh thu thuần trong kỳ.