CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP. Đặc điểm của sản xuất xây lắp và yêu cầu của công tác quản lý trong hoạch toán chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp. Đặc điểm chung của sản xuất xây lắp. Xây dựng cơ bản là một ngành sản xuất vật chất góp phần tạo nên cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế, tăng cường tiềm lực cho nền kinh tế.
Hoạt động của ngành xây dựng là hoạt động để hình thành nên năng lực sản xuât cho các ngành, các lĩnh vực khác nhau trong nền kinh tế. Tạo điều kiện để nền kinh tế phát triển nhanh và ổn định, thu hút đầu tư từ bên ngoài. Do vậy, việc đầu tư xây dựng cơ sở vật chất kỹ thật và phát triển ngành xây dựng luôn phải được coi trọng và đi trước một bước so với các ngành kinh tế khác. Ngành xây dựng là một ngành sản xuất độc lập, có những đặc thù riêng về mặt kinh tế, tổ chức quản lý và kỹ thuật, chi phối trực tiếp đến tổ chức công tác kế toán nói chung và tổ chức kế toán chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm nói riêng.
Những đặc thù này được thể hiện: - Sản xuất xây lắp là một ngành sản xuất công nghiệp đặc biệt theo đơn đặt hàng, sản phẩm mang tính đơn chiếc, riêng lẻ. Các công trình thi công theo yêu cầu của khách hàng, mỗi đối tượng xây lắp thường có yêu cầu kỹ thuật, kế cấu, hình thức, địa điểm riêng do vậy mà việc tổ chức thi công, biện pháp thi công phải luôn thay đổi phù hợp với từng đối tượng xây lắp, đáp ứng được những yêu cầu của đơn dặt hàng. - Đối tượng sản xuất xây dựng cơ bản thường có khối lượng lớn, giá trị nhiều, thời gian thi công dài. Do đặc điểm này mà kế toán xác định đối tượng và kỳ tính giá thành phù hợp sẽ đáp ứng được yêu cầu quản lý kịp thời và chặt chẽ tránh lãng phí về vốn cho doanh nghiệp.
Lê Văn Toàn Lớp KTA-K11 CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP 1 HỌC VIỆN NGÂN HÀNG - Sản xất xây dựng thường diễn ra ngoài trời, chịu tác trực tiếp của yếu tố tự nhiên. Do vậy thi công xây lắp thường mang tính thời vụ. - Sản xuất xây dựng cơ bản thực hiện trên các địa điểm biến động. Khi hoàn thành không nhập kho như các ngành sản xuất vật chất khác mà nơi sản xuất cũng là nơi tiêu thụ.
Những đặc điểm trên có ảnh hưởng rất lớn tới việc tập hợp chi phí sản xuất để tính giá thành sản phẩm xây lắp. Yêu cầu của công tác quản lý hoạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp. Do sản xuất xây lắp và sản phẩm xây lắp có tính đặc thù riêng, đã làm cho việc quản lý về đầu tư xây dựng cơ bản khó khăn và phức tạp hơn một số ngành sản xuất khác. Do vậy trong quát trình quản lý đầu tư xây dựng cơ bản phải đáp ứng được một số yêu cầu cơ bản sau: Công tác quản lý đầu tư xây dựng cơ bản phải đảm bảo tạo ra sản phẩm và dịch vụ được xã hội, thị trường chấp nhận về giá cả, chất lượng, đáp ứng được các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội trong từng thời kỳ.
Thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Xây dựng phải theo quy hoạch được duyệt, thiết kế hợp lý tiên tiến, xây dựng đúng tiến độ, đạt chất lượng cao với chi phí hợp lý và thực hiện bảo hành công trình. Chi phí sản xuất và phương pháp tập hợp chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp. Khái niệm về chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp.
Bất kỳ một doanh nghiệp nào tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh để phải có đầy đủ ba yếu tố cơ bản là tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động. Quá trình sản xuất là quá trình kế hợp ba yếu tố đó để tạo ra các sản phẩm lao vụ và dịch vụ. Sự tiêu hao các yếu tố này trong quá trình sản xuất đã tạo ra các chi phí tương ứng và được biểu hiện dưới hình thức giá trị. Lê Văn Toàn Lớp KTA-K11 CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP 1 HỌC VIỆN NGÂN HÀNG Do đó: Trong doanh nghiệp xây dựng, chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các loại hao phí cần thiết khác mà doanh nghiệp bỏ ra để tiến hành hoạt động sản xuất, thi công trong một thời kỳ nhất định.
Phân loại chi phí sản xuất. Theo tính chất, nội dung kinh tế của chi phí. - Chi phí nguyên vật liệu: bao gồm giá trị thực tế của nguyên vật liệu chính, phụ, phụ tùng thay thế. mà doanh nghiệp sử dụng cho hoạt động sản xuất kinh doanh.
- Chi phí nhân công: bao gồm toàn bộ tiền công, các khoản phụ cấp và các khoản trích BHXH, BHYT, KPCĐ của toàn bộ số lao động trong doanh nghiệp. - Chi phí khấu hao tài sản cố định: là toàn bộ số chi phí phải tính khấu hao đối với tất cẩ các loại tài sản trong doanh nghiệp. - Chi phí dịch vụ mua ngoài: là toàn bộ số tiền mà doanh nghiệp phải trả cho các loại dịch vụ mua ngoài để phục vụ chio hoạt động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp như tiền điện nước, tiền điện thoại. - Chi phí bằng tiền khác: là toàn bộ các chi phí phát sinh trong hoạt động SXKD ngoài các yếu tố trên.
Phân loại chi phí theo công dụng kinh tế và địa điểm phát sinh chi phí - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: là toàn bộ tất cả các chi phí nguyên vật liệu trực tiếp sử dụng cho thi công xây lắp (không bao gồm chi phí nguyên vật liệu đã tính vào chi phí sử dụng máy thi công) cụ thể như gạch đá, xi măng. - Chi phí nhân công trực tiếp: là toàn bộ tiền lương phải trả trực tiếp cho công nhân trực tiếp xây lắp, công nhân của doanh nghiệp, công nhân thuê ngoài ( không bao gồm tiền lương của công nhân điều kiển máy thi công, tiền nhân công vận chuyển ngoài công trường) Lê Văn Toàn Lớp KTA-K11 CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP 1 HỌC VIỆN NGÂN HÀNG - Chi phí sử dụng máy thi công: là toàn bộ những chi phí vật liệu, nhiên liệu, nhân công và các chi phí trực tiếp dùng cho quá trình sủ dụng máy để thực hiện việ xây lắp các công trình như máy ủi, máy trộn bê tông, máy xúc. - Chi phí sản xuất chung: là toàn bộ chi phí phục vụ cho sản xuất xây lắp, những chi phí có tính chất dùng chung cho hoạt động xây lắp gắn liền với từng công trình cụ thể như chi phí nhân viên phân xưởng, chi phí nhân viên quản lý đội, chi phí công cụ, dụng cụ trên công trường. Ngoài những cách phân loại chi phí sản xuất trên thì chi phí sản xuất có thể phân thành: - Chi phí khả biến (chi phí biến đổi, biến phí) - Chi phí bất biến (chi phí cố định, biến phí) - Chi phí hỗn hợp: bao gồm chi phí khả biến và chi bất biến.
Đối tượng hoạch toán chi phí sản xuất. Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là phạm vi, giới hạn mà các chi phí sản xuất phát sinh được tập hợp theo nhóm phạm vi giới hạn đó, nhằm đáp ứng yêu cầu kiểm tra, giám sát và yêu cầu tính giá thành. Việc xác định đúng đắn đối tượng hoạch toán chi phí sản xuất và đối tượng tính giá thành có một ý nghĩa rất quan trọng trong việc tập hợp chi phí cũng như việc bảo đảm chính xác kịp thời trong việc xác định giá thành sản phẩm xây lắp. Do đó, đối tượng kế toán chi phí sản xuất trong xây lắp có thể là: hợp đồng xây dựng, công trình, hạng mục công trình, khu vực thi công hay từng giai đoạn công việc cụ thể.
tuy nhiên trên thực tế, các đơn vị xây lắp thường hoạch toán chi phí theo từng công trình, hạng mục cụ thể. Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp. Phương pháp kế toán tập hợp chi phí sản xuất là phương pháp sử dụng để tập hợp và phân loại chi phí theo từng khoản mục trong giới hạn của mỗi đối tượng kế toán chi phí. Trong các doanh nghiệp xây dựng chủ yếu sử dụng các phương pháp tập hợp chi phí sau: Lê Văn Toàn Lớp KTA-K11 CHUYÊN ĐỀ TỐT NGHIỆP 1 HỌC VIỆN NGÂN HÀNG - Phương pháp hoạch toán chi phí sản xuât theo từng công trình, hạng mục công trình: các chi phí sản xuất liên quan đến công trình, hạng mục công trình nào thì tập hợp theo công trình, hạng mục công trình đó.
- Phương pháp hoạch toán chi phí sản xuất theo đơn đặt hàng: chi phí phát sinh liên quan đến đơn đặt hàng nào sẽ được tập hợp và phân bổ cho đơn đặt hàng đó. Khi đơn đặt hàng hoàn thành, tổng số chi phí phat sinh theo đơn đặt hàng kể từ khi thi công đến khi hoàn thành là giá thực tế của công trình theo đơn đặt hàng đó. - Phương pháp hoạch toán chi phí sản xuất theo đơn vị hoặc khu vực thi công: phương pháp này thường được áp dụng trong các doang nghiệp xây lắp thực hiện khoán. Đối tượng hoạch toán chi phí là các bộ phận, đơn vị thi công như tổ đội sản xuất hay các khu vực thi công.
Trong tường đơn vị thi công lại được tập hợp theo từng đối tượng tập hợp chi phí như hạng mục công trình. Giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp. Khái niệm về giá thành trong doanh nghiệp xây lắp. Giá thành sản phẩm xây lắp là biểu hiện bằng tiền toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hóa phat sinh trong quá trình sản xuất có liên quan tới khối lượng xây lắp đã hoàn thành.
Nó bao gồm toàn bộ chi phí sản xuất (chi phí NVL trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung, chi phí sử dụng máy thi công) tính cho từng công trình, hạng mục công trình, khối lượng xây lắp hoàn thành theo quy ước là đã hoàn thành, nghiệm thu, bàn giao và được chấp nhận thanh toán. Mỗi công trình, hạng mục công trình hay khối lượng hoàn thành đều có một giá thành riêng. Phân loại giá thành trong doanh nghiệp xây lắp. Phân loại theo thời điểm tính giá thành.
Theo cách phân loại này thì chi phí được chi thành giá thành dự toán, giá thành kế hoạch, giá thành định mức, giá thành thực tế.