Luận án về cải tiến kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp sản xuất giấy tại Việt Nam

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận án hoàn thiện kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp sản xuất giấy việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Cải Tiến Kế Toán Quản Trị Chi Phí Cho Doanh Nghiệp Sản Xuất Giấy Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, ngành sản xuất giấy tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức. Chi phí nguyên liệu và năng lượng chiếm tỷ lệ lớn trong chi phí sản xuất. Do đó, việc cải tiến kế toán quản trị chi phí là cần thiết để giảm chi phí và tăng hiệu quả hoạt động. Ngành công nghiệp giấy Việt Nam cần áp dụng các phương pháp sản xuất xanh hơn, đồng thời tuân thủ các quy định về môi trường. Để cạnh tranh với các sản phẩm ngoại nhập, doanh nghiệp cần có chiến lược quản lý chi phí hiệu quả. Quy hoạch phát triển ngành giấy đến năm 2025 nhấn mạnh việc áp dụng công nghệ tiên tiến nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc xây dựng thương hiệu và nâng cao năng lực cạnh tranh cũng là những yếu tố quan trọng. Từ đó, việc nghiên cứu và cải tiến quy trình kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp sản xuất giấy trở thành nhiệm vụ cấp thiết.

II. Tổng quan nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án

Thông tin cung cấp cho các nhà quản trị là yếu tố quyết định đến sự thành bại của doanh nghiệp. Kế toán quản trị chi phí đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ ra quyết định. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp hiện đại trong quản lý chi phí giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, tại Việt Nam, nhiều doanh nghiệp vẫn chỉ tập trung vào thông tin kế toán tài chính mà chưa chú trọng đến thông tin phục vụ cho quản lý chi phí. Điều này dẫn đến việc các doanh nghiệp khó có thể cạnh tranh trong môi trường quốc tế. Việc nghiên cứu và áp dụng các phương pháp phân tích chi phí hiện đại là cần thiết để cải thiện tình hình này.

III. Nghiên cứu về nhận diện chi phí

Việc phân loại chi phí trong doanh nghiệp là rất quan trọng. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng nhiều doanh nghiệp chỉ phân loại chi phí theo nội dung kinh tế ban đầu mà chưa chú trọng đến các yếu tố khác. Việc phân loại chi phí theo mối quan hệ với mức độ hoạt động sẽ giúp doanh nghiệp có cái nhìn tổng quan hơn về tình hình chi phí. Các tác giả đã đề xuất rằng doanh nghiệp nên áp dụng các phương pháp phân loại chi phí hiện đại để nâng cao chất lượng thông tin kế toán. Điều này không chỉ giúp cho việc lập kế hoạch mà còn hỗ trợ trong việc ra quyết định quản lý hiệu quả.

IV. Nghiên cứu về xây dựng định mức và lập dự toán chi phí

Xây dựng định mức và lập dự toán chi phí là một trong những công cụ quan trọng trong kế toán quản trị chi phí. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc lập dự toán chi phí giúp doanh nghiệp chủ động trong việc sử dụng nguồn lực. Định mức chi phí là cơ sở để kiểm soát chi phí và đánh giá hiệu quả hoạt động. Các phương pháp lập dự toán như dự toán tĩnh và dự toán linh hoạt cần được áp dụng một cách hợp lý để đảm bảo tính hiệu quả trong quản lý. Việc áp dụng các phương pháp này sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh và tối ưu hóa chi phí sản xuất.

V. Nghiên cứu về phương pháp xác định chi phí

Phương pháp xác định chi phí là một yếu tố quan trọng trong kế toán quản trị chi phí. Các phương pháp truyền thống như xác định chi phí theo đơn đặt hàng và theo quá trình sản xuất vẫn được sử dụng phổ biến. Tuy nhiên, việc áp dụng các phương pháp hiện đại như chi phí mục tiêu và chi phí Kaizen đang ngày càng trở nên cần thiết. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các phương pháp hiện đại giúp doanh nghiệp xác định chính xác hơn chi phí và từ đó đưa ra các quyết định quản lý hiệu quả hơn. Doanh nghiệp cần cân nhắc áp dụng các phương pháp này để nâng cao chất lượng thông tin chi phí.

VI. Nghiên cứu về phân tích chi phí

Phân tích chi phí là một phần không thể thiếu trong kế toán quản trị chi phí. Việc phân tích chi phí giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu quả hoạt động và đưa ra các quyết định hợp lý. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các hệ thống phân tích chi phí hiện đại giúp doanh nghiệp có cái nhìn rõ ràng hơn về tình hình tài chính. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường. Do đó, việc nghiên cứu và áp dụng các phương pháp phân tích chi phí hiện đại là rất cần thiết trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và tác động sâu rộng của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, ngành công nghiệp sản xuất giấy tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Theo quy hoạch phát triển ngành công nghiệp sản xuất giấy đến năm 2025, Việt Nam đặt mục tiêu đáp ứng khoảng 75-80% nhu cầu tiêu dùng trong nước, đồng thời nâng tỷ lệ thu hồi giấy các loại lên 65%. Tuy nhiên, ngành sản xuất giấy trong nước hiện có trình độ công nghệ lạc hậu, quy mô nhỏ, giá thành cao và chất lượng sản phẩm chưa đáp ứng được yêu cầu, dẫn đến sức cạnh tranh thấp so với các sản phẩm nhập khẩu từ Thái Lan, Indonesia, Malaysia và các nước khác.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hoàn thiện hệ thống kế toán quản trị chi phí (KTQT chi phí) trong các doanh nghiệp sản xuất giấy Việt Nam nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chi phí, tăng năng lực cạnh tranh và thích ứng với môi trường kinh doanh ngày càng khốc liệt. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp sản xuất giấy có quy mô công suất từ 10.000 tấn/năm trở lên, khảo sát trong giai đoạn 2015-2018 trên phạm vi toàn quốc. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp thông tin quản trị chi phí chính xác, kịp thời, hỗ trợ các nhà quản lý ra quyết định tối ưu, góp phần phát triển bền vững ngành công nghiệp giấy Việt Nam trong bối cảnh hội nhập và đổi mới công nghệ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn sử dụng ba lý thuyết nền tảng để phân tích và xây dựng mô hình nghiên cứu:

• Lý thuyết ngẫu nhiên (Contingency theory): Nhấn mạnh sự phù hợp của hệ thống kế toán quản trị chi phí với đặc điểm môi trường, công nghệ và cơ cấu tổ chức của từng doanh nghiệp. Theo đó, không có mô hình KTQT chi phí duy nhất áp dụng cho tất cả doanh nghiệp mà cần điều chỉnh phù hợp với điều kiện cụ thể.

• Lý thuyết sự khuếch tán những đổi mới (Diffusion of innovations): Giải thích quá trình và tốc độ áp dụng các kỹ thuật KTQT chi phí mới trong doanh nghiệp, dựa trên thái độ của nhà quản lý, cấu trúc tổ chức và môi trường bên ngoài. Lý thuyết này giúp xác định các nhóm chấp nhận đổi mới và các nhân tố thúc đẩy hoặc cản trở việc áp dụng KTQT chi phí hiện đại.

• Lý thuyết thông tin hữu ích cho việc ra quyết định (Decision usefulness theory): Nhấn mạnh vai trò của thông tin kế toán quản trị chi phí trong việc cung cấp dữ liệu chính xác, kịp thời và có tính dự báo để hỗ trợ nhà quản lý đưa ra các quyết định kinh tế hiệu quả.

Ba lý thuyết này tạo thành khung lý luận vững chắc để nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến việc áp dụng KTQT chi phí và đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống KTQT chi phí trong các doanh nghiệp sản xuất giấy Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng, sử dụng các công cụ phân tích thống kê hiện đại:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập dữ liệu sơ cấp qua khảo sát thực địa, phỏng vấn trực tiếp và gửi phiếu điều tra tới 57 doanh nghiệp sản xuất giấy có quy mô công suất từ 10.000 tấn/năm trở lên trên toàn quốc. Tổng số phiếu thu về đạt tỷ lệ 74-75%, đảm bảo tính đại diện. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các tài liệu kế toán, báo cáo tài chính, văn bản pháp luật và các nghiên cứu trước đây.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm SPSS 20.0 để đánh giá độ tin cậy thang đo (Cronbach’s Alpha), phân tích nhân tố khám phá (EFA), kiểm định mô hình (CFI, TLI, RMSEA), kiểm định giả thuyết bằng phân tích phương sai (ANOVA) và kiểm tra các hiện tượng đa cộng tuyến, tự tương quan. Phần mềm Excel được dùng để xử lý các dữ liệu định tính và thống kê mô tả.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung khảo sát dữ liệu trong giai đoạn 2015-2018, phân tích và tổng hợp kết quả trong năm 2019-2020, đề xuất giải pháp hoàn thiện KTQT chi phí phù hợp với bối cảnh CMCN 4.0 và hội nhập kinh tế quốc tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng áp dụng KTQT chi phí còn hạn chế: Khoảng 65% doanh nghiệp sản xuất giấy sử dụng chủ yếu các kỹ thuật kế toán chi phí truyền thống như phương pháp xác định chi phí theo quá trình và phương pháp tính giá thành toàn bộ. Các kỹ thuật hiện đại như chi phí theo hoạt động (ABC), chi phí mục tiêu, chi phí Kaizen chưa được áp dụng rộng rãi.

2. Nhu cầu thông tin KTQT chi phí của nhà quản trị cao: Trên 80% nhà quản trị cấp cao đánh giá nhu cầu thông tin chi phí phục vụ lập kế hoạch, kiểm soát và ra quyết định là rất quan trọng. Tuy nhiên, chỉ khoảng 40% doanh nghiệp có hệ thống báo cáo KTQT chi phí đầy đủ và kịp thời.

3. Các nhân tố ảnh hưởng đến mức độ áp dụng KTQT chi phí: Phân tích EFA và kiểm định mô hình cho thấy các nhân tố chủ quan như nhận thức và sự ủng hộ của nhà quản trị, trình độ nhân viên kế toán, cùng với các nhân tố khách quan như quy mô doanh nghiệp, mức độ cạnh tranh thị trường và trình độ công nghệ thông tin có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến mức độ áp dụng KTQT chi phí.

4. Khó khăn trong việc áp dụng công nghệ và đổi mới: Khoảng 70% doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc đầu tư nâng cấp công nghệ kế toán và thiếu nhân lực có trình độ chuyên môn cao, dẫn đến việc áp dụng các phương pháp KTQT chi phí hiện đại bị hạn chế.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trước đây tại các ngành sản xuất khác và các quốc gia đang phát triển, cho thấy quy mô doanh nghiệp và nhận thức của nhà quản trị là những yếu tố quyết định trong việc áp dụng KTQT chi phí. Việc áp dụng các kỹ thuật truyền thống phổ biến do hạn chế về vốn và công nghệ, trong khi các kỹ thuật hiện đại như ABC giúp phân bổ chi phí chính xác hơn nhưng đòi hỏi đầu tư lớn và trình độ nhân sự cao.

Biểu đồ phân tích nhân tố (EFA) minh họa rõ sự tương quan giữa các nhân tố chủ quan và khách quan với mức độ áp dụng KTQT chi phí, trong đó sự ủng hộ của nhà quản trị có hệ số tải nhân tố cao nhất (>0.7), cho thấy vai trò then chốt của lãnh đạo trong việc thúc đẩy đổi mới. Bảng so sánh tỷ lệ áp dụng các kỹ thuật KTQT chi phí giữa các nhóm doanh nghiệp quy mô lớn và vừa cho thấy doanh nghiệp lớn có tỷ lệ áp dụng kỹ thuật hiện đại cao hơn 25% so với doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Kết quả cũng chỉ ra rằng việc xây dựng hệ thống báo cáo KTQT chi phí chưa đồng bộ, thiếu tính kịp thời và chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu ra quyết định của nhà quản trị, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý chi phí và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nhận thức và sự ủng hộ của nhà quản trị: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo nâng cao nhận thức về vai trò và lợi ích của KTQT chi phí hiện đại cho lãnh đạo doanh nghiệp. Mục tiêu đạt 90% nhà quản trị cấp cao hiểu và cam kết áp dụng KTQT chi phí trong vòng 12 tháng.

2. Đầu tư nâng cấp công nghệ và phần mềm kế toán: Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư hệ thống phần mềm kế toán quản trị chi phí hiện đại, tích hợp công nghệ thông tin để nâng cao tính chính xác và kịp thời của thông tin. Mục tiêu 70% doanh nghiệp trong ngành có hệ thống công nghệ phù hợp trong 2 năm tới.

3. Phát triển nguồn nhân lực kế toán quản trị: Tăng cường đào tạo chuyên sâu về KTQT chi phí cho đội ngũ kế toán và quản lý chi phí, đặc biệt là kỹ thuật phân tích chi phí theo hoạt động (ABC) và lập dự toán linh hoạt. Mục tiêu nâng trình độ chuyên môn cho 60% nhân viên kế toán trong 18 tháng.

4. Xây dựng hệ thống báo cáo KTQT chi phí đồng bộ và linh hoạt: Thiết kế hệ thống báo cáo phục vụ đầy đủ các chức năng quản trị từ lập kế hoạch, kiểm soát đến ra quyết định, đảm bảo tính kịp thời và phù hợp với đặc thù ngành giấy. Thực hiện trong vòng 1 năm tại các doanh nghiệp trọng điểm.

5. Khuyến khích hợp tác và chia sẻ kinh nghiệm: Tạo diễn đàn trao đổi giữa các doanh nghiệp sản xuất giấy để chia sẻ kinh nghiệm áp dụng KTQT chi phí, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh chung của ngành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị doanh nghiệp sản xuất giấy: Giúp hiểu rõ vai trò và cách thức áp dụng KTQT chi phí để nâng cao hiệu quả quản lý chi phí, từ đó ra quyết định kinh doanh chính xác và kịp thời.

2. Chuyên gia kế toán quản trị và kiểm toán nội bộ: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về các phương pháp kế toán quản trị chi phí, hỗ trợ tư vấn và kiểm tra hệ thống kế toán trong doanh nghiệp.

3. Nhà nghiên cứu và giảng viên kinh tế, quản trị: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực trạng KTQT chi phí trong ngành sản xuất giấy, đồng thời cung cấp mô hình nghiên cứu và phân tích dữ liệu khoa học.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và chính sách: Hỗ trợ xây dựng chính sách phát triển ngành công nghiệp giấy, thúc đẩy áp dụng công nghệ và quản trị chi phí hiện đại nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

1. Kế toán quản trị chi phí khác gì so với kế toán tài chính?
   Kế toán quản trị chi phí tập trung cung cấp thông tin nội bộ phục vụ quản lý, ra quyết định và kiểm soát chi phí, trong khi kế toán tài chính chủ yếu phục vụ báo cáo cho các đối tượng bên ngoài như nhà đầu tư, cơ quan thuế.

2. Tại sao doanh nghiệp sản xuất giấy cần áp dụng KTQT chi phí hiện đại?
   KTQT chi phí hiện đại giúp phân bổ chi phí chính xác hơn, kiểm soát chi phí hiệu quả, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó tăng sức cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập và áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.

3. Những nhân tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến việc áp dụng KTQT chi phí?
   Nhận thức và sự ủng hộ của nhà quản trị, quy mô doanh nghiệp, trình độ công nghệ thông tin và trình độ chuyên môn của nhân viên kế toán là những nhân tố quan trọng nhất.

4. Phương pháp lập dự toán chi phí nào phù hợp với doanh nghiệp sản xuất giấy?
   Phương pháp lập dự toán kết hợp từ trên xuống và từ dưới lên giúp đảm bảo tính chính xác và khả thi, đồng thời nên áp dụng dự toán linh hoạt để phản ánh biến động chi phí theo mức độ hoạt động.

5. Làm thế nào để xây dựng hệ thống báo cáo KTQT chi phí hiệu quả?
   Cần thiết kế hệ thống báo cáo theo chu trình quản trị chi phí, bao gồm báo cáo định mức, báo cáo thực hiện, báo cáo phân tích biến động và báo cáo hỗ trợ ra quyết định, đảm bảo tính kịp thời, chính xác và phù hợp với nhu cầu quản lý.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp sản xuất giấy Việt Nam, làm rõ vai trò và nội dung của KTQT chi phí trong quản lý doanh nghiệp.
• Thực trạng áp dụng KTQT chi phí hiện nay còn nhiều hạn chế, chủ yếu sử dụng các kỹ thuật truyền thống, chưa tận dụng hiệu quả các phương pháp hiện đại và công nghệ thông tin.
• Các nhân tố chủ quan và khách quan như nhận thức nhà quản trị, quy mô doanh nghiệp, trình độ công nghệ và nhân lực kế toán ảnh hưởng rõ rệt đến mức độ áp dụng KTQT chi phí.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ về nâng cao nhận thức, đầu tư công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ thống báo cáo nhằm hoàn thiện KTQT chi phí, phù hợp với bối cảnh CMCN 4.0 và hội nhập kinh tế quốc tế.
• Tiếp theo, cần triển khai thí điểm các giải pháp tại các doanh nghiệp trọng điểm, đánh giá hiệu quả và nhân rộng mô hình để nâng cao năng lực cạnh tranh ngành giấy Việt Nam.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả quản trị chi phí và phát triển bền vững doanh nghiệp sản xuất giấy Việt Nam!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế cùng với tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, có nhiều vấn đề các ngành kinh tế cũng như các doanh nghiệp sản xuất phải quan tâm để chọn được mục tiêu và chiến lược kinh doanh đúng đắn. Hiện nay, ngành công nghiệp sản xuất giấy là một trong những ngành được Chính phủ hết sức quan tâm. Tuy nhiên, ngành công nghiệp sản xuất giấy đang phải đối mặt với một loạt các thách thức để duy trì tính cạnh tranh trong một lĩnh vực mà chi phí nguyên liệu và năng lượng chiếm một phần rất lớn trong chi phí sản xuất. Thách thức lớn nhất hiện nay đó là giảm chi phí sản xuất, tăng hiệu quả hoạt động cùng với các phương pháp xanh hơn để sản xuất giấy với chất lượng tốt, đồng thời tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về môi trường.

Mặt khác, ngành công nghiệp sản xuất giấy nước ta đang có nguy cơ thua ngay trên sân nhà khi Việt Nam tham gia hội nhập kinh tế ngày càng sâu và rộng với khu vực và thế giới bởi giấy của các nước trong khu vực như Thái Lan, Indonexia, Malaixia và các nước khác trên thế giới sẽ tràn vào Việt Nam, đe dọa sự sống còn của các doanh nghiệp sản xuất giấy nội địa. Để đứng vững và phát triển đòi hỏi các doanh nghiệp sản xuất giấy Việt Nam phải có những biện pháp mang tính tổng lực nhằm tận dụng thời cơ và sức mạnh, đồng thời khắc phục khó khăn và thách thức. Quy hoạch phát triển ngành công nghiệp sản xuất giấy Việt Nam đến năm 2025 với quan điểm chủ đạo phát triển ngành công nghiệp sản xuất giấy theo hướng hiện đại, bền vững gắn với nhiệm vụ bảo vệ môi trường. Theo đó, đẩy mạnh áp dụng công nghệ tiên tiến trong sản xuất để nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm; giảm tiêu hao nguyên nhiên vật liệu, tiết kiệm năng lượng; tập trung xây dựng thương hiệu, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp; huy động mọi nguồn lực xã hội để đầu tư, sản xuất; xây dựng các tập đoàn đủ mạnh, có tiềm năng tài chính, nhà máy có công suất lớn và chất lượng sản phẩm cao, đủ sức cạnh tranh trên thị trường, tăng khả năng xuất khẩu.

Quy hoạch cũng đặt ra các mục tiêu đến năm 2025, tỷ lệ thu hồi giấy các loại trong nước đạt 65%; đáp ứng khoảng 75-80% nhu cầu tiêu dùng trong nước, giảm tỷ lệ nhập khẩu; không cấp phép và dần loại bỏ các nhà máy giấy lạc hậu đang tồn tại với quy mô dưới 10. Mặc dù có thị trường khá rộng nhưng ngành công nghiệp sản xuất giấy là một trong số những ngành có mức độ cạnh tranh gay gắt, nhất là với các sản phẩm ngoại nhập. Hiện nay sức cạnh tranh của giấy nội với giấy ngoại rất thấp. Ngành công nghiệp sản xuất giấy Việt Nam có trình độ công nghệ lạc hậu, quy mô không lớn, giá giấy cao trong khi chất lượng giấy thấp chưa đáp ứng được nhu cầu trong nước.

Trong khi đó, giấy ngoại nhập có sức cạnh tranh rất lớn, giá rẻ, chất lượng lại tốt hơn. Nhiều chuyên gia kinh 2 tế cho rằng đây cũng là khó khăn chung của ngành công nghiệp sản xuất giấy trong nước, tồn tại từ nhiều năm nay. Vấn đề lớn nhất của các doanh nghiệp nội địa là thiếu vốn cho đầu tư, nâng cấp trang thiết bị công nghệ, cùng với chi phí đầu vào biến động tăng không ngừng, dẫn đến sản phẩm có mẫu mã, chất lượng kém, giá thành cao. Do vậy để từng bước vượt qua khó khăn và phát triển, không còn cách nào khác là phải tận dụng cơ sở hạ tầng kỹ thuật sẵn có, đẩy mạnh nghiên cứu, sáng tạo nhằm tiết kiệm chi phí, tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm giá thành để cạnh tranh.

Kế toán quản trị chi phí là một bộ phận quan trọng của hệ thống KTQT doanh nghiệp, có chức năng đo lường, phân tích về tình hình chi phí nhằm mục tiêu lập dự toán, xây dựng định mức, kiểm soát chi phí, ra quyết định lựa chọn phương án sản xuất kinh doanh tối ưu,…Để phục vụ tốt hơn cho việc quản trị chi phí ở các doanh nghiệp và đưa ra các quyết định hợp lý cần có sự hiểu biết đầy đủ, khoa học về bản chất, vai trò và nội dung của kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp. Tuy nhiên, qua khảo sát sơ bộ, công tác kế toán chi phí trong các doanh nghiệp sản xuất giấy ở Việt Nam hiện nay mới chỉ tập trung chủ yếu vào thông tin kế toán tài chính phục vụ cho việc lập các báo cáo tài chính. Việc cung cấp thông tin kế toán chi phí phục vụ cho việc ra các quyết định hay lập các kế hoạch sản xuất kinh doanh vẫn đang là vấn đề chưa được quan tâm và đầu tư đúng mức. Điều này khiến cho các doanh nghiệp giấy ở Việt Nam khó có thể đứng vững trong môi trường cạnh tranh khu vực và thế giới.

Thêm vào đó, trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt vượt tầm biên giới quốc gia, KTQT chi phí ngày càng thể hiện vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản trị ra các quyết định hiệu quả. Tăng cường hệ thống KTQT chi phí trong các DNSX giấy nhằm hỗ trợ thông tin cho các nhà quản trị ra các quyết định là điều kiện cần thiết để sử dụng hiệu quả các nguồn lực, từ đó nâng cao vị thế cạnh tranh của các doanh nghiệp. Do vậy, việc nghiên cứu ảnh hưởng của các yếu tố ngẫu nhiên đến việc áp dụng KTQT chi phí trong các DNSX giấy để có các giải pháp tác động phù hợp giúp cho hệ thống KTQT chi phí trong các DNSX giấy được hoàn thiện trở thành yêu cầu và nhiệm vụ cấp thiết trong giai đoạn hiện nay. Xuất phát từ lý luận và thực tiễn đó, tác giả đã chọn nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp sản xuất giấy Việt Nam” nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin cho các nhà quản lý trong môi trường cạnh tranh ngày càng khắc nghiệt cũng như tăng cường khả năng thích ứng của doanh nghiệp trước tác động của cuộc CMCN 4.0 đang diễn ra một cách sâu rộng trên phạm vi toàn cầu.

Tổng quan nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án Nhân tố quan trọng dẫn đến sự thành bại của các doanh nghiệp trên thương trường chính là thông tin cung cấp cho các nhà quản trị để từ đó đưa ra quyết định tối ưu trong SXKD. Nền tảng cơ bản để doanh nghiệp giữ vững và phát triển vị thế của mình trên 3 thương trường chính là sử dụng KTQT chi phí. Các nghiên cứu cơ bản về KTQT chi phí đã được thực hiện từ rất sớm tại các quốc gia có nền kinh tế phát triển với các phương pháp quản trị hiện đại, tiên tiến, sau đó được kế thừa và phát triển trên nhiều phương diện tại nhiều quốc gia khác, trong đó có Việt Nam. Các nghiên cứu về nội dung kế toán quản trị chi phí 2.

Nghiên cứu về nhận diện chi phí Tại Mỹ, vào những năm đầu của thế kỉ XIX, sự phát triển mạnh cả về quy mô và phạm vi hoạt động của các doanh nghiệp đặt ra yêu cầu cho các nhà quản trị phải kiểm soát và đánh giá được hoạt động của chúng. Hoạt động KTQT chi phí bắt đầu từng bước được áp dụng trong các ngành khác nhau. Thomas (1972) trong bài viết về kế toán chi phí phục vụ kiểm soát quản trị nội bộ đã chỉ ra một trong các doanh nghiệp áp dụng KTQT đầu tiên ở Mỹ là công ty dệt Lyman Mills. Để xác định được hiệu quả sản xuất của các sản phẩm cụ thể và đánh giá được kết quả hoạt động của các bộ phận, công ty này đã áp dụng hệ thống kế toán theo dõi tình hình sử dụng vật tư, chi phí nhân công và các chi phí trực tiếp phát sinh hàng ngày [73].

Theo Nguyễn Quốc Thắng (2011), chi phí trong doanh nghiệp được phân loại theo nhiều tiêu thức khác nhau: Phân loại theo tính chất kinh tế, nội dung kinh tế ban đầu của chi phí; phân loại theo chức năng hoạt động; phân loại theo đầu vào của quá trình SXKD; phân loại theo mối quan hệ của chi phí với khoản mục trên báo cáo tài chính; phân loại theo mối quan hệ của chi phí và khả năng quy nạp chi phí vào các đối tượng kế toán chi phí; phân loại theo mối quan hệ của chi phí với khối lượng hoạt động và phân loại chi phí phục vụ ra quyết định. Kết quả khảo sát tại các doanh nghiệp giống cây trồng cho thấy các doanh nghiệp chỉ phân loại chi phí theo nội dung kinh tế ban đầu của chi phí dưới góc độ phục vụ công tác kế toán tài chính. Mức độ coi trọng, đầu tư vào công tác phân loại chi phí phục vụ hạch toán nội bộ chưa cao. Để tăng cường chất lượng thông tin KTQT chi phí, tác giả đề xuất các doanh nghiệp ngành giống cây trồng áp dụng phân loại chi phí theo mối quan hệ của chi phí với mức độ hoạt động [37].

Theo Phạm Hồng Hải (2013), Hoàng Khánh Vân (2017), chi phí có thể được phân loại theo các tiêu thức như phân loại theo chức năng, phân loại theo mối quan hệ với mức độ hoạt động (theo cách ứng xử của chi phí), phân loại theo khả năng quy nạp vào đối tượng chịu phí, phân loại theo sự ảnh hưởng tới việc lựa chọn các phương án và phân loại chi phí theo khả năng kiểm soát. Qua kết quả khảo sát tại các doanh nghiệp, các tác giả nhận định 100% các doanh nghiệp chỉ phân loại chi phí theo yếu tố chi phí và theo khoản mục chi phí trong giá thành nhằm phục vụ cho việc hạch toán chi phí, tính giá thành sản phẩm và lập báo cáo tài chính. Cách phân loại này chưa thực sự giúp cho việc quản trị chi phí trong doanh nghiệp. Từ đó các tác giả đề xuất việc phân loại chi phí theo mối quan hệ với mức độ hoạt động để làm 4 cơ sở cho việc thực hiện các chức năng lập kế hoạch, kiểm soát và ra quyết định quản lý.

Bên cạnh đó, các tác giả cũng đề xuất các doanh nghiệp trong ngành nghiên cứu vận dụng việc phân loại chi phí theo khả năng quy nạp vào đối tượng chịu phí để giúp nhà quản trị có thể đánh giá hiệu quả hoạt động của từng đối tượng, từ đó đưa ra được các quyết định phù hợp [22], [44].