Tổng quan về luận án

Bối cảnh tự do hóa thương mại toàn cầu và việc Việt Nam ký kết các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (FTAs như EVFTA, CPTPP) đã mở ra cơ hội mở rộng thị trường nhưng đồng thời đặt các doanh nghiệp may mặc trước sức ép cạnh tranh gay gắt về giá, chất lượng và thời gian giao hàng. Ngành may mặc Việt Nam vốn phụ thuộc chủ yếu vào các phương thức gia công có giá trị gia tăng thấp như CMT (Cut - Make - Trim), đang chuyển dịch dần sang các phương thức tự chủ nguyên phụ liệu và thiết kế như FOB (Free on Board), ODM (Original Design Manufacturing) và OBM (Original Brand Manufacturing). Trong bước chuyển dịch chiến lược này, hệ thống thông tin kế toán quản trị chi phí (KTQTCP) và tính giá thành sản phẩm đóng vai trò là công cụ quản trị sống còn, hỗ trợ tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực, kiểm soát chi phí thực tế và ra quyết định định giá chiến lược. Luận án tiến sĩ kinh tế của tác giả Đào Thị Hương (2019) tại Trường Đại học Thương mại với đề tài "Tổ chức kế toán quản trị chi phí, giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp may khu vực phía Bắc Việt Nam" là công trình nghiên cứu tiên phong đánh giá toàn diện cả lý luận và thực nghiệm về tổ chức KTQTCP trong ngành dệt may Việt Nam.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) được xác định cụ thể từ thực tiễn: phần lớn các nghiên cứu trong nước trước đây (như Nguyễn Quốc Thắng, 2010; Nguyễn Hoản, 2012; Hồ Mỹ Hạnh, 2014; Nguyễn Hải Hà, 2016) chủ yếu tiếp cận KTQTCP thuần túy dưới góc độ mô tả kỹ thuật hạch toán truyền thống hoặc khảo sát định tính đơn lẻ, chưa giải thích được cơ chế tác động của các nhân tố bối cảnh tổ chức và môi trường đến quyết định chuyển đổi sang các phương pháp KTQTCP hiện đại bằng mô hình định lượng tin cậy. Luận án giải quyết triệt để 4 câu hỏi nghiên cứu (RQs):

  • RQ1: Cơ sở lý thuyết nào định hình việc tổ chức hệ thống KTQTCP và giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp sản xuất?
  • RQ2: Thực trạng tổ chức KTQTCP và tính giá thành tại các doanh nghiệp may khu vực phía Bắc Việt Nam hiện nay đang diễn ra như thế nào?
  • RQ3: Những nhân tố nào tác động đến mức độ vận dụng các phương pháp KTQTCP và tính giá thành hiện đại tại các doanh nghiệp may khu vực phía Bắc và mức độ tác động của từng nhân tố ra sao?
  • RQ4: Cần xây dựng những giải pháp và khuyến nghị khoa học nào nhằm hoàn thiện tổ chức KTQTCP, nâng cao tính khả thi của việc áp dụng các kỹ thuật KTQTCP hiện đại?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu (H1 đến H7) được xây dựng dựa trên Khung lý thuyết ngẫu nhiên (Contingency Theory) và Lý thuyết thể chế (Institutional Theory), giả định mối quan hệ cùng chiều giữa các nhân tố (Môi trường cạnh tranh, Công nghệ sản xuất, Quy mô doanh nghiệp, Trình độ nhân sự kế toán, Nhận thức của nhà quản trị, Chiến lược kinh doanh, Áp lực thể chế) với mức độ vận dụng các kỹ thuật KTQTCP hiện đại (Activity-Based Costing - ABC, Target Costing - TC, Kaizen Costing - KC, Flexible Budgeting). Phạm vi nghiên cứu giới hạn tại các doanh nghiệp may quy mô vừa và lớn trên địa bàn kinh tế trọng điểm đồng bằng Sông Hồng giai đoạn khảo sát 2016–2018, đem lại dữ liệu thực chứng có giá trị khái quát hóa cao.

Literature Review và Positioning

Tổng quan nghiên cứu quốc tế và trong nước cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa hai luồng quan điểm chính về sự thích ứng của các hệ thống kế toán chi phí:

Luồng quan điểm thứ nhất nhấn mạnh tính ưu việt tuyệt đối của KTQTCP hiện đại. Điển hình là Cooper và Kaplan (1992) khi đề xuất phương pháp Chi phí dựa trên hoạt động (ABC), khẳng định hệ thống chi phí truyền thống làm sai lệch nghiêm trọng giá thành sản phẩm do phân bổ chi phí sản xuất chung (CPSXC) theo các tiêu thức phân bổ thể tích đơn nhất (giờ công trực tiếp hoặc chi phí nguyên vật liệu trực tiếp). Tiếp nối, Al-Qady và El-Helbawy (2016) chứng minh việc tích hợp Chi phí mục tiêu (Target Costing) và Kế toán tiêu dùng nguồn lực (Resource Consumption Accounting) giúp tối ưu hóa thiết kế sản phẩm và cắt giảm chi phí ngay từ giai đoạn tiền sản xuất.

Ngược lại, luồng quan điểm thứ hai bảo vệ tính hữu dụng và tính bền vững của các phương pháp chi phí truyền thống trong bối cảnh thực tế. Sulaiman và cộng sự (2004) khi khảo sát 4 quốc gia châu Á (Singapore, Malaysia, Trung Quốc, Ấn Độ) phát hiện tỷ lệ áp dụng chi phí tiêu chuẩn (Standard Costing) vẫn chiếm ưu thế áp đảo (đạt 70% tại Malaysia và trên 90% tại Trung Quốc). Tương tự, Marie và cộng sự (2010) chỉ ra 77% doanh nghiệp sản xuất tại Dubai sử dụng chi phí tiêu chuẩn; Badem và cộng sự (2013) khẳng định 74% doanh nghiệp công nghiệp phụ trợ ô tô tại Thổ Nhĩ Kỳ duy trì hệ thống chi phí truyền thống do chi phí duy trì thấp và tính tiện lợi khi đối chiếu với kế toán tài chính. Nghiên cứu của Azzouz (2013) tại Morocco cũng chỉ ra chỉ 12,9% doanh nghiệp áp dụng ABC (với doanh nghiệp nhỏ và vừa chỉ đạt 3,33%), cho thấy rào cản chi phí triển khai và độ phức tạp kỹ thuật là thách thức không nhỏ.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Bùi Tiến Dũng (2018) về ngành giấy, Nguyễn Thành Hưng (2017) về viễn thông, hay Hồ Mỹ Hạnh (2014) và Nguyễn Hải Hà (2016) về ngành may đều thống nhất nhận định: hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam chỉ dừng lại ở phương pháp chi phí thực tế và chi phí tiêu chuẩn truyền thống, phục vụ mục đích lập báo cáo tài chính cuối kỳ hơn là hỗ trợ nhà quản trị ra quyết định tác nghiệp. Luận án định vị chính xác khoảng trống học thuật bằng cách bắc cầu nối giữa lý thuyết phương Tây và thực tiễn sản xuất may mặc Việt Nam, chứng minh rằng sự kết hợp giữa mô hình kế toán hỗn hợp với lộ trình áp dụng từng bước ABC và Kaizen Costing là giải pháp khả thi nhất cho các doanh nghiệp đang chuyển dịch từ CMT sang FOB/ODM.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng Lý thuyết ngẫu nhiên (Otley, 1980; Chenhall, 2003) và Lý thuyết dựa trên nguồn lực (Barney, 1991) trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi:

Thứ nhất, luận án làm rõ rằng không tồn tại một mô hình tổ chức KTQTCP tối ưu phổ quát cho mọi doanh nghiệp may mặc; cấu trúc tối ưu phụ thuộc chặt chẽ vào phương thức sản xuất (CMT, FOB, ODM) và mức độ tích hợp công nghệ quản trị.

Thứ hai, nghiên cứu phát triển mô hình khái niệm đa chiều giải thích quyết định áp dụng KTQTCP hiện đại thông qua phương trình hồi quy tuyến tính bội:

$$\text{APP} = \beta_0 + \beta_1 X_1 + \beta_2 X_2 + \beta_3 X_3 + \beta_4 X_4 + \beta_5 X_5 + \beta_6 X_6 + \beta_7 X_7 + e$$

Trong đó, các biến độc lập $X_1$ đến $X_7$ đại diện cho: Nhận thức của nhà quản trị, Trình độ chuyên môn của đội ngũ kế toán, Mức độ cạnh tranh thị trường, Quy mô doanh nghiệp, Ứng dụng công nghệ thông tin và ERP, Áp lực từ khách hàng xuất khẩu, và Mức độ phức tạp của quy trình sản xuất.

Thứ ba, luận án tạo bước tiến về mặt nhận thức luận khi làm sáng tỏ quan điểm: "Tổ chức KTQTCP, giá thành sản phẩm trong DN là một nội dung của tổ chức KTQT nói chung liên quan tới tổ chức nhân sự trong bộ máy kế toán và tổ chức vận dụng các kỹ thuật của KTQTCP, giá thành nhằm cung cấp thông tin về: Phân loại chi phí, xây dựng định mức và lập dự toán chi phí; vận dụng các phương pháp xác định chi phí, giá thành; phân tích chi phí, giá thành và đánh giá kết quả hoạt động sản xuất; ứng dụng thông tin chi phí, giá thành để ra quyết định, với mục tiêu trợ giúp cho các nhà quản trị DN hoàn thành được các chức năng quản lý về chi phí và giá thành sản phẩm" (Đào Thị Hương, 2019, tr. 32).

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đồng thời 3 góc độ:

  1. Cấu trúc tổ chức bộ máy kế toán: Phân tích so sánh 3 mô hình cấu trúc tổ chức gồm Mô hình tách biệt (Separate model - kế toán tài chính và kế toán quản trị độc lập), Mô hình kết hợp (Integrated model - ghép chung phần hành), và Mô hình hỗn hợp (Hybrid model - tổ chức riêng nhóm KTQTCP chuyên sâu).
  2. Dòng chu chuyển thông tin kỹ thuật: Bao quát 6 mắt xích nghiệp vụ khép kín gồm (i) Nhận diện và phân loại chi phí (biến phí, định phí, chi phí chìm, chi phí cơ hội, chi phí chênh lệch); (ii) Xây dựng hệ thống định mức đa chiều (nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, máy may chuyên dùng); (iii) Lập hệ thống dự toán tác nghiệp và dự toán linh hoạt theo các mức công suất; (iv) Vận dụng phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí; (v) Phân tích biến động chi phí định mức theo giá và lượng; (vi) Khai thác thông tin chi phí thích hợp phục vụ các quyết định kinh doanh ngắn hạn (chấp nhận đơn hàng bổ sung, tự may hay gia công ngoài).
  3. Điều kiện biên (Boundary conditions): Khung phân tích được xác lập giới hạn cho các doanh nghiệp may mặc có chu kỳ sản xuất ngắn, nhiều công đoạn may ráp phân tán, tính thời vụ cao và chịu sự kiểm soát chặt chẽ về định mức nguyên phụ liệu từ các hãng thời trang quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo trường phái thực chứng (Positivism) kết hợp với chủ nghĩa duy vật biện chứng, sử dụng thiết kế phương pháp hỗn hợp tuần tự (Sequential Mixed Methods):

  • Giai đoạn định tính: Tổng quan tài liệu, phỏng vấn sâu 12 chuyên gia đầu ngành (gồm kế toán trưởng, giám đốc sản xuất tại các doanh nghiệp may lớn như Tổng Công ty May Hưng Yên - CTCP, các nhà nghiên cứu kế toán), nghiên cứu tình huống điển hình nhằm hiệu chỉnh thang đo và bảng hỏi khảo sát.
  • Giai đoạn định lượng: Khảo sát diện rộng bằng bảng hỏi cấu trúc Likert 5 điểm, tiến hành kiểm định độ tin cậy thang đo, phân tích nhân tố khám phá (EFA) và mô hình hồi quy tuyến tính đa biến.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu được tiến hành nghiêm ngặt:

  • Mẫu khảo sát: Phát ra 250 phiếu khảo sát tới các nhà quản trị, kế toán trưởng, kế toán viên chi phí tại các doanh nghiệp may khu vực phía Bắc. Thu về 185 phiếu hợp lệ sau khi loại bỏ các phiếu không đạt yêu cầu hoặc thiếu thông tin, đảm bảo kích thước mẫu vượt ngưỡng tối thiểu theo quy tắc nhân 5 của Hair et al. cho phân tích EFA.
  • Chiến lược chọn mẫu: Phương pháp chọn mẫu thuận tiện có chọn lọc, tập trung vào các doanh nghiệp may quy mô vừa và lớn tại Hà Nội, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng, Nam Định.
  • Đo lường độ tin cậy và giá trị thang đo: Toàn bộ các thang đo thành phần $X_1$ đến $X_7$ và biến phụ thuộc $Y$ (Mức độ áp dụng KTQTCP hiện đại - APP) đều trải qua kiểm định Cronbach's Alpha (yêu cầu $\alpha > 0.7$, hệ số tương quan biến - tổng Corrected Item-Total Correlation $> 0.3$).

Data và phân tích

Dữ liệu được làm sạch và xử lý trên phần mềm thống kê SPSS:

  • Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Kiểm định KMO đạt giá trị cao ($> 0.7$), kiểm định Bartlett’s Test of Sphericity có ý nghĩa thống kê ($p\text{-value} = 0.000 < 0.05$). Tổng phương sai trích (Total Variance Explained) vượt mức 50%, các trọng số nhân tố (Factor Loading) trong ma trận xoay (Rotated Component Matrix) đều $> 0.5$, không có hiện tượng chéo nhân tố vi phạm giá trị hội tụ và giá trị phân biệt.
  • Phân tích tương quan Pearson và Phân tích hồi quy bội: Đánh giá hiện tượng đa cộng tuyến qua hệ số phóng đại phương sai (VIF $< 2.0$), kiểm định phân tích phương sai ANOVA ($F\text{-statistic}$ đạt mức ý nghĩa $p < 0.001$), hệ số $R^2$ hiệu chỉnh phản ánh tỷ lệ biến thiên của mức độ áp dụng KTQTCP hiện đại được giải thích bởi các nhân tố độc lập.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Kết quả phân tích thực trạng và hồi quy thực nghiệm mang lại 5 phát hiện cốt lõi:

  1. Thực trạng áp dụng thuần túy phương pháp truyền thống: 100% doanh nghiệp may trong mẫu khảo sát áp dụng phương pháp chi phí thực tế kết hợp chi phí định mức truyền thống. 0% doanh nghiệp vận dụng đầy đủ ABC, Target Costing hay Kaizen Costing. Hầu hết các doanh nghiệp chỉ thực hiện phân bổ CPSXC dựa trên một tiêu thức duy nhất là chi phí nhân công trực tiếp hoặc sản lượng, gây méo mó giá thành các đơn hàng phức tạp.

  2. Hạn chế trong phân loại chi phí và dự toán: Đa số doanh nghiệp phân loại chi phí theo khoản mục phục vụ kế toán tài chính (chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, CPSXC), chưa bóc tách thành biến phí và định phí để phân tích điểm hòa vốn hay mối quan hệ Chi phí – Khối lượng – Lợi nhuận (CVP). Việc lập dự toán chủ yếu là dự toán tĩnh, chưa ứng dụng dự toán linh hoạt theo các mức công suất biến động.

  3. Nhận thức của nhà quản trị và trình độ nhân sự kế toán là nhân tố chi phối mạnh nhất: Kết quả hồi quy định lượng chỉ ra rằng biến Nhận thức/Cam kết của nhà quản trị ($\beta_1$, $p < 0.01$) và Trình độ nhân sự kế toán ($\beta_2$, $p < 0.01$) có hệ số tác động chuẩn hóa cao nhất đến khả năng chuyển dịch sang KTQTCP hiện đại. Doanh nghiệp có ban lãnh đạo thấu hiểu giá trị của thông tin kế toán quản trị sẽ chủ động cấp ngân sách đầu tư phần mềm và tái cấu trúc dữ liệu.

  4. Áp lực từ chuỗi cung ứng toàn cầu thúc đẩy đổi mới kế toán: Các doanh nghiệp sản xuất theo đơn hàng FOB và ODM chịu áp lực lớn hơn từ khách hàng quốc tế về minh bạch cấu trúc giá thành, do đó có xu hướng sẵn sàng áp dụng hệ thống định mức chi tiết và dự toán theo hoạt động cao hơn rõ rệt so với các đơn vị chỉ thuần túy làm gia công CMT.

  5. Thiếu hụt công cụ phân tích biến động đa chiều: Doanh nghiệp may hiện nay chỉ tập trung phân tích chênh lệch chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (vải chính, phụ liệu), bỏ qua phân tích sâu biến động năng suất lao động và hiệu quả sử dụng máy móc trong chi phí sản xuất chung.

Implications đa chiều

  • Đóng góp học thuật: Bổ sung bằng chứng thực nghiệm vững chắc về khoảng cách giữa lý thuyết kế toán chi phí hiện đại và thực tiễn ứng dụng tại các nền kinh tế đang phát triển; khẳng định vai trò điều tiết của phương thức tổ chức sản xuất đối với sự phát triển của hệ thống kế toán.
  • Đổi mới phương pháp luận: Thiết lập bộ công cụ đo lường thực trạng KTQTCP chuẩn hóa, có khả năng tái lặp cho các ngành công nghiệp sản xuất thâm dụng lao động khác như da giày, dệt sợi, đồ gỗ xuất khẩu.
  • Ứng dụng quản trị thực tiễn:
    • Tái cơ cấu bộ máy kế toán theo Mô hình hỗn hợp: Thành lập tổ KTQTCP chuyên trách trực thuộc phòng Kế toán để theo dõi định mức kỹ thuật và lập báo cáo quản trị định kỳ.
    • Ứng dụng phân bổ CPSXC theo nhóm hoạt động (tiền đề ABC): Chia xưởng may thành các trung tâm chi phí (Cắt, May ráp, Hoàn tất/Ủi/Đóng gói) và áp dụng tiêu thức phân bổ riêng biệt (số lần trải vải, số mũi may, số giờ ủi).
    • Tích hợp Kaizen Costing tại chuyền may: Gắn trách nhiệm kiểm soát lãng phí nguyên phụ liệu và thời gian dừng chuyền trực tiếp cho từng tổ trưởng sản xuất.
  • Hàm ý chính sách và thể chế: Bộ Tài chính và Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS) cần ban hành cẩm nang hướng dẫn thực hành KTQTCP chuyên ngành, đồng thời cập nhật chương trình đào tạo kế toán quản trị tại các trường đại học khối kinh tế gắn liền với thực hành hệ thống ERP.

Limitations và Future Research

Nghiên cứu thẳng thắn thừa nhận 4 hạn chế khoa học:

  1. Giới hạn không gian: Mẫu khảo sát tập trung chủ yếu tại các tỉnh đồng bằng Sông Hồng (miền Bắc), chưa bao quát khu vực miền Trung và miền Nam – nơi tập trung nhiều cụm công nghiệp dệt may có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).
  2. Kích thước mẫu: Quy mô 185 quan sát dù đáp ứng chuẩn thống kê nhưng chưa đủ lớn để thực hiện phân tích đa nhóm (Multi-group analysis) phân tách chi tiết giữa doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI.
  3. Kỹ thuật phân tích: Sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính OLS thông qua SPSS, chưa áp dụng mô hình phương trình cấu trúc bình phương bé nhất từng phần (PLS-SEM) để kiểm tra các mối quan hệ trung gian và điều tiết phức tạp.
  4. Thời gian khảo sát: Số liệu cắt ngang (cross-sectional data) giai đoạn 2016–2018 chưa phản ánh đầy đủ tác động của các biến động kinh tế toàn cầu giai đoạn tiếp theo (như đứt gãy chuỗi cung ứng hay chuyển đổi số hậu đại dịch).

Chương trình nghiên cứu tương lai:

  • Mở rộng phạm vi khảo sát toàn quốc và so sánh đối chiếu giữa doanh nghiệp may nội địa với doanh nghiệp FDI.
  • Ứng dụng mô hình PLS-SEM trên phần mềm SmartPLS để kiểm định vai trò trung gian của Hệ thống hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) và Văn hóa tổ chức.
  • Nghiên cứu sâu về Kế toán quản trị chi phí môi trường (Material Flow Cost Accounting - MFCA) đáp ứng các tiêu chuẩn xanh hóa dệt may của Liên minh châu Âu (EU).

Tác động và ảnh hưởng

  • Giá trị học thuật: Luận án cung cấp hệ thống tài liệu tham khảo chuẩn mực cho các nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán và Quản trị kinh doanh; mở ra hướng nghiên cứu liên ngành giữa Kế toán quản trị và Quản trị chuỗi cung ứng.
  • Tác động chuyển đổi ngành dệt may: Định hình lộ trình chuyển đổi số công tác quản trị tài chính cho hơn 6.000 doanh nghiệp dệt may Việt Nam, giúp nâng cao tỷ suất lợi nhuận từ mức 3–5% của phương thức CMT lên 15–20% khi làm chủ phương thức FOB/ODM thông qua kiểm soát chi phí chính xác.
  • Tác động chính sách: Đóng góp luận cứ khoa học để Bộ Tài chính xem xét hoàn thiện Thông tư 53/2006/TT-BTC về hướng dẫn áp dụng kế toán quản trị trong doanh nghiệp theo hướng linh hoạt và hội nhập quốc tế.

Đối tượng hưởng lợi

  • Nghiên cứu sinh và Giới học thuật: Tiếp cận khung lý thuyết tích hợp, hệ thống bảng hỏi chuẩn hóa và bộ dữ liệu thực nghiệm điển hình về kế toán chi phí trong ngành công nghiệp chế tạo.
  • Kế toán trưởng và Giám đốc Tài chính (CFO) ngành may: Sở hữu tài liệu hướng dẫn từng bước thiết kế hệ thống định mức, lập dự toán linh hoạt và phân bổ chi phí sản xuất chung khoa học.
  • Giám đốc điều hành (CEO) và Nhà quản trị sản xuất: Có cơ sở dữ liệu tin cậy để ra quyết định chào giá đơn hàng xuất khẩu, lựa chọn phương thức sản xuất tối ưu và cắt giảm lãng phí trên chuyền may.
  • Cơ quan quản lý nhà nước và Hiệp hội ngành nghề: Hoạch định các chính sách hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh và đào tạo nhân lực kế toán chất lượng cao cho ngành kinh tế mũi nhọn.

Câu hỏi chuyên sâu

  1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Luận án đã mở rộng Lý thuyết ngẫu nhiên (Contingency Theory) bằng cách tích hợp mô hình tổ chức bộ máy kế toán 3 tầng (Nhân sự – Kỹ thuật xử lý – Ứng dụng ra quyết định) tương thích với 4 cấp độ chuỗi giá trị may mặc (CMT – FOB – ODM – OBM). Nghiên cứu khẳng định sự phù hợp giữa mức độ tinh vi của kỹ thuật KTQTCP với phương thức sản xuất là điều kiện tiên quyết để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động.

  2. Điểm mới về phương pháp nghiên cứu so với các công trình trước đây? So với nghiên cứu thuần túy định tính của Nguyễn Quốc Thắng (2010) hay khảo sát mô tả của Nguyễn Hải Hà (2016), luận án đã kết hợp phương pháp hỗn hợp tuần tự: dùng nghiên cứu tình huống sâu (Tổng Công ty May Hưng Yên) để hiệu chỉnh thang đo, sau đó kiểm định định lượng quy mô 185 mẫu bằng EFA và hồi quy đa biến trên SPSS, bảo đảm độ tin cậy và giá trị khoa học vượt trội.

  3. Phát hiện gây bất ngờ nhất từ dữ liệu thực nghiệm là gì? Mặc dù 100% doanh nghiệp đều nhận thức được áp lực cạnh tranh gay gắt từ hội nhập quốc tế, nhưng tỷ lệ áp dụng các kỹ thuật KTQTCP hiện đại (ABC, Target Costing) vẫn xấp xỉ 0%. Rào cản lớn nhất không nằm ở chi phí phần mềm mà nằm ở tư duy quản trị của ban lãnh đạo doanh nghiệp và sự thiếu hụt nhân sự có khả năng kết nối giữa kỹ thuật may với số liệu kế toán.

  4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (Replication protocol) không? Có. Toàn bộ thang đo, cấu trúc bảng hỏi khảo sát, quy trình mã hóa biến số, các bước kiểm định EFA và ma trận hồi quy đều được trình bày chi tiết trong chương 3 và hệ thống phụ lục, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập tái lặp quy trình khảo sát tại các khu vực địa lý hoặc phân ngành công nghiệp khác.

  5. Chương trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo được định hình như thế nào? Tập trung vào 3 trụ cột: (1) Tích hợp Trí tuệ nhân tạo (AI) và Dữ liệu lớn (Big Data) trong tự động hóa dự toán chi phí may mặc thời gian thực; (2) Kế toán quản trị dòng chi phí nguyên vật liệu (MFCA) đáp ứng yêu cầu kinh tế tuần hoàn và chứng chỉ xanh dệt may; (3) Khảo sát tác động của KTQTCP chiến lược đến hiệu quả chuỗi cung ứng may mặc toàn cầu.

Kết luận

  1. Hệ thống hóa và làm sâu sắc thêm cơ sở lý luận về tổ chức KTQTCP và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất, tiếp cận dưới góc độ hệ thống thông tin phục vụ quản trị điều hành.
  2. Cung cấp bức tranh toàn cảnh, chân thực và có căn cứ định lượng về thực trạng tổ chức KTQTCP tại các doanh nghiệp may khu vực phía Bắc Việt Nam giai đoạn hội nhập.
  3. Xác định và lượng hóa thành công mức độ tác động của các nhân tố bối cảnh tổ chức đến việc chuyển dịch sang các phương pháp KTQTCP hiện đại bằng mô hình hồi quy thực nghiệm tin cậy.
  4. Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ từ tái cấu trúc nhân sự (Mô hình hỗn hợp), hoàn thiện hệ thống định mức đa chiều, lập dự toán linh hoạt đến lộ trình triển khai từng bước các phương pháp chi phí tiên tiến (ABC, Kaizen Costing).
  5. Mở ra các hướng nghiên cứu học thuật mới về kế toán quản trị chiến lược và chuyển đổi số công tác kế toán trong các ngành công nghiệp thâm dụng lao động tại Việt Nam.
  6. Thiết lập một công trình nghiên cứu mẫu mực, kết hợp nhuần nhuyễn giữa chiều sâu học thuật hàn lâm và giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho nền kinh tế Việt Nam.