CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề chung về hoạt động bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Doanh nghiệp 1. Khái niệm về bán hàng và xác định kết quả kinh doanh a. Khái niệm về bán hàng Theo giáo trình Kế toán tài chính, PGS.TS Lê Văn Luyện, Học viện ngân hàng, 2014: “Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu hàng hóa gắn với phần lợi ích và rủi ro cho khách hàng, đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán.
Bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh, đây là quá trình chuyển hóa vốn từ hình thái vốn sản phẩm, hàng hóa sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán. Vì vậy, đẩy nhanh quá trình bán hàng đồng nghĩa với việc rút ngắn chu kỳ sản xuất kinh doanh, tăng nhanh vòng quay của vốn, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp”. Bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh, là quá trình thực hiện giá trị của thành phẩm, hàng hóa. Quá trình bán hàng là quá trình chuyển giao quyền sở hữu từ người bán sang người mua, trong đó giữa người bán và người mua có sự thỏa hiệp với nhau, người mua chấp nhận trả tiền cho hàng hóa, thành phẩm.
Xét về góc độ kinh tế, bán hàng là quá trình thành phẩm, hàng hóa chuyển từ hình thái vật chất sang hình thái tiền tệ, là giai đoạn của quá trình tuần hoàn vốn. Khái niệm về xác định kết quả kinh doanh Xác định kết quả kinh doanh là tính toán chênh lệch phần chi phí bỏ ra với doanh thu đem về, biểu hiện bằng số tiền lãi hay lỗ. Nếu thu nhập lớn hơn chi phí thì kết quả là lãi và ngược lại, nếu thu nhập nhỏ hơn chi phí thì kết quả là lỗ. 6 Đỗ Thị Thường 2024 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN NGÂN HÀNG Kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm KQHĐ sản xuất kinh doanh, KQHĐ tài chính và KQHĐ khác.
Các phương thức bán hàng trong trong Doanh nghiệp Phương thức bán hàng là cách để doanh nghiệp chuyển quyền sở hữu hàng hóa dịch vụ cho khách hàng, nhận được tiền hoặc chấp nhận trả tiền từ khách hàng. Hiện nay có rất nhiều phương thức khác nhau để tiêu thụ hàng hóa. Việc áp dụng các phương thức bán hàng phù hợp với mô hình doanh nghiệp là điều vô cùng quan trọng trong việc kinh doanh của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp thường áp dụng một số phương thức bán hàng sau: a.
Phương thức bán buôn: Căn cứ vào Khoản 6, Điều 3 Nghị định số 09/2018/NĐ-CP quy định: “Bán buôn là hoạt động bán hàng hóa cho thương nhân bán buôn, thương nhân bán lẻ và thương nhân, tổ chức khác; không bao gồm hoạt động bán lẻ.” Đặc điểm của phương thức này là kết thúc nghiệp vụ bán hàng, hàng hóa chưa được tiêu dùng và số lượng hàng bán mỗi lần thường lớn. Bán buôn có hai phương thức bán hàng cơ bản là: bán buôn qua kho và bán buôn không qua kho. - Bán buôn qua kho: là hình thức bán hàng mà hàng mua về được nhập kho sau đó được xuất ra để bán. Bán buôn qua kho có hai hình thức là giao hành trực tiếp và chuyển hàng - Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Là hình thức bán hàng mà doanh nghiệp xuất kho giao hàng trực tiếp cho người mu - Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng: Là hình thức bán hàng mà doanh nghiệp giao hàng cho người mua tại địa điểm do bên mua quy định căn cứ theo đơn đặt hàng hoặc hợp đồng đã ký - Bán buôn không qua kho (Bán buôn vận chuyển thẳng): là hình thức bán hàng mà hàng mua về không được nhập kho mà chuyển thẳng trực tiếp và bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng.
7 Đỗ Thị Thường 2024 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN NGÂN HÀNG + Bán buôn vận chuyển thẳng trực tiếp: là hình thức bán hàng mà người mua cử đại diện đến nhận hàng tại địa điểm bên bán chỉ định + Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: là hình thức bán hàng mà bên bán tự vận chuyển hoặc thuê ngoài vận chuyển số hàng hóa theo đơn đặt hàng hoặc hợp đồng đến địa điểm của bên mua chỉ định. Phương thức bán lẻ Căn cứ vào Khoản 7, Điều 3 Nghị định số 09/2018/NĐ-CP quy định: “Bán lẻ là hoạt động bán hàng hóa cho cá nhân, hộ gia đình, tổ chức khác để sử dụng vào mục đích tiêu dùng”. Đặc điểm của phương thức này là kết thúc nghiệp vụ bán hàng, hàng hóa đã đến được với người tiêu dùng cuối cùng và số lượng hàng bán mỗi lần thường nhỏ. Bán lẻ có hai phương thức bán hàng cơ bản: - Bán hàng thu tiền tập trung: là hình thức mà quá trình bán hàng được tách thành hai giai đoạn riêng biệt là giai đoạn thu tiền và giai đoạn giao hàng.
- Bán hàng không thu tiền tập chung (Bán lẻ thu tiền trực tiếp): là hình thức bán hàng trực tiếp thu tiền và giao hàng cho khách hàng. Hết ngày hoặc ca bán, nhân viên bán hàng nộp tiền cho thủ quỹ và lập báo cáo bán hàng sau khi đã kiểm kê hàng tồn trên quầy. Phương thức bán hàng đại lý Bán hàng đại lý là hình thức đại diện bán hàng của các doanh nghiệp hay bán hàng đại lý là người trung gian giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng. Đặc trưng của hình thức này là số hàng trên vẫn thuộc sở hữu của doanh nghiệp.
Chi khi bên đại lý bán được số hàng hóa trên thì lúc ấy doanh thu mới được ghi nhận. Các phương thức thanh toán Sau khi chuyển giao sản phẩm cho bên mua, tùy vào sự tín nhiệm thỏa thuận giữa hai bên mua và bán mà lựa chọn ra các phương thức thanh toán khác nhau. Thông thường, có 3 phương thức thanh toán. 8 Đỗ Thị Thường 2024 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN NGÂN HÀNG - Phương thức thanh toán trực tiếp (thanh toán trả ngay): là phương thức thanh toán mà quyền sở hữu về tiền tệ được chuyển giao từ người mua sang người bán sau khi chuyển giao hàng hóa.
Các hình thức thanh toán có thể như: tiền mặt, sec, chuyển khoản,… - Phương thức thanh toán trả chậm, trả góp: Là phương thức thanh toán mà quyền sở hữu về tiền tệ được chuyển giao từ người mua sang người bán sau một khoảng thời gian khi hàng hóa được chuyển giao. Từ đó hình thành công nợ khách hàng. doanh nghiệp ghi chép, quản lý và theo dõi các khoản nợ của khách hàng cho đến kho người mua thanh toán đủ. - Thanh toán bằng hình thức bù trừ công nợ: doanh nghiệp sẽ theo dõi 2 loại tài khoản (TK 131- Phải thu khách hàng và TK 331- Phải trả nhà cung cấp) để đối chiếu và bù trừ công nợ hay để đánh giá khả năng thu hồi công nợ của khách hàng 1.
Vai trò, nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1. Vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có vai trò vô cùng quan trọng đối với doanh nghiệp trong nền công nghiệp hóa hiện đại hóa. Kế toán bán hàng giúp cho doanh nghiệp kiểm soát tối ưu số lượng hàng hóa, thống kê chính sách số lượng HTK tránh sự thất thoát hàng hóa, phát hiện được những hàng hóa luân chuyển chậm, để từ đó có những biện pháp xử lý kịp thời để thúc đẩy quá trình tuần hoàn vốn, cân đối khâu bán hàng, doanh thu và chi phí để từ đó có thể lập lên những chiến lược kinh doanh hiệu quả. Kế toán xác định kết quả kinh doanh cung cấp, các nhà đầu tư có thể nhìn nhận rủi ro, khả năng thu lãi của doanh nghiệp dựa trên BCTC để có thể có những quyết định đầu tư kịp thời và đúng lúc.
Dựa trên báo cáo tài chính của doanh nghiệp, nhà nước nắm được tình hình kinh doanh của Doanh nghiệp và còn là cơ sở để kiểm tra việc doanh nghiệp thực hiện các nghĩa vụ đối với nhà nước thông qua việc nộp thuế, lệ phí và ngân sách nhà nước. 9 Đỗ Thị Thường 2024 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP HỌC VIỆN NGÂN HÀNG 1. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Để một doanh nghiệp sản xuất thương mại được trơn chu đều phải sử dụng các công cụ khác nhau trong đó kế toán là một công cụ hữu hiệu. Đặc biệt trong nền kinh tế thị trường, kế toán được dùng như một công cụ đắc lực không thể thiếu đối với mỗi doanh nghiệp cũng như đối với sự quản lý vĩ mô của nhà nước.
Chính vì thế kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh cần thực hiện các nhiệm vụ cơ bản sau: - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác khối lượng nhập – xuất – tồn thành phẩm, hàng hóa bán ra và tiêu thụ nội bộ để tính toán đúng đắn giá trị vốn của hàng đã bán - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp, đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu khách hàng. - Cung cấp thông tin chính xác, trung thực và đầy đủ về tình hình bán hàng, xác định kết quả và phân phối kết quả, phục vụ cho việc lập BCTC và theo dõi tình hình thực hiện kế hoạch tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp. Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại doanh nghiệp 1. Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ a.
Khái niệm Theo chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế số 15 (IFRS 15): “Doanh thu là tổng các lợi ích kinh tế trong kỳ, phát sinh trong quá trình hoạt động thông thường, làm nguồn vốn chủ sở hữu, chứ không phải phần đóng góp của những người tham gia góp vốn cổ phần. Doanh thu không bao gồm những khoản thu cho bên thứ ba” Theo chuẩn mực báo cáo tài chính Việt Nam số 14 (VAS 14 – Doanh thu và thu nhập khác ban hàng theo quyết định số 149/2001/QĐ -BTC ngày 31/12/2001) Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu”.