CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Những vấn đề chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại 1. Các khái niệm cơ bản 1. Bán hàng Bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình hoạt động kinh doanh trong các doanh nghiệp thương mại.
Đây là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa gắn với lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng, đồng thời được khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Xác định kết quả bán hàng Xác định kết quả bán hàng là việc so sánh giữa doanh thu và chi phí tương ứng đã bỏ ra trong kỳ. Nếu doanh thu lớn hơn chi phí thì kết quả bán hàng là lãi; và ngược lại, nếu doanh thu nhỏ hơn chi phí thì kết quả bán hàng là lỗ. Việc xác định kết quả bán hàng được tiến hành vào cuối kỳ kinh doanh, thường là cuối tháng, cuối quý, cuối năm tùy vào từng loại hàng hóa và yêu cầu quản lý của từng công ty.
Phương thức bán hàng Quá trình bán hàng của doanh nghiệp có thể được thực hiện thông qua nhiều phương thức bán hàng khác nhau. Phương thức bán hàng có thể được hiểu là các cách thức mà doanh nghiệp sử dụng để tiêu thụ hàng hóa, thành phẩm. Trong doanh nghiệp thường sử dụng các phương thức bán hàng sau: 1. Phương thức bán buôn Bán buôn là phương thức bán hàng hóa của doanh nghiệp cho các khách hàng với số lượng lớn nhằm mục đích tiếp tục chuyển bán hoặc phục vụ mục đích khác phù hợp với nhu cầu kinh tế.
Hàng hóa bán buôn là hàng hóa vẫn nằm trong lưu thông, chưa đi vào tiêu dùng. Có một số hình thức bán buôn sau đây: • Bán buôn qua kho: Là phương thức bán hàng trong đó hàng xuất bán từ kho bảo quản của doanh nghiệp. Bán buôn qua kho gồm 2 hình thức: - Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp Đàm Thị Thu Mai K20KTA Học viện Ngân hàng 5 Khóa luận tốt nghiệp - Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng • Bán buôn vận chuyển thẳng: Là phương thức bán hàng trong đó sau khi doanh nghiệp thương mại mua hàng, nhận hàng mua không đưa về nhập kho mà chuyển thẳng để bán cho bên mua, phương thức này gồm hai hình thức sau: - Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp - Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng Ưu điểm của phương thức này là thời gian thu hồi vốn nhanh, có điều kiện đẩy nhanh vòng quay của vốn và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Tuy nhiên, phương thức này đòi hỏi chi phí lớn, làm tăng nguy cơ ứ đọng vốn và dư thừa hàng hóa.
Phương thức bán lẻ Bán lẻ là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc các đơn vị kinh tế để tiêu dùng nội bộ. Đặc điểm của phương thức này là khối lượng mua thường nhỏ, giá bán ổn định, hàng hóa đã ra khỏi lưu thông và đi vào tiêu dùng. Có một số hình thức bán lẻ sau: • Bán hàng thu tiền trực tiếp • Bán hàng thu tiền tập trung • Bán hàng trả chậm, trả góp • Bán hàng tự phục vụ • Bán hàng tự động Ưu điểm của phương thức này là doanh nghiệp có điều kiện tiếp xúc trực tiếp với người tiêu dùng nên có thể nắm bắt nhanh nhạy, kịp thời sự thay đổi nhu cầu và thị hiếu tiêu dùng. Từ đó có thể đưa ra những biện pháp, phương án kinh doanh phù hợp.
Tuy nhiên, nhược điểm của phương thức này là khối lượng hàng hóa tiêu thụ chậm dẫn đến việc thu hồi vốn cũng chậm. Các phương thức bán hàng khác Bán hàng thông qua đại lý là phương thức doanh nghiệp giao hàng cho các cơ sở nhận đại lý. Bên đại lý sẽ trực tiếp bán hàng và thanh toán tiền cho doanh nghiệp, đồng thời được hưởng hoa hồng. Số hàng gửi đại lý vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh Đàm Thị Thu Mai K20KTA Học viện Ngân hàng 6 Khóa luận tốt nghiệp nghiệp và được xác định là tiêu thụ khi doanh nghiệp nhận được tiền do bên đại lý thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán.
Phương thức hàng đổi hàng là phương thức mà người bán đem sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của mình đổi lấy sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của người mua. Giá trao đổi là giá bán sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ tương tự trên thị trường. Bán hàng trả chậm, trả góp là khi giao hàng cho người mua, thì lượng hàng chuyển giao được coi là tiêu thụ, doanh thu bán hàng được tính theo giá bán trả tiền ngay, khách hàng chỉ thanh toán một phần tiền mua hàng để nhận hàng và phần còn lại trả dần trong một thời gian và chịu khoản lãi theo quy định trong hợp đồng. Khoản lãi do trả chậm, trả góp sẽ hạch toán vào doanh thu hoạt động tài chính.
Phương thức thanh toán Việc quản lý tốt thanh toán đóng vai trò quan trọng trong hoạt động bán hàng. Chỉ khi đó thì doanh nghiệp mới tránh được những tổn thất về tiền hàng, giúp doanh nghiệp không bị chiếm dụng vốn, tạo điều kiện tăng thêm thu nhập cho doanh nghiệp và giữ uy tín với khách hàng. Xét về thời gian thanh toán thì có 3 phương thức: thanh toán ngay, thanh toán trả chậm và thanh toán trả trước. Xét về phương tiện thanh toán thì có 2 phương thức: thanh toán bằng tiền mặt và thanh toán không dùng tiền mặt.
- Thanh toán bằng tiền mặt: Hàng hóa của doanh nghiệp sau khi giao cho khách hàng, khách hàng thanh toán ngay cho doanh nghiệp hoặc nếu được sự đồng ý của doanh nghiệp, bên mua sẽ ghi nhận nợ để thanh toán trong thời gian sau này. Phương thức này có ưu điểm là thuận tiện giao dịch hàng ngày, đặc biệt với giao dịch nhỏ. Tuy nhiên, chi phí cao, kém an toán trong việc giữ tiền mặt, tốn thời gian giải quyết với số lượng giao dịch lớn, khoảng cách xa. - Thanh toán không dùng tiền mặt: Ngân hàng đóng vai trò trung gian giữa doanh nghiệp và khách hàng.
Ngân hàng làm nhiệm vụ chuyển tiền từ tài khoản cá nhân, doanh nghiệp này sang tài khoản cá nhân, doanh nghiệp khác. Phương thức này được sử dụng khá phổ biến. Đàm Thị Thu Mai K20KTA Học viện Ngân hàng 7 Khóa luận tốt nghiệp 1. Vai trò, nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại 1.
Vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Đối với doanh nghiệp: Thực hiện tốt công tác bán hàng giúp doanh nghiệp thu hồi vốn nhanh, làm tăng tốc độ chu chuyển của vốn lưu động, từ đó tạo điều kiện cho doanh nghiệp tổ chức vốn, giảm bớt số vốn phải huy động từ bên ngoài. Do đó, giảm bớt chi phí, tăng nguồn vốn sử dụng để tái mở rộng sản xuất và sẽ tăng được doanh thu cho doanh nghiệp. Đối với người tiêu dùng: Thực hiện tốt công tác bán hàng cũng có nghĩa là doanh nghiệp đã góp phần thỏa mãn nhu cầu của người tiêu dùng. Thông qua hoạt động mua bán hàng hóa, các doanh nghiệp thương mại chính là cầu nối giữa người sản xuất và người tiêu dùng, giúp người sản xuất tiếp cận thị trường, nắm bắt nhu cầu thị hiếu của người tiêu dùng để đáp ứng những nhu cầu đó.
Đối với nền kinh tế: Sự lớn mạnh của mỗi doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp thương mại nói riêng đều góp phần củng cố sự phát triển của nền kinh tế quốc dân. Do đó, doanh nghiệp thương mại thực hiện tốt khâu bán hàng sẽ góp phần điều hòa giữa sản xuất và tiêu dùng, đảm bảo cho sự phát triển cân đối và bền vững của nền kinh tế. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Để đáp ứng được yêu cầu quản lý quá trình tiêu thụ sản phẩm và xác định kết quả tiêu thụ thì kế toán bán hàng có những nhiệm vụ chủ yếu sau đây: - Ghi chép, phản ánh kịp thời, đầy đủ và chính xác tình hình bán hàng của doanh nghiệp trong kỳ, cả về số lượng và giá trị hàng bán trên tổng số và trên từng mặt hàng, từng địa điểm bán hàng và từng phương thức bán hàng. - Tính toán và phản ánh chính xác tổng giá thanh toán của hàng bán ra, bao gồm cả doanh thu hàng bán, thuế giá trị gia tăng đầu ra của từng nhóm mặt hàng, từng hóa đơn, từng khách hàng, từng đơn vị trực thuộc (theo các cửa hàng, quầy hàng.) - Xác định chính xác giá mua thực tế của lượng hàng đã tiêu thụ, đồng thời phân bổ chi phí thu mua cho hàng tiêu thụ nhằm xác định kết quả bán hàng.
Đàm Thị Thu Mai K20KTA Học viện Ngân hàng 8 Khóa luận tốt nghiệp - Kiểm tra, đôn đốc tình hình thu hồi và quản lý tiền hàng, quản lý khách nợ, theo dõi chi tiết theo từng khách hàng, lô hàng, số tiền khách nợ, thời hạn và tình hình trả nợ. - Tập hợp đầy đủ, chính xác, kịp thời các khoản chi phí bán hàng thực tế phát sinh và kết chuyển (hay phân bổ) chi phí bán hàng cho hàng tiêu thụ, làm căn cứ để xác định kết quả kinh doanh. - Cung cấp thông tin cần thiết về tình hình bán hàng phục vụ cho việc chỉ đạo điều hành hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. - Tham mưu cho lãnh đạo về các giải pháp thúc đẩy quá trình bán hàng.
Kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại 1. Kế toán doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 1. Khái niệm, điều kiện ghi nhận doanh thu a. Khái niệm Theo chuẩn mực kế toán số 14 – Doanh thu và thu nhập khác trong hệ thống chuẩn mực kế toán Việt Nam thì Doanh thu là tổng giá trị của các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sẽ thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.
Thời điểm ghi nhận doanh thu là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu về hàng hóa, sản phẩm, dịch vụ từ người bán sang người mua và người mua đã thanh toán hay chấp nhận thanh toán.