CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Sự cần thiết tổ chức kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp sản xuất 1. Bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1. Khái niệm về bán hàng Bán hàng là khâu cuối cùng trong quá trình hoạt động kinh doanh vủa doanh nghiệp, là quá trình bán sản phẩm trên thị trường, giúp doanh nghiệp thu hồi vốn và tiếp tục quá trình sản xuất – kinh doanh tiếp theo. Quá trình bán hàng ở các doanh nghiệp nói chung có những đặc điểm chính sau đây: - Có sự trao đổi thỏa thuận giữa người mua và người bán, người bán đồng ý bán và người mua đồng ý mua, họ trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền.
- Có sự thay đổi quyền sở hữu về sản phẩm, hàng hóa: Người bán mất quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa đã bán, người mua có quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa đã mua. Trong quá trình tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa, các doanh nghiệp cung cấp cho khách hàng một khối lượng sản phẩm, hàng hóa và nhận lại của khách hàng một khoản gọi là doanh thu bán hàng. Số doanh thu này là cơ sở để doanh nghiệp xác định kết quả kinh doanh của mình. Khái niệm xác định kết quả bán hàng Xác định kết quả bán hàng là việc so sánh giữa chi phí đã bỏ ra và doanh thu đã thu về trong kỳ từ hoạt động bán hàng.
Nếu doanh thu lớn hơn chi phí bán hàng thì kết quả bán hàng là lãi và ngược lại, nếu doanh thu nhỏ hơn chi phí thì kết quả là lỗ. Việc xác định kết quả bán hàng SV:Nguyễn Vũ Hoàng 5 Lớp: CQ50/21.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com HỌC VIỆN TÀI CHÍNH LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP thường được tiến hành vào cuối kỳ kinh doanh thường là cuối tháng, cuối quý hay cuối năm là tùy thuộc vào từng đặc điểmkinh doanh và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp. Mối quan hệ về bán hàng và xác định kết quả bán hàng Bán hàng là khâu cuối cùng trong quá trình kinh doanh của doanh nghiệp còn xác định kết quả kinh doanh là căn cứ quan trọng để đơn vị quyết định có tiêu thụ hàng hóa nữa hay không. Do đó, có thể nói giữa bán hàng và xác định kết quả bán hàng có mối liên hệ mật thiết.
Kết quả bán hàng là mục đích cuối cùng của doanh nghiệp còn bán hàng lại là phương tiện để đạt được mục đích đó. Yêu cầu quản lý đối với hoạt động bán hàng và xác định kết quả bán hàng Bán hàng và xác định kết quả bán hàng có ý nghĩa sống còn đối với doanh nghiệp. Kế toán trong các doanh nghiệp với tư cách là một công cụ quản lý kinh tế, thu nhận xử lý và cung cấp toàn bộ thông tin về tài sản và sự vận động của tài sản đó trong doanh nghiệp nhằm kiểm tra, giám sát toàn bộ hoạt động kinh tế,tài chính của doanh nghiệp,có vai trò quan trọng trong việc phục vụ quản lý bán hàng và xác định kết quả bán hàng của doanh nghiệp đó. Quản lý bán hàng là quản lý kế hoạch và thực hiện kế hoạch tiêu thụ đối với từng thời kỳ,từng khách hàng, từng hợp đồng kinh tế.
Nếu doanh nghiệp quản lý tốt khâu bán hàng thì mới đảm bảo được chỉ tiêu hoàn thành kế hoạch tiêu thụ và đánh giá chính xác hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đó. Do vậy vấn đề đặt ra cho mỗi doanh nghiệp là: + Quản lý kế hoạch và tình hình thực hiện kế hoạch tiêu thụ đối với từng thời kỳ, từng khách hàng, từng hoạt động kinh tế. SV:Nguyễn Vũ Hoàng 6 Lớp: CQ50/21.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com HỌC VIỆN TÀI CHÍNH LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP + Quản lý chất lượng, cải tiến mẫu mã và xây dựng thương hiệu sản phẩm là mục tiêu cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. + Quản lý theo dõi từng phương thức bán hàng, từng khách hàng, tình hình thanh toán của khách hàng, yêu cầu thanh toán đúng hình thức, đúng hạn để tránh hiện tượng mất mát, thất thoát, ứ đọng vốn.
Doanh nghiệp phải lựa chọn hình thức tiêu thụ sản phẩm đối với từng đơn vị, từng thị trường, từng khách hàng nhằm thúc đẩy nhanh quá trình tiêu thụ đồng thời phải tiến hành thăm dò, nghiên cứu thị trường, mở rộng quan hệ buôn bán trong và ngoài nước. + Quản lý chặt chẽ vốn của thành phẩm đem tiêu thụ, giám sát chặt chẽ các khoản chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, kiểm tra tính hợp pháp, hợp lý của các số liệu, đồng thời phân bổ cho hàng tiêu thụ, đảm bảo cho việc xác định tiêu thụ được chính xác, hợp lý. + Đối với việc hạch toán tiêu thụ phải tổ chức chặt chẽ, khoa học đảm bảo việc xác định kết quả cuối cùng của quá trình tiêu thụ, phản ánh và giám đốc tình hình thực hiện nghĩa vụ đối với Nhà nước đầy đủ, kịp thời. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng có vai trò, nhiệm vụ chủ yếu như sau: - Ghi chép đầy đủ kịp thời doanh thu hàng bán ra trên thị trường và cả doanh thu hàng bán nội bộ trong doanh nghiệp, tính toán đúng đắn trị giá vốn hàng bán.
chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp và các khoản chi phí khác nhằm xác định đúng đắn kết quả bán hàng - Xác định kết quả bán hàng một cách chính xác theo đúng chính sách chế độ của nhà nước ban hành. SV:Nguyễn Vũ Hoàng 7 Lớp: CQ50/21.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com HỌC VIỆN TÀI CHÍNH LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP - Cung cấp các thông tin chính xác, trung thực đầy đủ, kịp thời về doanh thu bán hàng, xác định kết quả bán hàng phục vụ cho các báo cáo kế toán liên quan. Để làm tốt các nhiệm vụ kể trên, kế toán doanh thu bán hàng, xác định kết quả bán hàng phải thực hiện tốt một số nội dung sau: - Xác định đúng đắn thời điểm xác định doanh thu bán hàng. - Tổ chức hệ thống chứng từ ghi chép ban đầu và trình tự luân chuyển chứng từ hợp lý.
- Xác định, tập hợp, phân bổ, kết chuyển chính xác các chi phí thời kỳ (chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp) hạch toán để tiến hành xác định kết quả bán hàng. - Phản ánh đúng trị giá vốn hàng bán theo đúng phương pháp, nguyên tắc đã qui định.2 Kế toán bán hàng trong doanh nghiệp sản xuất 1. Các phương thức bán hàng Quá trình bán hàng của doanh nghiệp có thể được thực hiện theo nhiều phương thức bán hàng khác nhau, phương thức bán hàng có thể được hiểu là các cách thức mà doanh nghiệp sử dụng để tiêu thụ thành phẩm, hàng hoá. Trong doanh nghiệp thường sử dụng các phương thức bán hàng sau: 1.
Bán hàng theo phương thức gửi hàng đi bán Theo phương thức này, định kỳ doanh nghiệp gửi hàng cho khách hàng trên cơ sở của hợp đồng mua bán hàng hoá giữa hai bên và giao hàng tại địa điểm đã quy ước trong hợp đồng. Hàng được gửi đi có thể được xuất tại kho hoặc xưởng sản xuất của doanh nghiệp. Khi được gửi đi, hàng vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, chỉ khi nào khách hàng đã SV:Nguyễn Vũ Hoàng 8 Lớp: CQ50/21.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com HỌC VIỆN TÀI CHÍNH LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP trả tiền hoặc chấp nhận thanh toán thì khi ấy hàng mới chuyển quyền sở hữu và doanh nghiệp được ghi nhận doanh thu bán hàng. Phương thức bán hàng trực tiếp Theo phương thức này, khi doanh nghiệp giao thành phẩm, hàng hoá hoặc lao vụ, dịch vụ cho khách hàng, đồng thời được khách hàng thanh toán ngay hoặc chấp nhận thanh toán.
Sau khi khách hàng ký vào các chứng từ bán hàng của doanh nghiệp thì hàng hoá được xác định là đã bán. Các phương thức bán hàng trực tiếp bao gồm: bán hàng thu tiền ngay, bán hàng được người mua chấp nhận thanh toán ngay(không có lãi trả chậm), bán hàng được người mua thanh toán một phần và trả dần. Phương thức bán lẻ hàng và bán các dịch vụ lao vụ Theo phương thức này, doanh nghiệp có thể bán lẻ sản phẩm, hàng hoá tại các cửa hàng, quầy hàng hoặc tại chính doanh nghiệp và cung cấp dịch vụ, lao vụ theo hợp đồng ký kết với khách hàng. Bán lẻ sản phẩm, hàng hoá là việc bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng, giao hàng trực tiếp cho khách hàng và thu tiền của khách hàng.
Bán dịch vụ, lao vụ ở các doanh nghiệp là kết thúc quá trình phục vụ các dịch vụ, lao vụ đã thực hiện, khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán về dịch vụ, lao vụ đã thực hiện, đồng thời doanh nghiệp xác định doanh thu bán hàng. Kế toán giá vốn hàng bán trong doanh nghiệp sản xuất 1. Phương pháp xác định giá vốn hàng bán Xác định trị giá vốn của hàng xuất để bán: SV:Nguyễn Vũ Hoàng 9 Lớp: CQ50/21.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com HỌC VIỆN TÀI CHÍNH LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP - Thành phẩm hoàn thành không nhập kho được bán ngay thì trị giá vốn của hàng xuất bán chính là giá thành sản xuất thực tế. - Thành phẩm xuất kho để bán, giá thực tế xuất kho chính là giá vốn hàng bán và được tính bằng một trong bốn phương pháp: Phương pháp bình quân gia quyền, phương pháp nhập trước xuất trước(FIFO), phương pháp giá đích danh.
o Phương pháp bình quân gia quyền: Theo phương pháp này, trị giá vốn của thành phẩm xuất kho để bán được căn cứ vào số lượng thành phẩm xuất kho và đơn giá bình quân gia quyền (giá thành sản xuất thực tế đơn vị bình quân). Giá thành của Số lượng Giá thành thực tế thành phẩm xuất thành phẩm xuất kho đơn vị = x kho xuất kho bình quân Công thức tính như sau: Giá thành sản Giá thành sản xuất xuất thực tế của thực tế của thành Giá thành + (1.1) thành phẩm tồn phẩm nhập kho trong (1.2) thực tế xuất kho đầu kỳ kỳ kho = Số lượng thành đơn vị bình Số lượng thành phẩm phẩm tồn kho + quân nhập kho trong kỳ đầu kỳ Đơn giá bình quân thường được tính cho từng loại thành phẩm. SV:Nguyễn Vũ Hoàng 10 Lớp: CQ50/21.08 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com HỌC VIỆN TÀI CHÍNH LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP Đơn giá bình quân có thể được xác định cho cả kỳ được gọi là đơn giá bình quân cả kỳ hay đơn giá bình quân cố định.