CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HOẠCH ĐỊNH CHIẾN LƯỢC KINH DOANH CỦA CÔNG TY KINH DOANH.1 Các khái niệm và các yếu tố ảnh hưởng đến hoạch định chiến lược kinh doanh của công ty kinh doanh. Khái niệm chiến lược. Theo nghĩa thông thường, chiến lược (xuất phát từ gốc từ Hy Lạp là strategos) là một thuật ngữ quân sự được dùng để chỉ kế hoạch dàn trận và phân bố lực lượng với mục tiêu đánh thắng kẻ thù. Carl von Clausewitz - nhà binh pháp của thế kỷ 19 - đã mô tả chiến lược là “Lập kế hoạch chiến tranh và hoạch định các chiến dịch tác chiến”.
Trong kinh doanh có nhiều định nghĩa khác nhau về chiến lược, nguyên nhân cơ bản có sự khác nhau này là do các hệ thống quan niệm và phương pháp tiếp cận khác nhau.Quinn (1980): “Chiến lược là một dạng thức hoặc một kế hoạch phối hợp các mục tiêu chính, các chính sách và các trình tự hành động thành một tổng thể kết dính với nhau”. Theo Johnson và Scholes (1999): “Chiến lược là định hướng và phạm vi của một tổ chức về dài hạn nhằm giành lợi thế cạnh tranh cho tổ chức thông qua việc định dạng các nguồn lực của nó trong môi trường thay đổi, để đáp ứng nhu cầu thị trường và thỏa mãn mong đợi của các bên liên quan”. Từ các quan điểm trên về chiến lược, có thể hiểu chiến lược là quá trình doanh nghiệp xác lập các định hướng kinh doanh mà thông qua đó cho phép doanh nghiệp tạo lập và phát triển được các lợi thế cạnh tranh mang tính vượt trội nhằm đáp ứng tới khách hàng những giá trị mang tính khác biệt cao so với đối thủ cạnh tranh. Khái niệm hoạch định chiến lược.TS Ngô Kim Thanh (2011) – NXB Đại học kinh tế quốc dân “Hoạch định chiến lược là quá trình đề ra các công việc cần thực hiện của công ty tổ chức nghiên cứu để chỉ rõ những nhân tố chính của môi trường bên ngoài và bên trong của doanh nghiệp.
Xây dựng mục tiêu dài hạn lựa chọn một trong số những lựa chọn thay thế.” Theo Anthony (2005): “ Hoạch định chiến lược là một quá trình quyết định các mục tiêu của doanh nghiệp, về những thay đổi trong các mục tiêu, về sử dụng các GVHD: ThS. Nguyễn Hoàng Nam SVTH: Lê Thị May Luan van Khóa luận tốt nghiệp 5 Khoa quản trị kinh doanh nguồn lực để đạt được mục tiêu, các chính sách để quản lý thành quả hiện tại, sử dụng và sắp xếp các nguồn lực.” Theo Denning (2003): “Hoạch định chiến lược là xác định tình thế kinh doanh trong tương lai có liên quan đặc biệt tới tình trạng sản phẩm – thị trường, khả năng sinh lợi, quy mô, tốc độ đổi mới, mối quan hệ với lãnh đạo, người lao động và công việc kinh doanh”. Tuy các tác giả có cách diễn đạt quan điểm của mình khác nhau nhưng xét trên mục đích thống nhất của hoạch định chiến lược thì ý nghĩa chỉ là một. Và nó được hiểu một cách đơn giản như sau: “Hoạch định chiến lược kinh doanh là việc xác định các mục tiêu của doanh nghiệp và các phương pháp được sử dụng để thực hiện mục tiêu đó”.
Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạch định chiến lược 1. Nhóm nhân tố khách quan Các phân tích về môi trường kinh doanh bao gồm môi trường vĩ mô và môi trường đặc thù thì được xem như các nhân tố khách quan tác động, ảnh hưởng tới công tác hoạch định chiến lược của doanh nghiệp. Bởi đó là các căn cứ cần thiết để xây dựng chiến lược kinh doanh, một chiến lược bám sát mọi biến động của môi trường. Bất kỳ một sự biến động nào cũng có thể làm thay đổi trạng thái hoạt động của doanh nghiệp và có thể làm biến đổi kết quả của mục tiêu đề ra.
Công tác hoạch định chiến lược sẽ phân tích, đo lường được những biến động đó ở mức kiểm soát được, để đưa ra các chính sách điều chỉnh thích hợp, có thể khai thác các yếu tố thuận lợi và tránh được những đe dọa đem lại từ môi trường. Sự thận trọng của các nhà hoạch định khi tiến hành phân tích và đánh giá các nhân tố khách quan này thường được nhấn mạnh nhiều trong các chiến lược. Và các chiến lược này có nhiều hướng tập trung chủ yếu vào các nhân tố khách quan coi đó như các yếu tố quyết định đến sự thành công của doanh nghiệp. Vì nếu như tận dụng được cơ hội từ môi trường, doanh nghiệp sẽ có được những ưu thế cạnh tranh hơn hẳn và có nhiều thuận lợi hơn so với các doanh nghiệp khác.
Nguyễn Hoàng Nam SVTH: Lê Thị May Luan van Khóa luận tốt nghiệp 6 Khoa quản trị kinh doanh 1. Nhóm nhân tố chủ quan Một trong những quan điểm nhấn mạnh nội lực bên trong của doanh nghiệp khi tiến hành hoạch định chiến lược kinh doanh sẽ khai thác được những ưu thế cạnh tranh mà khó có một doanh nghiệp nào có thể bắt chước được. Tuy nhiên các tiềm năng của doanh nghiệp không phải lúc nào cũng ổn định và đáp ứng được các đòi hỏi mà doanh nghiệp yêu cầu khi cần thiết. Chính điều đó làm cho doanh nghiệp khó giản quyết được vấn đề phát sinh vượt quá khả năng của doanh nghiệp.
Nhưng dù sao doanh nghiệp cũng có thể chi phối được những nguồn nội lực này vì nó nằm trong sự kiểm soát của doanh nghiệp. Doanh nghiệp biết phải làm gì, sử dụng những gì phục vụ cho chiến lược kinh doanh của mình một cách hiệu quả. Ví dụ như các doanh nghiệp lớn và nổi tiếng biết sử dụng thương hiệu của mình như thế nào để tạo ra được những hình ảnh ấn tượng trên thị trường nhằm thu hút khách hàng. Đó là một nhân tố chủ quan điển hình được doanh nghiệp khai thác hiệu quả khi xây dựng chiến lược kinh doanh.
Ngoài ra có nhiều nhân tố chủ quan khác cũng tạo nên được thế mạnh cho doanh nghiệp khi cạnh tranh trên thị trường như nguồn nhân lực, nguồn tài chính,… Các nhà hoạch định chiến lược kinh doanh nếu nhấn mạnh vào các nguồn lực của doanh nghiệp khi hoạch định chiến lược kinh doanh thì các chiến lược đó có chiều hướng tập trung vào các nhân tố bên trong coi đó là các yếu tố quyết định đến sự thành công của doanh nghiệp. Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài Tình hình nghiên cứu ngoài nước Trên thế giới các công trình nghiên cứu về chiến lược nói chung và chiến lược kinh doanh nói riêng rất phong phú, có thể liệt kê một số tài liệu tiêu biểu: - Richard Lynch (2006). Corporate Strategy, NXB Prentice Hall. Part 2: Analysing theenvironment–Basis; Part3 : Analysis of resources; Part 6: The implementation process trình bày quy trình và các hoạt động, các công cụ hoạch định chiến lược của doanh nghiệp.David (1995) – Khái luận về quản trị chiến lược: Đây là một cuốn sách trình bày có hệ thống từ những khái niệm chung cho đến những vấn đề chiến lược cụ thể, đưa ra một cái nhìn tổng quát về chiến lược.Smith (1995) - Chiến lược và sách lược kinh doanh: Cuốn sách này đưa ra những kiến thức cần thiết từ khái niệm chiến lược, sách lược kinh doanh đến GVHD: ThS.
Nguyễn Hoàng Nam SVTH: Lê Thị May Luan van Khóa luận tốt nghiệp 7 Khoa quản trị kinh doanh phân tích môi trường kinh doanh cụ thể, hoạch định chiến lược, sách lược kinh doanh ở các tập đoàn kinh tế lớn và ở cấp doanh nghiệp thành viên, tổ chức thực hiện, kiểm tra đánh giá việc thực hiện chiến lược, sách lược kinh doanh. Tình hình nghiên cứu trong nước. Giáo trình quản trị chiến lược – PGS.TS Ngô Kim Thanh, PGS.TS Lê Văn Tâm - Đại học kinh tế Quốc dân. Cuốn sách đưa ra tổng quát chung về quản trị chiến lược như: xây dựng chiến lược, thực hiện chiến lược và kiểm soát đánh giá chiến lược.
Ngoài ra cuốn sách còn đề cập đến chiến lược kinh doanh toàn cầu và ứng dụng của quản trị chiến lược vào doanh nghiệp vừa và nhỏ. Chiến lược kinh doanh quốc tế - GS.TS Nguyễn Bách Khoa - Đại học Thương Mại. Cuốn sách đưa ra các khái niệm về chiến lược và quản trị chiến lược, các phương thức cạnh tranh trên thị trường quốc tế, các phương thức phát triển thị trường quốc tế, như thị trường châu Âu, châu Á. Bên cạnh đó qua tìm hiểu các đề tài luận văn có liên quan đến hoạch định chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp tại thư viện Đại học Thương Mại, có rất nhiều đề tài liên quan đến chiến lược kinh doanh tiếp cận theo hướng “Hoàn thiện hoạch định chiến lược kinh doanh của Công ty cổ phần đầu tư và thương mại Hải Âu”.
Nhiều luận án tiến sĩ nghiên cứu về chiến lược và giải pháp phát triển thị trường tiêu biểu là công trình Luận án tiến sĩ kinh tế chuyên ngành quản lý kinh tế Trường Đại học thương mại của Hoàng Ngọc Huấn – với đề tài : “Một số giải phát phát triển thị trường truyền hình trả tiền của Đài truyền hình Việt Nam”. Công trình đưa ra các tổng kết về truyền hình và truyền hình trả tiền, đặc điểm của thị trường từ đó vận dụng vào thị trường truyền hình trả tiền ở Việt Nam, đưa ra các giải pháp chủ yếu nhằm phát triển thị trường truyền hình trả tiền ở Việt Nam. + Luận văn “Một số giải pháp hoàn thiện công tác hoạch định chiến lược kinh doanh của công ty dịch vụ Tràng Thi” – Lương Trọng Quỳnh – 2002 – Đại học Thương mại: “Luận văn tập trung vào phân tích thực trạng hoạch định chiến lược kinh doanh của công ty dịch vụ Tràng Thi, từ đó đưa ra nhận định và giải pháp, kiến nghị góp phần hoàn thiện công tác hoạch định chiến lược kinh doanh, hoàn thiện hệ thống mục tiêu của công ty dịch vụ Tràng Thi”. Nhìn chung đều nêu ra được thực trạng thị trường và một số chính sách nhằm GVHD: ThS.
Nguyễn Hoàng Nam SVTH: Lê Thị May Luan van Khóa luận tốt nghiệp 8 Khoa quản trị kinh doanh phát triển thị trường nhưng việc hoạch định chiến lược cho một doanh nghiệp cũng vô cùng quan trọng quyết định việc thành bại của công ty. Vì vậy, đề tài sẽ nghiên cứu các vấn đề liên quan nhằm hoàn thiện hoạch định chiến lược của công ty trong lĩnh vực kinh doanh dịch vụ xây dựng của Công ty cổ phần đầu tư và thương mại Hải Âu. Các nội dung nghiên cứu 1. Mô hình nghiên cứu Đề tài nghiên cứu mô hình hoạch định chiến lược kinh doanh của công ty kinh doanh như sau: Xây dựng tầm nhìn chiến lược, sứ mạng kinh doanh và mục tiêu chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp.
Phân tích tình thế chiến lược kinh doanh. Lựa chọn và ra quyết định chiến lược.