Luận văn thạc sĩ về hoàn thiện dự toán ngân sách tại công ty cổ phần Phavi

Luận văn thạc sĩ phân tích và hoàn thiện dự toán ngân sách tại công ty cổ phần Phavi, cung cấp giải pháp tối ưu cho quản lý tài chính.

• Tác giả: Trần Thị Ngọc Duyên
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đình Trực
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hoàn Thiện Dự Toán Ngân Sách Tại Công Ty Cổ Phần Phavi
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ DỰ TOÁN NGÂN SÁCH
• 1.1. Lý thuyết về dự toán ngân sách
• 1.1.1. Khái niệm dự toán
• 1.1.2. Phân loại dự toán ngân sách
• 1.1.2.1. Phân loại theo chức năng
• 1.1.2.2. Phân loại theo thời gian
• 1.1.2.3. Phân loại theo phương pháp lập
• 1.2. Mục đích, chức năng của việc lập dự toán
• 1.3. Kế hoạch, chiến lược dài hạn và dự toán ngân sách
• 1.3.1. Sự quan trọng của chiến lược trong lập dự toán
• 1.3.2. Sự tính toán của chiến lược
• 1.3.3. Mục tiêu chiến lược và mục tiêu dài hạn
• 1.3.4. Mục tiêu ngắn hạn và dự toán ngân sách
• 1.4. Các mô hình, quy trình, trình tự và nội dung lập dự toán ngân sách ngắn hạn
• 1.4.1. Các mô hình dự toán ngân sách
• 1.4.1.1. Mô hình ấn định thông tin từ trên xuống
• 1.4.1.2. Mô hình thông tin từ dưới lên
• 1.4.1.3. Mô hình thông tin phản hồi
• 1.4.2. Quy trình lập dự toán ngân sách
• 1.4.2.1. Giai đoạn chuẩn bị
• 1.4.2.2. Giai đoạn soạn thảo
• 1.4.2.3. Giai đoạn theo dõi
• 1.4.3. Trình tự và nội dung lập dự toán ngân sách
• 1.4.3.1. Trình tự lập dự toán ngân sách
• 1.4.3.2. Nội dung lập dự toán ngân sách
• 1.5. Đặc điểm hoạt động kinh doanh thương mại ảnh hưởng đến dự toán ngân sách ngắn hạn
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN DỰ TOÁN NGÂN SÁCH TẠI CÔNG TY CỔ PHẨN PHAVI
• 2.1. Tình hình hoạt động kinh doanh của công ty Cổ phần PhaVi
• 2.1.1. Tình hình tổ chức quản lý
• 2.1.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển công ty Cổ Phần PhaVi
• 2.1.1.2. Chức năng, nhiệm vụ
• 2.1.1.3. Ngành nghề kinh doanh và cơ cấu tổ chức
• 2.1.2. Đặc điểm kế toán tại công ty Cổ Phần PhaVi
• 2.1.2.1. Các chính sách và chế độ kế toán áp dụng
• 2.1.3. Khó khăn, thuận lợi và phương hướng phát triển của công ty
• 2.2. Thực trạng công tác dự toán tại Công ty Cổ phần PhaVi
• 2.2.1. Mô hình lập dự toán
• 2.2.2. Qui trình lập dự toán tại Công ty Cổ phần PhaVi
• 2.2.2.1. Giai đoạn chuẩn bị
• 2.2.2.2. Giai đoạn soạn thảo
• 2.2.2.3. Giai đoạn theo dõi
• 2.2.3. Thực trạng các dự toán tại công ty Cổ phần PhaVi
• 2.2.3.1. Dự toán tiêu thụ
• 2.2.3.2. Dự toán hàng hóa mua vào
• 2.2.3.3. Dự toán chi phí bán hàng
• 2.2.3.4. Dự toán tiền
• 2.2.3.5. Dự toán báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh
• 2.2.4. Đánh giá thực trạng công tác dự toán ngân sách tại công ty Cổ Phần PhaVi
• 2.2.4.1. Nhược điểm
• 2.3. Quan điểm hoàn thiện hệ thống dự toán ngân sách
• 2.3.1. Mục tiêu và nguyên tắc hoàn thiện
• 2.3.1.1. Mục tiêu hoàn thiện
• 2.3.1.2. Nguyên tắc hoàn thiện dự toán ngân sách
• 2.3.2. Giải pháp hoàn thiện dự toán ngân sách tại công ty Cổ phần PhaVi
• 2.3.2.1. Hoàn thiện quy trình lập dự toán
• 2.3.2.2. Hoàn thiện mô hình dự toán ngân sách tại công ty Cổ phần PhaVi
• 2.3.2.3. Hoàn thiện quy trình lập dự toán ngân sách
• 2.3.2.4. Hoàn hiện hệ thống dự toán ngân sách tại công ty Cổ phần PhaVi
• 2.3.2.4.1. Hoàn thiện dự toán tiêu thụ sản phẩm
• 2.3.2.5. Hoàn thiện phân bổ nguồn lực tối ưu trong dự toán ngân sách
• 2.3.2.6. Đánh giá và hoàn thiện môi trường dự toán
• 2.3.2.7. Một số kiến nghị để hoàn thiện công tác lập dự toán ngân sách tại công ty Cổ phần PhaVi
• 2.3.2.7.1. Tổ chức lại bộ máy kế toán
• 2.3.2.7.2. Tổ chức nguồn nhân lực trong việc thực hiện dự toán ngân sách
• 2.3.2.7.3. Trang thiết bị cơ sở vật chất kỹ thuật cho việc lập dự toán ngân sách
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về dự toán ngân sách

Dự toán ngân sách là một công cụ quản lý quan trọng trong các doanh nghiệp, đặc biệt là tại công ty cổ phần như Công ty Phavi. Việc lập dự toán ngân sách không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí mà còn định hướng cho các hoạt động kinh doanh trong tương lai. Theo nghiên cứu, quản lý ngân sách hiệu quả có thể tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao khả năng cạnh tranh. Hoàn thiện dự toán ngân sách là một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh. Các doanh nghiệp cần xây dựng một hệ thống dự toán ngân sách chặt chẽ, từ đó có thể đưa ra các quyết định tài chính chính xác và kịp thời.

1.1 Khái niệm và vai trò của dự toán ngân sách

Dự toán ngân sách được định nghĩa là một kế hoạch tài chính thể hiện dự kiến thu chi trong một khoảng thời gian nhất định. Vai trò của nó không chỉ dừng lại ở việc dự đoán chi phí mà còn bao gồm việc phân bổ nguồn lực một cách hợp lý. Phân tích ngân sách cho thấy rằng, một dự toán ngân sách được lập bài bản sẽ giúp doanh nghiệp tránh được tình trạng lãng phí và tối ưu hóa lợi nhuận. Hơn nữa, việc lập dự toán ngân sách còn giúp công ty cổ phần như Phavi có cái nhìn tổng quát về tình hình tài chính, từ đó đưa ra các quyết định chiến lược phù hợp.

II. Thực trạng dự toán ngân sách tại Công ty Cổ phần Phavi

Công ty Cổ phần Phavi hiện đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc lập dự toán ngân sách. Mô hình lập dự toán hiện tại chủ yếu mang tính chất thủ công, dẫn đến việc thiếu chính xác và không kịp thời trong việc cung ứng hàng hóa. Đánh giá ngân sách cho thấy rằng, quy trình lập dự toán tại công ty chưa được hệ thống hóa, gây khó khăn trong việc kiểm soát chi phí. Việc thiếu sót trong quy trình lập dự toán cũng ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của công ty trên thị trường. Do đó, việc hoàn thiện quy trình này là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.

2.1 Đánh giá thực trạng công tác dự toán

Thực trạng công tác dự toán tại Công ty Phavi cho thấy nhiều nhược điểm. Các dự toán như dự toán tiêu thụ, dự toán chi phí bán hàng chưa được lập một cách khoa học. Chi phí hoạt động không được kiểm soát chặt chẽ, dẫn đến tình trạng thâm hụt ngân sách. Việc thiếu sót trong báo cáo tài chính cũng làm giảm khả năng ra quyết định của ban lãnh đạo. Để khắc phục tình trạng này, công ty cần xây dựng một hệ thống dự toán ngân sách rõ ràng và hiệu quả hơn.

III. Giải pháp hoàn thiện dự toán ngân sách

Để hoàn thiện dự toán ngân sách tại Công ty Cổ phần Phavi, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, công ty cần xây dựng một quy trình lập dự toán rõ ràng, từ khâu chuẩn bị đến theo dõi và điều chỉnh. Việc áp dụng các mô hình dự toán hiện đại sẽ giúp công ty có cái nhìn chính xác hơn về tình hình tài chính. Hơn nữa, việc kiểm soát chi phí cũng cần được chú trọng để đảm bảo rằng ngân sách được sử dụng một cách hiệu quả nhất. Các giải pháp này không chỉ giúp công ty cải thiện tình hình tài chính mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

3.1 Hoàn thiện quy trình lập dự toán

Quy trình lập dự toán cần được hoàn thiện bằng cách áp dụng các phương pháp hiện đại. Công ty nên xem xét việc sử dụng mô hình thông tin từ dưới lên, cho phép các bộ phận tham gia vào quá trình lập dự toán. Điều này không chỉ giúp tăng tính chính xác mà còn tạo sự đồng thuận trong toàn bộ tổ chức. Hơn nữa, việc tổ chức lại bộ máy kế toán và phân công rõ ràng vai trò của từng nhân viên trong quy trình lập dự toán cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả công tác này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều chuyển biến tích cực, đặc biệt là sự phục hồi của hoạt động thương mại và đầu tư toàn cầu, các doanh nghiệp Việt Nam đứng trước cơ hội và thách thức lớn trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo báo cáo ngành, việc hoàn thiện hệ thống dự toán ngân sách đóng vai trò then chốt trong việc phân bổ nguồn lực hợp lý, thu hút vốn đầu tư và duy trì hoạt động kinh doanh bền vững. Dự toán ngân sách không chỉ là công cụ quản lý tài chính mà còn giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, tránh lãng phí và định hướng phát triển trong tương lai.

Công ty Cổ phần PhaVi, một doanh nghiệp thương mại trong ngành dược phẩm, đang trong giai đoạn phát triển non trẻ với nhiều hạn chế trong công tác dự toán ngân sách. Thực tế cho thấy, công tác dự toán tại đây còn mang tính thủ công, thiếu hệ thống và chưa phân công rõ ràng trách nhiệm, dẫn đến tình trạng cung ứng hàng hóa không kịp thời, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh số và uy tín trên thị trường. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng dự toán ngân sách tại công ty PhaVi trong năm 2017, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính và phát triển bền vững.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các mô hình, quy trình và nội dung lập dự toán ngân sách ngắn hạn tại công ty PhaVi, với trọng tâm là dự toán tiêu thụ, chi phí và dòng tiền. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện hệ thống dự toán ngân sách, góp phần tăng cường khả năng kiểm soát tài chính và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại trong ngành dược phẩm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản trị tài chính, kế toán quản trị liên quan đến dự toán ngân sách. Theo Blocher và cộng sự (2010), dự toán ngân sách là kế hoạch chi tiết về việc huy động và sử dụng các nguồn lực tài chính trong một khoảng thời gian nhất định, thường là một năm. Dự toán ngân sách bao gồm nhiều loại dự toán như dự toán tiêu thụ, dự toán chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí sản xuất chung, chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp, dự toán tiền và báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.

Ba mô hình lập dự toán ngân sách được áp dụng phổ biến gồm: mô hình ấn định thông tin từ trên xuống, mô hình thông tin từ dưới lên và mô hình thông tin phản hồi. Mỗi mô hình có ưu nhược điểm riêng, phù hợp với đặc điểm tổ chức và quy mô doanh nghiệp. Mô hình thông tin phản hồi được đánh giá cao về tính chính xác và khả thi do kết hợp sự tham gia của các cấp quản lý trong quá trình lập dự toán.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: dự toán ngân sách ngắn hạn và dài hạn, dự toán cố định và linh hoạt, quy trình lập dự toán gồm các giai đoạn chuẩn bị, soạn thảo và theo dõi, cũng như các loại dự toán chức năng và thời gian. Ngoài ra, luận văn còn phân tích mối quan hệ giữa chiến lược dài hạn và dự toán ngân sách, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc gắn kết dự toán với mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp với thu thập và phân tích số liệu thực tế tại công ty Cổ phần PhaVi trong năm 2017. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các bộ phận liên quan đến công tác lập dự toán ngân sách như phòng kế toán, phòng kinh doanh và ban giám đốc. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp phi xác suất, tập trung vào các cá nhân có vai trò trực tiếp trong quy trình dự toán.

Quá trình nghiên cứu được thực hiện theo timeline gồm ba giai đoạn chính: thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp, phân tích thực trạng dự toán ngân sách tại công ty, và đề xuất giải pháp hoàn thiện. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp tổng hợp, so sánh số liệu dự toán với kết quả thực tế, đánh giá các điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân tồn tại. Kết quả nghiên cứu được trình bày qua các bảng số liệu và sơ đồ minh họa nhằm tăng tính trực quan và thuyết phục.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng dự toán tiêu thụ: Dự toán tiêu thụ tại công ty PhaVi chưa chính xác, dẫn đến tình trạng thiếu hàng cung ứng trên thị trường. Số liệu cho thấy tỷ lệ sai lệch giữa dự toán và thực tế tiêu thụ có thể lên đến khoảng 15-20%, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu và uy tín công ty.

2. Quy trình lập dự toán còn thủ công: Quy trình dự toán chủ yếu dựa trên phương pháp thủ công, thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban. Việc phân công trách nhiệm chưa rõ ràng khiến cho việc theo dõi và điều chỉnh dự toán gặp nhiều khó khăn, làm giảm hiệu quả kiểm soát chi phí.

3. Mô hình dự toán áp dụng chưa phù hợp: Công ty hiện đang áp dụng mô hình ấn định thông tin từ trên xuống, gây hạn chế trong việc phát huy sáng kiến và sự tham gia của các bộ phận cấp dưới. Điều này dẫn đến các chỉ tiêu dự toán mang tính áp đặt, thiếu thực tế và khó khả thi.

4. Ảnh hưởng của đặc điểm ngành thương mại: Do đặc thù ngành dược phẩm với chu kỳ lưu chuyển hàng hóa nhanh và yêu cầu cung ứng kịp thời, việc lập dự toán ngân sách cần linh hoạt và chính xác hơn. Tuy nhiên, dự toán chi phí và dòng tiền tại công ty chưa phản ánh đầy đủ các yếu tố này, gây áp lực lên hoạt động kinh doanh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tồn tại trên xuất phát từ việc thiếu sự liên kết giữa chiến lược dài hạn và dự toán ngân sách ngắn hạn, cũng như hạn chế trong mô hình quản lý dự toán. So với các nghiên cứu trong ngành sản xuất, doanh nghiệp thương mại như PhaVi cần áp dụng mô hình dự toán linh hoạt, có sự tham gia của nhiều cấp quản lý để tăng tính khả thi và hiệu quả.

Kết quả nghiên cứu phù hợp với báo cáo của ngành và các nghiên cứu quốc tế cho thấy mô hình thông tin phản hồi và dự toán linh hoạt giúp nâng cao độ chính xác và khả năng kiểm soát chi phí. Việc thiếu sự phân công rõ ràng và quy trình thủ công cũng là điểm chung của nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực thương mại, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý tài chính.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ sai lệch dự toán tiêu thụ giữa các quý trong năm 2017, bảng phân tích chi phí thực tế so với dự toán và sơ đồ quy trình dự toán hiện tại để minh họa các điểm nghẽn trong quản lý.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy trình lập dự toán: Xây dựng quy trình dự toán chuẩn hóa, áp dụng công nghệ thông tin để tự động hóa các bước thu thập và tổng hợp số liệu. Mục tiêu giảm thời gian lập dự toán xuống còn 30% so với hiện tại, thực hiện trong vòng 6 tháng, do phòng kế toán chủ trì.

2. Áp dụng mô hình dự toán thông tin phản hồi: Khuyến khích sự tham gia của các cấp quản lý trung gian và cơ sở trong việc đề xuất chỉ tiêu dự toán, tăng tính khả thi và sự đồng thuận. Mục tiêu nâng tỷ lệ dự toán phù hợp với thực tế lên trên 90% trong năm kế tiếp.

3. Phân công rõ ràng vai trò và trách nhiệm: Thiết lập cơ cấu tổ chức dự toán ngân sách với phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng bộ phận và cá nhân, đồng thời đào tạo nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của dự toán. Thời gian thực hiện trong 3 tháng, do ban giám đốc phối hợp phòng nhân sự.

4. Hoàn thiện hệ thống báo cáo dự toán: Xây dựng hệ thống báo cáo dự toán chi tiết, bao gồm dự toán tiêu thụ, chi phí, dòng tiền và kết quả kinh doanh, giúp theo dõi và đánh giá hiệu quả thực hiện dự toán hàng quý. Mục tiêu tăng cường khả năng kiểm soát tài chính và ra quyết định kịp thời.

5. Tối ưu phân bổ nguồn lực: Sử dụng dự toán ngân sách làm công cụ phân bổ nguồn lực hợp lý, ưu tiên các hoạt động có hiệu quả cao, giảm thiểu chi phí tồn kho và chi phí không cần thiết. Thực hiện đánh giá và điều chỉnh định kỳ theo quý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp thương mại: Giúp hiểu rõ tầm quan trọng của dự toán ngân sách trong quản lý tài chính và hoạch định chiến lược, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh.

2. Phòng kế toán và tài chính: Cung cấp kiến thức về quy trình, mô hình và kỹ thuật lập dự toán ngân sách, hỗ trợ cải tiến công tác dự toán và kiểm soát chi phí.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kế toán, quản trị kinh doanh: Là tài liệu tham khảo thực tiễn về ứng dụng dự toán ngân sách trong doanh nghiệp thương mại, đặc biệt trong ngành dược phẩm.

4. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực thương mại: Hướng dẫn xây dựng và hoàn thiện hệ thống dự toán ngân sách phù hợp với đặc điểm hoạt động, giúp nâng cao năng lực quản lý tài chính.

Câu hỏi thường gặp

1. Dự toán ngân sách là gì và tại sao quan trọng?
   Dự toán ngân sách là kế hoạch chi tiết về việc huy động và sử dụng nguồn lực tài chính trong một khoảng thời gian nhất định. Nó giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí, phân bổ nguồn lực hợp lý và đạt được mục tiêu kinh doanh.

2. Các mô hình lập dự toán ngân sách phổ biến là gì?
   Ba mô hình chính gồm: mô hình ấn định thông tin từ trên xuống, mô hình thông tin từ dưới lên và mô hình thông tin phản hồi. Mỗi mô hình phù hợp với đặc điểm tổ chức và quy mô doanh nghiệp khác nhau.

3. Làm thế nào để nâng cao tính chính xác của dự toán tiêu thụ?
   Cần dựa trên phân tích số liệu lịch sử, xu hướng thị trường, chính sách giá và chiến lược tiếp thị, đồng thời tăng cường sự tham gia của các bộ phận liên quan để dự báo sát thực tế.

4. Quy trình lập dự toán ngân sách gồm những giai đoạn nào?
   Quy trình gồm ba giai đoạn chính: chuẩn bị (xác định mục tiêu, xây dựng mô hình dự toán), soạn thảo (thu thập và phân tích dữ liệu, lập báo cáo dự toán), và theo dõi (đánh giá, điều chỉnh dự toán theo thực tế).

5. Làm sao để áp dụng dự toán ngân sách hiệu quả trong doanh nghiệp thương mại?
   Áp dụng mô hình dự toán linh hoạt, phân công rõ ràng trách nhiệm, sử dụng công nghệ hỗ trợ và liên kết chặt chẽ dự toán với chiến lược kinh doanh để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.

Kết luận

• Dự toán ngân sách là công cụ quản lý tài chính thiết yếu giúp doanh nghiệp thương mại như công ty PhaVi kiểm soát chi phí và hoạch định hoạt động hiệu quả.
• Thực trạng dự toán tại công ty còn nhiều hạn chế về mô hình, quy trình và sự phối hợp giữa các bộ phận, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh.
• Việc áp dụng mô hình dự toán thông tin phản hồi và hoàn thiện quy trình lập dự toán sẽ nâng cao tính chính xác và khả năng kiểm soát tài chính.
• Phân công rõ ràng vai trò, trách nhiệm và xây dựng hệ thống báo cáo dự toán chi tiết là các giải pháp then chốt để hoàn thiện công tác dự toán.
• Đề xuất nghiên cứu tiếp theo là triển khai áp dụng các giải pháp đề xuất và đánh giá hiệu quả trong các kỳ dự toán tiếp theo nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của công ty.

Quý độc giả và doanh nghiệp quan tâm có thể áp dụng các kiến thức và giải pháp trong luận văn để nâng cao hiệu quả quản lý dự toán ngân sách, góp phần phát triển kinh doanh ổn định và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ DỰ TOÁN NGÂN SÁCH 1.1 Lý thuyết về dự toán ngân sách 1.1 Khái niệm dự toán -Theo Blocher & cộng sự (2010): Dự toán là một kế hoạch chi tiết để huy động và sử dụng các nguồn lực tài chính và các nguồn lực khác của doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định, thường là một năm. Một ngân sách bao gồm cả tài chính và phi tài chính của kế hoạch các hoạt động. Quá trình chuẩn bị ngân sách được gọi là lập ngân sách. -Theo Vanderbeck & cộng sự (2010): Dự toán ngân sách trong kinh doanh và công nghiệp là một phương pháp chính thức để lập kế hoạch tài chính chi tiết.

Nó bao gồm sự phối hợp và kiểm soát của tất cả các mục quan trọng trong bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quả kinh doanh giúp doanh nghiệp đạt được mục tiêu dài hạn và ngắn hạn. -Còn Hilton & cộng sự (2010): Dự toán ngân sách là một kế hoạch chi tiết thể hiện dưới dạng định lượng, dùng để huy động và sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định. Như vậy dự toán ngân sách là một kế hoạch tài chính được thể hiện dưới dạng định lượng, nhằm để huy động và sử dụng các nguồn lực của doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định tạo điều kiện cho nhà quản trị hoạch định và kiểm soát hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đạt được những mục tiêu đã đề ra. Dự toán ngân sách là một hệ thống gồm nhiều dự toán: dự toán tiêu thụ, dự toán sản xuất, dự toán chi phí nguyên vật liệu, dự toán chi phí nhân công, dự toán chi phí sản xuất chung, dự toán chi phí bán hàng, dự toán chi phí quản lý doanh nghiệp, dự toán giá vốn hàng bán, dự toán vốn đầu tư, dự toán tiền, dự toán báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, dự toán bảng cân đối kế toán.

Dự toán ngân sách được coi là cơ sở để đánh giá hiệu quả hoạt động của từng bộ phận, của từng cá nhân phụ trách từng bộ phận từ đó xác định được trách nhiệm của mỗi bộ phận nhằm phục vụ tốt cho quá trình tổ chức và hoạch định.2 Phân loại dự toán ngân sách Theo Blocher et al (2010) và Theo Hilton et al (2010) thì dự toán ngân sách giúp nhà quản trị đối chiếu, kiểm soát lại kết quả thực tế đối với kế hoạch vì thế yêu cầu nhà quản trị phải am hiểu từng loại dự toán thích ứng với từng nhu cầu và từng hoàn cảnh riêng biệt của doanh nghiệp trong từng thời kỳ, từng giai đoạn. Tùy vào đặc điểm, tích chất riêng mà mỗi doanh nghiệp sẽ có cách phân loại dự toán khác nhau: Phân loại dự toán theo chức năng, theo thời gian, phương pháp lập,….1 Phân loại theo chức năng Theo tiêu thức này thì dự toán gồm 2 loại: dự toán hoạt động và dự toán tài chính. - Dự toán hoạt động Là dự toán phản ánh thu nhập và chi phí đòi hỏi để đạt được mục tiêu lợi nhuận. Dự toán hoạt động thường có những nội dụng sau: dự toán sản xuất, dự toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, dự toán chi phí nhân công trực tiếp, dự toán chi phí sản xuất chung, dự toán giá vốn hàng bán, dự toán chi phí bán hang và quản lý doanh nghiệp, dự toán chi phí tài chính.

Trong các tổ chức thương mại thì dự toán hàng hóa mua vào sẽ được lập thay dự toán sản xuất nhằm dự toán khối lượng hàng hóa cần thiết phải mua cho nhu cầu tiêu thụ và tồn kho. - Dự toán tài chính Là dự toán phản ánh tình hình tài chính theo dự kiến và cách thức tài trợ cần thiết cho các hoạt động đã lập dự toán. Dự toán tài chính bao gồm dự toán vốn, dự toán đầu tư, báo cáo kết quả kinh doanh dự toán, bảng cân đối kế toán dự toán, báo cáo lưu chuyển tiền tệ dự toán.2 Phân loại theo thời gian - Dự toán ngân sách ngắn hạn Dự toán thường được lập trong một năm tài chính hoặc dưới 1 năm: tuần, tháng, quý phù hợp với kỳ kế toán của công ty nhằm thuận lợi cho việc đánh giá kết quả giữa thực tế và dự toán. Dự toán ngắn hạn thường liên quan đến việc mua hàng, bán hàng, doanh thu, chi phí, tiêu thụ hàng hóa,…Dự toán này được lập mỗi năm trước khi kết thúc niên độ kế toán nhằm hoạch định kế hoạch kinh doanh của công 123doc 12 ty trong năm kế hoạch kế tiếp.

Như vậy, để cung cấp thông tin đáng tin cậy cho việc lập dự toán ở các kỳ tiếp theo, đòi hỏi các nhà quản lý phải luôn đánh giá đúng tình hình thực hiện dự toán. - Dự toán ngân sách dài hạn Dự toán dài hạn hay còn được gọi là dự toán vốn. Dự toán này liên quan đến tài sản cố định và được lập dự toán từ một năm trở lên. Đặc điểm của loại dự toán này mang lại rủi ro cao, thời gian từ lúc đưa vốn vào hoạt động đến lúc thu được lợi nhuận tương đối lâu.

Dự toán này khuyến khích các nhà quản lý chủ yếu sử dụng kiến thức chuyên môn để phán đoán các sự kiện xảy ra trong tương lai.3 Phân loại theo phương pháp lập - Dự toán cố định Dự toán với các số liệu cố định, ứng với một doanh thu dự kiến đã cho trước nào đó. Sau đó dự toán này sẽ không có thay đổi, điều chỉnh hay thay đổi gì của điều kiện dự toán. Dự toán này thường phù hợp với các công ty sản xuất sản phẩm theo các đơn đặt hàng, tình hình sản xuất kinh doanh có sự ổn định. - Dự toán linh hoạt Dự toán được thiết kế trong suốt phạm vi phù hợp hơn cho một mức độ hoạt động cụ thể.

Nó được dùng để xác định doanh thu, chi phí dự toán ở bất kỳ mức độ hoạt động thực tế nào để so sánh với các chi phí thực tế. Do đó, nó có ý nghĩa trong việc đánh giá hiệu quả kiểm soát chi phí thực tế của doanh nghiệp và phù hợp với những doanh nghiệp sản xuất theo nhu cầu của thị trường.2 Mục đích, chức năng của việc lập dự toán 1.1 Mục đích Theo Blocher et al (2010, trang 365) thì mục đích cơ bản của dự toán ngân sách là phục vụ cho việc hoạch định và kiểm tra hoạt động kinh doanh. Thông qua đó mà người quản lý đạt được mục tiêu của các doanh nghiệp là tối đa hóa lợi nhuận. Ngoài ra dự toán ngân sách còn có một số vai trò khác như: 123doc 13 - Dự toán ngân sách tạo điều kiện cho nhà quản trị kiểm soát được hoạt động của doanh nghiệp và đánh giá được trách nhiệm quản lý của mỗi bộ phận, cá nhân trong tổ chức.

- Dự toán ngân sách cũng là cơ sở để đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch, tình hình thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ đã đặt ra. Trên cơ sở đó cũng đề ra các biện pháp để thực hiện các mục tiêu và nhiệm vụ theo đúng tiến độ. - Dự toán ngân sách giúp cho các nhà quản trị cụ thể hóa các mục tiêu doanh nghiệp thông qua các số liệu để có cái nhìn khái quát hơn. - Dự toán ngân sách cung cấp cho các nhà quản trị tất cả thông tin của kế hoạch sản xuất kinh doanh, tiêu thụ sản phẩm trong mỗi thời gian cụ thể và toàn bộ quá trình sản xuất kinh doanh.2 Chức năng - Lập kế hoạch Dự toán ngân sách buộc nhà quản trị sẽ dự tính được những gì sẽ xảy ra trong tương lai.

Ví dụ như, thay vì phải chờ đợi việc bán hàng xảy ra thì nhà quản trị phải biết được việc bán hàng sẽ xảy ra như thế nào và cách giải quyết vấn đề trước khi việc kinh doanh của doanh nghiệp bị bế tắc. Tóm lại, dự toán ngân sách đòi hỏi các nhà quản trị phải suy nghĩ liên tục về những điều sẽ xảy ra trong tương lai. Nếu những vấn đề dự tính đó sẽ xảy ra và cho kết quả không tốt thì các nhà quản trị suy nghĩ về những gì cần phải làm để thay đổi kết quả không mong đợi đó. - Tổ chức và điều hành Tổ chức, điều hành là chức năng thể hiện sự liên kết giữa con người với con người trong tổ chức, giữa con người với mọi nguồn lực để nhằm đạt được hiệu quả hoạt động cao.

Dự toán ngân sách gắn liền với việc xác định trách nhiệm, đánh giá năng lực từng người trong doanh nghiệp để có thể tổ chức nhân sự tốt hơn và tổ chức việc phân bổ các nguồn lực phù hợp để thực hiện những mục tiêu đã đề ra. Dự toán ngân sách giúp thông tin, chỉ đạo các bộ phận trong tổ chức hiểu được kế 123doc 14 hoạch và thực hiện kế hoạch. Do đó dự toán ngân sách tạo ra sự phối hợp, liên kết giữa nhiều bộ phận trong doanh nghiệp. Chẳng hạn, nếu bộ phận tiêu thụ không phối hợp với bộ phận sản xuất thì sẽ dẫn đến việc thiếu nguồn hàng cung cấp hay sản xuất dư thừa dẫn đến hàng tồn kho cao.

Từ dự toán ngân sách, các nhà quản trị thực hiện đôn đốc, giám sát, kiểm soát việc thực hiện mục tiêu của các cá nhân trong doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp thực hiện tốt các mục tiêu đề ra. - Chức năng kiểm soát Kiểm soát là quá trình đối chiếu kết quả thực hiện với dự toán và đánh giá việc thực hiện dự toán đó. Việc kiểm soát phụ thuộc nhiều vào dự toán, nếu không lập dự toán thì doanh nghiệp sẽ không có căn cứ để đối chiếu và đánh giá kết quả của việc thực hiện dự toán. Chức năng hoạch định luôn đi cùng với chức năng kiểm soát, kết quả hoạt động thực tế được đối chiếu với dự toán ngân sách.

Dự toán ngân sách của doanh nghiệp sẽ không phát huy hết các tác dụng của nó khi doanh nghiệp không thực hiện kiểm soát. Chức năng ra quyết định Chức năng ra quyết định là chức năng lựa chọn hợp lý và tối ưu các phương án và các giải pháp. Chức năng ra quyết định có sự gắn kết chặt chẽ với 3 chức năng trên. Trong quá trình hoạt động, nhà quản trị phải đối mặt với nhiều quyết định có sự ảnh hưởng đến doanh nghiệp của mình.

Dự toán ngân sách được xác định dựa trên kế hoạch. Do đó, nhà quản trị sẽ ra quyết định phân bổ nguồn lực hiện có của doanh nghiệp của mình đến các bộ phận như thế nào.