Chương 1: Cơ sở lý luận chung về công tác an sinh xã hội. Chương 2: Thực trạng công tác an sinh xã hội của huyện Đại Lộc. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác an sinh xã hội của huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam trong thời gian tới. Tổng quan tài liệu nghiên cứu An sinh xã hội là hệ thống các chính sách và giải pháp nhằm bảo vệ mức sống tối thiểu của người dân trước các biến cố rủi ro xảy ra và tác động bất thường về kinh tế, xã hội và môi trường; góp phần phân phối lại thu nhập giữa các tầng lớp dân cư, giữa những người lao động làm công ăn lương, giữa những người có công với nước, giữa những người gặp khó khăn, biến cố rủi ro, giữa những người nghèo, người già cô đơn không nơi nương tựa…Trong Tuyên ngôn về nhân quyền do Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua ngày 10.1948 đã khẳng định: ―Tất cả mọi người, với tư cách là thành viên xã hội có quyền hưởng bảo đảm xã hội.
Quyền đó đặt cơ sở trên sự thỏa mãn các quyền về kinh tế, xã hội và văn hóa cần cho sự tự do phát triển con người‖. 5 Tuy nhiên, mức độ, quy mô, phạm vi an sinh xã hội và phúc lợi xã hội của các nước có sự khác nhau, tùy thuộc vào quan niệm, chế độ chính trị - xã hội, trình độ phát triển và chính sách của mỗi quốc gia. Ở Việt Nam trong thời k đổi mới, đã có một số nhà nghiên cứu đã có nhiều công trình liên quan đến vấn đề ASXH, có các nghiên cứu đáng chú ý sau: ―An sinh xã hội và định hướng nghiên cứu nhằm nâng cao vai trò của khoa học xã hội vào quá trình hoạch định chính sách an sinh xã hội ở Việt Nam‖ của Nguyễn Văn Chiều; ―Phát triển hệ thống an sinh xã hội phù hợp với bối cảnh kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa‖ của Nguyễn Hải Hữu năm 2006; ― Nỗ lực phấn đấu thực hiện có hiệu quả chính sách An sinh xã hội‖ của Nguyễn Thị Kim Ngân năm 2008. Hệ thống chính sách an sinh xã hội tại Việt Nam.
Thực trạng và định hướng phát triển. Nguyễn Hữu Dũng - Tạp chí Khoa học- Đại học Quốc gia Hà Nội, Kinh tế và kinh doanh. Bài viết trình bày khái niệm cơ bản về an sinh xã hội và thực trạng cũng như định hướng chính sách an sinh xã hội thời gian tới. Trên cơ sở nghiên cứu và phân tích các khái niệm về an sinh xã hội do Liên Hiệp Quốc và ASEAN đưa ra, tác giả bài viết đã chỉ ra rằng chính sách an sinh xã hội có phạm vi rất rộng, bao gồm: Các chính sách lao động và việc làm, chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các chính sách trợ giúp xã hội.
Đồng thời, đối với hệ thống an sinh xã hội tại Việt Nam, tác giả cũng đã chỉ ra thực trạng rằng hệ thống chính sách ở Việt Nam còn chưa chặt chẽ, thiếu sự liên kết hỗ trợ lẫn nhau, tỷ lệ bao phủ còn thấp. Định hướng chính sách trong thời gian tới cần lưu ý, đặt chính sách an sinh xã hội trong tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng và thực hiện hệ thống an sinh xã hội đa tầng song phải có trọng tâm, phù hợp với quốc tế và phù hợp. 6 Nghiên cứu: "Phát triển hệ thống an sinh xã hội ở Việt Nam đến năm 2020". Nhóm biên soạn do TS.
Nguyễn Thị Lan Hương- Viện Khoa học Lao động và xã hội, chủ biên nhằm giới thiệu đến bạn đọc những vấn đề chung về hệ thống các chính sách an sinh xã hội, nội dung cơ bản của Nghị quyết số 15-NQ/TW, các kết quả đạt được, những tồn tại của chính sách an sinh xã hội hiện hành và các định hướng chính sách cho giai đoạn đến năm 2020. Tác phẩm: "Đổi mới chính sách và cơ chế trợ giúp xã hội cho phù hợp với bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế". Tác giả đã phân tích cụ thể đối tượng thụ hưởng của từng chính sách an sinh xã hội và đánh giá khách quan đối với từng chính sách cụ thể để đưa ra những mặt tích cực và hạn chế trong việc ban hành và thực hiện các chính sách an sinh xã hội. Luận án Tiến sỹ Kinh tế về “An sinh xã hội đối với nông dân trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam” của tác giả Mai Ngọc Anh, Đại học kinh tế Quốc dân, năm 2009 đã trình bày và khái quát hệ thống hóa cơ sở lý luận về hệ thống các chính sách an sinh xã hội đối với nông dân trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam thời điểm đó và đánh giá thực trạng hệ thống an sinh xã hội đối với nông dân Việt Nam.
Trong luận án, tác giả đưa ra phương pháp và giải pháp xây dựng và hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội đối với nông dân Việt Nam trong những năm tới. Luận án Tiến sỹ của Nguyễn Ngọc Toản ―Chính sách trợ giúp xã hội thường xuyên cộng đồng ở Việt Nam” Chuyên ngành Khoa học quản lý, Đại học kinh tế Quốc dân, năm 2010. Luận án nghiên cứu của tác giả đã đánh giá về thực trạng thực hiện chính sách trợ giúp xã hội thường xuyên tại Việt Nam với những thành tựu đạt được trong thời gian qua cũng như những hạn chế còn tồn tại, từ đó đưa ra những giải pháp để hoàn thiện công tác an sinh xã hội trong thời gian tới, cụ thể như sau: Từng bước mở rộng đối tượng hưởng lợi nhằm bao phủ toàn bộ dân cư khó khăn. Nghiên cứu mức chuẩn trợ và hệ số trợ giúp xã hội phù hợp; Đa dạng các hình thức chăm sóc trong đó ưu tiên trợ giúp tại cộng đồng, gia đình; Chuyển đổi cơ chế miễn giảm trong việc thực hiện một số chính sách hiện nay 7 sang cung cấp tiền mặt để đối tượng tự chi trả khi sử dụng dịch vụ; Hình thành và hoàn thiện khung pháp luật và kế hoạch quốc gia về chính sách trợ giúp xã hội thường xuyên cộng đồng; Nâng cao hiệu quả công cụ giáo dục nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy tổ chức thực thi chính sách.
Các nghiên cứu đã đánh giá và phân tích về ASXH ở các mức độ khác nhau nhưng phạm vi nghiên cứu tập trung vào vấn đề ASXH nói chung, ASXH đối với người nông dân và ASXH với nông dân bị thu hồi đất ở một vài chính sách như đền bù, việc làm rất cần có một nghiên cứu đề cập đầy đủ hơn về chính sách ASXH với người nông dân bị thu hồi đất để phát triển các khu công nghiệp, cụm công nghiệp. Ảnh hưởng của đô thị hóa nông thôn ngoại thành Hà Nội (thực trạng và giải pháp) do GS.TSKH Lê Du Phong, TS Nguyễn Văn Áng và Hoàng Văn Hoa đồng chủ biên. Các tác giả đã hệ thống những vấn đề lý luận cơ bản về ASXH, bước đầu xới xáo những tác động tiên cực của quá trình đô thị hóa. Trong đó giành đáng kể dung lượng đề cập tình trạng một bộ phận nông dân bị mất đất sản xuất nông nghiệp, tạm thời họ bị xáo trộn cuộc sống, đồng thời nêu lên những bức xúc trong quá trình đền bù khi Nhà nước thu hồi đất.
Nhóm tác giả cũng đề xuất hai giải pháp tổng quát, đó là: Bù đắp thiệt hại về đất cho người nông dân không bị thiệt thòi. Có chính sách hỗ trợ cho người nông dân trong quá trình chuyển sang các nghề khác. Từ hai giải pháp định hướng, tác giả đã đề xuất khá thuyết phục về chính sách đền bù thiệt hại về đất và căn cứ để xác định mức hỗ trợ chuyển đổi nghề cho người nông dân. Những đề xuất đó rất thiết thực, là căn cứ để các cơ quan Trung ương nghiên cứu khi ban hành chính sách.
Tuy nhiên, có thể do khuôn khổ thời gian và phạm vi nghiên cứu, nhóm tác giả mới quan tâm đến những người lao động nông nghiệp trong độ tuổi. Còn lại số người 8 nông dân hết tuổi lao động trong khi trước đây họ vẫn tham gia sản xuất nông nghiệp để tự nuôi sống mình đến nay họ chưa biết trông cậy vào đâu thì chưa được đề cập. Họ rất cần sự hỗ trợ từ phía Nhà nước và cộng đồng thông qua chính sách ASXH. Đây là vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu.
Các nghiên cứu trên đã đánh giá phân tích về ASXH ở mức độ khác nhau song phạm vi nghiên cứu tập trung vào vấn đề an sinh xã hội nói chung, an sinh xã hội với nông dân và an sinh xã hội với nông dân bị thu hồi đất ở một vài chính sách như việc làm, đền bù rất cần có một nghiên cứu đề cập đầy đủ hơn về chính sách an sinh xã hội đối với người nông dân bị thu hồi đất để phát triển công nghiệp. Các tác giả khẳng định công nghiệp hóa, hiện đại hóa là xu thế tất yếu đang được các tầng lớp nhân dân đồng tình ủng hộ, trong đó có nông dân. Đề tài ―Hoàn thiện công tác an sinh xã hội tại tỉnh Bình Định‖, Hu nh Anh Hòa, Luận văn Thạc sĩ kinh tế (2014). Đề tài đã đánh giá về thực trạng công tác an sinh xã hội với những thành tựu đạt được trong thời gian qua và những hạn chế như số người tham gia BHXH chiếm tỷ lệ chưa cao, công tác y tế còn nhiều khó khăn, công tác xác định người có công còn gặp nhiều khó khăn, xóa đói giảm nghèo chưa bền vững… Đề tài ―Hoàn thiện công tác an sinh xã hội trên địa bàn tỉnh Quảng Nam‖, Hồ Thị Kiều Oanh, Luận văn Thạc sĩ kinh tế (2015).
Đề tài đã đánh giá về thực trạng công tác an sinh xã hội với những thành công đạt được trong thời gian qua và những hạn chế như mức độ bao phủ BHXH ở ngoài khối nhà nước còn thấp, tình trạng nợ đọng và trốn đóng BHXH vẫn diễn ra, việc quản lý đối tượng hưởng BHXH còn gặp khó khăn, mức độ tác động CTXH còn thấp, thủ tục công nhận người có công còn phức tạp, chất lượng thực sự của XĐGN chưa cao, nguy cơ tái nghèo cao… Các tác giả đã hệ thống những vấn đề lý luận cơ bản về công tác ASXH, đã đánh giá được những kết quả đã đạt được và hạn chế, nguyên nhân hạn chế trong công tác an sinh xã hội.