mở đầu cho việc bảo vệ NĐT. Nội dung CBTT về doanh nghiệp bao gồm những thông tin trên thị trường sơ cấp; thông tin trên thị trường thứ cấp; thông tin định kỳ; thông tin tức thời; thông tin theo yêu cầu… Doanh nghiệp phải công bố những thông tin trên thị trường sơ cấp bao gồm những nội dung như giấy phép đăng ký phát hành; những thông tin liên quan đến doanh nghiệp; giá chào bán công khai; khối lượng phát hành; phương thức phát hành; mục đích phát hành; các BCTC; các thông tin về nghị quyết của doanh nghiệp … Tùy theo quy định của từng thị trường về thời gian, địa điểm và cách thức LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -8- CBTT khác nhau nhưng nhìn chung về nội dung và thời gian, doanh nghiệp phải thực hiện ba mức độ CBTT, cụ thể là phải cung cấp các thông tin định kỳ, thông tin tức thời và thông tin theo yêu cầu.2 Thông tin từ Sở giao dịch chứng khoán SGDCK là nơi quản lý các hoạt động niêm yết, giao dịch chứng khoán nên nắm giữ rất nhiều thông tin, thường gồm những thông tin sau: Các thông tin về thị trƣờng: Giá của chứng khoán giao dịch gồm giá đóng cửa, giá mở cửa, giá cao nhất và thấp nhất trong ngày giao dịch; Khối lượng giao dịch; Giá trị giao dịch; Kết quả giao dịch lô lớn; Thông tin về lệnh giao dịch trên thị trường; Quy mô đặt lệnh giao dịch; Số lượng lệnh mua hay lệnh bán; Tình hình giao dịch của cổ phiếu hàng đầu; Dao động giá cổ phiếu hàng ngày… Các thông tin về chỉ số giá chứng khoán niêm yết: Các chỉ số giá cổ phiếu; Bình quân giá cổ phiếu… Các thông tin về quản lý thị trƣờng: Đình chỉ giao dịch hay cho phép giao dịch trở lại đối với chứng khoán niêm yết; Công bố ngày giao dịch không hưởng quyền nhận cổ tức hay ngày không hưởng quyền mua cổ phiếu; Các chứng khoán thuộc diện bị kiểm soát; Huỷ niêm yết một loại chứng khoán hay cho phép niêm yết lại chứng khoán đó; Đình chỉ thành viên hay cho phép thành viên hoạt động trở lại… Các thông tin về các tổ chức niêm yết, công ty quản lý quỹ: Tình hình tài chính; Tên chứng khoán, số lượng, mệnh giá, giá phát hành…; Biện pháp xử phạt hành chính. Các thông tin về thành viên của SGDCK: Hoạt động giao dịch; Xử phạt thành viên… Các thông tin về NĐT: Tình hình giao dịch của NĐT trong nước; Giao dịch của NĐT nước ngoài… 1.3 Thông tin từ các tổ chức kinh doanh, dịch vụ chứng khoán Bao gồm các thông tin về các tổ chức kinh doanh, dịch vụ chứng khoán và các thông tin liên quan đến tình hình thị trường và NĐT như số tài khoản giao dịch, LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -9- tỷ lệ ký quỹ, bảo lãnh phát hành, tư vấn.4 Vai trò của thông tin trên thị trƣờng chứng khoán: Hệ thống thông tin thị trường rất cần thiết cho mọi đối tượng tham gia thị trường. Kinh nghiệm ở các quốc gia có thị trường vốn rộng lớn và năng động cho thấy hệ thống thông tin có thể là một công cụ quan trọng để tác động lên ứng xử của các doanh nghiệp và bảo vệ NĐT.
Một hệ thống thông tin hiệu quả có thể thu hút thêm vốn và duy trì niềm tin cho thị trường. Ngược lại, hệ thống thông tin yếu kém và hành xử không minh bạch có thể gia tăng hành vi thiếu đạo đức và tăng chi phí cho thị trường, không chỉ riêng doanh nghiệp và cổ đông mà còn cho cả nền kinh tế.1 Đối với nhà đầu tƣ TTCK là loại thị trường cao cấp, chứng khoán giao dịch trên thị trường mang một giá trị nội tại khá trừu tượng, giá trị chứng khoán lại được xác định bởi mối quan hệ cung - cầu trên thị trường, nhưng mối quan hệ cung - cầu này lại xuất phát từ tâm lý NĐT sau khi tiếp nhận thông tin trên thị trường từ nhiều phía khác nhau. Việc cung cấp đầy đủ, kịp thời, chính xác và rộng rãi các thông tin cho NĐT để NĐT có được những thông tin cần thiết là một trong những yếu tố quan trọng để NĐT có thể đưa ra các quyết định đầu tư trên thị trường. Đây là vấn đề đáng quan tâm nhằm giảm bớt sự bất cân xứng về thông tin dẫn đến lựa chọn bất lợi và rủi ro đạo đức, đảm bảo quyền lợi NĐT và ổn định, phát triển thị trường.2 Đối với tổ chức niêm yết: TTCK định giá giá trị doanh nghiệp, chất lượng thông tin công bố sẽ ảnh hưởng đến sự hình thành giá cả chứng khoán một cách hợp lý hay lệch lạc.
Ngoài ra, CBTT cũng là hoạt động quảng cáo cho chính doanh nghiệp nếu là thông tin tốt, và nếu sẵn lòng công bố những thông tin xấu kèm theo sự phân tích nguyên nhân cùng với hướng giải quyết, doanh nghiệp sẽ tạo được ấn tượng tốt cho NĐT vì sự thành thật, và cũng sẽ tốn ít chi phí hơn là dùng mọi cách giấu diếm hoặc thông tin sai sự thật. Nhờ các tác động của thị trường, các doanh nghiệp niêm yết có thể xem xét và điều chỉnh phù hợp nhằm bảo vệ lợi ích NĐT và cũng là đảm bảo hiệu quả kinh doanh và sự phát triển.3 Đối với cơ quan quản lý: Thông qua hệ thống thông tin trên TTCK, các cơ LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - 10 - quan quản lý và điều hành thị trường có thể đảm bảo được tính công khai, công bằng, hiệu quả các hoạt động giao dịch và là cơ sở để hoàn thiện các văn bản pháp lý. Hệ thống thông tin có hiệu quả khi: NĐT và ban lãnh đạo doanh nghiệp niêm yết nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của hệ thống thông tin. Cơ quan quản lý TTCK xây dựng hệ thống thông tin trên các chuẩn mực kế toán, kiểm toán quốc gia phù hợp với thông lệ quốc tế; giám sát tốt việc thực hiện quy định về hệ thống thông tin.
Công chúng đầu tư tin tưởng vào các định chế tài chính Phương tiện thông tin đại chúng phát triển tốt. Như vậy, hệ thống thông tin trên TTCK mang tính chất quan trọng sống còn của thị trường, thông tin được công bố một cách chính xác, minh bạch, kịp thời tạo ra niềm tin, sự an tâm cho các NĐT, tạo ra động lực kích thích cung cầu hàng hóa trên thị trường.2 Tổng quan về công bố thông tin tại các doanh nghiệp niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán 1.1 Khái niệm về công bố thông tin Theo Malik (2004), CBTT minh bạch là sự cung cấp thông tin đáng tin cậy, liên quan rộng rãi về hoạt động định kỳ, vị thế tài chính, cơ hội đầu tư, quản trị, giá trị, rủi ro kinh doanh của các doanh nghiệp. Theo Toutaev (2004), CBTT minh bạch là số lượng và chất lượng thông tin mà doanh nghiệp cung cấp đến các thành phần khác nhau kể cả các cổ đông và những người có lợi ích liên quan đến doanh nghiệp. Minh bạch là phạm vi và nghệ thuật công bố của doanh nghiệp mà doanh nghiệp thực hiện trong BCTC hàng năm, chủ yếu là BCTN.2 Nguyên tắc công bố thông tin trên thị trƣờng chứng khoán 1.1 Nguyên tắc chính xác, trung thực và đầy đủ Đây là yêu cầu cơ bản đầu tiên của việc CBTT.
Điều này đòi hỏi tổ chức LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - 11 - thực hiện CBTT phải tôn trọng tính trung thực vốn có của thông tin, không được xuyên tạc bóp méo thông tin công bố, hoặc có những hành vi cố ý gây hiểu nhầm thông tin. Các thông tin được công bố, đặc biệt CBTT từ tổ chức niêm yết là căn cứ của hành vi mua bán chứng khoán của NĐT trên thị trường, là một trong những vấn đề cơ bản đảm bảo sự công bằng trong việc hình thành giá cổ phiếu. Trái lại, những thông tin thuộc loại tin đồn sẽ có mức độ chính xác, độ tin cậy thấp nhất. Những NĐT mua bán chứng khoán theo tin đồn sẽ gánh chịu nhiều thiệt hại, rủi ro cao do mức độ tin cậy thấp của những thông tin đó.
Nguyên tắc này được tuân thủ trên cơ sở một danh mục các thông tin được xem là quan trọng và cần được cung cấp. Nói cách khác, tổ chức niêm yết, tổ chức phát hành và cơ quan quản lý có nghĩa vụ cung cấp tất cả các thông tin được xem là có thể ảnh hưởng đến nhận định, đánh giá của NĐT đối với giá trị và triển vọng của chứng khoán. Những thông tin và sự kiện như vậy bao giờ cũng được quy định chặt chẽ trong luật chứng khoán và các quy định về niêm yết và CBTT. Một số thông tin quan trọng công bố định kỳ dưới hình thức tài liệu phải được kiểm tra kỹ để đảm bảo tính chính xác.
Chẳng hạn, đó là những thông tin về các khoản mục trên bảng BCTC, đặc biệt các khoản mục nằm ngoài bảng cân đối kế toán, những thay đổi trong định giá các hợp đồng giao dịch trên thị trường, những dự án đầu tư… Ngoài ra, để đảm bảo tính chính xác, trung thực, thông tin công bố còn phải được trình bày rõ ràng, không được gây hiểu nhầm hoặc đánh lừa người đọc, nhất là không được thiếu sót. Về mặt nguyên tắc, các chủ thể có nghĩa vụ CBTT phải cung cấp cho NĐT những thông tin quan trọng về doanh nghiệp một cách đầy đủ nhất để từ đó NĐT có thể đưa ra những quyết định đầu tư chính xác và chịu hoàn toàn trách nhiệm về quyết định của mình. Thực tế cho thấy, các chủ thể CBTT thường có sự mâu thuẫn về lợi ích với NĐT về mặt CBTT. Đặc biệt, các tổ chức niêm yết thường không muốn tiết lộ các thông tin bí mật của ban quản trị, chiến lược, kế hoạch kinh doanh, lợi nhuận vì sợ đối thủ cạnh tranh sẽ sử dụng những thông tin này để thực hiện các LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - 12 - hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây nguy hại.
Ngược lại, các NĐT lại muốn biết các thông tin này càng nhiều càng tốt. Những thông tin sai lệch hoặc không chính xác sẽ gây sự hiểu lầm cho NĐT. Vì vậy, các thông tin công bố ra ngoài phải chính xác và phải được công bố ngay cả khi thông tin bất lợi cho tổ chức niêm yết. Nếu thông tin công bố bị sai lệch, về nguyên tắc, những người liên quan phải chịu trách nhiệm đối với những thiệt hại gây ra.
Do đó, thông thường các thông tin về đăng ký niêm yết hoặc BCTC đã kiểm toán được sử dụng để đảm bảo sự chính xác của thông tin.
