Nghiên cứu hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính của Đài THVN

Tài liệu nghiên cứu Hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính của đài thvn, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về kinh tế.

• Trường học: Đài Truyền hình Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý tài chính
• Đề tài: Hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Đài THVN
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH Ở CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÓ THU
• 1.1. Tổng quan về đơn vị sự nghiệp có thu
• 1.1.1. Khái niệm và cách phân loại đơn vị sự nghiệp có thu
• 1.1.2. Cách phân loại đơn vị sự nghiệp có thu
• 1.1.3. Phương pháp phân loại đơn vị sự nghiệp
• 1.2. Vai trò của đơn vị sự nghiệp trong nền kinh tế quốc dân
• 1.3. Đặc điểm hoạt động của các đơn vị sự nghiệp có thu
• 1.4. Cơ chế tài chính của các đơn vị sự nghiệp có thu
• 1.4.1. Nội dung của cơ chế tài chính
• 1.4.2. Nguồn tài chính
• 1.4.3. Các nội dung chi
• 1.4.4. Đặc điểm của cơ chế tài chính

Tóm tắt

I. Tổng quan về cơ chế tự chủ tài chính tại Đài THVN

Cơ chế tự chủ tài chính tại Đài THVN là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Đài THVN, với vai trò là cơ quan truyền thông quốc gia, cần có một cơ chế tài chính hiệu quả để đảm bảo hoạt động thông tin và tuyên truyền. Việc hoàn thiện cơ chế này không chỉ giúp Đài THVN tự chủ về tài chính mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ truyền thông. Để đạt được điều này, cần có sự thay đổi trong cách quản lý tài chính, từ đó tạo ra một môi trường làm việc hiệu quả hơn.

1.1. Đặc điểm của cơ chế tài chính tại Đài THVN

Cơ chế tài chính tại Đài THVN có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm sự kết hợp giữa quản lý tài chính theo cơ chế doanh nghiệp và đơn vị sự nghiệp có thu. Điều này tạo ra những thách thức trong việc quản lý tài chính hiệu quả.

1.2. Tầm quan trọng của tự chủ tài chính trong truyền thông

Tự chủ tài chính giúp Đài THVN linh hoạt hơn trong việc thực hiện các nhiệm vụ truyền thông. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng chương trình mà còn đáp ứng nhanh chóng nhu cầu của khán giả.

II. Vấn đề và thách thức trong cơ chế tự chủ tài chính tại Đài THVN

Mặc dù đã có những bước tiến trong việc tự chủ tài chính, Đài THVN vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt nguồn thu từ các hoạt động dịch vụ. Điều này dẫn đến sự mất cân đối giữa thu và chi, ảnh hưởng đến khả năng hoạt động của Đài. Ngoài ra, cơ chế quản lý tài chính hiện tại còn nhiều bất cập, cần được cải thiện để phù hợp với thực tiễn.

2.1. Thiếu hụt nguồn thu và ảnh hưởng đến hoạt động

Nguồn thu từ các hoạt động dịch vụ chưa đủ để trang trải cho các chi phí ngày càng tăng. Điều này gây khó khăn cho Đài trong việc duy trì và phát triển các chương trình truyền hình chất lượng.

2.2. Bất cập trong cơ chế quản lý tài chính

Cơ chế quản lý tài chính hiện tại chưa đầy đủ và toàn diện, dẫn đến việc phát sinh tiêu cực trong quá trình triển khai sản xuất chương trình. Cần có những cải cách để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính.

III. Phương pháp hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Đài THVN

Để hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính, Đài THVN cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Đầu tiên, cần xây dựng một hệ thống quản lý tài chính minh bạch và hiệu quả. Thứ hai, cần tăng cường đào tạo nhân lực trong lĩnh vực tài chính để nâng cao năng lực quản lý. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị trong Đài để đảm bảo việc thực hiện các quy định tài chính được đồng bộ.

3.1. Xây dựng hệ thống quản lý tài chính minh bạch

Một hệ thống quản lý tài chính minh bạch sẽ giúp Đài THVN dễ dàng theo dõi và kiểm soát các khoản thu chi. Điều này cũng tạo ra niềm tin cho các bên liên quan.

3.2. Đào tạo nhân lực trong lĩnh vực tài chính

Đào tạo nhân lực là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực quản lý tài chính. Cần tổ chức các khóa học và hội thảo để cập nhật kiến thức mới cho cán bộ nhân viên.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về cơ chế tự chủ tài chính

Nghiên cứu về cơ chế tự chủ tài chính tại Đài THVN đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn. Các giải pháp đề xuất không chỉ giúp Đài cải thiện tình hình tài chính mà còn nâng cao chất lượng chương trình truyền hình. Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc áp dụng các giải pháp này có thể tạo ra sự chuyển biến tích cực trong hoạt động của Đài.

4.1. Các giải pháp đã được áp dụng thành công

Một số giải pháp đã được áp dụng thành công tại Đài THVN, như cải tiến quy trình quản lý tài chính và tăng cường nguồn thu từ các hoạt động dịch vụ.

4.2. Kết quả đạt được từ nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính đã giúp Đài THVN nâng cao hiệu quả hoạt động và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khán giả.

V. Kết luận và tương lai của cơ chế tự chủ tài chính tại Đài THVN

Kết luận, việc hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Đài THVN là một nhiệm vụ cấp bách và cần thiết. Tương lai của Đài phụ thuộc vào khả năng tự chủ tài chính và sự linh hoạt trong quản lý. Cần có những chính sách hỗ trợ từ Nhà nước để Đài có thể phát triển bền vững trong lĩnh vực truyền thông.

5.1. Tầm nhìn tương lai cho Đài THVN

Tầm nhìn tương lai cho Đài THVN là trở thành một tập đoàn truyền thông mạnh, tự chủ tài chính và đáp ứng tốt nhất nhu cầu của khán giả.

5.2. Những chính sách cần thiết từ Nhà nước

Cần có những chính sách hỗ trợ từ Nhà nước để Đài THVN có thể phát triển bền vững, bao gồm việc cải cách cơ chế tài chính và tăng cường nguồn lực đầu tư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đài Truyền hình Việt Nam được thành lập từ năm 1970, giữ vai trò là cơ quan truyền thông quốc gia trực thuộc Chính phủ với 5 kênh phát sóng chủ lực gồm VTV1, VTV2, VTV3, VTV4, VTV5 và tổng thời lượng phát sóng đạt 102,5 giờ mỗi ngày. Trong tiến trình hội nhập và phát triển theo mô hình tổ hợp truyền thông đa phương tiện, nhu cầu vốn đầu tư kỹ thuật và chi phí sản xuất chương trình ngày càng mở rộng. Tuy nhiên, cơ chế tài chính áp dụng cho Đài THVN tồn tại nhiều bất cập do đan xen giữa mô hình đơn vị sự nghiệp công lập có thu và mô hình vận hành linh hoạt của doanh nghiệp. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật chưa hoàn thiện, tạo ra lỗ hổng trong quản lý thu chi và tiềm ẩn nguy cơ mất cân đối ngân sách khi chi phí hoạt động tăng nhanh.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là phân tích thực trạng vận hành cơ chế tự chủ tài chính tại Đài THVN, nhận diện các điểm nghẽn trong quản lý ngân sách, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp tài chính mang tính khả thi cao. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ hoạt động tài chính tại Đài THVN và 22 đơn vị dự toán trực thuộc trong giai đoạn 2005 - 2007. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài được lượng hóa qua các chỉ tiêu cụ thể: giảm tỷ trọng phụ thuộc vào nguồn ngân sách nhà nước cấp chi thường xuyên từ 41.740 triệu đồng năm 2005 xuống dưới 1% vào năm 2007, đồng thời thúc đẩy nguồn thu sự nghiệp tăng trưởng vượt bậc lên hơn 1.267 tỷ đồng, tạo cơ sở nâng cao thu nhập bình quân của người lao động thêm 25%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng của lý thuyết quản lý tài chính công hiện đại và lý thuyết cung ứng dịch vụ công ích. Bản chất của cơ chế tự chủ tài chính là việc phân định quyền hạn, trách nhiệm của đơn vị sự nghiệp trong việc tạo lập nguồn thu, quyết định nội dung chi, trích lập các quỹ tài chính và phân phối thu nhập theo kết quả lao động. Mô hình tự chủ phân định rõ ba khái niệm cốt lõi: đơn vị sự nghiệp có thu, quyền tự chủ tài chính gắn với trách nhiệm giải trình và cơ chế khoán thu chi nội bộ.

Theo khung pháp lý tại Nghị định 43/2006/NĐ-CP và hướng dẫn tại Thông tư 71/2006/TT-BTC, mức độ tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập được xác định thông qua công thức tỷ lệ bảo đảm chi thường xuyên: Tổng nguồn thu sự nghiệp chia cho Tổng chi hoạt động thường xuyên nhân với 100%. Các đơn vị đạt tỷ lệ từ 100% trở lên thuộc nhóm tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động, được hưởng quyền tự chủ cao nhất và được ổn định phân loại theo chu kỳ 3 năm. Quy chế chi tiêu nội bộ và nghĩa vụ trích lập tối thiểu 25% chênh lệch thu chi vào Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp là hai công cụ quản trị bắt buộc nhằm bảo đảm tính tái đầu tư bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ các chứng từ kế toán, sổ sách quyết toán và báo cáo tài chính định kỳ giai đoạn 2005 - 2007 của Đài THVN. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 26 đơn vị trực thuộc, trong đó có 4 ban tham mưu quản lý thực hiện quyết toán tập trung tại Văn phòng Đài và 22 đơn vị dự toán cấp III có con dấu, tài khoản độc lập. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng nhằm bao quát 100% cấu trúc tài chính của toàn Đài, loại bỏ sai số chọn mẫu.

Phương pháp phân tích dữ liệu kết hợp giữa thống kê mô tả, phân tích cơ cấu tỷ trọng, so sánh chuỗi thời gian và phương pháp toán kinh tế. Lý do lựa chọn hệ thống phương pháp này là để lượng hóa chính xác sự chuyển dịch cơ cấu dòng tiền, đánh giá hiệu quả tiết kiệm chi quản lý hành chính và đo lường tác động của các quyết sách khoán tài chính đến tăng trưởng thu nhập. Timeline nghiên cứu tập trung vào 3 năm triển khai thực hiện Quyết định 124/2005/QĐ-TTg và bước đầu áp dụng Nghị định 43/2006/NĐ-CP.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng tài chính giai đoạn 2005 - 2007 đã chỉ ra bốn phát hiện quan trọng:

• Thứ nhất, nguồn thu sự nghiệp bứt phá mạnh mẽ và đóng vai trò huyết mạch. Tổng nguồn thu sự nghiệp của Đài năm 2005 đạt 858.258 triệu đồng, năm 2006 tăng lên 1.218.000 triệu đồng (tăng 142% so với 2005) và năm 2007 ước đạt 1.267.038 triệu đồng (tăng 104% so với 2006). Trong cơ cấu tài chính, hoạt động quảng cáo và dịch vụ tại Trung tâm Quảng cáo và Dịch vụ truyền hình chiếm tỷ trọng chủ đạo trên 90% tổng nguồn thu.
• Thứ hai, mức độ phụ thuộc vào ngân sách nhà nước giảm sâu. Kinh phí ngân sách cấp cho hoạt động chi thường xuyên giảm từ 41.740 triệu đồng năm 2005 xuống mức danh nghĩa dưới 6.000 triệu đồng ở các năm 2006 và 2007, chỉ còn chiếm tỷ trọng dưới 1% tổng chi thường xuyên.
• Thứ ba, chính sách khoán chi thúc đẩy tiết kiệm và tăng thu nhập. Kinh phí tiết kiệm từ chi quản lý hành chính năm 2006 đạt 18.900 triệu đồng (chiếm 24% tổng mức tiết kiệm chi thường xuyên) và tăng lên 28.900 triệu đồng năm 2007 (chiếm 34%). Đơn vị đã trích 8.000 triệu đồng từ nguồn tiết kiệm này để tăng lương. Mức thu nhập bình quân toàn Đài tăng 25%, nhiều đơn vị đạt mức thu nhập tăng thêm gấp 7 đến 9 lần lương cấp bậc (Ban Thời sự tăng 8 lần, VTV3 tăng 8,5 lần, Truyền hình cáp tăng 9 lần).
• Thứ tư, chi đầu tư chiều sâu chưa tương xứng và xuất hiện rủi ro nhân sự. Chi xây dựng cơ bản từ nguồn sự nghiệp tăng từ 77.000 triệu đồng lên 162.000 triệu đồng nhưng chưa đủ đáp ứng nhu cầu hiện đại hóa công nghệ truyền hình. Đồng thời, cơ chế trần tiền lương theo quy định hiện hành tạo khoảng cách lớn so với khu vực tư nhân, nơi sẵn sàng trả thu nhập cao gấp 3 đến 5 lần, dẫn đến nguy cơ thôi việc của nhiều phóng viên, biên tập viên giỏi.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng vượt bậc về nguồn thu xuất phát trực tiếp từ việc Đài THVN áp dụng cơ chế khoán tỷ lệ thu nhập - chi phí gắn liền doanh thu cho Trung tâm Quảng cáo và triển khai mô hình xã hội hóa sản xuất chương trình. Các dữ liệu tài chính này có thể được trình bày trực quan thông qua bảng phân tích cơ cấu nguồn thu qua 3 năm kết hợp cùng biểu đồ cột thể hiện tốc độ tăng trưởng doanh thu dịch vụ truyền hình để làm rõ sự độc lập của nguồn thu sự nghiệp đối với ngân sách nhà nước.

So với các nghiên cứu tài chính công trong lĩnh vực y tế và giáo dục, Đài THVN có tốc độ tự chủ nhanh hơn nhờ lợi thế thương mại hóa sóng truyền hình quốc gia. Tuy nhiên, tính đặc thù của hoạt động báo chí đòi hỏi phải cân bằng giữa nhiệm vụ chính trị và mục tiêu tăng doanh thu. Việc định mức chi tiêu quản lý hành chính còn dựa trên các quy định cứng nhắc trước đây đã cản trở tính linh hoạt của các ê-kíp sản xuất chương trình tại hiện trường.

Đề xuất và khuyến nghị

Để hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Đài THVN, nghiên cứu đưa ra bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể:

• Chuẩn hóa hệ thống định mức kinh tế - kỹ thuật sản xuất chương trình: Ban Kế hoạch Tài chính chủ trì phối hợp cùng 22 đơn vị dự toán rà soát và cập nhật toàn bộ quy chế chi tiêu nội bộ trong thời hạn 12 tháng. Mục tiêu cắt giảm thêm 10% đến 15% chi phí hành chính gián tiếp và loại bỏ tính hình thức trong quản lý ngân sách cơ sở.
• Mở rộng đa dạng hóa các kênh tạo nguồn thu dịch vụ: Trung tâm Quảng cáo và Trung tâm Kỹ thuật Truyền hình cáp đẩy mạnh kinh doanh bản quyền, dịch vụ truyền hình trả tiền DTH, cáp số và liên kết giá trị gia tăng viễn thông. Đặt mục tiêu nâng tỷ trọng nguồn thu phi quảng cáo truyền thống lên mức 15% đến 20% tổng doanh thu sự nghiệp trong giai đoạn 3 năm tiếp theo.
• Đổi mới cơ chế phân phối thu nhập và đãi ngộ nhân tài: Tổng Giám đốc và Ban Tổ chức Cán bộ xây dựng quy chế trả lương linh hoạt gắn trực tiếp với chỉ số đánh giá hiệu suất công việc thay vì áp dụng bình quân. Cơ chế mới cho phép chi trả thu nhập cạnh tranh cho nhân sự mũi nhọn nhằm giảm tỷ lệ chảy máu chất xám xuống dưới 5% mỗi năm.
• Tối ưu hóa việc trích lập và sử dụng Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp: Duy trì trích tối thiểu 25% chênh lệch thu chi để tạo lập nguồn quỹ đầu tư ổn định khoảng 180 đến 200 tỷ đồng mỗi năm. Toàn bộ nguồn vốn này được ưu tiên phân bổ cho các dự án chuyển đổi công nghệ truyền hình độ nét cao và số hóa hệ thống truyền dẫn phát sóng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị tham khảo thực tiễn sâu sắc cho 4 nhóm đối tượng:

• Lãnh đạo và cán bộ quản trị tài chính tại các cơ quan báo chí, đài phát thanh - truyền hình địa phương: Cung cấp mô hình khoán thu chi và kinh nghiệm quản lý doanh thu quảng cáo đạt quy mô hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm.
• Chuyên viên hoạch định chính sách tại Bộ Tài chính và Bộ Thông tin và Truyền thông: Nắm bắt các rào cản thực tế trong việc thực thi Nghị định 43/2006/NĐ-CP và Quyết định 124/2005/QĐ-TTg để bổ sung, sửa đổi khung pháp lý về quyền tự chủ biên chế và tiền lương cho đơn vị sự nghiệp.
• Ban Lãnh đạo các đơn vị sự nghiệp công lập nhóm tự bảo đảm chi phí hoạt động: Vận dụng giải pháp thiết lập quy chế chi tiêu nội bộ, phương pháp trích lập Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp và kinh nghiệm tiết kiệm 28.900 triệu đồng chi phí quản lý hành chính.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Quản lý kinh tế và Tài chính công: Sử dụng hệ thống dữ liệu thực chứng gồm 26 đơn vị thành viên của VTV làm tài liệu phân tích điển hình về chuyển đổi tài chính công tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

• Cơ chế tự chủ tài chính tác động như thế nào đến nguồn thu của Đài THVN? Cơ chế tự chủ giúp nguồn thu sự nghiệp của Đài tăng trưởng vượt bậc từ 858.258 triệu đồng năm 2005 lên mức 1.267.038 triệu đồng năm 2007. Việc giao quyền chủ động định giá và khoán doanh thu quảng cáo cho Trung tâm Quảng cáo đã tạo động lực giải phóng sức sản xuất và mở rộng thị phần dịch vụ truyền hình.

• Ngân sách nhà nước cấp chi thường xuyên cho VTV thay đổi ra sao trong giai đoạn nghiên cứu? Nguồn ngân sách nhà nước cấp chi thường xuyên giảm từ 41.740 triệu đồng năm 2005 xuống dưới 6.000 triệu đồng vào các năm 2006 và 2007, chỉ còn chiếm dưới 1% tổng chi thường xuyên. Nhà nước chuyển dịch hoàn toàn nguồn hỗ trợ sang các dự án đầu tư xây dựng cơ bản nhóm A.

• Thu nhập của cán bộ nhân viên VTV được cải thiện ở mức độ nào? Mức thu nhập bình quân toàn Đài tăng trưởng 25%, đạt từ 4.000.000 đến 6.000.000 đồng/người/tháng. Tại các đơn vị kinh doanh hiệu quả như Ban Thời sự, VTV3 và Truyền hình cáp, mức thu nhập tăng thêm được chi trả gấp 7 đến 9 lần tiền lương cấp bậc cơ bản theo quy định.

• Khoán chi quản lý hành chính mang lại kết quả cụ thể gì? Việc khoán chi hành chính giúp VTV tiết kiệm 18.900 triệu đồng vào năm 2006 (chiếm 24% tổng tiết kiệm) và đạt 28.900 triệu đồng năm 2007 (chiếm 34%). Đơn vị đã sử dụng 8.000 triệu đồng từ nguồn này để chi bổ sung thu nhập, tạo động lực làm việc trực tiếp cho người lao động.

• Đề tài đưa ra giải pháp nào để ngăn chặn tình trạng chảy máu chất xám? Luận văn đề xuất Đài THVN cần vận dụng linh hoạt cơ chế tiền lương doanh nghiệp, phá bỏ sự cào bằng trong quy chế chi tiêu nội bộ. Cần xây dựng cơ chế trả thù lao đặc thù theo hiệu suất nhằm thu hẹp khoảng cách với các doanh nghiệp tư nhân đang trả lương cao gấp 3 đến 5 lần.

Kết luận

• Luận văn khẳng định tính đúng đắn của việc chuyển đổi mô hình tự chủ tài chính tại Đài THVN, đưa nguồn thu sự nghiệp tăng từ 858.258 triệu đồng lên trên 1.267 tỷ đồng.
• Tỷ trọng ngân sách nhà nước cấp chi thường xuyên giảm xuống dưới 1%, giúp tối ưu hóa nguồn lực công và nâng cao tính tự lập của cơ quan truyền hình quốc gia.
• Công tác khoán chi quản lý hành chính đạt hiệu quả cao, tiết kiệm được 28.900 triệu đồng vào năm 2007 và bổ sung hàng chục tỷ đồng vào quỹ thu nhập tăng thêm.
• Thu nhập của người lao động tăng 25%, tạo động lực nâng cao chất lượng 102,5 giờ phát sóng mỗi ngày trên 5 kênh truyền hình quảng bá.
• Luận văn đã nhận diện rõ các điểm nghẽn về cơ chế trần tiền lương, sự thiếu đồng bộ trong quy chế chi tiêu tại 22 đơn vị trực thuộc và tình trạng thiếu hụt vốn đầu tư chiều sâu công nghệ.

Đóng góp khoa học cốt lõi của nghiên cứu là xác lập hệ thống giải pháp toàn diện từ định mức kinh tế - kỹ thuật, đa dạng hóa dịch vụ truyền thông đến tối ưu hóa Quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp. Lộ trình triển khai khuyến nghị cần được thực hiện quyết liệt trong giai đoạn 1 đến 3 năm tới nhằm hoàn thiện cấu trúc tài chính vững chắc. Các cơ quan quản lý và các đơn vị sự nghiệp công lập quan tâm hãy nghiên cứu, áp dụng mô hình quản trị tài chính này để nâng cao hiệu quả hoạt động đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 4 CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH Ở CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÓ THU 1. Tổng quan về đơn vị sự nghiệp có thu 1. Khái niệm và cách phân loại đơn vị sự nghiệp có thu 1. Đơn vị sự nghiệp công lập được xác định bởi các tiêu thức cơ bản: - Là các đơn vị công lập do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập, hoạt động cung cấp dịch vụ công trong các lĩnh vực giáo dục, khoa học công nghệ, môi trường, y tế, văn hóa thể dục thể thao, sự nghiệp kinh tế, dịch vụ việc làm.

- Được nhà nước đầu tư cơ sở vật chất, đảm bảo chi phí hoạt động thường xuyên để thực hiện các nhiệm vụ chính trị, chuyên môn được giao. - Đơn vị sự nghiệp được Nhà nước cho phép thu một số loại phí, lệ phí, được tiến hành hoạt động sản xuất cung ứng dịch vụ để bù đắp chi phí hoạt động, tăng thu nhập cho cán bộ, viên chức. - Có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng. Một khái niệm rất mới được các nhà quản lý kinh tế đưa ra đó là đơn vị SNCT khi hoạt động cung cấp “dịch vụ công” của các đơn vị sự nghiệp được công nhận.

Tuy nhiên không phải tất cả các đơn vị sự nghiệp đều có khả năng thu và có nguồn thu. Nguồn thu của các đơn vị rất khác nhau ở từng lĩnh vực, 5 từng ngành, từng địa phương. Vì vậy, một cơ chế tài chính chung cho tất cả các loại hình đơn vị sự nghiệp sẽ là không hiệu quả. Cách phận loại đơn vị sự nghiệp có thu.

Theo Thông tư 71/2006/TT-BTC ngày 9/8/2006 hướng dẫn thực hiện Nghị định số 43/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ có thể phân loại đơn vị sự nghiệp thành 3 loại, căn cứ vào khả năng bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên, hay nói cách khác là căn cứ vào nguồn thu từ hoạt động cung ứng “dịch vụ công” của đơn vị. Cụ thể là: - Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm chi phí hoạt động). - Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên, phần còn lại được NSNN cấp (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động). - Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp, đơn vị không có nguồn thu, kinh phí hoạt động thường xuyên do NSNN bảo đảm toàn bộ (gọi tắt là đơn vị sự nghiệp do NSNN bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động).

Việc phân loại đơn vị sự nghiệp theo quy định trên, được ổn định trong thời gian 3 năm, sau thời hạn 3 năm sẽ xem xét phân loại lại cho phù hợp. Trong thời gian ổn định phân loại, trường hợp đơn vị sự nghiệp có thay đổi chức năng, nhiệm vụ, tổ chức thì cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét điều chỉnh phân loại lại cho phù hợp. Phương pháp phân loại đơn vị sự nghiệp: 6 Mức tự bảo đảm chi phí Tổng số nguồn thu sự nghiệp hoạt động thường xuyên = --------------------------------------- x 100 % của đơn vị (%) Tổng số chi hoạt động thường xuyên Căn cứ vào mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên, đơn vị sự nghiệp được phân loại như sau: - Đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm chi phí hoạt động, gồm: + Đơn vị sự nghiệp có mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên xác định theo công thức trên, bằng hoặc lớn hơn 100%. + Đơn vị sự nghiệp đã tự bảo đảm chi phí hoạt động từ nguồn thu sự nghiệp, từ nguồn NSNN do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước đặt hàng.

- Đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động: Là đơn vị sự nghiệp có mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên xác định theo công thức trên, từ trên 10% đến dưới 100%. - Đơn vị sự nghiệp do NSNN bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động, gồm: + Đơn vị sự nghiệp có mức tự bảo đảm chi phí hoạt động thường xuyên xác định theo công thức trên, từ 10% trở xuống. + Đơn vị sự nghiệp không có nguồn thu. Vai trß cña ®¬n vÞ sù nghiÖp trong nÒn kinh tÕ quèc d©n.

7 Trong thời gian qua cơ chế chính sách đối với lĩnh vực sự nghiệp đã có nhiều chuyến biến, từng bước tạo điều kiện cho các đơn vị sự nghiệp nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động. Sau hơn 3 năm triển khai thực hiện Nghị định số 10/2002/NĐ-CP ngày 16/1/2002 của Chính phủ về chế độ tài chính cho đơn vị sự nghiệp có thu cho thấy việc giao quyền tự chủ về tài chính cho các đơn vị sự nghiệp là đúng hướng, đáp ứng yêu cầu thực tiễn cuộc sống và phù hợp với tiến trình cải cách nền hành chính nhà nước. Để tiếp tục đẩy mạnh triển khai đổi mới cơ chế quản lý đối với đơn vị sự nghiệp, nhằm mở rộng giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho tất cả các đơn vị sự nghiệp trên cả 3 mặt: thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính; Ngày 25/4/2006 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 43/2006/NĐ-CP quy định về quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập. Hoạt động của các đơn vị sự nghiệp là một bộ phận của nền kinh tế và có vị trí quan trọng đặc biệt trong nền kinh tế quốc dân.

Trong thời gian qua, các đơn vị sự nghiệp công ở trung ương và địa phương đã có nhiều đóng góp cho sự ổn định và phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Thể hiện: - Cung cấp các dịch vụ công về giáo dục, y tế, văn hoá, thể dục, thể thao. có chất lượng cao cho xã hội, đáp ứng nhu cầu ngày ngày tăng của nhân dân, góp phần cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân. - Thực hiện các nhiệm vụ chính trị được giao như: đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng và trình độ; khám chữa bệnh, bảo vệ sức khoẻ nhân dân, nghiên cứu và ứng dụng các kết quả khoa học, công nghệ; cung cấp 8 các sản phẩm văn hoá, nghệ thuật.

phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. - Đối với từng lĩnh vực hoạt động sự nghiệp, các đơn vị sự nghiệp công đều có vai trò chủ đạo trong việc tham gia đề xuất và thực hiện các đề án, chương trình lớn phục vụ phát triển kinh tế xã hội của đất nước. - Thông qua hoạt động thu phí, lệ phí theo quy định của Nhà nước đã góp phần tăng cường nguồn lực cùng với NSNN đẩy mạnh đa dạng hoá và XHH nguồn lực thúc đẩy sự phát triển của xã hội. Thực hiện chủ trương XHH hoạt động sự nghiệp của Nhà nước, trong thời gian qua các đơn vị sự nghiệp ở tất cả các lĩnh vực đã tích cực mở rộng các loại hình, phương thức hoạt động, một mặt đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nhân dân.

Đồng thời qua đó cũng thu hút sự đóng góp của nhân dân đầu tư cho sự phát triển của hoạt động sự nghiệp, của xã hội. Đặc điểm hoạt động của các đơn vị sự nghiệp có thu. Đơn vị SNCT là các đơn vị sự nghiệp, do vậy đặc điểm hoạt động trước hết giống với các đơn vị sự nghiệp nói chung đồng thời cũng có những đặc điểm riêng của một đơn vị hoạt động có thu, ảnh hưởng quyết định đến cơ chế quản lý tài chính của đơn vị. Các đặc điểm đó là: - Hoạt động theo nhiệm vụ chính trị, chuyên môn được giao, không vì mục đích sinh lợi.

- Do khả năng hạn hẹp của NSNN, không thể bảo đảm tất cả các khoản chi cho hoạt động dịch vụ của các đơn vị sự nghiệp đáp ứng nhu cầu xã hội. Nhà nước cho phép các đơn vị SNCT được thu một số loại phí, lệ phí từ hoạt 9 động của mình như: học phí, viện phí, phí kiểm dịch. từ cá nhân, tập thể sử dụng các dịch vụ do đơn vị cung cấp. - Các đơn vị SNCT được tổ chức sản xuất kinh doanh, cung ứng dịch vụ phù hợp với lĩnh vực hoạt động chuyên môn của mình.

Do vậy, nguồn tài chính của các đơn vị SNCT không chỉ có kinh phí từ NSNN cấp mà còn có nguồn thu từ hoạt động sự nghiệp khác. - Đơn vị SNCT chịu sự quản lý trực tiếp của cơ quan chủ quản (Bộ, ngành, Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố). Đồng thời chịu sự quản lý về mặt chuyên môn của các Bộ, ngành chức năng quản lý Nhà nước về lĩnh vực hoạt động sự nghiệp và chính quyền địa phương nơi đơn vị đóng trụ sở và hoạt động. Như vậy, hoạt động của các đơn vị SNCT chịu sự quản lý của nhiều cấp quản lý với mối quan hệ đan xen, phức tạp ảnh hưởng đến cơ chế quản lý của đơn vị.

Cơ chế TCTC ở các đơn vị sự nghiệp có thu. Nội dung của cơ chế TCTC. Khái niệm cơ chế TCTC. Cơ chế quản lý tài chính có thể khái quát đó là hệ thống các nguyên tắc, luật định, chính sách, chế độ về quản lý tài chính và mối quan hệ tài chính giữa các đơn vị dự toán các cấp với cơ quan chủ quản và cơ quan quản lý Nhà nước.

Cơ chế quản lý tài chính còn là mối quan hệ tài chính theo phân cấp: 10 + Giữa Chính phủ (Bộ tài chính, Bộ Kế hoạch và đầu tư) với các Bộ, ngành, các địa phương. + Giữa Bộ chủ quản, Bộ quản lý ngành với các đơn vị trực thuộc ở trung ương; giữa UBND tỉnh với các đơn vị địa phương. + Giữa các đơn vị sự nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước với các bộ phận, đơn vị dự toán trực thuộc. Theo quy định pháp luật hiện hành, chế độ quản lý tài chính đối với các đơn vị SNCT được quy định tại Nghị định 43/2006/NĐ - CP ngày 25/04/2006 của Chính phủ.

Nghị định 43 đã quy định rõ quyền hạn và trách nhiệm của đơn vị SNCT và trách nhiệm của cơ quan quản lý các cấp. Cơ chế TCTC là cơ chế quản lý nhằm tăng cường quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị SNCT về các mặt hoạt động tài chính, tổ chức bộ máy và sắp xếp lao động qua đó làm tăng chất lượng hoạt động cung cấp dịch vụ công của đơn vị.