Hoàn thiện chính sách phát triển công nghiệp tại tỉnh Gia Lai

Luận văn thạc sĩ phân tích và đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển công nghiệp tại tỉnh Gia Lai, thúc đẩy kinh tế địa phương.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Hoàn thiện chính sách phát triển công nghiệp tại tỉnh Gia Lai
• Loại tài liệu: luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Gia Lai

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm và phân loại công nghiệp
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Phân loại công nghiệp
• 1.2. Vai trò của công nghiệp
• 1.2.1. Vai trò của công nghiệp trong đời sống kinh tế xã hội của đất nước
• 1.2.2. Vai trò của công nghiệp địa phương
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP CỦA TỈNH GIA LAI
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP CỦA TỈNH GIA LAI
• 3.1. Chính sách đầu tư phát triển công nghiệp
• 3.2. Chính sách tiếp cận đất đai
• 3.3. Chính sách thương mại, thị trường
• 3.4. Chính sách khoa học công nghệ
• 3.5. Chính sách phát triển nguồn nhân lực
• 3.6. Chính sách cải thiện môi trường kinh doanh
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách phát triển công nghiệp tại tỉnh Gia Lai

Chính sách phát triển công nghiệp tại tỉnh Gia Lai đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương. Tỉnh Gia Lai có tiềm năng lớn trong phát triển công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp chế biến. Tuy nhiên, sự phát triển này vẫn còn nhiều hạn chế. Việc hoàn thiện chính sách phát triển công nghiệp là cần thiết để khai thác hiệu quả các nguồn lực và thúc đẩy sự phát triển bền vững.

1.1. Đặc điểm và tiềm năng công nghiệp tại Gia Lai

Tỉnh Gia Lai có nguồn tài nguyên phong phú và vị trí địa lý thuận lợi cho phát triển công nghiệp. Các ngành công nghiệp chế biến nông sản, chế biến gỗ và công nghiệp xanh đang được chú trọng phát triển.

1.2. Vai trò của chính sách phát triển công nghiệp

Chính sách phát triển công nghiệp không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra việc làm, nâng cao đời sống người dân và góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh.

II. Những thách thức trong chính sách phát triển công nghiệp tại Gia Lai

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng chính sách phát triển công nghiệp tại Gia Lai vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu nguồn lực đầu tư, cơ sở hạ tầng chưa phát triển đồng bộ và sự cạnh tranh từ các tỉnh khác đang cản trở sự phát triển.

2.1. Thiếu nguồn lực đầu tư cho công nghiệp

Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn đầu tư. Điều này làm hạn chế khả năng mở rộng sản xuất và cải tiến công nghệ.

2.2. Cơ sở hạ tầng chưa phát triển đồng bộ

Hệ thống giao thông, điện, nước và các dịch vụ hỗ trợ chưa đáp ứng đủ nhu cầu phát triển công nghiệp, gây khó khăn cho các doanh nghiệp trong việc vận chuyển hàng hóa.

III. Phương pháp hoàn thiện chính sách phát triển công nghiệp tại Gia Lai

Để hoàn thiện chính sách phát triển công nghiệp, cần áp dụng các phương pháp như tăng cường hợp tác công tư, cải thiện môi trường đầu tư và phát triển nguồn nhân lực. Những giải pháp này sẽ giúp tỉnh Gia Lai phát triển công nghiệp một cách bền vững.

3.1. Tăng cường hợp tác công tư

Hợp tác giữa chính phủ và doanh nghiệp sẽ tạo ra môi trường thuận lợi cho đầu tư và phát triển công nghiệp. Các chính sách ưu đãi cần được áp dụng để thu hút đầu tư.

3.2. Cải thiện môi trường đầu tư

Cần đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc tiếp cận các nguồn lực và thị trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chính sách công nghiệp

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các chính sách phát triển công nghiệp hiệu quả đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho tỉnh Gia Lai. Các ngành công nghiệp chế biến đã có sự phát triển mạnh mẽ, tạo ra nhiều việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

4.1. Kết quả từ các chính sách phát triển công nghiệp

Các chính sách đã giúp tăng trưởng GDP của tỉnh, đồng thời tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ các tỉnh khác

Học hỏi từ các tỉnh có nền công nghiệp phát triển như Đồng Nai, Bình Dương sẽ giúp Gia Lai rút ra được những kinh nghiệm quý báu trong việc xây dựng và thực hiện chính sách phát triển công nghiệp.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho chính sách phát triển công nghiệp tại Gia Lai

Chính sách phát triển công nghiệp tại Gia Lai cần được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Tỉnh cần xác định rõ mục tiêu và định hướng phát triển, đồng thời tăng cường sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp.

5.1. Định hướng phát triển công nghiệp bền vững

Cần xây dựng các chính sách khuyến khích phát triển công nghiệp xanh và bền vững, nhằm bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống.

5.2. Tăng cường sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần được khuyến khích tham gia vào quá trình hoạch định chính sách, từ đó tạo ra sự đồng thuận và hiệu quả trong thực hiện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa tại Việt Nam, chính sách phát triển công nghiệp đóng vai trò then chốt trong việc định hình cơ cấu kinh tế và gia tăng thu nhập quốc dân. Tại tỉnh Gia Lai, giá trị sản xuất công nghiệp theo giá cố định năm 1994 đã tăng từ mức 605,4 tỷ đồng năm 2000 lên 2.910,28 tỷ đồng vào năm 2008, đạt mức tăng trưởng gấp 4,8 lần. Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân toàn tỉnh giai đoạn 2001-2005 đạt 11,56%/năm và tiếp tục duy trì ở mức cao với 13,1% năm 2006, 13,6% năm 2007 và đạt 12,5% năm 2008 dưới tác động của suy giảm kinh tế toàn cầu. GDP bình quân đầu người theo giá hiện hành của tỉnh tăng trưởng mạnh từ 2,94 triệu đồng năm 2000 lên 10,52 triệu đồng năm 2008.

Mặc dù sở hữu diện tích tự nhiên rộng lớn 15.495 km² với 17 đơn vị hành chính và nguồn tài nguyên dồi dào, sự phát triển công nghiệp của tỉnh Gia Lai trong thời gian qua vẫn chưa tương xứng với tiềm năng thực tế. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ những bất cập trong việc hoạch định và thực thi chính sách công nghiệp tại địa phương. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận về chính sách phát triển công nghiệp cấp tỉnh, phân tích thực trạng giai đoạn 2000-2008 có cập nhật đến năm 2010, và xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm đưa Gia Lai trở thành tỉnh công nghiệp vào năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp các luận cứ khoa học để hoàn thiện thể chế kinh tế địa phương, nâng cao năng lực cạnh tranh và tối ưu hóa phân bổ nguồn lực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết lợi thế cạnh tranh quốc gia và địa phương thông qua mô hình Kim cương của Michael Porter năm 1990. Mô hình này xác định 4 yếu tố tương tác cốt lõi tạo nên năng lực cạnh tranh: điều kiện về các yếu tố sản xuất, điều kiện về cầu nội địa, các ngành công nghiệp hỗ trợ và liên quan, cùng với chiến lược, cơ cấu và mức độ cạnh tranh của doanh nghiệp, kết hợp với hai biến số tác động là vai trò của Nhà nước và các cơ hội ngoại cảnh. Bên cạnh đó, luận văn áp dụng lý thuyết can thiệp chính sách công nghiệp hiện đại, phân định rõ giữa can thiệp chức năng nhằm sửa chữa các khiếm khuyết của thị trường và can thiệp có trọng điểm nhằm phân bổ có chọn lọc các nguồn lực phát triển theo chiều dọc và chiều ngang.

Khung lý thuyết của nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm nền tảng:

• Sản xuất công nghiệp: Ngành sản xuất vật chất bao gồm khai thác tài nguyên, chế biến sản phẩm và cung ứng dịch vụ sửa chữa cơ khí.
• Chính sách phát triển công nghiệp địa phương: Hệ thống các quyết sách, công cụ quản lý do chính quyền cấp tỉnh ban hành nhằm điều tiết, định hướng và thúc đẩy các ngành công nghiệp phát huy lợi thế so sánh trên địa bàn.
• Can thiệp chính sách theo chiều dọc và chiều ngang: Các biện pháp ưu đãi chọn lọc cho một số ngành chiến lược hoặc các chính sách phổ quát cải thiện môi trường kinh doanh toàn diện.
• Hệ thống 6 tiêu chí đánh giá chính sách công nghiệp địa phương: Bao gồm tính kinh tế, tính hiệu quả, tính hiệu lực, tính tác động ảnh hưởng, tính khả thi và tính phù hợp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp tiếp cận hệ thống và tiếp cận lịch sử để xem xét sự phát triển công nghiệp Gia Lai trong mối liên kết vùng Tây Nguyên và cả nước. Cỡ mẫu khảo sát thực tế bao gồm 165 đơn vị, được thu thập thông qua phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên từ các nhóm doanh nghiệp chế biến nông - lâm sản, cơ sở tiểu thủ công nghiệp cá thể, hợp tác xã và các chuyên viên quản lý nhà nước tại Sở Công thương, Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh cùng Ủy ban nhân dân thành phố Pleiku.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích định lượng kết hợp định tính và đối chuẩn là nhằm so sánh tương quan phát triển của Gia Lai với các địa phương điển hình như Bình Dương và Đồng Nai, đồng thời rút ra bài học từ các nền kinh tế Đông Á như Nhật Bản và Hàn Quốc. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp chính xác từ Niên giám Thống kê tỉnh Gia Lai giai đoạn 2000-2008, Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Gia Lai đến năm 2020 và các báo cáo ngành từ năm 2000 đến năm 2010. Dữ liệu được xử lý bằng kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích cơ cấu và phân tích chuỗi thời gian nhằm đảm bảo độ tin cậy khoa học cao nhất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh duy trì ở mức rất cao, đạt bình quân 19%/năm trong giai đoạn 2001-2005 và ước đạt 27,4%/năm giai đoạn 2006-2010. Tuy nhiên, giá trị tăng thêm của ngành công nghiệp chỉ tăng bình quân 19,8%/năm, cho thấy tỷ lệ chi phí trung gian còn lớn và giá trị gia tăng thực tế chưa cao. Cơ cấu nội bộ ngành công nghiệp có sự dịch chuyển khi công nghiệp chế biến giảm tỷ trọng từ 90,2% năm 2000 xuống 88,9% năm 2005 và còn 79,4% năm 2008, do sự gia tăng nhanh của ngành sản xuất và phân phối điện nước từ 6,5% năm 2000 lên 15,9% năm 2008 nhờ các dự án thủy điện đi vào vận hành.

Thứ hai, cơ cấu kinh tế theo thành phần ghi nhận sự áp đảo của khu vực ngoài quốc doanh với tỷ trọng chiếm từ 54,35% đến 66,67% GDP toàn tỉnh trong giai đoạn 2000-2008. Trong cơ cấu giá trị sản xuất công nghiệp, khối quốc doanh tăng từ 27,6% năm 2000 lên 42,25% năm 2008, chủ yếu do khối quốc doanh trung ương tăng mạnh từ 15,6% lên 31,24%. Ngược lại, khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) còn rất mờ nhạt, giảm từ 10,1% năm 2000 xuống 6,0% năm 2005 và chỉ còn chiếm 3,40% vào năm 2008.

Thứ ba, ngành công nghiệp chế biến nông - lâm sản thực phẩm giữ vai trò chủ lực nhưng công nghệ còn nhiều hạn chế. Giá trị sản xuất ngành này năm 2008 đạt 1.723,28 tỷ đồng, tăng 4,46 lần so với năm 2000 nhưng tỷ trọng trong toàn ngành công nghiệp giảm từ 64,23% năm 2000 xuống 59,2% năm 2008. Luận văn chỉ ra các con số thực trạng đáng chú ý:

• Cà phê: Toàn tỉnh có 8 doanh nghiệp chế biến khô, công nghệ sau thu hoạch lạc hậu khiến giá xuất khẩu thường bị ép thấp hơn giá thế giới từ 80 đến 100 USD/tấn.
• Cao su: 9 dây chuyền chế biến với tổng công suất thiết kế khoảng 67.000 tấn/năm, trang thiết bị chỉ đạt mức trung bình.
• Hồ tiêu: Nhà máy chế biến Chư Sê công suất 5.000 tấn tiêu sạch phục vụ vùng nguyên liệu đạt sản lượng 13.427 tấn trên diện tích 3.535 ha vào năm 2008 với năng suất 4,6 tấn/ha.
• Tinh bột sắn: 4 nhà máy có tổng công suất thiết kế 1.300 tấn sắn tươi/ngày, nhu cầu nguyên liệu 225.000 tấn/năm. Năm 2008, sản lượng chế biến thực tế đạt 112.500 tấn củ tươi, mới chỉ tiêu thụ được 13,8% tổng sản lượng sắn toàn tỉnh và đáp ứng 47% công suất vùng nguyên liệu.

Thứ tư, không gian phân bố công nghiệp mất cân đối nghiêm trọng. Năm 2000, thành phố Pleiku chiếm tới 68,2% giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh, đến năm 2008 giảm còn 41,8% khi thị xã An Khê và các huyện bắt đầu phát triển. Mật độ thuê bao Internet năm 2008 đạt 0,92 thuê bao/100 dân với 11.373 thuê bao nhưng tập trung tới 54% tại Pleiku, 12% tại An Khê và 34% tại Ayun Pa, trong khi các huyện miền núi có hạ tầng kỹ thuật rất thưa thớt.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh bức tranh công nghiệp Gia Lai tăng trưởng chủ yếu theo chiều rộng dựa vào khai thác tài nguyên thô và lao động phổ thông thay vì ứng dụng khoa học kỹ thuật. Các dữ liệu này được trực quan hóa sinh động qua biểu đồ đường thể hiện tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp và biểu đồ hình tròn phân tích cơ cấu thành phần kinh tế qua các mốc thời gian 2000, 2005 và 2008.

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ việc chính sách phát triển công nghiệp địa phương còn phân tán, thiếu các công cụ khuyến khích có trọng điểm. Khi so sánh với tỉnh Bình Dương – nơi thu hút 1.951 dự án FDI với tổng vốn 13,26 tỷ USD, sở hữu 28 khu công nghiệp có diện tích 8.979 ha và thời gian cấp phép đầu tư một cửa không quá 5 ngày – Gia Lai còn tụt hậu xa về cơ chế xúc tiến đầu tư. Tương tự, tỉnh Đồng Nai đạt lũy kế 5.242,4 triệu USD vốn FDI và đưa tỷ trọng công nghiệp chiếm 56% GDP vào năm 2008 nhờ chủ động đào tạo nhân lực và hoàn thiện hạ tầng. Điểm nghẽn hạ tầng giao thông với trục xương sống Quốc lộ 14 dài 113,5 km và Quốc lộ 19 dài 180 km chưa được nâng cấp đồng bộ đã làm gia tăng chi phí logistics, hạn chế tính lan tỏa của các chính sách kinh tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện chính sách quy hoạch và đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng khu, cụm công nghiệp. Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai và Ban Quản lý các Khu công nghiệp cần tiến hành rà soát toàn diện Quy hoạch phát triển công nghiệp đến năm 2020. Mục tiêu là nâng tỷ lệ lấp đầy Khu công nghiệp Trà Đa lên trên 85% trước năm 2015, đồng thời ưu tiên bố trí 1.200 tỷ đồng từ nguồn ngân sách và xã hội hóa để nâng cấp các tuyến giao thông kết nối liên vùng như Quốc lộ 19 và Quốc lộ 25 trước năm 2018.

Thứ hai, cải cách chính sách tiếp cận đất đai và môi trường kinh doanh. Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Sở Kế hoạch và Đầu tư triển khai cơ chế cấp phép một cửa liên thông, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục thuê đất và cấp chứng nhận đăng ký kinh doanh xuống dưới 5 ngày làm việc. Xây dựng quỹ đất sạch tối thiểu 500 ha tại các vùng phụ cận thành phố Pleiku, thị xã An Khê và Chư Sê để thu hút các nhà đầu tư lớn trong giai đoạn 2012-2016.

Thứ ba, ban hành chính sách hỗ trợ khoa học công nghệ và xúc tiến thương mại cho chuỗi giá trị nông sản. Sở Khoa học và Công nghệ cùng Sở Công thương cần thiết lập gói hỗ trợ tài chính tương đương 30-50% chi phí chuyển giao công nghệ sấy và bảo quản hiện đại cho các doanh nghiệp chế biến cà phê và hồ tiêu. Mục tiêu đến năm 2020 xóa bỏ hoàn toàn mức chênh lệch giá xuất khẩu 80-100 USD/tấn của cà phê Gia Lai, đồng thời nâng tỷ lệ chế biến sâu tinh bột sắn lên trên 40% sản lượng toàn tỉnh.

Thứ tư, đổi mới chính sách phát triển và đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật công nghiệp. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì phối hợp với các trường cao đẳng nghề địa phương mở các chương trình đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp. Phấn đấu nâng tỷ lệ lao động công nghiệp qua đào tạo từ mức dưới 25% năm 2008 lên 45% vào năm 2015 và đạt trên 60% vào năm 2020, đáp ứng đủ nhân sự vận hành các dây chuyền chế biến tự động hóa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Lãnh đạo cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ hoạch định chính sách tại Gia Lai và các tỉnh Tây Nguyên (Sở Công thương, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý các Khu công nghiệp): Tài liệu cung cấp khung 6 tiêu chí khoa học để rà soát, đánh giá hiệu lực và điều chỉnh các văn bản quy phạm pháp luật về công nghiệp địa phương.
• Các nhà đầu tư và lãnh đạo doanh nghiệp ngành chế biến nông - lâm sản: Cung cấp bức tranh phân tích toàn diện về vùng nguyên liệu cà phê, cao su, hồ tiêu, sắn cùng các dự báo tăng trưởng để xây dựng chiến lược đầu tư nhà máy chế biến sâu.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu tại các viện, trường đại học chuyên ngành Quản lý kinh tế và Kinh tế phát triển: Sử dụng luận văn như một công trình tham khảo mẫu mực về việc vận dụng mô hình Kim cương Porter vào phân tích chính sách kinh tế cấp tỉnh.
• Học viên cao học và sinh viên các khối ngành kinh tế, chính sách công: Nguồn tư liệu thứ cấp giá trị với hệ thống số liệu kinh tế vĩ mô và công nghiệp chi tiết của 17 đơn vị hành chính tỉnh Gia Lai trong suốt giai đoạn 2000-2010.

Câu hỏi thường gặp

Động lực tăng trưởng chính của công nghiệp Gia Lai giai đoạn 2000-2008 là gì?
Động lực chính là sự mở rộng nhanh chóng của ngành công nghiệp chế biến nông - lâm sản chiếm trên 59% giá trị sản xuất và sự gia tăng công suất đột biến của các nhà máy thủy điện, đưa tỷ trọng ngành sản xuất và phân phối điện tăng từ 6,5% lên 15,9% toàn ngành.

Tại sao sản phẩm cà phê xuất khẩu của Gia Lai thường bị trừ lùi giá từ 80 đến 100 USD/tấn?
Nguyên nhân chủ yếu do 8 doanh nghiệp chế biến trên địa bàn chủ yếu dùng công nghệ khô lạc hậu, khâu thu hái quả chín chưa đồng đều và thiếu công nghệ phơi sấy, bảo quản sau thu hoạch đạt chuẩn quốc tế.

Hệ thống 6 tiêu chí đánh giá chính sách công nghiệp trong luận văn gồm những gì?
Luận văn xây dựng khung đánh giá toàn diện gồm 6 tiêu chí: tính kinh tế trong sử dụng nguồn lực, tính hiệu quả giữa đầu vào và đầu ra, tính hiệu lực so với mục tiêu đề ra, tính tác động ảnh hưởng lan tỏa, tính khả thi của chính sách và tính phù hợp với bối cảnh địa phương.

Gia Lai có thể học hỏi bài học kinh nghiệm then chốt nào từ tỉnh Bình Dương?
Bài học cốt lõi là cải cách thủ tục hành chính triệt để với mô hình một cửa giải quyết cấp phép dưới 5 ngày, công khai minh bạch thông tin và quy hoạch tập trung 28 khu công nghiệp gắn liền với hạ tầng kỹ thuật hoàn chỉnh để thu hút FDI.

Mục tiêu quy mô và cơ cấu của chính sách công nghiệp Gia Lai hướng tới năm 2020 là gì?
Tỉnh hướng tới mục tiêu trở thành tỉnh công nghiệp vào năm 2020, trong đó công nghiệp - xây dựng chiếm tỷ trọng chủ đạo, gia tăng tỷ lệ chế biến sâu các sản phẩm chủ lực và nâng tỷ lệ lao động công nghiệp qua đào tạo lên trên 60%.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện quá trình tăng trưởng công nghiệp Gia Lai giai đoạn 2000-2008 với mức tăng giá trị sản xuất 4,8 lần, đạt 2.910,28 tỷ đồng vào năm 2008.
• Xác lập cơ sở khoa học vững chắc bằng việc tích hợp mô hình Kim cương của Michael Porter và hệ thống 6 tiêu chí đánh giá chính sách công nghiệp cấp địa phương.
• Chỉ rõ các điểm nghẽn then chốt về công nghệ chế biến sâu nông sản, cơ cấu FDI thấp dưới 3,4% và sự mất cân đối không gian phát triển tập trung chủ yếu tại thành phố Pleiku.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược bao gồm hoàn thiện quy hoạch hạ tầng, rút ngắn thủ tục đất đai dưới 5 ngày, tài trợ 30-50% đổi mới công nghệ và nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 60% vào năm 2020.
• Đóng góp luận cứ thực tiễn quan trọng giúp chính quyền tỉnh Gia Lai ban hành các chính sách công nghiệp đột phá trong giai đoạn phát triển mới.

Các nhà quản lý, chuyên gia kinh tế và nhà đầu tư quan tâm đến chiến lược phát triển công nghiệp vùng Tây Nguyên hãy tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để cùng thảo luận và hiện thực hóa các giải pháp chính sách mang tính đột phá cho địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP 1.1 Khái niệm và phân loại công nghiệp 1.1 Khái niệm Công nghiệp là ngành kinh tế th uộc lĩnh vực sản xuất vật chất – một bộ phận cấu thành nền sản xuất vật chất của xã hội. Công nghiệp bao gồm ba loại hoạt động chủ yếu: - Khai thác tài nguyên thiên nhiên tạo ra nguồn nguyên liệu nguyên thủy; - Chế biến các loại sản phẩm của công nghiệp khai thác và của nông, lâm, ngư nghiệp thành các loại sản phẩm khác nhau đáp ứng nhiều nhu cầu khác nhau của xã hội; - Hoạt động sửa chữa các loại sản phẩm công nghiệp nhằm khôi phục giá trị sử dụng của chúng. Để thực hiện các hoạt động đó, dưới sự tác động của phân công lao động xã hội trên cơ sở phát triển khoa học c ông nghệ, trong nền kinh tế quốc dân đã hình thành hệ thống các ngành công nghiệp: khai thác, chế biến và dịch vụ sửa chữa. Xét trong tổng thể quá trình sản xuất xã hội, khai thác là hoạt động khởi đầu toàn bộ quá trình sả n xuất công nghiệp.

Chế biến là hoạt động sử dụng các tác động cơ học, lý học, hóa học và sinh học làm thay đổi hình thức, tính chất, kíc h thước của các loại nguyên liệu nguyên th ủy để tạo ra các sản phẩm trung gian và tiếp tục chế biến các sản phẩm cuối cùng đưa vào sử dụng trong sản xuất và sinh hoạt. Sửa chữa là một hoạt động dịch vụ quan trọng nhằm phục hồi giá trị sử dụng của một số loại máy móc thiết bị và vật phẩm tiêu dùng sau một thời gian sử dụng nhất định. Dịch vụ sửa chữa công nghiệp ra đời sau so với hoạt động kh ai thác và chế biến. Lúc đầu hoạt động This document is created by GIRDAC PDF Creator Pro trial version Luan van GIRDAC PDF Creator Pro full version does not add this green footer Full version can be ordered from http://www.com/Products/Buy.htm 7 này được thực hiện trực tiếp bằng người sử dụng máy móc và th iết bị, vật phẩm tiêu dùng, sau đó do yêu cầu sửa chữa tăng lên, hoạt động này được tách khỏi quá trình sử dụng trực tiếp.2 Phân loại công nghiệp Phân loại công nghiệp thực chất là xác định các tiêu chí để phân chia công nghiệp thành những bộ phận khác nhau, làm cơ sở để xác định những nội dung và phương thức quả n lý phù hợp hướng tới mục tiêu phát triển hài hòa và có hiệu quả các bộ phận quản lý ấy.

Hiện nay phân loại công nghiệp Việt Nam đang sử dụng một số các tiêu chí cơ bản sau: - Theo mức độ thâm dụng vốn và tập trung lao động: Sản xuất công nghiệp được chia thành công nghiệp nặng và công nghiệp nhẹ. - Theo sản phẩm và ngành nghề: Công nghiệp dầu khí, công nghiệp ô tô, công nghiệp dệt, công nghiệp năng lượng, v. - Theo phân cấp quản lý: Công nghiệp địa phương, công nghiệp trung ương. Hệ thống phân loại hoạt động kinh tế của Anh và Hoa Kỳ không có mục công nghiệp riêng.

Thay vào đó, cách phân loại dựa vào hoạt động kinh tế. Cũng theo cách sắp xếp các ngành kinh tế, công nghiệp là thành phần chủ yếu của khu vực thứ hai của nền kinh tế. Việc xếp chung công nghiệp chế biến với xây dựng, lắp đặt vào khu vực thứ hai này là do đặc thù hoạt động khá giống nhau và khó xác định ranh giới giữa chúng.2 Vai trò của công nghiệp 1.1 Vai trò của công nghiệp trong đời sống kinh tế xã hội của đất nước Công nghiệp đóng vai trò chủ đạo trong sự phát triển kinh tế quốc dân của hầu hết các quốc gia. Trên từng khía cạnh cụ thể, sự phát triển của sản This document is created by GIRDAC PDF Creator Pro trial version Luan van GIRDAC PDF Creator Pro full version does not add this green footer Full version can be ordered from http://www.com/Products/Buy.htm 8 xuất công nghiệp tác động đến sự phá t triển kinh tế - xã hội trên một số vấn đề chủ yếu như sau: - Công nghiệp tăng trưởng nhanh và làm gia tăng nhanh thu nhập quốc gia: Năng suất lao động của khu vực công nghiệp cao hơn hẳn các ngành kinh tế khác, mà năng suất lao động là yếu tố quyết định nâng cao thu nhập, thúc đẩy nhanh tăng trưởng công nghiệp và đóng góp ngày càng lớn vào thu nhập quốc gia.

Công nghiệp có vai trò quan trọng này là do thường xuyên đổi mới và ứng dụng công nghệ tiên tiến, hơn nữa, giá cả sản phẩm công nghiệp thường ổn định và cao hơn so với các sản phẩm khác ở cả thị trường trong và ngoài nước. - Công nghiệp cung cấp tư liệu sản xuất và trang bị kĩ thuật cho các ngành kinh tế: Xuất phát từ đặc điểm của sản phẩm công nghiệp, một bộ phận sản phẩm công nghiệp sản xuất có chức năng là tư liệu sản xuất. Do đó, nó còn là ngành tạo ra tác động hiệu quả dây chuyền đến các ngành kinh tế khác và tạo ra cơ sở vật chất kĩ thuật của nền kinh tế. - Công nghiệp cung cấp đại bộ phận hàng tiêu dùng cho dân cư: Nông nghiệp cung cấp những sản phẩm tiêu dùng thiết yếu đáp ứng nhu cầu cơ bản của con người.

Công nghiệp khác hơn, cung cấp những sản phẩm tiêu dùng ngày càng phong phú và đa dạng (ăn, mặc ở, đi lại, vui chơi, giải trí. Khi thu nhập dân cư tăng gắn với quá trình phát triển kinh tế thì nhu cầu con người lạ i cao hơn và mới hơn. Chính sự phát triển của công nghiệp mới đáp ứng những nhu cầu thay đổi này và đồng thời nó lại hướng dẫn tiêu dùng của con người. - Công nghiệp cung cấp nhiều việc làm cho xã hội: Dưới tác động của công nghiệp, năng suất lao động nông nghiệp được nâng cao tạo điều kiện dịch chuyển lao động ra khỏi khu vực nông nghiệp, nhưng không ảnh hưởng đến sản lượng nông nghiệp.

Sự phát triển của công nghiệp làm mở rộng nhiều This document is created by GIRDAC PDF Creator Pro trial version Luan van GIRDAC PDF Creator Pro full version does not add this green footer Full version can be ordered from http://www.com/Products/Buy.htm 9 ngành sản xuất mới, khu công nghiệp mới và cả các ngành dịch vụ đầu vào và đầu ra sản phẩm công nghiệp, và như vậy thu hút lao động nông nghiệp và giải quyết việc làm cho xã hội. - Công nghiệp thúc đẩy nông nghiệp phát triển: Vì công nghiệp cung cấp cho nông nghiệp những yếu tố đầu vào quan trọng như phân bón hóa học, thức ăn gia súc, thuốc trừ sâu bệnh, máy móc, phương tiện vận chuyển làm tăng năng suất. Hơn nữa, công nghiệp còn góp phần làm tăng giá trị sản phẩm nông nghiệp, bằng cách cho phép vận chuyển nông sản nhanh chóng tới thị trường tránh hư hỏng, tăng gia sản xuất nhiều hơn; bảo quản, dự trữ lâu hơn để chờ cơ hội tăng giá. Mặt khác, công nghiệp còn có vai trò rất lớn trong việc tạo ra cơ sở hạ tầng, làm thay đổi bộ mặt nông thôn.2 Vai trò của công nghiệp địa phương Phát triển công nghiệp tại địa phương là những nội dung quan trọng, là hợp phần của công nghiệp của mỗi quốc gia.

Cho dù có nhiều cách tiếp cận và nhận định khác nhau về phát triển công nghiệp tại địa phương nhưng hầu hết các quan điểm này đều thống nhất đề cao vai trò của phát triển công nghiệp tại địa phương, đó là: - Phát triển công nghiệp tại địa phương đóng góp vào sự tăng trưởng phương nói riêng và nền kinh tế quốc dân nói chung Phát triển công nghiệp tại địa phương góp phần huy động vốn tích luỹ, đồng thời tác động đến phát triển ngành nông nghiệp và các hoạt động kinh tế phi nông nghiệp khác tại chỗ, giúp hiện đại hoá trong nông nghiệp và tăng thu nhập của người dân. Chính sách phát triển công nghiệp nông thôn là một phần quan trọng trong chính sách phát triển công nghiệp tại địa phương hướng vào sử dụng các sản phẩm của nông nghiệp cung cấp như nguyên liệu đầu vào và bán sản phẩm của nó ra thị trường nông thôn. Công nghiệp nông thôn cũng có This document is created by GIRDAC PDF Creator Pro trial version Luan van GIRDAC PDF Creator Pro full version does not add this green footer Full version can be ordered from http://www.com/Products/Buy.htm 10 thể tạo ra mối liên kết giữa thành thị và nông thôn bằng những mối liên kết với công nghiệp lớn ở thành thị, giúp giảm khoảng cách giữa thành thị và nông thôn không chỉ về thu nhập và mà còn cả kỹ thuật. Sự phát triển công nghiệp hiện đại tập trung theo vùng trong từng địa phương có tác động lan toả về kinh tế và xã hội của vùng, lãnh thổ tạo áp lực lên hệ thống cơ sở hạ tầng kỹ thuật, tạo nên hiện tượng di dân và tập trung lao động, làm hạt nhân hình thành đô thị công nghiệp.

Tác động lan toả này kích thích sự phát triển cho cả vùng, từng địa phương. Bởi vậy, tạo ra sự phát triển không chỉ kết cấu hạ tầng kỹ thuật cho các ngành công nghiệp mà còn kích thích xây dựng các công trình hạ tầng xã hội như nhà ở, bệnh viện, trường học, khu vui chơi giải trí, trung tâm thương mại. Từ đây tạo dựng sự phát triển đồng bộ kinh tế - xã hội của vùng, địa phương. - Phát triển công nghiệp tại địa phương góp phần giải quyết việc làm, giảm nghèo và giải quyết vấn đề xã hội.

Phát triển công nghiệp tại địa phương tạo công ăn việc làm, thu nhập, xoá đói giảm nghèo và góp phần tiến tới phân phối thu nhập công bằng hơn. Tạo việc làm được coi như một mục tiêu hàng đầu của công nghiệp hoá ở địa phương vì khu vực nông thôn trong các nước đang phát triển tương đối lạc hậu và đang gặp phải tình trạng thất nghiệp và bán thất nghiệp. Phát triển công nghiệp tại địa phương đóng góp vào chương trình công nghiệp hoá nông thôn như là những phương thức tạo ra việc làm phi nông nghiệp trong khu vực nông thôn. Ở một số quốc gia như Trung Quốc, Ấn Độ và In-đô-nê-xia, có nhiều người làm việc trong các xí nghiệp công nghiệp nông thôn hơn là trong các xí nghiệp công nghiệp lớn.

Công nghiệp nông thôn có xu hướng sử dụng nhiều lao động. Tuy vậy, khu vực công nghiệp truyền thống ở các nước đang phát triển có năng suất lao động thấp thường trả tiền công cho công nhân rẻ, điều kiện làm việc không tốt. Do đó, cần có những chính sách trợ giúp từ This document is created by GIRDAC PDF Creator Pro trial version Luan van GIRDAC PDF Creator Pro full version does not add this green footer Full version can be ordered from http://www.com/Products/Buy.